મહાભારત · અધ્યાય 1.32
તતસ્તસ્માદ્ગિરિવરાત્સમુદીર્ણમહાબલઃ । ગરુડઃ પક્ષિરાટ્ તૂર્ણં સમ્પ્રાપ્તો વિબુધાન્પ્રતિ ॥
તં દૃષ્ટ્વાતિબલં ચૈવ પ્રાકમ્પન્ત સુરાસ્તતઃ ।
પરસ્પરં ચ પ્રત્યઘ્નન્સર્વપ્રહરણાન્યુત ॥
તત્ર ચાસીદમેયાત્મા વિદ્યુદગ્નિસમપ્રભઃ ।
ભૌમનઃ સુમહાવીર્યઃ સોમસ્ય પરિરક્ષિતા ॥
સ તેન પતગેન્દ્રેણ પક્ષતુણ્ડનખૈઃ ક્ષતઃ ।
મુહૂર્તમતુલં યુદ્ધં કૃત્વા વિનિહતો યુધિ ॥
રજશ્ચોદ્ધૂય સુમહત્પક્ષવાતેન ખેચરઃ ।
કૃત્વા લોકાન્નિરાલોકાંસ્તેન દેવાનવાકિરત્ ॥
તેનાવકીર્ણા રજસા દેવા મોહમુપાગમન્ ।
ન ચૈવં દદૃશુશ્છન્ના રજસાઽમૃતરક્ષિણઃ ॥
એવં સંલોડયામાસ ગરુડસ્ત્રિદિવાલયમ્ ।
પક્ષતુણ્ડપ્રહારૈસ્તુ દેવાન્સ વિદદાર હ ॥
તતો દેવઃ સહસ્રાક્ષસ્તૂર્ણં વાયુમચોદયત્ ।
વિક્ષિપેમાં રજોવૃષ્ટિં તવેદં કર્મ મારુત ॥
સૌતિરુવાચ ।
અથ વાયુરપોવાહ તદ્રજસ્તરસા બલી ।
તતો વિતિમિરે જાતે દેવાઃ શકુનિમાર્દયન્ ॥
નનાદોચ્ચૈઃ સ બલવાન્મહામેઘ ઇવામ્બરે ।
વધ્યમાનઃ સુરગણૈઃ સર્વભૂતાનિ ભીષયન્ ॥
ઉત્પપાત મહાવીર્યઃ પક્ષિરાટ્ પરવીરહા ।
સમુત્પત્યાન્તરિક્ષસ્થં દેવાનામુપરિ સ્થિતમ્ ॥
વર્મિમો વિબુધાઃ સર્વે નાનાશસ્ત્રૈરવાકિરન્ ।
પટ્ટિશૈઃ પરિધૈઃ શૂલૈર્ગદાભિશ્ચ સવાસવાઃ ॥
ક્ષુરપ્રૈર્જ્વલિતૈશ્ચાપિ ચક્રૈરાદિત્યરૂપિભિઃ ।
નાનાશસ્ત્રવિસર્ગૈસ્તૈર્વધ્યમાનઃ સમન્તતઃ ॥
કુર્વન્સુતુમુલં યુદ્ધં પક્ષિરાણ્ણ વ્યકમ્પત । નિર્દહન્નિવ ચાકાશે વૈનતેયઃ પ્રતાપવાન્ ।
પક્ષાભ્યામુરસા ચૈવ સમન્તાદ્વ્યક્ષિપત્સુરાન્ ॥
તે વિક્ષિપ્તાસ્તતો દેવા દુદ્રુવુર્ગરુડાર્દિતાઃ ।
નખતુણ્ડક્ષતાશ્ચૈવ સુસ્રુવુઃ શોણિતં બહુ ॥
સાધ્યાઃ પ્રાચીં સગન્ધર્વા વસવો દક્ષિણાં દિશમ્ ।
પ્રજગ્મુઃ સહિતા રુદ્રાઃ પતગેન્દ્રપ્રધર્ષિતાઃ ॥
દિશં પ્રતીચીમાદિત્યા નાસત્યાવુત્તરાં દિશમ્ ।
મુહુર્મુહુઃ પ્રેક્ષમાણા યુધ્યમાનં મહૌજસઃ ॥
અશ્વક્રન્દેન વીરેણ રેણુકેન ચ પક્ષિરાટ્ ।
ક્રથનેન ચ શૂરેણ તપનેન ચ ખેચરઃ ॥
ઉલૂકશ્વસનાભ્યાં ચ નિમેષેણ ચ પક્ષિરાટ્ ।
પ્રરુજેન ચ સન્ગ્રામં ચકાર પુલિનેન ચ ॥
તાન્પક્ષનખતુણ્ડાગ્રૈરભિનદ્વિનતાસુતઃ ।
યુગાન્તકાલે સન્ક્રુદ્ધઃ પિનાકીવ પરન્તપ ॥
મહાબલા મહોત્સાહાસ્તેન તે બહુધા ક્ષતાઃ ।
રેજુરભ્રઘનપ્રખ્યા રુધિરૌઘપ્રવર્ષિણઃ ॥
તાન્કૃત્વા પતગશ્રેષ્ઠઃ સર્વાનુત્ક્રાન્તજીવિતાન્ ।
અતિક્રાન્તોઽમૃતસ્યાર્થે સર્વતોઽગ્નિમપશ્યત ॥
આવૃણ્વાનં મહાજ્વાલમર્ચિર્ભિઃ સર્વતોઽમ્બરમ્ ।
દહન્તમિવ તીક્ષ્ણાંશું ચણ્ડવાયુસમીરિતમ્ ॥
નભઃ સ્પૃશન્તં જ્વાલાભિઃ સર્વભૂતભયન્કરમ્ । તતો નવત્યા નવતીર્મુખાનાં
કૃત્વા મહાત્મા ગરુડસ્તરસ્વી । નદીઃ સમાપીય મુખૈસ્તતસ્તૈઃ સુશીઘ્રમાગમ્ય પુનર્જવેન ॥
જ્વલન્તમગ્નિં તમમિત્રતાપનઃ સમાસ્તરત્પત્રરથો નદીભિઃ ।
તતઃ પ્રચક્રે વપુરન્યદલ્પં પ્રવેષ્ટુકામોઽગ્નિમભિપ્રશામ્ય ॥
મૂળ પાઠ: Mahābhārata (southern recension) · Edition: Śrīman Mahābhāratam, ed. T. R. Krishnacharya and T. R. Vyasacharya, Nirnaya Sagar Press, Bombay 1906–1910; e-text by SARIT (Shrinivasa Varakhedi and others) · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0