કૂર્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.22

ઇતિ શ્રીકૂર્મપુરાણે ષટ્સાહસ્ત્ર્યાં સંહિતાયામુપરિવિભાગે એકવિશો ઽધ્યાય
ઇન્ રેએ નિછ્ત્ zઉલ્äસ્સિગે zએઇછેન્:
વ્યાસ ઉવાચ
ગોમયેનોદકૈર્ભૂમિં શોધયિત્વા સમાહિતઃ ।
સંનિપાત્ય દ્વિજાન્ સર્વાન્ સાધુભિઃ સંનિમન્ત્રયેત્

શ્વો ભવિષ્યતિ મે શ્રાદ્ધં પૂર્વેદ્યુરભિપૂજ્ય ચ ।
અસંભવે પરેદ્યુર્વા યથોક્તૈર્લક્ષણૈર્યુતાન્

તસ્ય તે પિતરઃ શ્રુત્વા શ્રાદ્ધકાલમુપસ્થિતમ્ ।
અન્યોન્યં મનસા ધ્યાત્વા સંપતન્તિ મનોજવાઃ

બ્રાહ્મણૈસ્તે સહાશ્નન્તિ પિતરો હ્યન્તરિક્ષગાઃ ।
વાયુભૂતાસ્તુ તિષ્ઠન્તિ ભુક્ત્વા યાન્તિ પરાં ગતિમ્

આમન્ત્રિતાશ્ચ તે વિપ્રાઃ શ્રાદ્ધકાલ ઉપસ્થિતે ।
વસેયુર્નિયતાઃ સર્વે બ્રહ્મચર્યપરાયણાઃ

અક્રોધનો ઽત્વરો ઽમત્તઃ સત્યવાદી સમાહિતઃ ।
ભારં મૈથુનમધ્વાનં શ્રાદ્ધકૃદ્ વર્જયેજ્જપમ્

આમન્ત્રિતો બ્રાહ્મણો વા યો ઽન્યસ્મૈ કુરુતે ક્ષણમ્ ।
સ યાતિ નરકં ઘોરં સૂકરત્વાં પ્રાયાતિ ચ

આમન્ત્રયિત્વા યો મોહાદન્યં ચામન્ત્રયેદ્ દ્વિજમ્ ।
સ તસ્માદધિકઃ પાપી વિષ્ઠાકીટો ઽભિજાયતે

શ્રાદ્ધે નિમન્ત્રિતો વિપ્રો મૈથુનં યો ઽધિગચ્છતિ ।
બ્રહ્મહત્યામવાપ્નોતિ તિર્યગ્યોનૌ ચ જાયતે

નિમન્ત્રિતસ્તુ યો વિપ્રો હ્યધ્વાનં યાતિ દુર્મતિઃ ।
ભવન્તિ પિતરસ્તસ્ય તં માસં પાંશુભોજનાઃ

નિમન્ત્રિતસ્તુ યઃ શ્રાદ્ધે પ્રકુર્યાત્ કલહં દ્વિજઃ ।
ભવન્તિ તસ્ય તન્માસં પિતરો મલભોજનાઃ

તસ્માન્નિમન્ત્રિતઃ શ્રાદ્ધે નિયતાત્મા ભવેદ્ દ્વિજઃ ।
અક્રોધનઃ શૌચપરઃ કર્તા ચૈવ જિતેન્દ્રિયઃ

શ્વોભૂતે દક્ષિણાં ગત્વા દિશં દર્ભાન્ સમાહિતઃ ।
સમૂલાનાહરેદ્ વારિ દક્ષિણાગ્રાન્ સુનિર્મલાન્

દક્ષિણાપ્રવણં સ્નિગ્ધં વિભક્તં શુભલક્ષણમ્ ।
શુચિં દેશં વિવિક્તં ચ ગોમયેનોપલેપયેત્

નદીતીરેષુ તીર્થેષુ સ્વભૂમૌ ચૈવ સાનુષુ ।
વિવિક્તેષુ ચ તુષ્યન્તિ દત્તેન પિતરઃ સદા

પારક્યે ભૂમિભાગે તુ પિતૄણાં નૈવ નિર્વપેત્ ।
સ્વામિભિસ્તદ્ વિહન્યેત મોહાદ્ યત્ ક્રિયતે નરૈઃ

અટવ્યઃ પર્વતાઃ પુણ્યાસ્તીર્થાન્યાયતનાનિ ચ ।
સર્વાણ્યસ્વામિકાન્યાહુર્ન હિ તેષુ પરિગ્રહઃ

તિલાન્ પ્રવિકિરેત્ તત્ર સર્વતો બન્ધયેદજાન્ ।
અસુરોપહતં સર્વં તિલૈઃ શુદ્ધ્યત્યજેન વા

તતો ઽન્નં બહુસંસ્કારં નૈકવ્યઞ્જનમચ્યુતમ્ ।
ચોષ્યપેયસમૃદ્ધં ચ યથાશક્ત્યા પ્રકલ્પયેત્

તતો નિવૃત્તે મધ્યાહ્ને લુપ્તલોમનખાન્ દ્વિજાન્ ।
અભિગમ્ય યથામાર્ગં પ્રયચ્છેદ્ દન્તધાવનમ્

તૈલમભ્યઞ્જનં સ્નાનં સ્નાનીયં ચ પૃથગ્વિધમ્ ।
પાત્રૈરૌદુમ્બરૈર્દદ્યાદ્ વૈશ્વદૈવત્યપૂર્વકમ્

તતઃ સ્નાત્વા નિવૃત્તેભ્યઃ પ્રત્યુત્થાયકૃતાઞ્જલિઃ ।
પાદ્યમાચમનીયં ચ સંપ્રયચ્છેદ્ યથાક્રમમ્

યે ચાત્ર વિશ્વેદેવાનાં વિપ્રાઃ પૂર્વં નિમન્ત્રિતાઃ ।
પ્રાઙ્મુખાન્યાસનાન્યેષાં ત્રિદર્ભોપહિતાનિ ચ

દક્ષિણામુખયુક્તાનિ પિતૄણામાસનાનિ ચ ।
દક્ષિણાગ્રૈકદર્ભાણિ પ્રોક્ષિતાનિ તિલોદકૈઃ

તેષૂપવેશયેદેતાનાસનં સ્પૃશ્ય સ દ્વિજમ્ ।
આસધ્વમિતિ સંજલ્પન્ આસનાસ્તે પૃથક્ પૃથક્

દ્વૌ દૈવે પ્રાઙ્મુખૌ પિત્ર્યે ત્રયશ્ચોદઙ્મુખાસ્તથા ।
એકૈકં વા ભવેત્ તત્ર દેવમાતામહેષ્વપિ

સત્ક્રિયાં દેશકાલૌ ચ શૌચં બ્રાહ્મણસંપદમ્ ।
પઞ્ચૈતાન્ વિસ્તરો હન્તિ તસ્માન્નેહેત વિસ્તરમ્

અપિ વા ભોજયેદેકં બ્રાહ્મણં વેદપારગમ્ ।
શ્રુતશીલાદિસંપન્નમલક્ષણવિવર્જિતમ્

ઉદ્ધૃત્ય પાત્રે ચાન્નં તત્ સર્વસ્માત્ પ્રકૃતાત્ પુનઃ ।
દેવતાયતને ચાસ્મૈ નિવેદ્યાન્યત્પ્રવર્તયેત્

પ્રાસ્યેદગ્નૌ તદન્નં તુ દદ્યાદ્ વા બ્રહ્મચારિણે ।
તસ્માદેકમપિ શ્રેષ્ઠં વિદ્વાંસં ભોજયેદ્ દ્વિજમ્

ભિક્ષુકો બ્રહ્મચારી વા ભોજનાર્થમુપસ્થિતઃ ।
ઉપવિષ્ટેષુ યઃ શ્રાદ્ધે કામં તમપિ ભોજયેત્

અતિથિર્યસ્ય નાશ્નાતિ ન તચ્છ્રાદ્ધં પ્રશસ્યતે ।
તસ્માત્ પ્રયત્નાચ્છ્રાદ્ધેષુ પૂજ્યા હ્યતિથયો દ્વિજૈઃ

આતિથ્યરહિતે શ્રાદ્ધે ભુઞ્જતે યે દ્વિજાતયઃ ।
કાકયોનિં વ્રજન્ત્યેતે દાતા ચૈવ ન સંશયઃ

હીનાઙ્ગઃ પતિતઃ કુષ્ઠી વ્રણી પુક્કસનાસ્તિકૌ ।
કુક્કુટાઃ શૂકરાઃ શ્વાનો વર્જ્યાઃ શ્રાદ્ધેષુ દૂરતઃ

બીભત્સુમશુચિં નગ્નં મત્તં ધૂર્તં રજસ્વલામ્ ।
નીલકાષાયવસનં પાષણ્ડાંશ્ચ વિવર્જયેત્

યત્ તત્ર ક્રિયતે કર્મ પૈતૃકં બ્રાહ્મણાન્ પ્રતિ ।
તત્સર્વમેવ કર્તવ્યં વૈશ્વદૈવત્યપૂર્વકમ્

યથોપવિષ્ટાન્ સર્વાંસ્તાનલઙ્કુર્યાદ્ વિભૂષણઃ ।
સ્ત્રગ્દામભિઃ શિરોવેષ્ટૈર્ધૂપવાસો ઽનુલેપનૈઃ

તતસ્ત્વાવાહયેદ્ દેવાન્ બ્રાહ્મણાનામનુજ્ઞયા ।
ઉદઙ્મુખો યથાન્યાયં વિશ્વે દેવાસ ઇત્યૃચા

દ્વે પવિત્રે ગૃહીત્વાથ ભાજને ક્ષાલિતે પુનઃ ।
શં નો દેવ્યા જલં ક્ષિપ્ત્વા યવો ઽસીતિ યવાંસ્તથા

યા દિવ્યા ઇતિ મન્ત્રણ હસ્તે ત્વર્ઘં વિનિક્ષિપેત્ ।
પ્રદદ્યાદ્ ગન્ધમાલ્યાનિ ધૂપાદીનિ ચ શક્તિતઃ

અપસવ્યં તતઃ કૃત્વા પિતૄણાં દક્ષિણામુખઃ ।
આવાહનં તતઃ કુર્યાદુશન્તસ્ત્વેત્યૃચા બુધઃ

આવાહ્ય તદનુજ્ઞાતો જપેદાયન્તુ નસ્તતઃ ।
શં નો દેવ્યોદકં પાત્રે તિલો ઽસીતિ તિલાંસ્તથા

ક્ષિપ્ત્વા ચાર્ઘં યથાપૂર્વં દત્ત્વા હસ્તેષુ વૈ પુનઃ ।
સંસ્ત્રવાંશ્ચ તતઃ સર્વાન્ પાત્રે કુર્યાત્ સમાહિતઃ ।
પિતૃભ્યઃ સ્થાનમેતેન ન્યુબ્જં પાત્રં નિધાપયેત્

અગ્નૌ કરિષ્યેત્યાદાય પૃચ્છત્યન્નં ઘૃતપ્લુતમ્ ।
કુરુષ્વેત્યભ્યનુજ્ઞાતો જુહુયાદુપવીતવાન્

યજ્ઞોપવીતિના હોમઃ કર્તવ્યઃ કુશપાણિના ।
પ્રાચીનાવીતિના પિત્ર્યં વૈશ્વદેવં તુ હોમવત્

દક્ષિણં પાતયેજ્જાનું દેવાન્ પરિચરન્ પુમાન્ ।
પિતૃણાં પરિચર્યાસુ પાતયેદિતરં તથા

સોમાય વૈ પિતૃમતે સ્વધા નમ ઇતિ બ્રુવન્ ।
અગ્નયે કવ્યવાહનાય સ્વધેતિ જુહુયાત્ તતઃ

અગ્ન્યભાવે તુ વિપ્રસ્ય પાણાવેવોપપાદયેત્ ।
મહાદેવાન્તિકે વાથ ગોષ્ઠે વા સુસમાહિતઃ

તતસ્તૈરભ્યનુજ્ઞાતો ગત્વા વૈ દક્ષિણાં દિશમ્ ।
ગોમયેનોપતિપ્યોર્વોં સ્થાનં કૃત્વા તુ સૈકતમ્

મણ્ડલં ચતુરસ્ત્રં વા દક્ષિણાવનતં શુભમ્ ।
ત્રિરુલ્લિખેત્ તસ્ય મધ્યં દર્ભેણૈકેન ચૈવ હિ

તતઃ સંસ્તીર્ય તત્સ્થાને દર્ભાન્ વૈદક્ષિણાગ્રકાન્ ।
ત્રીન્ પિણ્ડાન્ નિર્વપેત્ તત્ર હવિઃ શેષાત્સમાહિતઃ

ન્યુપ્ય પિણ્ડાંસ્તુ તં હસ્તં નિમૃજ્યાલ્લેપભાગિનામ્ ।
તેષુ દર્ભેષ્વથાચમ્ય ત્રિરાયમ્ય શનૈરસૂન્ ।
તદન્નં તુ નમસ્કુર્યાત્ પિતૄનેવ ચ મન્ત્રવિત્

ઉદકં નિનયેચ્છેષં શનૈઃ પિણ્ડાન્તિકે પુનઃ ।
અવજિઘ્રેચ્ચ તાન્ પિણ્ડાન્ યથાન્યુપ્તાન્ સમાહિતઃ

અથ પિણ્ડાવશિષ્ટાન્નં વિધિના ભોજયેદ્ દ્વિજાન્ ।
માંસાન્યપૂપાન્ વિવિધાન્ દદ્યાત્ કૃસરપાયસમ્

સૂપશાકફલાનીક્ષૂન્ પયો દધિ ઘૃતં મધુ ।
અન્નં ચૈવ યથાકામં વિવિધં ભક્ષ્યપેયકમ્

યદ્ યદિષ્ટં દ્વિજેન્દ્રાણાં તત્સર્વં વિનિવેદયેત્ ।
ધાન્યાંસ્તિલાંશ્ચ વિવિધાન્ શર્કરા વિવિધાસ્તથા

ઉષ્ણમન્નં દ્વિજાતિભ્યો દાતવ્યં શ્રેય ઇચ્છતા ।
અન્યત્ર ફલમૂલેભ્યઃ પાનકેભ્યસ્તથૈવ ચ

નાશ્રૂણિ પાતયેજ્જાતુ ન કુપ્યેન્નાનૃતં વદેત્ ।
ન પાદેન સ્પૃશેદન્નં ન ચૈતદવધૂનયેત્

ક્રોધેન ચૈવ યત્ દત્તં યદ્ ભુક્તં ત્વરયા પુનઃ ।
યાતુધાના વિલુમ્પન્તિ જલ્પતા ચોપપાદિતમ્

સ્વિન્નગાત્રો ન તિષ્ઠેત સન્નિધૌ તુ દ્વિજન્મનામ્ ।
ન ચાત્ર શ્યેનકાકાદીન્ પક્ષિણઃ પ્રતિષેધયેત્ ।
તદ્રૂપાઃ પિતરસ્તત્ર સમાયાન્તિ બુભુક્ષવઃ

ન દદ્યાત્ તત્ર હસ્તેન પ્રત્યક્ષલવણં તથા ।
ન ચાયસેન પાત્રેણ ન ચૈવાશ્રદ્ધયા પુનઃ

કાઞ્ચનેન તુ પાત્રેણ રાજતૌદુમ્બરેણ વા ।
દત્તમક્ષયતાં યાતિ ખડ્ગેન ચ વિશેષતઃ

પાત્રે તુ મૃણ્મયે યો વૈ શ્રાદ્ધે ભોજયતે પિતન્ ।
સ યાતિ નરકં ઘોરં ભોક્તા ચૈવ પુરોધસઃ

ન પઙ્ક્ત્યાં વિષમં દદ્યાન્ન યાચેન્ન ચ દાપયેત્ ।
યાચિતા દાપિતા દાતા નરકાન્ યાન્તિ દારુણાન્

ભુઞ્જીરન્ વાગ્યતાઃ શિષ્ટા ન બ્રૂયુઃ પ્રાકૃતાન્ ગુણાન્ ।
તાવદ્ધિ પિતરો ઽશ્નન્તિ યાવન્નોક્તા હવિર્ગુણાઃ

નાગ્રાસનોપવિષ્ટસ્તુ ભુઞ્જોત પ્રથમં દ્વિજઃ ।
બહૂનાં પશ્યતાં સો ઽજ્ઞઃ પઙ્ક્ત્યા હરતિ કિલ્બિષમ્

ન કિઞ્ચિદ્ વર્જયેચ્છ્રાદ્ધે નિયુક્તસ્તુ દ્વિજોત્તમઃ ।
ન માંસં પ્રતિષેધેત ન ચાન્યસ્યાન્નમીક્ષયેત્

યો નાશ્નાતિ દ્વિજો માંસં નિયુક્તઃ પિતૃકર્મણિ ।
સ પ્રેત્ય પશુતાં યાતિ સંભવાનેકવિંશતિમ્

સ્વાધ્યાયં શ્રાવયેદેષાં ધર્મશાસ્ત્રાણિ ચૈવ હિ ।
ઇતિહાસપુરાણાનિ શ્રાદ્ધકલ્પાંશ્ચ શોભનાન્

તતો ઽન્નમુત્સૃજેદ્ ભુક્તે અગ્રતો વિકિરન્ ભુવિ ।
પૃષ્ટ્વા તૃપ્તાઃ સ્થ ઇત્યેવં તૃપ્તાનાચામયેત્ તતઃ

આચાન્તાનનુજાનીયાદભિતો રમ્યતામિતિ ।
સ્વધાસ્ત્વિતિ ચ તં બ્રૂયુર્બ્રાહ્મણાસ્તદનન્તરમ્

તતો ભુક્તવતાં તેષામન્નશેષં નિવેદયેત્ ।
યથા બ્રૂયુસ્તથા કુર્યાદનુજ્ઞાતસ્તુ વૈ દ્વિજૈઃ

પિત્ર્યે સ્વદિત ઇત્યેવ વાક્યં ગોષ્ઠેષુ સૂનૃતમ્ ।
સંપન્નમિત્યભ્યુદયે દૈવે રોચત ઇત્યપિ

વિસૃજ્ય બ્રાહ્મણાંસ્તાન્ વૈ દૈવપૂર્વં તુ વાગ્યતઃ ।
દક્ષિણાં દિશમાકાઙ્ ક્ષન્યાચેતેમાન્ વરાન્ પિતૄન્

દાતારો નો ઽભિવર્ધન્તાં વેદાઃ સંતતિરેવ ચ ।
શ્રદ્ધા ચ નો મા વ્યગમદ્ બહુદેયં ચ નોસ્ત્ત્વિતિ

પિણ્ડાંસ્તુ ગો ઽજવિપ્રેભ્યો દદ્યાદગ્નૌ જલે ઽપિ વા ।
મધ્યમં તુ તતઃ પિણ્ડમદ્યાત્ પત્ની સુતાર્થિની

પ્રક્ષાલ્ય હસ્તાવાચમ્ય જ્ઞાતીન્ શેષેણ તોષયેત્ ।
જ્ઞાતિષ્વપિ ચતુષ્ટેષુ સ્વાન્ ભૃત્યાન્ ભોજયોત્ તતઃ ।
પશ્ચાત્ સ્વયં ચ પત્નીભિઃ શેષમન્નં સમાચરેત્

નોદ્વાસયેત્ તદુચ્છિષ્ટં યાવન્નાસ્તઙ્ગતો રવિઃ ।
બ્રહ્મચારી ભવેતાં તુ દમ્પતી રજનીં તુ તામ્

દત્ત્વા શ્રાદ્ધં તથા ભુક્ત્વા સેવતે યસ્તુ મૈથુનમ્ ।
મહારૌરવમાસાદ્ય કીટયોનિં વ્રજેત્ પુનઃ

શુચિરક્રોધનઃ શાન્તઃ સત્યવાદી સમાહિતઃ ।
સ્વાધ્યાયં ચ તથાધ્વાનં કર્તા ભોક્તા ચ વર્જયેત્

શ્રાદ્ધં ભુક્ત્વા પરશ્રાદ્ધં ભુઞ્જતે યે દ્વિજાતયઃ ।
મહાપાતિકિભિસ્તુલ્યા યાન્તિ તે નરકાન્ બહૂન્

એષ વો વિહિતઃ સમ્યક્ શ્રાદ્ધકલ્પઃ સનાતનઃ ।
આમેન વર્તયેન્નિત્યમુદાસીનો ઽથ તત્ત્વવિત્

અનગ્નિરધ્વગો વાપિ તથૈવ વ્યસનાન્વિતઃ ।
આમશ્રાદ્ધં દ્વિજઃ કુર્યાદ્ વિધિજ્ઞઃ શ્રદ્ધયાન્વિતઃ ।
તેનાગ્નૌ કરણં કુર્યાત્ પિણ્ડાંસ્તેનૈવ નિર્વપેત્

યો ઽનેન વિધિના શ્રાદ્ધં કુર્યાત્ સંયતમાનસઃ ।
વ્યપેતકલ્પષો નિત્યં યોગિનાં વર્તતે પદમ્

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન શ્રાદ્ધં કુર્યાદ્ દ્વિજોત્તમઃ ।
આરાધિતો ભવેદીશસ્તેન સમ્યક્ સનાતનઃ

અપિ મૂલૈર્ફલૈર્વાપિ પ્રકુર્યાન્નિર્ધનો દ્વિજઃ ।
તિલોદકૈસ્તર્પયેદ્ વા પિતૄન્ સ્નાત્વા સમાહિતઃ

ન જીવત્પિતૃકો દદ્યાદ્ધોમાન્તં ચાભિધીયતે ।
યેષાં વાપિ પિતા દદ્યાત્ તેષાં ચૈકે પ્રચક્ષતે

પિતા પિતામહશ્ચૈવ તથૈવ પ્રપિતામહઃ ।
યો યસ્ય મ્રિયતે તસ્મૈ દેયં નાન્યસ્ય તેન તુ

ભોજયેદ્ વાપિ જીવન્તં યથાકામં તુ ભક્તિતઃ ।
ન જીવન્તમતિક્રમ્ય દદાતિ શ્રૂયતે શ્રુતિઃ

દ્વ્યામુષ્યાયણિકો દદ્યાદ્ બીજિક્ષેત્રિકયોઃ સમમ્ ।
ઋક્યાદર્ધં સમાદદ્યાન્નિયોગોત્પાદિતો યદિ

અનિયુક્તઃ સુતો યશ્ચ શુલ્કતો જાયતે ત્વિહ ।
પ્રદદ્યાદ્ બીજિને પિણ્ડં ક્ષેત્રિણે તુ તતો ઽન્યથા

દ્વૌ પિણ્ડૌ નિર્વપેત્ તાભ્યાં ક્ષેત્રિણે બીજિને તથા ।
કીર્તયેદથ ચૈકસ્મિન્ બીજિનં ક્ષેત્રિણં તતઃ

મૃતાહનિ તુ કર્તવ્યમેકોદિષ્ટં વિધાનતઃ ।
અશૌચે સ્વે પરિક્ષીણે કામ્યં વૈ કામતઃ પુનઃ

પૂર્વાહ્ને ચૈવ કર્તવ્યં શ્રાદ્ધમભ્યુદયાર્થિના ।
દેવવત્સર્વમેવ સ્યાદ્ યવૈઃ કાર્યા તિલક્રિયા

દર્ભાશ્ચ ઋજવઃ કાર્યા યુગ્માન્ વૈ ભોજયેદ્ દ્વિજાન્ ।
નાન્દીમુખાસ્તુ પિતરઃ પ્રીયન્તામિતિ વાચયેત્

માતૃશ્રાદ્ધં તુ પૂર્વં સ્યાત્ પિતૄણાં સ્યાદનન્તરમ્ ।
તતો માતામહાનાં તુ વૃદ્ધૌ શ્રાદ્ધત્રયં સ્મૃતમ્

દવપૂર્વં પ્રદદ્યાદ્ વૈ ન કુર્યાદપ્રદક્ષિણમ્ ।
પ્રાઙ્મુખો નિર્વપેત્ પિણ્ડાનુપવીતી સમાહિતઃ

પૂર્વં તુ માતરઃ પૂજ્યા ભક્ત્યા વૈ સગણેશ્વરાઃ ।
સ્થણ્ડિલેષુ વિચિત્રેષુ પ્રતિમાસુ દ્વિજાતિષુ

પુષ્પેર્ધૂપૈશ્ચ નૈવેદ્યૈર્ગન્ધાદ્યૈર્ભૂષણૈરપિ ।
પૂજયિત્વા માતૃગણં કૂર્યાચ્છ્રાદ્ધત્રયં બુધઃ

અકૃત્વા માતૃયાગં તુ યઃ શ્રાદ્ધં પરિવેષયેત્ ।
તસ્ય ક્રોધસમાવિષ્ટા હિંસામિચ્છન્તિ માતરઃ