કૂર્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.51

ઇતિ શ્રીકૂર્મપુરાણે ષટ્સાહસ્ત્ર્યાં સંહિતાયાં પૂર્વવિભાગે પઞ્ચાશો ઽધ્યાયઃ
સૂત ઉવાચ
વેદવ્યાસાવતારાણિ દ્વાપરે કથિતાનિ તુ ।
મહાદેવાવતારાણિ કલૌ શૃણુત સુવ્રતાઃ

આદ્યે કલિયુગે શ્વેતો દેવદેવો મહાદ્યુતિઃ ।
નામ્ના હિતાય વિપ્રાણામભૂદ્ વૈવસ્વતે ઽન્તરે

હિમવચ્છિખરે રમ્યે છગલે પર્વતોત્તમે ।
તસ્ય શિષ્યાઃ શિખાયુક્તા વભૂવુરમિતપ્રભાઃ

શ્વેતઃ શ્વેતશિખશ્ચૈવ શ્વેતાસ્યઃ શ્વેતલોહિતઃ ।
ચત્વારસ્તે મહાત્માનો બ્રાહ્મણા વેદપારગાઃ

સુભાનો દમનશ્ચાથ સુહોત્રઃ કઙ્કણસ્તથા ।
લોકાક્ષિરથ યોગીન્દ્રો જૈગીષવ્યસ્તુ સપ્તમે

અષ્ટમે દધિવાહઃ સ્યાન્નવમે વૃષભઃ પ્રભુઃ ।
ભૃગુસ્તુ દશમે પ્રોક્તસ્તસ્માદુગ્રઃ પરઃ સ્મૃતઃ

દ્વાદશે ઽત્રિઃ સમાખ્યાતો બલી ચાથ ત્રયોદશે ।
ચતુર્દશે ગૌતમસ્તુ વેદશીર્ષા તતઃ પરમ્

ગોકર્ણશ્ચાભવત્ તસ્માદ્ ગુહાવાસઃ શિખણ્ડ્યથ ।
જટામાલ્યટ્ટહાસશ્ચ દારુકો લાઙ્ગલી ક્રમાત્

શ્વેતસ્તથા પરઃ શૂલી ડિણ્ડી મુણ્ડી ચ વૈ ક્રમાત્ ।
સહિષ્ણુઃ સોમશર્મા ચ નકુલીશો ઽન્તિમે પ્રભુઃ

વૈવસ્વતે ઽન્તરે શંભોરવતારાસ્ત્રિશૂલિનઃ ।
અષ્ટાવિંશતિરાખ્યાતા હ્યન્તે કલિયુગે પ્રભોઃ ।
તીર્થે કાયાવતારે સ્યાદ્ દેવેશો નકુલીશ્વરઃ

તત્ર દેવાદિદેવસ્ય ચત્વારઃ સુતપોધનાઃ ।
શિષ્યા બભૂવુશ્ચાન્યેષાં પ્રત્યેકં મુનિપુઙ્ગવાઃ

પ્રસન્નમનસો દાન્તા ઐશ્વરીં ભક્તિમાશ્રિતાઃ ।
ક્રમેણ તાન્ પ્રવક્ષ્યામિ યોગિનો યોગવિત્તમાન્

શ્વેતઃ શ્વેતશિખશ્ચૈવ શ્વેતાસ્યઃ શ્વેતલોહિતઃ ।
દુન્દુભિઃ શતરૂપશ્ચ ઋચીકઃ કેતુમાંસ્તથા ।
વિકેશશ્ચ વિશોકશ્ચ વિશાપશ્શાપનાશનઃ

સુમુખો દુર્મુખશ્ચૈવ દુર્દમો દુરતિક્રમઃ ।
સનઃ સનાતનશ્ચૈવ મુકારશ્ચ સનન્દનઃ

દાલભ્યશ્ચ મહાયોગી ધર્માત્મનો મહૌજસઃ ।
સુધામા વિરજાશ્ચૈવ શઙ્ખપાત્રજ એવ ચ

સારસ્વતસ્તથા મેઘો ઘનવાહઃ સુવાહનઃ ।
કપિલશ્ચાસુરિશ્ચૈવ વોઢુઃ પઞ્ચશિખો મુનિઃ

પરાશરશ્ચ ગર્ગશ્ચ ભાર્ગવશ્ચાઙ્ગિરાસ્તથા ।
બલબન્ધુર્નિરામિત્રઃ કેતુશૃઙ્ગસ્તપોધનઃ

લમ્બોદરશ્ચ લમ્બશ્ચ લામ્બાક્ષો લમ્બકેશકઃ ।
સર્વજ્ઞઃ સમબુદ્ધિશ્ચ સાધ્યઃ સત્યસ્તથૈવ ચ

શુધામા કાશ્યપશ્ચૈવ વસિષ્ઠો વિરજાસ્તથા ।
અત્રિરુગ્રસ્તથા ચૈવ શ્રવણો ઽથ શ્રવિષ્ઠકઃ

કુણિશ્ચ કુણિબાહુશ્ચ કુશરીરઃ કુનેત્રકઃ ।
કશ્યપોહ્યુશના ચૈવ ચ્યવનો ઽથ બૃહસ્પતિઃ

ઉતથ્યો વામદેવશ્ચ મહાકાયો મહાનિલઃ ।
વાચશ્રવાઃ સુપીકશ્ચ શ્યાવાશ્વઃ સપથીશ્વરઃ

હરિણ્યનાભઃ કૌશલ્યો લોકાક્ષિઃ કુથુમિસ્તથા ।
સુમન્તુર્વર્ચરી વિદ્વાન્ કબન્ધઃ કુશિકન્ધરઃ

પ્લક્ષો દાર્ભાયણિશ્ચૈવ કેતુમાન્ ગૌતમસ્તથા ।
ભલ્લાપી મધુપિઙ્ગશ્ચ શ્વેતકેતુસ્તપોનિધિઃ

ઉશિજો બૃહદુક્થશ્ચ દેવલઃ કપિરેવ ચ ।
શાલિહોત્રો ઽગ્નિવેશ્યશ્ચ યુવનાશ્વઃ શરદ્વસુઃ

છગલઃ કુણ્ડકર્ણશ્ચ કુમ્ભશ્ચૈવ પ્રવાહકઃ ।
ઉલૂકો વિદ્યુતશ્ચૈવ શાદ્વલો હ્યાશ્વલાયનઃ

અક્ષપાદઃ કુમારશ્ચ ઉલૂકો વત્સ એવ ચ ।
કુશિકશ્ચૈવ ગર્ગશ્ચ મિત્રકો ઋષ્ય એવ ચ

શિષ્યા એતે મહાત્માનઃ સર્વોવર્તેષુ યોગિનામ્ ।
વિમલા બ્રહ્મભૂયિષ્ઠા જ્ઞાનયોગપરાયણાઃ

કુર્વન્તિ ચાવતારાણિ બ્રાહ્મણાનાં હિતાય હિ ।
યોગેશ્વરાણામાદેશાદ્ વેદસંસ્થાપનાય વૈ

યે બ્રાહ્મણાઃ સંસ્મરન્તિ નમસ્યન્તિ ચ સર્વદા ।
તર્પયન્ત્યર્ચયન્ત્યેતાન્ બ્રહ્મવિદ્યામવાપ્નુયુઃ

ઇદં વૈવસ્વતં પ્રોક્તમન્તરં વિસ્તરેણ તુ ।
ભવિષ્યતિ ચ સાવર્ણો દક્ષસાવર્ણ એવ ચ

દશમો બ્રહ્મસાવર્ણો ધર્મસાવર્ણ એવ ચ ।
દ્વાદશો રુદ્રસાવર્ણો રોચમાનસ્ત્રયોદશઃ ।
ભૌત્યશ્ચતુર્દશઃ પ્રોક્તો ભવિષ્યા મનવઃ ક્રમાત્

અયં વઃ કથિતો હ્યંશઃ પૂર્વો નારાયણેરિતઃ ।
ભૂતભવ્યૈર્વર્તમાનૈરાખ્યાનૈરુપબૃંહિતઃ

યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્ વાપિ શ્રાવયેદ્ વા દ્વિજોત્તમાન્ ।
સ સર્વપાપનિર્મુક્તો બ્રહ્મણા સહ મોદતે

પઠેદ્ દેવાલયે સ્નાત્વા નદીતીરેષુ ચૈવ હિ ।
નારાયણં નમસ્કૃત્ય ભાવેન પુરુષોત્તમમ્

નમો દેવાદિદેવાય દેવાનાં પરમાત્મને ।
પુરુષાય પુરાણાય વિષ્ણવે કૂર્મરૂપિણે