કૂર્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.4

ઇતિ શ્રીકૂર્મપુરાણે ષટ્સાહસ્ત્ર્યાં સંહિતાયામુપરિવિભાગે (ઈશ્વરગીતાસુ) તૃતીયો ઽધ્યાયઃ
ઈશ્વર ઉવાચ
વક્ષ્યે સમાહિતા યૂયં શૃણુધ્વં બ્રહ્મવાદિનઃ ।
માહાત્મ્યં દેવદેવસ્ય યેનેદં સંપ્રવર્તતે

નાહં તપોભિર્વિવિધૈર્ન દાનેન ન ચેજ્યયા ।
શક્યો હિ પુરુષૈર્જ્ઞાતુમૃતે ભક્તિમનુત્તમામ્

અહં હિ સર્વભાવાનામન્તસ્તિષ્ઠામિ સર્વગઃ ।
માં સર્વસાક્ષિણં લોકો ન જાનાતિ મુનીશ્વરાઃ

યસ્યાન્તરા સર્વમિદં યો હિ સર્વાન્તરઃ પરઃ ।
સો ઽહન્ધાતા વિધાતા ચ કાલો ઽગ્નિર્વિશ્વતોમુખઃ

ન માં પશ્યન્તિ મુનયઃ સર્વે ઽપિ ત્રિદિવૌકસઃ ।
બ્રહ્મા ચ મનવઃ શક્રો યે ચાન્યે પ્રથિતૌજસઃ

ગૃણન્તિ સતતં વેદા મામેકં પરમેશ્વરમ્ ।
યજન્તિ વિવિધૈરગ્નિં બ્રાહ્મણા વૈદિકૈર્મખૈઃ

સર્વે લોકા નમસ્યન્તિ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ।
ધ્યાયન્તિ યોગિનો દેવં ભૂતાધિપતિમીશ્વરમ્

અહં હિ સર્વહવિષાં ભોક્તા ચૈવ ફલપ્રદઃ ।
સર્વદેવતનુર્ભૂત્વા સર્વાત્મા સર્વસંસ્થિતઃ

માં પશ્યન્તીહ વિદ્વાંશો ધાર્મિકા વેદવાદિનઃ ।
તેષાં સન્નિહિતો નિત્યં યે ભક્ત્યા મામુપાસતે

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યા ધાર્મિકા મામુપાસતે ।
તેષાં દદામિ તત્ સ્થાનમાનન્દં પરમં પદમ્

અન્યે ઽપિ યે વિકર્મસ્થાઃ શૂદ્રાદ્યા નીચજાતયઃ ।
ભક્તિમન્તઃ પ્રમુચ્યન્તે કાલેન મયિ સંગતાઃ

ન મદ્ભક્તા વિનશ્યન્તિ મદ્ભક્તા વીતકલ્મષાઃ ।
આદાવેતત્ પ્રતિજ્ઞાતં ન મે ભક્તઃ પ્રણશ્યતિ

યો વૈ નિન્દતિ તં મૂઢો દેવદેવં સ નિન્દતિ ।
યો હિ તં પૂજયેદ્ ભક્ત્યા સ પૂજયતિ માં સદા

પત્રં પુષ્પં ફલં તોયં મદારાધનકારણાત્ ।
યો મે દદાતિ નિયતઃ સ મે ભક્તઃ પ્રિયો મતઃ

અહં હિ જગતામાદૌ બ્રહ્માણં પરમેષ્ઠિનમ્ ।
વિધાય દત્તવાન્ વેદાનશેષાનાત્મનિઃ સૃતાન્

અહમેવ હિ સર્વેષાં યોગિનાં ગુરુરવ્યયઃ ।
ધાર્મિકાણાં ચ ગોપ્તાહં નિહન્તા વેદવિદ્વિષામ્

અહં વૈ સર્વસંસારાન્મોચકો યોગિનામિહ ।
સંસારહેતુરેવાહં સર્વસંસારવર્જિતઃ

અહમેવ હિ સંહર્તા સ્ત્રષ્ટાહં પરિપાલકઃ ।
માયાવી મામીકા શક્તિર્માયા લોકવિમોહિની

મમૈવ ચ પરા શક્તિર્યા સા વિદ્યેતિ ગીયતે ।
નાશયામિ તયા માયાં યોગિનાં હૃદિ સંસ્થિતઃ

અહં હિ સર્વશક્તીનાં પ્રવર્તકનિવર્તકઃ ।
આધારભૂતઃ સર્વાસાં નિધાનમમૃતસ્ય ચ

એકા સર્વાન્તરા શક્તિઃ કરોતિ વિવિધં જગત્ ।
આસ્થાય બ્રહ્માણો રૂપં મન્મયી મદધિષ્ઠિતા

અન્યા ચ શક્તિર્વિપુલા સંસ્થાપયતિ મે જગત્ ।
ભૂત્વા નારાયણો ઽનન્તો જગન્નાથો જગન્મયઃ

તૃતીયા મહતી શક્તિર્નિહન્તિ સકલં જગત્ ।
તામસી મે સમાખ્યાતા કાલાખ્યા રુદ્રરૂપિણી

ધ્યાનેન માં પ્રપશ્યન્તિ કેચિજ્જ્ઞાનેન ચાપરે ।
અપરે ભક્તિયોગેન કર્મયોગેન ચાપરે

સર્વેષામેવ ભક્તાનામિષ્ટઃ પ્રિયતરો મમ ।
યો હિ જ્ઞાનેન માં નિત્યમારાધયતિ નાન્યથા

અન્યે ચ યે ત્રયો ભક્તા મદારાધનકાઙ્ક્ષિણઃ ।
તે ઽપિ માં પ્રાપ્નુવન્ત્યેવ નાવર્તન્તે ચ વૈ પુનઃ

મયા તતમિદં કૃત્સનં પ્રધાનપુરુષાત્મકમ્ ।
મય્યેવ સંસ્થિતં વિશ્વં મયા સંપ્રેર્યતે જગત્

નાહં પ્રેરયિતા વિપ્રાઃ પરમં યોગમાશ્રિતઃ ।
પ્રેરયામિ જગત્કૃત્સ્નમેતદ્યો વેદ સો ઽમૃતઃ

પશ્યામ્યશેષમેવેદં વર્તમાનં સ્વભાવતઃ ।
કરોતિ કાલો ભગવાન્ મહાયોગેશ્વરઃ સ્વયમ્

યોગઃ સંપ્રોચ્યતે યોગી માયા શાસ્ત્રેષુ સૂરિભિઃ ।
યોગેશ્વરો ઽસૌ ભગવાન્ મહાદેવો મહાન્ પ્રભુઃ

મહત્ત્વં સર્વતત્ત્વાનાં પરત્વાત્ પરમેષ્ઠિનઃ ।
પ્રોચ્યતે ભગવાન્ બ્રહ્મા મહાન્ બ્રહ્મમયો ઽમલઃ

યો મામેવં વિજાનાતિ મહાયોગેશ્વરેશ્વરમ્ ।
સો ઽવિકલ્પેન યોગેન યુજ્યતે નાત્ર સંશયઃ

સો ઽહં પ્રેરયિતા દેવઃ પરમાનન્દમાશ્રિતઃ ।
નૃત્યામિ યોગી સતતં યસ્તદ્ વેદ સ વેદવિત્

ઇતિ ગુહ્યતમં જ્ઞાનં સર્વવેદેષુ નિષ્ઠિતમ્ ।
પ્રસન્નચેતસે દેયં ધાર્મિકાયાહિતાગ્નયે