મહાભારત · અધ્યાય 1.36

આખ્યાતા ભુજગાસ્તાત વીર્યવન્તો દુરાસદાઃ ।
શાપં તં તેઽભિવિજ્ઞાય કૃતવન્તઃ કિમુત્તરમ્ ॥
સૌતિરુવાચ ।

તેષાં તુ ભગવાઞ્છેષઃ કદ્રૂં ત્યક્ત્વા મહાયશાઃ ।
ઉગ્રં તપઃ સમાતસ્થે વાયુભક્ષો યતવ્રતઃ ॥

ગન્ધમાદનમાસાદ્ય બદર્યાં ચ તપોરતઃ ।
ગોકર્ણે પુષ્કરારણ્યે તથા હિમવતસ્તટે ॥

તેષુ તેષુ ચ પુણ્યેષુ તીર્થેષ્વાયતનેષુ ચ ।
એકાન્તશીલો નિયતઃ સતતં વિજિતેન્દ્રિયઃ ॥

તપ્યમાનં તપો ઘોરં તં દદર્શ પિતામહઃ ।
સંશુષ્કમાંસત્વક્સ્નાયું જટાચીરધરં મુનિમ્ ॥

તમબ્રવીત્સત્યધૃતિં તપ્યમાનં પિતામહઃ ।
કિમિદં કુરુષે શેષ પ્રજાનાં સ્વસ્તિ વૈ કુરુ ॥

ત્વં હિ તીવ્રેણ તપસા પ્રજાસ્તાપયસેઽનઘ ।
બ્રૂહિ કામં ચ મે શેષ યસ્તે હૃદિ વ્યવસ્થિતઃ ॥
શેષ ઉવાચ ।

સોદર્યા મમ સર્વે હિ ભ્રાતરો મન્દચેતસઃ ।
સહ તૈર્નોત્સહે વસ્તું તદ્ભવાનનુમન્યતામ્ ॥

અભ્યસૂયન્તિ સતતં પરસ્પરમમિત્રવત્ ।
તતોઽહં તપ આતિષ્ઠે નૈતન્પશ્યેયમિત્યુત ॥

ન મર્ષયન્તિ સસુતાં સતતં વિનતાં ચ તે ।
અસ્માકં ચાપરો ભ્રાતા વૈનતેયોઽન્તરિક્ષગઃ ॥

તં ચ દ્વિષન્તિ સતતં સ ચાપિ બલવત્તરઃ ।
વરપ્રદાનાત્સ પિતુઃ કશ્યપસ્ય મહાત્મનઃ ॥

સોઽહં તપઃ સમાસ્થાય મોક્ષ્યામીદં કલેવરમ્ ।
કથં મે પ્રેત્યભાવેઽપિ ન તૈઃ સ્યાત્સહ સઙ્ગમઃ ॥

તમેવં વાદિનં શેષં પિતામહ ઉવાચ હ ।
જાનામિ શેષ સર્વેષાં ભ્રાતૄણાં તે વિચેષ્ટિતમ્ ॥

માતુશ્ચાપ્યપરાધાદ્વૈ ભ્રાતૄણાં તે મહદ્ભયમ્ ।
કૃતોઽત્ર પરિહારશ્ચ પૂર્વમેવ ભુજઙ્ગમ ॥

ભ્રાતૄણાં તવ સર્વેષાં ન શોકં કર્તુમર્હસિ ।
વૃણીષ્વ ચ વરં મત્તઃ શેષ યત્તેઽભિકાઙ્ક્ષિતમ્ ॥

દાસ્યામિ હિ વરં તેઽદ્ય પ્રીતિર્મે પરમા ત્વયિ । દિષ્ટ્યા બુદ્ધિશ્ચ તે ધર્મે નિવિષ્ટા પન્નગોત્તમ ।
ભૂયો ભૂયશ્ચ તે બુદ્ધિર્ધર્મે ભવતુ સુસ્થિરા ॥
શેષ ઉવાચ ।

એષ એવ વરો દેવ કાઙ્ક્ષિતો મે પિતામહ ।
ધર્મે મે રમતાં બુદ્ધિઃ શમે તપસિ ચેશ્વર ॥
બ્રહ્મોવાચ ।

પ્રીતોઽસ્મ્યનેન તે શેષ દમેન ચ શમેન ચ ।
ત્વયા ત્વિદં વચઃ કાર્યં મન્નિયોગાત્પ્રજાહિતમ્ ॥

ઇમાં મહીં શૈલવનોપપન્નાં સસાગરગ્રામવિહારપત્તનામ્
ત્વં શેષ સમ્યક્ ચલિતાં યથાવ- ત્સન્ગૃહ્ય તિષ્ઠસ્વ યથાઽચલા સ્યાત્ ॥
શેષ ઉવાચ ।

યથાઽહ દેવો વરદઃ પ્રજાપતિ- ર્મહીપતિર્ભૂતપતિર્જગત્પતિઃ ।
તથા મહીં ધારયિતાઽસ્મિ નિશ્ચલાં પ્રયચ્છતાં મે વિવરં પ્રજાપતે ॥
બ્રહ્મોવાચ ।

અધો મહીં ગચ્છ ભુજઙ્ગમોત્તમ સ્વયં તવૈષા વિવરં પ્રદાસ્યતિ ।
ઇમાં ધરાં ધારયતા ત્વયા હિ મે મહત્પ્રિયં શેષ કૃતં ભવિષ્યતિ ॥
સૌતિરુવાચ ।

તથૈવ કૃત્વા વિવરં પ્રવિશ્ય સ પ્રભુર્ભુવો ભુજગવરાગ્રજઃ સ્થિતઃ ।
બિભર્તિ દેવીં શિરસા મહીમિમાં સમુદ્રનેમિં પરિગૃહ્ય સર્વતઃ ॥
બ્રહ્મોવાચ ।

શેષોઽસિ નાગોત્તમ ધર્મદેવો મહીમિમાં ધારયસે યદેકઃ ।
અનન્તભોગૈઃ પરિગૃહ્ય સર્વાં યથાહમેવં બલભિદ્યથા વા ॥
સૌતિરુવાચ ।

અધો ભૂમૌ વસત્યેવં નાગોઽનન્તઃ પ્રતાપવાન્ ।
ધાસ્યન્વસુધામેકઃ શાસનાદ્બ્રહ્મણો વિભોઃ ॥

સુપર્ણં ચ સહાયં વૈ ભગવાનમરોત્તમઃ ।
પ્રાદાદનન્તાય તદા વૈનતેયં પિતામહઃ ॥

અનન્તેઽભિપ્રયાતે તુ વાસુકિઃ સ મહાબલઃ । અભ્યષિચ્યત નાગૈસ્તુ દૈવતૈરિવ વાસવઃ ॥