મધ્યમકશાસ્ત્ર · અધ્યાય 10

10 અગ્નીન્ધનપરીક્ષા દશમં પ્રકરણમ્ ।
યદિન્ધનં સ ચેદગ્નિરેકત્વં કર્તૃકર્મણોઃ ।
અન્યશ્ચેદિન્ધનાદગ્નિરિન્ધનાદપ્યૃતે ભવેત્

નિત્યપ્રદીપ્ત એવ સ્યાદપ્રદીપનહેતુકઃ ।
પુનરારમ્ભવૈયર્થ્યમેવં ચાકર્મકઃ સતિ

પરત્ર નિરપેક્ષત્વાદપ્રદીપનહેતુકઃ ।
પુનરારમ્ભવૈયર્થ્યં નિત્યદીપ્તઃ પ્રસજ્યતે

તત્રૈતસ્માદિધ્યમાનમિન્ધનં ભવતીતિ ચેત્ ।
કેનેધ્યતામિન્ધનં તત્તાવન્માત્રમિદં યદા

અન્યો ન પ્રાપ્સ્યતે ઽપ્રાપ્તો ન ધક્ષ્યત્યદહન્ પુનઃ ।
ન નિર્વાસ્યત્યનિર્વાણઃ સ્થાસ્યતે વા સ્વલિઙ્ગવાન્

અન્ય એવેન્ધનાદગ્નિરિન્ધનં પ્રાપ્નુયાદ્યદિ ।
સ્ત્રી સંપ્રાપ્નોતિ પુરુષં પુરુષશ્ચ સ્ત્રિયં યથા

અન્ય એવેન્ધનાદગ્નિરિન્ધનં કામમાપ્નુયાત્ ।
અગ્નીન્ધને યદિ સ્યાતામન્યોન્યેન તિરસ્કૃતે

યદીન્ધનમપેક્ષ્યાગ્નિરપેક્ષ્યાગ્નિં યદીન્ધનમ્ ।
કતરત્પૂર્વનિષ્પન્નં યદપેક્ષ્યાગ્નિરિન્ધનમ્

યદીન્ધનમપેક્ષ્યાગ્નિરગ્નેઃ સિદ્ધસ્ય સાધનમ્ ।
એવં સતીન્ધનં ચાપિ ભવિષ્યતિ નિરગ્નિકમ્

યો ઽપેક્ષ્ય સિધ્યતે ભાવસ્તમેવાપેક્ષ્ય સિધ્યતિ ।
યદિ યો ઽપેક્ષિતવ્યઃ સ સિધ્યતાં કમપેક્ષ્ય કઃ

યો ઽપેક્ષ્ય સિધ્યતે ભાવઃ સો ઽસિદ્ધો ઽપેક્ષતે કથમ્ ।
અથાપ્યપેક્ષતે સિદ્ધસ્ત્વપેક્ષાસ્ય ન યુજ્યતે

અપેક્ષ્યેન્ધનમગ્નિર્ન નાનપેક્ષ્યાગ્નિરિન્ધનમ્ ।
અપેક્ષ્યેન્ધનમગ્નિં ન નાનપેક્ષ્યાગ્નિમિન્ધનમ્

આગચ્છત્યન્યતો નાગ્નિરિન્ધને ઽગ્નિર્ન વિદ્યતે ।
અત્રેન્ધને શેષમુક્તં ગમ્યમાનગતાગતૈઃ

ઇન્ધનં પુનરગ્નિર્ન નાગ્નિરન્યત્ર ચેન્ધનાત્ ।
નાગ્નિરિન્ધનવાન્નાગ્નાવિન્ધનાનિ ન તેષુ સઃ

અગ્નીન્ધનાભ્યાં વ્યાખ્યાત આત્મોપાદાનયોઃ ક્રમઃ ।
સર્વો નિરવશેષેણ સાર્ધં ઘટપટાદિભિઃ

આત્મનશ્ચ સતત્ત્વં યે ભાવાનાં ચ પૃથક્પૃથક્ ।
નિર્દિશન્તિ ન તાન્મન્યે શાસનસ્યાર્થકોવિદાન્