કૂર્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.41

ઇતિ શ્રીકૂર્મપુરાણે ષટ્સાહસ્ત્ર્યાં સંહિતાયામુપરિવિભાગે ચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ
સૂત ઉવાચ
ઇદં ત્રૈલોક્યવિખ્યાતં તીર્થં નૈમિશમુત્તમમ્ ।
મહાદેવપ્રિયકરં મહાપાતકનાશનમ્

મહાદેવં દિદૃક્ષૂણામૃષીણણાં પરમેષ્ઠિનામ્ ।
બ્રહામણા નિર્મિતં સ્થાનં તપસ્તપ્તું દ્વિજોત્તમાઃ

મરીચયો ઽત્રયો વિપ્રા વસિષ્ઠાઃ ક્રતવસ્તથા ।
ભૃગવો ઽઙ્ગિરસઃ પૂર્વા બ્રહ્માણં કમલોદ્ભવમ્

સમેત્ય સર્વવરદં ચતુર્મૂર્તિ ચતુર્મુખમ્ ।
પૃચ્છન્તિ પ્રણિપત્યૈનં વિશ્વકર્માણમચ્યુતમ્

ષટ્કુલીયા ઊચુઃ
ભગવન્ દેવમીશાનં ભર્ગમેકં કપર્દિનમ્ ।
કેનોપાયેન પશ્યામો બ્રૂહિ દેવનમસ્કૃતમ્

બ્રહ્મોવાચ
સત્રં સહસ્રમાસધ્વં વાઙ્મનોદોષવર્જિતાઃ ।
દેશં ચ વઃ પ્રવક્ષ્યામિ યસ્મિન્ દેશે ચરિષ્યથ

ઉક્ત્વા મનોમયં ચક્રં સ સૃષ્ટ્વા તાનુવાચ હ ।
ક્ષિપ્તમેતન્મયા ચક્રમનુવ્રજત મા ચિરમ્ ।
યત્રાસ્ય નેમિઃ શીર્યેત સ દેશઃ પુરુષર્ષભાઃ

તતો મુમોચ તચ્ચક્રં તે ચ તત્સમનુવ્રજન્ ।
તસ્ય વૈ વ્રજતઃ ક્ષિપ્રં યત્ર નેમિરશીર્યત ।
નૈમિસં તત્સ્મૃતં નામ્ના પુણ્યં સર્વત્ર પૂજિતમ્

સિદ્ધચારણસંકીર્ણં યક્ષગન્ધર્વસેવિતમ્ ।
સ્થાનં ભગવતઃ શંભોરેતન્નૈમિશમુત્તમમ્

અત્ર દેવાઃ સગન્ધર્વાઃ સયક્ષોરગરાક્ષસાઃ ।
તપસ્તપ્ત્વા પુરા દેવા લેભિરે પ્રવરાન્ વરાન્

ઇમં દેશં સમાશ્રિત્ય ષટ્કુલીયાઃ સમાહિતાઃ ।
સત્રેણારાધ્ય દેવેશં દૃષ્ટવન્તો મહેશ્વરમ્

અત્ર દાનં તપસ્તપ્તં સ્નાનં જપ્યાદિકં ચ યત્ ।
એકૈકં પાવયેત્ પાપં સપ્તજન્મકૃતં દ્વિજાઃ

અત્ર પૂર્વં સ ભગવાનૃષીણાં સત્રમાસતામ્ ।
પ્રોવાચ વાયુર્બ્રહ્માણ્ડં પુરાણં બ્રહ્મભાષિતમ્

અત્ર દેવો મહાદેવો રુદ્રાણ્યા કિલ વિશ્વકૃત્ ।
રમતે ઽધ્યાપિ ભગવાન્ પ્રમથૈઃ પરિવારિતઃ

અત્ર પ્રાણાન્ પરિત્યજ્ય નિયમેન દ્વિજાતયઃ ।
બ્રહ્મલોકં ગમિષ્યન્તિ યત્ર ગત્વા ન જાયતે

અન્યચ્ચ તીર્થપ્રવરં જાપ્યેશ્વરમિતિશ્રુતમ્ ।
જજાપ રુદ્રમનિશં યત્ર નન્દી મહાગણઃ

પ્રીતસ્તસ્ય મહાદેવો દેવ્યા સહ પિનાકધૃક્ ।
દદાવાત્મસમાનત્વં મૃત્યુવઞ્ચનમેવ ચ

અભૂદૃષિઃ સ ધર્માત્મા શિલાદો નામ ધર્મવિત્ ।
આરાધયન્મહાદેવં પુત્રાર્થં વૃષભધ્વજમ્

તસ્ય વર્ષસહસ્રાન્તે તપ્યમાનસ્ય વિશ્વકૃત્ ।
શર્વઃ સોમો ગણવૃતો વરદો ઽસ્મીત્યભાષત

સ વવ્રે વરમીશાનં વરેણ્યં ગિરિજાપતિમ્ ।
અયોનિજં મૃત્યુહીનં દેહિ પુત્રં ત્વયા સમમ્

તથાસ્ત્વિત્યાહ ભગવાન્ દેવ્યા સહ મહેશ્વરઃ ।
પશ્યતસ્તસ્ય વિપ્રર્ષેરન્તર્ધાનં ગતો હરઃ

તતો યિયક્ષુઃ સ્વાં ભૂમિં શિલાદો ધર્મવિત્તમઃ ।
ચકર્ષ લાઙ્ગલેનોર્વોં ભિત્ત્વાદૃશ્યત શોભનઃ

સંવર્તકાનલપ્રખ્યઃ કુમારઃ પ્રહસન્નિવ ।
રૂપલાવણ્યસંપન્નસ્તેજસા ભાસયન્ દિશઃ

કુમારતુલ્યો ઽપ્રતિમો મેઘગમ્ભીરયા ગિરા ।
શિલાદં તાત તાતેતિ પ્રાહ નન્દી પુનઃ પુનઃ

તં દૃષ્ટ્વા નન્દનં જાતં શિલાદઃ પરિષસ્વજે ।
મુનિભ્યો દર્શયામાસ યે તદાશ્રમવાસિનઃ

જાતકર્માદિકાઃ સર્વાઃ ક્રિયાસ્તસ્ય ચકાર હ ।
ઉપનીય યથાશાસ્ત્રં વેદમધ્યાપયત્ સુતમ્

અધીતવેદો ભગવાન્ નન્દી મતિમનુત્તમામ્ ।
ચક્રે મહેશ્વરં દ્રષ્ટું જેષ્યે મૃત્યુમિતિ પ્રભુમ્

સ ગત્વા સરિતં પુણ્યામેકાગ્રશ્રદ્ધયાન્વિતઃ ।
જજાપ રુદ્રમનિશં મહેશાસક્તમાનસઃ

તસ્ય કોટ્યાં તુ પૂર્ણાયાં શઙ્કરો ભક્તવત્સલઃ ।
આગત્ય સામ્બઃ સગણો વરદો ઽસ્મીત્યુવાચ હ

સ વવ્રે પુનરેવાહં જપેયં કોટિમીશ્વરમ્ ।
તાવદાયુર્મહાદેવ દેહીતિ વરમીશ્વર

એવમસ્ત્વિતિ સંપ્રોચ્ય દેવો ઽપ્યન્તરધીયત ।
જજાપ કોટિં ભગવાન્ ભૂયસ્તદ્ગતમાનસઃ

દ્વિતીયાયાં ચ કોટ્યાં વૈ સંપૂર્ણાયાં વૃષધ્વજઃ ।
આગત્ય વરદો ઽસ્મીતિ પ્રાહ ભૂતગણૈર્વૃતઃ

તૃતીયાં જપ્તુમિચ્છામિ કોટિં ભૂયો ઽપિ શઙ્કર ।
તથાસ્ત્વિત્યાહ વિશ્વાત્મા દેવો ઽપ્યન્તરધીયત

કોટિત્રયે ઽથ સંપૂર્ણે દેવઃ પ્રીતમના ભૃશમ્ ।
આગત્ય વરદો ઽસ્મીતિ પ્રાહ ભૂતગણૈર્વૃતઃ

જપેયં કોટિમન્યાં વૈ ભૂયો ઽપિ તવ તેજસા ।
ઇત્યુક્તે ભગવાનાહ ન જપ્તવ્યં ત્વયા પુનઃ

અમરો જરયા ત્યક્તો મમ પાર્શ્વગતઃ સદા ।
મહાગણપતિર્દેવ્યાઃ પુત્રો ભવ મહેશ્વરઃ

યોગીશ્વરો યોગનેતા ગણાનામીશ્વરેશ્વરઃ ।
સર્વલોકાધિપઃ શ્રીમાન્ સર્વજ્ઞો મદ્બલાન્વિતઃ

જ્ઞાનં તન્મામકં દિવ્યં હસ્તામલકવત્ તવ ।
આભૂતસંપ્લવસ્થાયી તતો યાસ્યસિ મત્પદમ્

એતદુક્ત્વા મહાદેવો ગણાનાહૂય શઙ્કરઃ ।
અભિષેકેણ યુક્તેન નન્દીશ્વરમયોજયત્

ઉદ્વાહયામાસ ચ તં સ્વયમેવ પિનાકધૃક્ ।
મરુતાં ચ શુભાં કન્યાં સુયશેતિ ચ વિશ્રુતામ્

એતજ્જપ્યેશ્વરં સ્થાનં દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ ।
યત્ર તત્ર મૃતો મર્ત્યો રુદ્રલોકે મહીયતે