કૂર્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.28

ઇતી શ્રીકૂર્મપુરાણે ષટ્સાહસ્ત્ર્યાં સંહિતાયાં પૂર્વવિભાગે સપ્તવિંશો ઽધ્યાયઃ
વ્યાસ ઉવાચ
તિષ્યે માયામસૂયાં ચ વધં ચૈવ તપસ્વિનામ્ ।
સાધયન્તિ નરા નિત્યં તમસા વ્યાકુલીકૃતાઃ

કલૌ પ્રમારકો રોગઃ સતતં ક્ષુદ્ ભયં તથા ।
અનાવૃષ્ટિભયં ઘોરં દેશાનાં ચ વિપર્યયઃ

અધાર્મિકા અનાચારા મહાકોપાલ્પચેતસઃ ।
અનૃતં વદન્તિ તે લુબ્ધાસ્તિષ્યે જાતાઃ સુદુઃ પ્રજાઃ

દુરિષ્ટૈર્દુરધીતૈશ્ચ દુરાચારૈર્દુરાગમૈઃ ।
વિપ્રાણાં કર્મદોષૈશ્ચ પ્રજાનાં જાયતે ભયમ્

નાધીયતે કલૌ વેદાન્ ન યજન્તિ દ્વિજાતયઃ ।
યજન્ત્યન્યાયતો વેદાન્ પઠન્તે ચાલ્પબુદ્ધયઃ

શૂદ્રાણાં મન્ત્રયૌનૈશ્ચ સંબન્ધો બ્રાહ્મણૈઃ સહ ।
ભવિષ્યતિ કલૌ તસ્મિઞ્ શયનાસનભોજનૈઃ

રાજાનઃ સૂદ્રભૂયિષ્ઠા બ્રાહ્મણાન્ બાધયન્તિ ચ ।
ભ્રૂણહત્યા વીરહત્યા પ્રજાયેતે નરેશ્વર

સ્નાનં હોમં જપં દાનં દેવતાનાં તથાર્ઽચનમ્ ।
અન્યાનિ ચૈવ કર્માણિ ન કુર્વન્તિ દ્વિજાતયઃ

વિનિન્દન્તિ મહાદેવં બ્રાહ્મણાન્ પુરુષોત્તમમ્ ।
આમ્નાયધર્મશાસ્ત્રાણિ પુરાણાનિ કલૌ યુગે

કુર્વન્ત્યવેદદૃષ્ટાનિ કર્માણિ વિવિધાનિ તુ ।
સ્વધર્મે ઽભિરુચિર્નૈવ બ્રાહ્મણાનાં પ્રિજાયતે

કુશીલચર્યાઃ પાષણ્ડૈર્વૃથારૂપૈઃ સમાવૃતાઃ ।
બહુયાચનકો લોકો ભવિષ્યતિ પરસ્પરમ્

અટ્ટશૂલા જનપદાઃ શિવશૂલાશ્ચતુષ્પથાઃ ।
પ્રમદાઃ કેશશૂલિન્યો ભવિષ્યન્તિ કલૌ યુગે

શુક્લદન્તાજિનાખ્યાશ્ચ મુણ્ડાઃ કાષાયવાસસઃ ।
શૂદ્રા ધર્મં ચરિષ્યન્તિ યુગાન્તે સમુપસ્થિતે

શસ્યચૌરા ભવિષ્યન્તિ તથા ચૈલાભિમર્ષિણઃ ।
ચૌરાશ્ચૌરસ્ય હર્તારો હર્તુર્હર્તા તથાપરઃ

દુઃ ખપ્રચુરતાલ્પાયુર્દેહોત્સાદઃ સરોગતા ।
અધર્માભિનિવેશિત્વાત્ તમોવૃત્તં કલૌ સ્મૃતમ્

કાષાયિણો ઽથ નિર્ગ્રન્થાસ્તથા કાપાલિકાશ્ચ યે ।
વેદવિક્રયિણશ્ચાન્યે તીર્થવિક્રયિણઃ પરે

આસનસ્થાન્ દ્વિજાન્ દૃષ્ટ્વા ન ચલન્ત્યલ્પબુદ્ધયઃ ।
તાડયન્તિ દ્વિજેન્દ્રાંશ્ચ શૂદ્રા રાજોપજીવિનઃ

ઉચ્ચાસનસ્થાઃ શૂદ્રાસ્તુ દ્વિજમધ્યે પરન્તપ ।
જ્ઞાત્વા ન હિંસતે રાજા કલૌ કાલબલેન તુ

પુષ્પૈશ્ચ હસિતૈશ્ચૈવ તથાન્યૈર્મઙ્ગલૈર્દ્વિજાઃ ।
શૂદ્રાનભ્યર્ચયન્ત્યલ્પશ્રુતભગ્યબલાન્વિતાઃ

ન પ્રેક્ષન્તે ઽર્ચિતાંશ્ચાપિ શૂદ્રા દ્વિજવરાન્ નૃપ ।
સેવાવસરમાલોક્ય દ્વારિ તિષ્ઠન્તિ ચ દ્વિજાઃ

વાહનસ્થાન્ સમાવૃત્ય શૂદ્રાઞ્ શૂદ્રોપજીવિનઃ ।
સેવન્તે બ્રાહ્મણાસ્તત્ર સ્તુવન્તિ સ્તુતિભિઃ કલૌ

અધ્યાપયન્તિ વૈ વેદાઞ્ શૂદ્રાઞ્ શૂદ્રોપજીવિનઃ ।
પઠન્તિ વૈદિકાન્ મન્ત્રાન્ નાસ્તિક્યં ઘોરમાશ્રિતાઃ

તપોયજ્ઞફલાનાં ચ વિક્રેતારો દ્વિજોત્તમાઃ ।
યતયશ્ચ ભવિષ્યન્તિ શતશો ઽથ સહસ્ત્રશઃ

નાશયન્તિ હ્યધીતાનિ નાધિગચ્છન્તિ ચાનઘ ।
ગાયન્તિ લૌકિકૈર્ગાનૈર્દૈવતાનિ નરાધિપ

વામપાશુપતાચારાસ્તથા વૈ પાઞ્ચરાત્રિકાઃ ।
ભવિષ્યન્તિ કલૌ તસ્મિન્ બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયાસ્તથા

જ્ઞાનકર્મણ્યુપરતે લોકે નિષ્ક્રિયતાં ગતે ।
કીટમૂષકસર્પાશ્ચ ધર્ષયિષ્યન્તિ માનવાન્

કુર્વાન્તિ ચાવતારાણિ બ્રાહ્મણાનાં કુલેષુ વૈ ।
દધીચશાપનિર્દગ્ધાઃ પુરા દક્ષાધ્વરે દ્વિજાઃ

નિન્દન્તિ ચ મહાદેવં તમસાવિષ્ટચેતસઃ ।
વૃથા ધર્મં ચરિષ્યન્તિ કલૌ તસ્મિન્ યુગાન્તિકે

યે ચાન્યે શાપનિર્દગ્ધા ગૌતમસ્ય મહાત્મનઃ ।
સર્વે તે ચ ભવિષ્યન્તિ બ્રાહ્મણાદ્યાઃ સ્વજાતિષુ

વિનિન્દન્તિ હૃષીકેશં બ્રાહ્મણાન્ બ્રહ્મવાદિનઃ ।
વેદબાહ્યવ્રતાચારા દુરાચારા વૃથાશ્રમાઃ

મોહયન્તિ જનાન્ સર્વાન્ દર્શયિત્વા ફલાનિ ચ ।
તમસાવિષ્ટમનસો વૈડાલવૃત્તિકાધમાઃ

કલૌ રુદ્રો મહાદેવો લોકાનામીશ્વરઃ પરઃ ।
ન દેવતા ભવેન્નૃણાં દેવતાનાં ચ દૈવતમ્

કરિષ્યત્યવતારાણિ શઙ્કરો નીલલોહિતઃ ।
શ્રૌતસ્માર્તપ્રતિષ્ઠાર્થં ભક્તાનાં હિતકામ્યયા

ઉપદેક્ષ્યતિ તજ્જ્ઞાનં શિષ્યાણાં બ્રહ્મસંજ્ઞિતમ્ ।
સર્વવેદાન્તસારં હિ ધર્માન્ વેદનિદર્શિતાન્

યે તં વિપ્રા નિષેવન્તે યેન કેનોપચારતઃ ।
વિજિત્યકલિજાન્ દોષાન્ યાન્તિ તે પરમં પદમ્

અનાયાસેન સુમહત્ પુણ્યમાપ્નોતિ માનવઃ ।
અનેકદોષદુષ્ટસ્ય કલેરેષ મહાન્ ગુણઃ

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન પ્રાપ્ય માહેશ્વરં યુગમ્ ।
વિશેષાદ્ બ્રાહ્મણો રુદ્રમીશાનં શરણં વ્રજેત્

યે નમન્તિ વિરૂપાક્ષમીશાનં કૃત્તિવાસસમ્ ।
પ્રસન્નચેતસો રુદ્રં તે યાન્તિ પરમં પદમ્

યથા રુદ્રનમસ્કારઃ સર્વકર્મફલો ધ્રુવમ્ ।
અન્યદેવનમસ્કારાન્ન તત્ફલમવાપ્નુયાત્

એવંવિધે કલિયુગે દોષાણામેકશોધનમ્ ।
મહાદેવનમસ્કારો ધ્યાનં દાનમિતિ શ્રુતિઃ

તસ્માદનીશ્વરાનન્યાન્ ત્યક્ત્વા દેવં મહેશ્વરમ્ ।
સમાશ્રયેદ્ વિરૂપાક્ષં યદીચ્છેત્ પરમં પદમ્

નાર્ચયન્તીહ યે રુદ્રં શિવં ત્રિદશવન્દિતમ્ ।
તેષાં દાનં તપો યજ્ઞો વૃથા જીવિતમેવ ચ

નમો રુદ્રાય મહતે દેવદેવાય શૂલિને ।
ત્ર્યમ્બકાય ત્રિનેત્રાય યોગિનાં ગુરવે નમઃ

નમો ઽસ્તુ વામદેવાય મહાદેવાય વેધસે ।
શંભવે સ્થાણવે નિત્યં શિવાય પરમેષ્ઠિને ।
નમઃ શોમાય રુદ્રાય મહાગ્રાસાય હેતવે

પ્રપદ્યે ઽહં વિરૂપાક્ષં શરણ્યં બ્રહ્મચારિણમ્ ।
મહાદેવં મહાયોગમીશાનં ચામ્બિકાપતિમ્

યોગિનાં યોગદાતારં યોગમાયાસમાવૃતમ્ ।
યોગિનાં કુરુમાચાર્યં યોગિગમ્યં પિનાકિનમ્

સંસારતારણં રુદ્રં બ્રહ્માણં બ્રહ્મણો ઽધિપમ્ ।
શાશ્વતં સર્વગં બ્રહ્મણ્યં બ્રાહ્મણપ્રિયમ્

કપર્દિનં કાલમૂર્તિમમૂર્તિ પરમેશ્વરમ્ ।
એકમૂર્તિ મહામૂર્તિ વેદવેદ્યં દિવસ્પતિમ્

નીલકણ્ઠં વિશ્વમૂર્તિ વ્યાપિનં વિશ્વરેતસમ્ ।
કાલાગ્નિં કાલદહનં કામદં કામનાશનમ્

નમસ્યે ગિરિશં દેવં ચન્દ્રાવયવભૂષણમ્ ।
વિલોહિતં લેલિહાનમાહિત્યં પરમેષ્ઠિનમ્ ।
ઉગ્રં પશુપતિં ભીમં ભાસ્કરં તમસઃ પરમ્

ઇત્યેતલ્લક્ષણં પ્રોક્તં યુગાનાં વૈ સમાસતઃ ।
અતીતાનાગતાનાં વૈ યાવન્મન્વન્તરક્ષયઃ

મન્વન્તરેણ ચૈકેન સર્વાણ્યેવાન્તરાણિ વૈ ।
વ્યાખ્યાતાનિ ન સંદેહઃ કલ્પઃ કલ્પેન ચૈવ હિ

મન્વન્તરેષુ સર્વેષુ અતીતાનાગતેષુ વૈ ।
તુલ્યાભિમાનિનઃ સર્વે નામરૂપૈર્ભવન્ત્યુત

એવમુક્તો ભગવતા કિરીટી શ્વેતવાહનઃ ।
બભાર પરમાં ભક્તિમીશાને ઽવ્યભિચારિણીમ્

નમશ્ચકાર તમૃષિં કૃષ્ણદ્વૈપાયનં પ્રભુમ્ ।
સર્વજ્ઞં સર્વકર્તારં સ્ક્ષાદ્ વિષ્ણું વ્યવસ્થિતમ્

તમુવાચ પુનર્વ્યાસઃ પાથં પરપુરઞ્જયમ્ ।
કરાભ્યાં સુશુભાભ્યાં ચ સંસ્પૃશ્ય પ્રણતં મુનિઃ

ધન્યો ઽસ્યનુગૃહીતો ઽસિ ત્વાદૃશો ઽન્યો ન વિદ્યતે ।
ત્રૈલોક્યે શઙ્કરે નૂનં ભક્તઃ પરપુરઞ્જય

દૃષ્ટવાનસિ તં દેવં વિશ્વાક્ષં વિશ્વતોમુખમ્ ।
પ્રત્યક્ષમેવ સર્વેશં રુદ્રં સર્વજગદ્ગુરુમ્

જ્ઞાનં તદૈશ્વરં દિવ્યં યથાવદ્ વિદિતં ત્વયા ।
સ્વયમેવ હૃષીકેશઃ પ્રીત્યોવાચ સનાતનઃ

ગચ્છ ગચ્છ સ્વકં સ્થાનં ન શોકં કર્તુમર્હસિ ।
વ્રજસ્વ પરયા ભક્ત્યા શરણ્યં શરણં શિવમ્

એવમુક્ત્વા સ ભગવાનનુગૃહ્યાર્જુનં પ્રભુઃ ।
જગામ શઙ્કરપુરીં સમારાધયિતું ભવમ્

પાણ્ડવેયો ઽપિ તદ્ વાક્યાત્ સંપ્રાપ્ય શરણં શિવમ્ ।
સંત્યજ્ય સર્વકર્માણિ તદ્ભક્તિપરમો ઽભવત્

નાર્જુનેન સમઃ શંભોર્ભક્ત્યા ભૂતો ભવિષ્યતિ ।
મુક્ત્વા સત્યવતીસૂનું કૃષ્ણં વા દેવકીસુતમ્

તસ્મૈ ભગવતે નિત્યં નમઃ સત્યાય ધીમતે ।
પારાશર્યાય મુનયે વ્યાસાયામિતતેજસે

કૃષ્ણદ્વૈપાયનઃ સાક્ષાદ્ વિષ્ણુરેવ સનાતનઃ ।
કો હ્યન્યસ્તત્ત્વતો રુદ્રં વેત્તિ તં પરમેશ્વરમ્

નમઃ કુરુધ્વં તમૃષિં કૃષ્ણં સત્યવતીસુતમ્ ।
પારાશર્યં મહાત્માનં યોગિનં વિષ્ણુમવ્યયમ્

એવમુક્તાસ્તુ મુનયઃ સર્વ એવ સમીહિતાઃ ।
પ્રેણેમુસ્તં મહાત્માનં વ્યાસં સત્યવતીસુતમ્