કૂર્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.40

ઇતિ શ્રીકૂર્મપુરાણે ષટ્સાહસ્ત્ર્યાં સંહિતાર્યા પૂર્વવિભાગે એકોનચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ
સૂત ઉવાચ
સ રથો ઽધિષ્ઠિતો દેવૈરાદિત્યૈર્વસુભિસ્તથા ।
ગન્ધર્વૈરપ્સરોભિશ્ચ ગ્રામણીસર્પરાક્ષસૈઃ

ધાતાર્ઽયમાથ મિત્રશ્ચ વરુણઃ શક્ર એવ ચ ।
વિવસ્વાનથ પૂષા ચ પર્જન્યશ્ચાંશુરેવ ચ

ભગસ્ત્વષ્ટા ચ વિષ્ણુશ્ચ દ્વાદશૈતે દિવાકરાઃ ।
આપ્યાયન્તિ વૈ ભાનું વસન્તાદિષુ વૈ ક્રમાત્

પુલસ્ત્યઃ પુલહશ્ચાત્રિર્વસિષ્ઠશ્ચાઙ્ગિરા ભૃગુઃ ।
ભરદ્વાજો ગૌતમશ્ચ કશ્યપઃ ક્રતુરેવ ચ

જમદગ્નિઃ કૌશિકશ્ચ મુનયો બ્રહ્મવાદિનઃ ।
સ્તુવન્તિ દેવં વિવિધૈશ્છન્દોભિસ્તે યથાક્રમમ્

રથકૃચ્ચ રથૌજ્શ્ચ રથચિત્રઃ સુબાહુકઃ ।
રથસ્વનો ઽથ વરુણઃ સુષેણઃ સેનજિત્ તથા

તાર્ક્ષ્યશ્ચારિષ્ટનેમિશ્ચ રથજિત્ સત્યજિત્ તથા ।
ગ્રામણ્યો દેવદેવસ્ય કુર્વતે ઽભીશુસંગ્રહમ્

અથ હેતિઃ પ્રહેતિશ્ચ પૌરુષેયો વધસ્તથા ।
સર્પો વ્યાઘ્રસ્તથાપશ્ચ વાતો વિદ્યુદ્ દિવાકરઃ

બ્રહ્મોપેતશ્ચ વિપ્રેન્દ્રા યજ્ઞોપેતસ્તથૈવ ચ ।
રાક્ષસપ્રવરા હ્યેતે પ્રયાન્તિ પુરતઃ ક્રમાત્

વાસુકિઃ કઙ્કનીરશ્ચ તક્ષકઃ સર્પપુઙ્ગવઃ ।
એલાપત્રઃ શઙ્ખપાલસ્તથૈરાવતસંજ્ઞિતઃ

ધનઞ્જયો મહાપદ્મસ્તથા કર્કોટકો દ્વિજાઃ ।
કમ્બલાશ્વતરશ્ચૈવ વહન્ત્યેનં યથાક્રમમ્

તુમ્બુરુર્નારદો હાહા હૂહૂર્વિશ્વાવસુસ્તથા ।
ઉગ્રસેનો વસુરુચિરર્વાવસુરથાપરઃ

ચિત્રસેનસ્તથોર્ણાયુર્ધૃતરાષ્ટ્રો દ્વિજોત્તમાઃ ।
સૂર્યવર્ચા દ્વાદશૈતે ગન્ધર્વા ગાયતાં વરાઃ ।
ગાયન્તિ વિવિધૈર્ગાનૈર્ભાનું ષડ્જાદિભિઃ ક્રમાત્

ક્રતુસ્થલાપ્સરોવર્યા તથાન્યા પુઞ્જિકસ્થલા ।
મેનકા સહજન્યા ચ પ્રમ્લોચા ચ દ્વિજોત્તમાઃ

અનુમ્લોચા ઘૃતીચી ચ વિશ્વાચી ચોર્વશી તથા ।
અન્યા ચ પૂર્વચિત્તિઃ સ્યાદન્યા ચૈવ તિલોત્તમા

તાણ્ડવૈર્વિવિધૈરેનં વસન્તાદિષુ વૈ ક્રમાત્ ।
તોષયન્તિ મહાદેવં ભાનુમાત્માનમવ્યયમ્

એવં દેવા વસન્ત્યર્કે દ્વૌ દ્વૌ માસૌ ક્રમેણ તુ ।
સૂર્યમાપ્યાયયન્ત્યેતે તેજસા તેજસાં નિધિમ્

ગ્રથિતૈઃ સ્વૈર્વચોભિસ્તુ સ્તુવન્તિ મુનયો રવિમ્ ।
ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ચૈનં નૃત્યગેયૈરુપાસતે

ગ્રામણીયક્ષભૂતાનિ કુર્વતે ઽભીષુસંગ્રહમ્ ।
સર્પા વહન્તિ દેવેશં યાતુધાનાઃ પ્રયાન્તિ ચ

બાલખિલ્યા નયન્ત્યસ્તં પરિવાર્યોદયાદ્ રવિમ્ ।
એતે તપન્તિ વર્ષન્તિ ભાન્તિ વાન્તિ સૃજન્તિ ચ ।
ભૂતાનામશુભં કર્મ વ્યપોહન્તીહ કીર્તિતાઃ

એતે સહૈવ સૂર્યેણ ભ્રમન્તિ દિવિ સાનુગાઃ ।
વિમાને ચ સ્થિતો નિત્યં કામગે વાતરંહસિ

વર્ષન્તશ્ચ તપન્તશ્ચ હ્લાદયન્તશ્ચ વૈ પ્રજાઃ ।
ગોપયન્તીહ ભૂતાનિ સર્વાણીહાયુગક્ષયાત્

એતેષામેવ દેવાનાં યથાવીર્યં યથાતપઃ ।
યથાયોગં યથાસત્ત્વં સ એષ તપતિ પ્રભુઃ

અહોરાત્રવ્યવસ્થાનકારણં સ પ્રજાપતિઃ ।
પિતૃદેવમનુષ્યાદીન્ સ સદાપ્યાયેદ્ રવિઃ

તત્ર દેવો મહાદેવો ભાસ્વાન્ સાક્ષાન્મહેશ્વરઃ ।
ભાસતે વેદવિદુષાં નીલગ્રીવઃ સનાતનઃ

સ એષ દેવો ભગવાન્ પરમેષ્ઠી પ્રજાપતિઃ ।
સ્થાનં તદ્ વિદુરાદિત્યં વેદજ્ઞા વેદવિગ્રહમ્