લક્ષ્મીતન્ત્રમ્ · અધ્યાય 10

દશમોઽધ્યાયઃ - 10
શક્રઃ---
ક્ષીરોદમથનાયાસફલરૂપે મધુદ્વિષઃ।
નમશ્ચન્દ્રસહોદર્યૈ નમસ્તેઽમૃતયોનયે

ભાવોત્તરાઃ પ્રકારાસ્તે શ્રુતાસ્ત્વદ્વક્ત્રપઙ્કજાત્।
ઇદાનીં શ્રોતુમિચ્છામિ પ્રકારાન્ ભવદુત્તરાન્

વૈષ્ણવા અવતારાસ્તે કિંરૂપાઃ કતિ વામ્બુજે।
એતત્પૃષ્ટા મયા બ્રૂહિ નમસ્તે પઙ્કજાસને

શ્રીઃ---
હન્ત તે શક્ર વક્ષ્યામિ પ્રકારાન્ ભવદુત્તરાન્।
વૈષ્ણવા અવતારાસ્તે યાવન્તો યદ્વિધાશ્ચ તે

ષાડ્‌ગુણ્યમમલં બ્રહ્મ નિર્દોષમજરં ધ્રુવમ્।
સર્વશક્તિ નિરાતઙ્કં નિરાલમ્બનભાવનમ્

તદુન્મિષતિ વૈપૂર્વં શક્તિમચ્છક્તિભાવતઃ।
નારાયણઃ પરો દેવઃ સંસ્થિતઃ શક્તિમત્તયા

સ્થિરા શક્તિરહં તસ્ય સર્વકાર્યકરી વિભોઃ।
તાવાવાં જગતોઽર્થાય બહુધા વિક્રિયાવહે

યથાહમાસ્થિતા ભેદૈસ્તથા તે કથિતં પુરા।
વિકારાનવિકારસ્ય વિષ્ણોઃ શ્રૃણુ મયોદિતાન્

અપ્રાકૃતાનનૌપમ્યાનચિન્તયમહિમોજ્જ્વલાન્।
સ્વાં શક્તિં મામધિષ્ઠાય પ્રકૃતિં પરમાદ્ભુતામ્

ત્રૈરૂપ્યેણ જગન્નાથઃ સમુદેતિ જગદ્ધિતે।
આદ્યેન પરરૂપેણ વ્યૂહરૂપેણ ચાપ્યથ

તથા વિભવરૂપેણ નાનાભાવમુપેયુષા।
વ્યાપકો ભગવાન્ દેવો ભક્તાનુગ્રહકામ્યયા

અનૌપમ્યમનિર્દશ્યં વપુઃ સ ભજતે પરમ્।
વિશ્વાપ્યાયનકં કાન્ત્યા પૂર્ણેન્દ્વયુતતુલ્યયા

વરદાભયહસ્તં ચ દ્વિભુજં પદ્મલોચનમ્।
રેખામયેન ચક્રેણ શઙ્ખેન ચ કરદ્વયે

અઙ્કિતં નિર્વિકારાઙ્‌ઘ્રિસ્થિતં પરમશોભનમ્।
અન્યૂનાનતિરિક્તૈઃ સ્વૈર્ગુણૈઃ ષડ્‌ભિરલંકૃતમ્

સમં સમવિભક્તાઙ્નં સર્વાવયવસુન્દરમ્।
પૂર્ણમાભરણૈઃ શુભ્રૈઃ સુધાકલ્લોલસંકુલૈઃ

રશ્મિભૂતૈરમૂર્તૈઃ સ્વૈરચ્યુતાદ્યૈરવિચ્યુતમ્।
એકા મૂર્તિરિયં દિવ્યા પરાખ્યા વૈષ્ણવી પરા

યોગસિદ્ધા ભજન્ત્યેનાં હૃદિ તુર્યપદાશ્રિતામ્।
અથ વ્યૂહસ્બરૂપં તે દ્વિતીયં વર્ણયામ્યહમ્

વ્યૂહ્યાત્માનં ચતુર્ધા સ્વં દેવઃ પ્રાગાદિભેદતઃ।
વાસુદેવાદિભેદેન સૌષુપ્તાધ્વનિ તિષ્ઠતિ

સંસ્થાનમાદિમૂર્તેર્વૈ સર્વેષાં તુ સમં સ્મૃતમ્।
ષડ્‌ગુણં પ્રથમં રૂપં દ્વન્દ્વૈર્જ્ઞાનાદિસંભવૈઃ

ઇતરાણિ સ્વરૂપાણિ કથિતાનિ મયા પુરા।
વહ્ન્યર્કેન્દુસહસ્રાભમાનન્દાસ્પન્દલક્ષણમ્

બીજં સર્વક્રિયાણાં તદ્વિકલ્પાનાં તદાસ્પદમ્।
સૌષુપ્તં ચાતુરાત્મ્યં તત્પ્રથમં વિદ્ધિ વાસવ

અથ સ્વાપ્રે પદેઽપ્યેવં વિભજ્યાત્માનમાત્મના।
દેવઃ પ્રાગાદિભેદેન વાસુદેવાદિરૂપતઃ

સમાસવ્યાસભેદેન ગુણઆનાં પુરુષોત્તમઃ।
સિતરક્તસુવર્ણાભ્રસદૃશૈઃ પરમાદ્ભુતૈઃ

આદિમૂતિસમૈ રૂપૈશ્ચતુર્ધા વ્યવતિષ્ઠતે।
કૈવલ્યભોગફલદં ભવબીજક્ષયંકરમ્

ચાતુરાત્મ્યં દ્વિતીયં તત્ સુધાસંદોહસુન્દરમ્।
અથ જાગ્રત્પદે દેવઃ સિતરક્તાદિભેદતઃ

ચતુર્ભુજૈરુદારાઙ્ગૈઃ શઙ્ખચક્રાદિચિહ્નિતૈઃ।
નાનાધ્વજવિચિત્રાઙ્ગૈર્વાસુદેવાદિસંજ્ઞિતૈઃ

વ્યૂહૈઃ સ્વં પ્રવિભજ્યાસ્તે વિભુર્નામ સ્વલીલયા।
તત્રાદ્યં ભગવદ્રૂપં હિમકુન્દેન્દુકાન્તિમત્

ચતુર્ભુજં સૌમ્યવક્ત્રં પુણ્ડરીકનિભેક્ષણમ્।
પીતકૌશેયવસનં સુપર્ણધ્વજભૂષિતમ્

મુક્યદક્ષિણહસ્તેન ભીતાનામભયપ્રદમ્।
તથાવિધેન વામેન દધાનં શઙ્ખમુત્તમમ્

અપરેણ દધાનં ચ દક્ષિણેન સુદર્શનમ્।
વામેન ચ ગદાં ગુર્વીં નિષણ્ણાં વસુધાતલે

સંચિન્તયેત્ પુરો ભાગે વાસુદેવમિતીદૃશમ્।
સિન્દૂરશિખરાકારં સૌમ્યવક્ત્રં ચતુર્ભુજમ્

અતસીપુષ્પસંકાશવસનં તાલલાઞ્છિતમ્।
મુખ્યેન પાણિયુગ્મેન તુલ્યમાદ્યસ્ય વૈ વિભોઃ

સીરં તચ્ચક્રહસ્તેઽસ્ય મુસલં તુ ગદાકરે।
દક્ષિણે ચિન્દયેદ્ભાગે સંકર્ષણમિતીદૃશમ્

પ્રાવૃણ્નિશાસમુદિતખદ્યોતનિચયપ્રભમ્।
રક્તકૌશેયવસનં મકરધ્વજશોભિતમ્

સૌમ્યવક્ત્રં ચતુર્બાહું તૃતીયં પરમેશ્વરમ્।
મુખ્યહસ્તદ્વયં ચાસ્ય પ્રાગ્વત્તુલ્યં મહામતે

વામેઽપરસ્મિન્ શાર્ઙ્ગં ચ દક્ષિણે બાણપઞ્ચકમ્।
અપરે ચિન્તયેદ્ભાગે પ્રદ્યુમ્નમિતિ કીર્તિતમ્

અઞ્જનાદ્રિપ્રતીકાશં સુપીતામ્બરવેષ્ટિતમ્।
ચતુર્ભુજં વિશાલાક્ષં મૃગલાઞ્છનભૂષિતમ્

આદિવત્ પાણિયુગલમાદ્યમસ્ય વિચિન્તયેત્।
દક્ષિણાદિક્રમેણાથ દ્વાભ્યાં વૈ ખડ્‌ગખેટકૌ

દધાનમનિરુદ્ધં તુ સૌમ્યભાગે વિચિન્તયેત્।
વનમાલાધરાઃ સર્વે શ્રીવત્સકૃતલક્ષણાઃ

શોભિતાઃ કૌસ્તુભેનૈવ રત્નરાજેન વક્ષસિ।
જાગ્રત્પદે સ્થિતં દેવં ચાતુરાત્મ્યમનુત્તમમ્

સ્થિત્યુત્પત્તિપ્રલયકૃત્સર્વોપકરણાન્વિતમ્।
દિવ્યં તચ્ચિન્તયેદ્યસ્ય વિશ્વં તિષ્ઠતિ શાસને

ત્રિવિધં ચાતુરાત્મ્યં તુ સુષુપ્ત્યાદિપદત્રિકે।
સુવ્યક્તં તત્પદે તુર્યે ગુણલક્ષ્યં પરં સ્થિતમ્

જ્ઞાનક્રિયાદિભિર્વિષ્ણોર્લોકાનનુસિસૃક્ષતઃ।
વ્યૂહસંજ્ઞમિદં રૂપં દ્વિતીયં કથિતં મયા

તૃતીયં વિભવાખ્યં તુ વિશ્વમન્દિરમધ્યગમ્।
નાનાકારક્રિયાકર્તૃ રૂપં વિષ્ણોર્નિશામય

ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રસારે લક્ષ્મીતન્ત્રે પરવ્યૂહપ્રકાશો નામ દશમોઽધ્યાયઃ
********ઇતિ દશમોઽધ્યાયઃ********