કૂર્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.32

ઇતિ શ્રીકૂર્મપુરાણે ષટ્સાહસ્ત્ર્યાં સંહિતાયાં પૂર્વવિભાગે એકત્રિશોધ્યાયઃ
સૂત ઉવાચ
ઉષિત્વા તત્ર ભગવાન્ કપર્દેશાન્તિકે પુનઃ ।
દ્રષ્ટું યયૌ મધ્યમેશં બહુવર્ષગણાન્ પ્રભુઃ

તત્ર મન્દાકિનીં પુણ્યામૃષિસઙ્ગનિષેવિતામ્ ।
નદીં વિમલપાનીયાં દૃષ્ટ્વા હૃષ્ટો ઽભવન્મુનિઃ

સ તામન્વીક્ષ્ય મુનિભિઃ સહ દ્વૈપાયનઃ પ્રભુઃ ।
ચકાર ભાવપૂતાત્મા સ્નાનં સ્નાનવિધાનવિત્

સંતર્પ્ય વિધિવદ્ દેવાનૃષીન્ પિતૃગણાંસ્તથા ।
પૂજયામાસ લોકાદિં પુષ્પૈર્નાનાવિધૈર્ભવમ્

પ્રવિશ્ય શિષ્યપ્રવરૈઃ સાર્ધં સત્યવતીસુતઃ ।
મધ્યમેશ્વરમીશાનમર્ચયામાસ શૂલિનમ્

તતઃ પાશુપતાઃ શાન્તા ભસ્મોદ્ધૂલિતવિગ્રહાઃ ।
દ્રષ્ટું સમાગતા રુદ્રં મધ્યમેશ્વરમીશ્વરમ્

ઓઙ્કારાસક્તમનસો વેદાધ્યયનતત્પરાઃ ।
જટિલા મુણ્ડિતાશ્ચાપિ શુક્લયજ્ઞોપવીતિનઃ

કૌપીનવસનાઃ કેચિદપરે ચાપ્યવાસસઃ ।
બ્રહ્મચર્યરતાઃ શાન્તા વેદાન્તજ્ઞાનતત્પરાઃ

દૃષ્ટ્વા દ્વૈપાયનં વિપ્રાઃ શિષ્યૈઃ પરિવૃતં મુનિમ્ ।
પૂજયિત્વા યથાન્યાયમિદં વચનમબ્રુવન્

કો ભવાન્ કુત આયાતઃ સહ શિષ્યૈર્મહામુને ।
પ્રોચુઃ પૈલાદયઃ શિષ્યાસ્તાનૃષીન્ બ્રહ્મભાવિતાન્

અયં સત્યવતીસૂનુઃ કૃષ્ણદ્વૈપાયનો મુનિઃ ।
વ્યાસઃ સ્વયં હૃષીકેશો યેન વેદાઃ પૃથક્ કૃતાઃ

યસ્ય દેવો મહાદેવઃ સાક્ષાદેવ પિનાકધૃક્ ।
અંશાંશેનાભવત્ પુત્રો નામ્ના શુક ઇતિ પ્રભુઃ

યઃ સ સાક્ષાન્મહાદેવં સર્વભાવેન શઙ્કરમ્ ।
પ્રપન્નઃ પરયા ભક્ત્યા યસ્ય તજ્જ્ઞાનમૈશ્વરમ્

તતઃ પાશુપતાઃ સર્વે હૃષ્ટસર્વતનૂરુહાઃ ।
નેમુરવ્યગ્રમનસઃ પ્રોચુઃ સત્યવતીસુતમ્

ભગવન્ ભવતા જ્ઞાતં વિજ્ઞાનં પરમેષ્ઠિનઃ ।
પ્રિસાદાદ્ દેવદેવસ્ય યત્ તન્માહેશ્વરં પરમ્

તદ્વદાસ્માકમવ્યક્તં રહસ્યં ગુહ્યમુત્તમમ્ ।
ક્ષિપ્રં પશ્યેમ તં દેવં શ્રુત્વા ભગવતો મુખાત્

વિસર્જયિત્વા તાઞ્છિષ્યાન્ સુમન્તુપ્રમુખાંસ્તતઃ ।
પ્રોવાચ તત્પરં જ્ઞાનં યોગિભ્યો યોગવિત્તમઃ

તત્ક્ષણાદેવ વિમલં સંભૂતં જ્યોતિરુત્તમમ્ ।
લીનાસ્તત્રૈવ તે વિપ્રાઃ ક્ષણાદન્તરધીયત

તતઃ શિષ્યાન્ સમાહૂય ભગવાન્ બ્રહ્મવિત્તમઃ ।
પ્રોવાચ મધ્યમેશસ્ય માહાત્મ્યં પૈલપૂર્વકાન્

અસ્મિન્ સ્થાને સ્વયં દેવો દેવ્યા સહ મહેશ્વરઃ ।
રમતે ભગવાન્ નિત્યં રુદ્રૈશ્ચ પરિવારિતઃ

અત્ર પૂર્વં હૃષીકેશો વિશ્વાત્મા દેવકીસુતઃ ।
ઉવાસ વત્સરં કૃષ્ણઃ સદા પાશુપતૈર્વૃતઃ

ભસ્મોદ્ધૂલિતસર્વાઙ્ગો રુદ્રાધ્યયનતત્પરઃ ।
આરાધયન્ હરિઃ શંભું કૃત્વા પાશુપતં વ્રતમ્

તસ્ય તે બહવઃ શિષ્યા બ્રહ્મચર્યપરાયણાઃ ।
લબ્ધ્વા તદ્વચનાજ્જ્ઞાનં દૃષ્ટવન્તો મહેશ્વરમ્

તસ્ય દેવો મહાદેવઃ પ્રત્યક્ષં નીલલોહિતઃ ।
દદૌ કૃષ્ણાસ્ય ભગવાન વરદો વરમુત્તમમ્

યેર્ઽચયિષ્યન્તિ ગોવિન્દં મદ્ભક્તા વિધિપૂર્વકમ્ ।
તેષાં તદૈશ્વરં જ્ઞાનમુત્પત્સ્યતિ જગન્મય

નમસ્યોર્ઽચયિતવ્યશ્ચ ધ્યાતવ્યો મત્પરૈર્જનૈઃ ।
ભવિષ્યસિ ન સંદેહો મત્પ્રસાદાદ્ દ્વિજાતિભિઃ

યે ઽત્ર દ્રક્ષ્યન્તિ દેવેશં સ્નાત્વા રુદ્રં પિનાકિનમ્ ।
બ્રહ્મહત્યાદિકં પાપં તેષામાશુ વિનશ્યતિ

પ્રાણાંસ્ત્યજન્તિ યે મર્ત્યાઃ પાપકર્મરતા અપિ ।
તે યાન્તિ તત્ પરં સ્થાનં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

ધન્યાસ્તુ ખલુ તે વિપ્રા મન્દાકિન્યાં કૃતોદકાઃ ।
અર્ચયન્તિ મહાદેવં મધ્યમેશ્વરમીશ્વરમ્

સ્નાનં દાનં તપઃ શ્રાદ્ધં પિણ્ડનિર્વપણં ત્વિહ ।
એકૈકશઃ કૃતં વિપ્રાઃ પુનાત્યાસપ્તમં કુલમ્

સંનિહત્યામુપસ્પૃશ્ય રાહુગ્રસ્તે દિવાકરે ।
યત્ ફલં લભતે મર્ત્યસ્તસ્માદ્ દશગુણં ત્વિહ

એવમુક્ત્વા મહાયોગી મધ્યમેશાન્તિ કે પ્રભુઃ ।
ઉવાસ સુચિરં કાલં પૂજયન્ વૈ મહેશ્વરમ્