મહાભારત · અધ્યાય 1.58

ઇદમત્યદ્ભુતં ચાન્યદાસ્તીકસ્યાનુશુશ્રુમ ।
તથા વરૈશ્છન્દ્યમાને રાજ્ઞા પારિક્ષિતેન હિ ॥

ઇન્દ્રહસ્તાચ્ચ્યુતો નાગઃ ખ એવ યદતિષ્ઠત ।
તતશ્ચિન્તાપરો રાજા બભૂવ જનમેજયઃ ॥

હૂયમાને ભૃશં દીપ્તે વિધિવદ્વસુરેતસિ ।
ન સ્મ સ પ્રાપતદ્વહ્નૌ તક્ષકો ભયપીડિતઃ ॥
શૌનક ઉવાચ ।

કિં સૂત તેષાં વિપ્રાણાં મન્ત્રગ્રામો મનીષિણામ્ ।
ન પ્રત્યભાત્તદાઽગ્નૌ યત્સ પપાત ન તક્ષકઃ ॥
સૌતિરુવાચ ।

તમિન્દ્રહસ્તાદ્વિત્રસ્તં વિસઞ્જ્ઞં પન્નગોત્તમમ્ ।
આસ્તીકસ્તિષ્ઠ તિષ્ઠેતિ વાચસ્તિસ્રોઽભ્યુદૈરયત્ ॥

વિતસ્થે સોઽન્તરિક્ષે ચ હૃદયેન વિદૂયતા ।
યથા તિષ્ઠતિ વૈ કશ્ચિત્ખં ચ ગાં ચાન્તરા નરઃ ॥

તતો રાજાબ્રવીદ્વાક્યં સદસ્યૈશ્ચોદિતો ભૃશમ્ ।
કામમેતદ્ભવત્વેવં યથાસ્તીકસ્ય ભાષિતમ્ ॥

સમાપ્યતામિદં કર્મ પન્નગાઃ સન્ત્વનામયાઃ ।
પ્રીયતામયમાસ્તીકઃ સત્યં સૂતવચોઽસ્તુ તત્ ॥

તતો હલહલાશબ્દઃ પ્રીતિજઃ સમજાયત ।
આસ્તીકસ્ય વરે દત્તે તથૈવોપરરામ ચ ॥

સ યજ્ઞઃ પાણ્ડવેયસ્ય રાજ્ઞઃ પારિક્ષિતસ્ય હ ।
પ્રીતિમાંશ્ચાભવદ્રાજા ભારતો જનમેજયઃ ॥

ઋત્વિગ્ભ્યઃ સસદસ્યેભ્યો યે તત્રાસન્સમાગતાઃ ।
તેભ્યશ્ચ પ્રદદૌ વિત્તં શતશોઽથ સહસ્રશઃ ॥

લોહિતાક્ષાય સૂતાય તથા સ્થપતયે વિભુઃ ।
યેનોક્તં તસ્ય તત્રાગ્રે સર્પસત્રનિવર્તને ॥

નિમિત્તં બ્રાહ્મણ ઇતિ તસ્મૈ વિત્તં દદૌ બહુ ।
દત્ત્વા દ્રવ્યં યથાન્યાયં ભોજનાચ્છાદનાન્વિતમ્ ॥

પ્રીતસ્તસ્મૈ નરપતિરપ્રમેયપરાક્રમઃ ।
તતશ્ચકારાવભૃથં વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા ॥

આસ્તીકં પ્રેષયામાસ ગૃહાનેવ સુસંસ્કૃતમ્ ।
રાજા પ્રીતમનાઃ પ્રીતં કૃતકૃત્યં મનીષિણમ્ ॥

પુનરાગમનં કાર્યમિતિ ચૈનં વચોઽબ્રવીત્ ।
ભવિષ્યસિ સદસ્યો મે વાજિમેધે મહાક્રતૌ ॥

તથેત્યુક્ત્વા પ્રદુદ્રાવ તદાસ્તીકો મુદા યુતઃ ।
કૃત્વા સ્વકાર્યમતુલં તોષયિત્વા ચ પાર્થિવમ્ ॥

સ ગત્વા પરમપ્રીતો માતુલં માતરં ચ તામ્ ।
અભિગમ્યોપસન્ગૃહ્ય તથા વૃત્તં ન્યવેદયત્ ॥
સૌતિરુવાચ ।

એતચ્છ્રુત્વા પ્રીયમાણાઃ સમેતા યે તત્રાસન્પન્નગા વીતમોહાઃ ।
આસ્તીકે વૈ પ્રીતિમન્તો બભૂવુ- રૂચુશ્ચૈનં વરમિષ્ટં વૃમીષ્વ ॥

ભૂયોભૂયઃ સર્વશસ્તેઽબ્રુવંસ્તં કિં તે પ્રિયં કરવામાદ્ય વિદ્વન્ ।
પ્રીતા વયં મોક્ષિતાશ્ચૈવ સર્વે કામં કિં તે કરવામાદ્ય વત્સ ॥
આસ્તીક ઉવાચ ।

સાયં પ્રાતર્યે પ્રસન્નાત્મરૂપા લોકે વિપ્રા માનવા યે પરેઽપિ ।
ધર્માખ્યાનં યે પઠેયુર્મમેદં તેષાં યુષ્મન્નૈવ કિઞ્ચિદ્ભયં સ્યાત્ ॥

તૈશ્ચાપ્યુક્તો ભાગિનેયઃ પ્રસન્નૈ- રેતત્સત્યં કામમેવં વરં તે ।
પ્રીત્યા યુક્તાઃ કામિતં સર્વશસ્તે કર્તારઃ સ્મ પ્રવણા ભાગિનેય ॥

અસિતં ચાર્તિમન્તં ચ સુનીથં ચાપિ યઃ સ્મરેત્ ।
દિવા વા યદિ વા રાત્રૌ નાસ્ય સર્પભયં ભવેત્ ॥

યો જરત્કારુણા જાતો જરત્કારૌ મહાવશાઃ । આસ્તીકઃ સર્પસત્રે વઃ પન્નગાન્યોઽભ્યરક્ષત ।
તં સ્મરન્તં મહાભાગા ન માં હિંસિતુમર્હથ ॥

સર્પાપસર્પ ભદ્રં તે ગચ્છ સર્પ મહાવિષ ।
જનેમેજયસ્ય યજ્ઞાન્તે આસ્તીકવચનં સ્મર ॥

આસ્તીકસ્ય વચઃ શ્રુત્વા યઃ સર્પો ન નિવર્તતે ।
શતધા ભિદ્યતે મૂર્ધા શિંશવૃક્ષફલં યથા ॥
સૌતિરુવાચ ।

સ એવમુક્તસ્તુ તદા દ્વિજેન્દ્રઃ સમાગતૈસ્તૈર્ભુજગેન્દ્રમુખ્યૈઃ ।
સમ્પ્રાપ્ય પ્રીતિં વિપુલાં મહાત્મા તતો મનો ગમનાયાથ દધ્રે ॥

ઇત્યેવં નાગરાજોઽથ નાગાનાં મધ્યગસ્તદા । ઉક્ત્વા સહૈવ તૈઃ સર્પૈઃ સ્વમેવ ભવનં યયૌ ॥

મોક્ષયિત્વા તુ ભુજગાન્સર્પસત્રાદ્દ્વિજોત્તમઃ ।
જગામ કાલે ધર્માત્મા દિષ્ટાન્તં પુત્રપૌત્રવાન્ ॥

ઇત્યાખ્યાનં મયાસ્તીકં યથાવત્તવ કીર્તિતમ્ ।
યત્કીર્તયિત્વા સર્પેભ્યો ન ભયં વિદ્યતે ક્વચિત્ ॥
સૌતિરુવાચ ।

યથા કથિતવાન્બ્રહ્મન્પ્રમતિઃ પૂર્વજસ્તવ ।
પુત્રાય રુરવે પ્રીતઃ પૃચ્છતે ભાર્ગવોત્તમ ॥

યદ્વાક્યં શ્રુતવાંશ્ચાહં તથા ચ કથિતં મયા ।
આસ્તીકસ્ય કવેર્વિપ્ર શ્રીમચ્ચરિતમાદિતઃ ॥

યન્માં ત્વં પૃષ્ટવાન્બ્રહ્મઞ્શ્રુત્વા ડુણ્ડુભભાષિતમ્ ।
વ્યેતુ તે સુમહદ્બ્રહ્મન્કૌતૂહલમરિન્દમ ॥

શ્રુત્વા ધર્મિષ્ઠમાખ્યાનમાસ્તીકં પુણ્યવર્ધનમ્ । સર્વપાપવિનિર્મુક્તો દીર્ઘમાયુરવાપ્નુયાત્ ॥