મહાભારત · અધ્યાય 1.132

જાતે બલવતાં શ્રેષ્ઠે પાણ્ડુશ્ચિન્તાપરોઽભવત્ ।
કથમન્યો મમ સુતો લોકે શ્રેષ્ઠો ભવેદિતિ ॥

દૈવે પુરુષકારે ચ લોકોઽયં સમ્પ્રતિષ્ઠિતઃ ।
તત્ર દૈવં તુ વિધિના કાલયુક્તેન લભ્યતે ॥

ઇન્દ્રો હિ રાજા દેવાનાં પ્રધાન ઇતિ નઃ શ્રુતમ્ ।
અપ્રમેયબલોત્સાહો વીર્યવાનમિતદ્યુતિઃ ॥

તં તોષયિત્વા તપસા પુત્રં લપ્સ્યે મહાબલમ્ ।
યં દાસ્યતિ સ મે પુત્રં સ વીરયાન્ભવિષ્યતિ ॥

અમાનુષાન્માનુષાંશ્ચ સન્ગ્રામે સ હનિષ્યતિ ।
કર્મણા મનસા વાચા તસ્માત્તપ્સ્યે મહત્તપઃ ॥

તતઃ પાણ્ડુર્મહારાજો મન્ત્રયિત્વા મહર્ષિભિઃ ।
દિદેશ કુન્ત્યાઃ કૌરવ્યો વ્રતં સાંવત્સરં શુભમ્ ॥

આત્મના ચ મહાબાહુરેકપાદસ્થિતોઽભવત્ ।
ઉગ્રં સ તપ આસ્થાય પરમેણ સમાધિના ॥

આરિરાધયિષુર્દેવં ત્રિદશાનાં તમીશ્વરમ્ ।
સૂર્યેણ સહ ધર્માત્મા પર્યતપ્યત ભારત ॥

તં તુ કાલેન મહતા વાસવઃ પ્રત્યપદ્યત ।
શક્ર ઉવાચ ।
પુત્રં તવ પ્રદાસ્યામિ ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્ ॥

બ્રાહ્મણાનાં ગવાં ચૈવ સુહૃદાં ચાર્થસાધકમ્ ।
દુર્હૃદાં શોકજનનં સર્વબાન્ધવનન્દનમ્ ॥

સુતં તેઽગ્ર્યં પ્રદાસ્યામિ સર્વામિત્રવિનાશનમ્ ।
ઇત્યુક્તઃ કારૈવો રાજા વાસવેન મહાત્મના ॥

ઉવાચ કુન્તીં ધર્માત્મા દેવરાજવચઃ સ્મરન્ ।
ઉદર્કસ્તવ કલ્યાણિ તુષ્ટો દેવગણેશ્વરઃ ॥

દાતુમિચ્છતિ તે પુત્રં યથા સન્કલ્પિતં ત્વયા ।
અતિમાનુષકર્માણં યશસ્વિનમરિન્દમમ્ ॥

નીતિમન્તં મહાત્માનમાદિત્યસમતેજસમ્ ।
દુરાધર્ષં ક્રિયાવન્તમતીવાદ્ભુતદર્શનમ્ ॥

પુત્રં જનય સુશ્રોણિ ધામ ક્ષત્રિયતેજસામ્ ।
લબ્ધઃ પ્રસાદો દેવેન્દ્રાત્તમાહ્વય શુચિસ્મિતે ॥
વૈશમ્પાયન ઉવાચ ।

એવમુક્તા તતઃ શક્રમાજુહાવ યશસ્વિની ।
અથાજગામ દેવેન્દ્રો જનયામાસ ચાર્જુનમ્ ॥

ઉત્તરાભ્યાં તુ પૂર્વાભ્યાં ફલ્ગુનીભ્યાં તતો દિવા ।
જાતસ્તુ ફાલ્ગુને માસિ તેનાસૌ ફલ્ગુનઃસ્મૃતઃ ॥

જાતમાત્રે કુમારે તુ સર્વભૂતપ્રહર્ષિણી । સૂતકે વર્તમાનાં તાં વાગુવાચાશરીરિણી ।
મહાગમ્ભીરનિર્ઘોષા નભો નાદયતી તદા ॥

શૃણ્વતાં સર્વભૂતાનાં તેષાં ચાશ્રમવાસિનામ્ ।
કુન્તીમાભાષ્ય વિસ્પષ્ટમુવાચેદં શુચિસ્મિતામ્ ॥

કાર્તવીર્યસમઃ કુન્તિ શિવતુલ્યપરાક્રમઃ ।
એષ શક્ર ઇવાજય્યો યશસ્તે પ્રથયિષ્યતિ ॥

અદિત્યા વિષ્ણુના પ્રીતિર્યથાઽભૂદભિવર્ધિતા ।
તથા વિષ્ણુસમઃ પ્રીતિં વર્ધયિષ્યતિ તેઽર્જુનઃ ॥

એષ મદ્રાન્વશે કૃત્વા કુરૂંશ્ચ સહ સોમકૈઃ ।
ચેદિકાશિકરૂષાંશ્ચ કુરુલક્ષ્મીં વહિષ્યતિ ॥

એતસ્ય ભુજવીર્યેણ ખાણ્ડવે હવ્યવાહનઃ ।
મેદસા સર્વભૂતાનાં તૃપ્તિં યાસ્યતિ વૈ પરામ્ ॥

ગ્રામણીશ્ચ મહીપાલાનેષ જિત્વા મહાબલઃ ।
ભ્રાતૃભિઃ સહિતો વીરસ્ત્રીન્મેધાનાહરિષ્યતિ ॥

જામદગ્ન્યસમઃ કુન્તિ વિષ્ણુતુલ્યપરાક્રમઃ ।
એષ વીર્યવતાં શ્રેષ્ઠો ભવિષ્યતિ મહાયશાઃ ॥

એષ યુદ્ધે મહાદેવં તોષયિષ્યતિ શઙ્કરમ્ ।
અસ્ત્રં પાશુપતં નામ તસ્માત્તુષ્ટાદવાપ્સ્યતિ ॥

નિવાતકવચા નામ દૈત્યા વિબુધવિદ્વિષઃ ।
શક્રાજ્ઞયા મહાબાહુસ્તાન્વધિષ્યતિ તે સુતઃ ॥

તથા દિવ્યાનિ ચાસ્ત્રાણિ નિખિલેનાહરિષ્યતિ ।
વિપ્રનષ્ટાં શ્રિયં ચાયમાહર્તા પુરુષર્ષભઃ ॥

એતામત્યદ્ભુતાં વાચં કુન્તી શુશ્રાવ સૂતકે ।
વાચમુચ્ચરિતામુચ્ચૈસ્તાં નિશમ્ય તપસ્વિનામ્ ॥

બભૂવ પમો હર્ષઃ શતશૃઙ્ગનિવાસિનામ્ ।
તથા દેવમહર્ષીણાં સેન્દ્રાણાં ચ દિવૌકસામ્ ॥

આકાશે દુન્દુભીનાં ચ બભૂવ તુમુલઃ સ્વનઃ ।
ઉદતિષ્ઠન્મહાઘોરઃ પુષ્પવૃષ્ટિભિરાવૃતઃ ॥

સમવેત્ય ચ દેવાનાં ગણાઃ પાર્થમપૂજયન્ । કાદ્રવેયા વૈનતેયા ગન્ધર્વાપ્સરસસ્તથા ।
પ્રજાનાં પતયઃ સર્વે સપ્ત ચૈવ મહર્ષયઃ ॥

ભરદ્વાજઃ ખસ્યપો ગૌતમશ્ચ વિશ્વામિત્રો જમદગ્નિર્વસિષ્ઠઃ ।
યશ્ચોદિતો ભાસ્કરેઽભૂત્પ્રનષ્ટે સોઽપ્યત્રાત્રિર્ભગવાનાજગામ ॥

મરીચિરઙ્ગિરાશ્ચૈવ પુલસ્ત્યઃ પુલહઃ ક્રતુઃ ।
દક્ષઃ પ્રજાપતિશ્ચૈવ ગન્ધર્વાપ્સરસસ્તથા ॥

દિવ્યમાલ્યામ્બરધરાઃ સર્વાલઙ્કારભૂષિતાઃ ।
ઉપગાયન્તિ બીભત્સું નૃત્યન્તેઽપ્સરસાં ગણાઃ ॥

તથા મહર્ષયશ્ચાપિ જેપુસ્તત્ર સમન્તતઃ ।
ગન્ધર્વૈઃ સહિતઃ શ્રીમાન્પ્રાગાયત ચ તુમ્બુરુઃ ॥

ભીમસેનોગ્રસેનૌ ચ ઊર્ણાયુરનઘસ્તથા ।
ગોપતિર્ધૃતરાષ્ટ્રશ્ચ સૂર્યવર્ચાસ્તથાષ્ટમઃ ॥

યુગપસ્તૃણપઃ કાર્ષ્ણિર્નન્દિશ્ચિત્રરથસ્તથા ।
ત્રયોદશઃ શાલિશિરાઃ પર્જન્યશ્ચ ચતુર્દશઃ ॥

કલિઃ પઞ્ચદશશ્ચૈવ નારદશ્ચાત્ર ષોડશઃ ।
ઋત્વા બૃહત્ત્વા બૃહકઃ કરાલશ્ચ મહામનાઃ ॥

બ્રહ્મચારી બહુગુણઃ સુવર્ણશ્ચેતિ વિશ્રુતઃ ।
વિશ્વાવસુર્ભુમન્યુશ્ચ સુચન્દ્રશ્ચ શરુસ્તથા ॥

ગીતમાધુર્યસમ્પન્નૌ વિખ્યાતૌ ચ હહાહુહૂ ।
ઇત્યેતે દેવગન્ધર્વા જગ્મુસ્તત્ર નરાધિપ ॥

તથૈવાપ્સરસો હૃષ્ટાઃ સર્વાલઙ્કારભૂષિતાઃ ।
નનૃતુર્વૈ મહાભાગા જગુશ્ચાયતલોચનાઃ ॥

અનૂચાનાઽનવદ્યા ચ ગુણમુખ્યા ગુણાવરા ।
અદ્રિકા ચ તથા સોમા મિશ્રકેશી ત્વલમ્બુષા ॥

મરીચિઃ શુચિકા ચૈવ વિદ્યુત્પર્ણા તિલોત્તમા ।
અમ્બિકા લક્ષણા ક્ષેમા દેવી રમ્ભા મનોરમા ॥

અસિતા ચ સુબાહુશ્ચ સુપ્રિયા ચ વપુસ્તથા ।
પુણ્ડરીકા સુગન્ધા ચ સુરસા ચ પ્રમાથિની ॥

કામ્યા શારદ્વતી ચૈવ નનૃતુસ્તત્ર સન્ઘશઃ ।
મેનકા સહજન્યા ચ કર્ણિકા પુઞ્જિકસ્થલા ॥

ઋતુસ્થલા ઘૃતાચી ચ વિશ્વાચી પૂર્વચિત્ત્યપિ ।
ઉમ્લોચેતિ ચ વિખ્યાતા પ્રમ્લોચેતિ ચ તા દશ ॥

ઉર્વશ્યેકાદશી તાસાં જગુશ્ચાયતલોચનાઃ ।
ધાતાઽર્યમા ચ મિત્રશ્ચ વરુણોંઽશો ભગસ્તથા ॥

ઇન્દ્રો વિવસ્વાન્પૂષા ચ પર્જન્યો દશમઃ સ્મૃતઃ ।
તતસ્ત્વષ્ટા તતો વિષ્ણુરજઘન્યો જઘન્યજઃ ॥

ઇત્યેતે દ્વાદશાદિત્યા જ્વલન્તઃ સૂર્યવર્ચસઃ ॥

મૃગવ્યાધશ્ચ સર્પશ્ચ નિરૃતિશ્ચ મહાયશાઃ ।
અજૈકપાદહિર્બુધ્ન્યઃ પિનાકી ચ પરન્તપ ॥

દહનોઽથેશ્વરશ્ચૈવ કપાલી ચ વિશામ્પતે ।
સ્થાણુર્ભગશ્ચ ભગવાન્રુદ્રાસ્તત્રાવતસ્થિરે ॥

અશ્વિનૌ વસવશ્ચાષ્ટૌ મરુતશ્ચ મહાબલાઃ ।
વિશ્વેદેવાસ્તથા સાધ્યાસ્તત્રાસન્પરિતઃ સ્થિતાઃ ॥

કર્કોટકોઽથ સર્પશ્ચ વાસુકિશ્ચ ભુજઙ્ગમઃ ।
કચ્છપશ્ચાથ કુણ્ડશ્ચ તક્ષકશ્ચ મહોરગઃ ॥

આયયુસ્તપસા યુક્તા મહાક્રોધા મહાબલાઃ ।
એતે ચાન્યે ચ બહવસ્તત્ર નાગા વ્યવસ્થિતાઃ ॥

તાર્ક્ષ્યશ્ચારિષ્ટનેમિશ્ચ ગરુડશ્ચાસિતધ્વજઃ ।
અરુણશ્ચારુણિશ્ચૈવ વૈનતેયા વ્યવસ્થિતાઃ ॥

તાંશ્ચ દેવગણાન્સર્વાંસ્તપઃસિદ્ધા મહર્ષયઃ ।
વિમાનગિર્યગ્રગતાન્દદૃશુર્નેતરે જનાઃ ॥

તદ્દૃષ્ટ્વા મહદાશ્ચર્યં વિસ્મિતા મુનિસત્તમાઃ ।
અધિકાં સ્મ તતો વૃત્તિમવર્તન્પાણ્ડવં પ્રતિ ॥

પાણ્ડુઃ પ્રીતેન મનસા દેવતાદીનપૂજયત્ ।
પાણ્ડુના પૂજિતા દેવાઃ પ્રત્યૂચુર્નરસત્તમમ્ ॥

પ્રાદુર્બૂતો હ્યયં ધર્મો દેવતાનાં પ્રસાદતઃ ।
માતરિશ્વા હ્યયં ભીમો બલવાનરિમર્દનઃ ॥

સાક્ષાદિન્દ્રઃ સ્વયં જાતઃ પ્રસાદાચ્ચ શતક્રતોઃ ।
પિતૃત્વાદ્દેવતાનાં હિ નાસ્તિ પુણ્યતરસ્ત્વયા ॥

પિતૄણામૃણનિર્મુક્તઃ સ્વર્ગં પ્રાપ્સ્યસિ પુણ્યભાક્ ।
ઇત્યુક્ત્વા દેવતાઃ સર્વા વિપ્રજગ્મુર્યથાગતમ્ ॥

પાણ્ડુસ્તુ પુનરેવૈનાં પુત્રલોભાન્મહાયશાઃ ।
પ્રાદિશદ્દર્શનીયાર્થી કુન્તી ત્વેનમથાબ્રવીત્ ॥

નાતશ્ચતુર્થં પ્રસવમાપસ્ત્વપિ વદન્ત્યુત ।
અતઃપરં સ્વૈરિણી સ્યાદ્બન્ધકી પઞ્ચમે ભવેત્ ॥

સ ત્વં વિદ્વન્ધર્મમિમમધિગમ્ય કથં નુ મામ્ ।
અપત્યાર્થં સમુત્ક્રમ્ય પ્રમાદાદિવ ભાષસે ॥