મહાભારત · અધ્યાય 12.354

ધન્યોસ્યનુગૃહીતોસિ યત્તે દૃષ્ટઃ સ્વયમ્પ્રભુઃ ।
ન હિ તં દૃષ્ટવાન્કશ્ચિત્પદ્મયોનિરપિ સ્વયમ્ ॥

અવ્યક્તયોનિર્ભગવાન્દુર્દર્શઃ પુરુષોત્તમઃ ।
નારદૈતદ્ધિ નૌ સત્યં વચનં સમુદાહૃતમ્ ॥

નાસ્ય ભક્તાત્પ્રિયતરો લોકે કશ્ચન વિદ્યતે ।
તતઃ સ્વયં દર્શિતવાન્સ્વમાત્માનં દ્વિજોત્તમ ॥

તપો હિ તપ્યતસ્તસ્ય યત્સ્થાનં પરમાત્મનઃ ।
ન તત્સમ્પ્રાપ્નુતે કશ્ચિદૃતે હ્યાવાં દ્વિતોત્તમ ॥

યા હિ સૂર્યસહસ્રસ્ય સમસ્તસ્ય ભવેદ્દ્યુતિઃ ।
સ્થાનસ્ય સા ભવેત્તસ્ય સ્વયં તેન વિરાજતા ॥

તસ્માદુત્તિષ્ઠતે વિપ્ર દેવાદ્વિશ્વભુવઃ પતેઃ ।
ક્ષમા ક્ષમાવતાં શ્રેષ્ઠ યયા ભૂમિસ્તુ યુજ્યતે ॥

તસ્માચ્ચોત્તિષ્ઠતે દેવાત્સર્વભૂતહિતાદ્રસઃ ।
આપો હિ તેન યુજ્યન્તે દ્રવત્વં પ્રાપ્નુવન્તિ ચ ॥

તસ્માદેવ સમુદ્ભૂતં તેજો રૂપગુણાત્મકમ્ ।
યેન સંયુજ્યતે સૂર્યસ્તતો લોકે વિરાજતે ॥

તસ્માદ્દેવાત્સમુદ્ભૂતઃ સ્પર્શસ્તુ પુરુષોત્તમાત્ ।
યેન સ્મ યુજ્યતે વાયુસ્તતો લોકાન્વિવાત્યસૌ ॥

તસ્માચ્ચોત્તિષ્ઠતે શબ્દઃ સર્વલોકેશ્વરાત્પ્રભોઃ ।
આકાશં યુજ્યતે યેન તતસ્તિષ્ઠત્યસંવૃતમ્ ॥

તસ્માચ્ચોત્તિષ્ઠતે દેવાત્સર્વભૂતગતં મનઃ ।
ચન્દ્રમા યેન સંયુક્તઃ પ્રકાશગુણધારણઃ ॥

સદ્ભૂતોત્પાદકં નામ તત્સ્થાનં વેદસઞ્જ્ઞિતમ્ ।
વિદ્યાસહાયો યત્રાસ્તે ભગવાન્હવ્યકવ્યભુક્ ॥

યે હિ નિષ્કલ્મષા લોકે પુણ્યપાપવિવર્જિતાઃ ।
તેષાં વૈ ક્ષેમમધ્વાનં ગચ્છતાં દ્વિજસત્તમ ॥

સર્વલોકે તમોહન્તા આદિત્યો દ્વારમુચ્યતે । જ્વાલામાલી મહાતેજા યેનેદં ધાર્યતે જગત્ ॥

આદિત્યદગ્ધસર્વાઙ્ગા અદૃશ્યાઃ કેનચિત્ક્વચિત્ ।
પરમાણુભૂતા ભૂત્વા તુ તં દેવં પ્રવિશન્ત્યુત ॥

તસ્માદપિ ચ નિર્મુક્તા અનિરુદ્ધતનૌ સ્થિતાઃ ।
મનોભૂતાસ્તતો ભૂત્વા પ્રદ્યુમ્નં પ્રવિશન્ત્યુત ॥

પ્રદ્યુમ્નાચ્ચાપિ નિર્મુક્તા જીવં સન્કર્ષણં તતઃ ।
વિશન્તિ વિપ્રપ્રવરાઃ સાઙ્ખ્યા ભાગવતૈઃ સહ ॥

તતસ્ત્રૈગુણ્યહીનાસ્તે પરમાત્માનમઞ્જસા । પ્રવિશન્તિ દ્વિજશ્રેષ્ઠાઃ ક્ષેત્રજ્ઞં નિર્ગુણાત્મકમ્ ।
સર્વાવાસં વાસુદેવં ક્ષેત્રજ્ઞં વિદ્ધિ તત્ત્વતઃ ॥

સમાહિતમનસ્કાશ્ચ નિયતાઃ સંયતેન્દ્રિયાઃ ।
એકાન્તભાવોપગતા વાસુદેવં વિશન્તિ તે ॥

આવામપિ ચ ધર્મસ્ય ગુહે જાતૌ દ્વિજોત્તમ ।
રમ્યાં વિશાલામાશ્રિત્ય તપ ઉગ્રં સમાસ્થિતૌ ॥

યે તુ તસ્યૈવ દેવસ્ય પ્રાદુર્ભાવાઃ સુરપ્રિયાઃ ।
ભવિષ્યન્તિ ત્રિલોકસ્થાસ્તેષાં સ્વસ્તીત્યથો દ્વિજ ॥

વિધિના સ્વેન યુક્તાભ્યાં યથાપૂર્વં દ્વિજોત્તમ ।
આસ્થિતાભ્યાં સર્વકૃચ્છ્રં વ્રતં સમ્યગનુત્તમમ્ ॥

સ્વાર્થેન વિધિના યુક્તઃ સર્વકૃચ્છ્રવ્રતે સ્થિતઃ । આવાભ્યામપિ દૃષ્ટસ્ત્વં શ્વેતદ્વીપે તપોધન ॥

સમાગતો ભગવતા સન્કલ્પં કૃતવાંસ્તથા ।
સર્વં હિ નૌ સંવિદિતં ત્રૈલોક્યે સચરાચરે ॥

યદ્ભવિષ્યતિ વૃત્તં વા વર્તતે વા શુભાશુભમ્ ।
સર્વં સ તે કથિતવાન્દેવદેવો મહામુને ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એતચ્છ્રુત્વા તયોર્વાક્યં તપસ્યુગ્રે ચ વર્તતોઃ ।
નારદઃ પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા નારાયણપરાયણઃ ॥

જજાપ વિધિવન્મન્ત્રાન્નારાયણગતાન્બહૂન્ ।
દિવ્યં વર્ષસહસ્રં હિ નરનારાયણાશ્રમે ॥

અવસત્સ મહાતેજા નારદો ભગવાનૃષિઃ ।
તાવેવાભ્યર્ચયન્દેવૌ નરનારાયણૌ ચ તૌ ॥