કૂર્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.15

ઇતિ શ્રીકૂર્મપુરાણે ષટ્સાહસ્ત્ર્યાં સંહિતાયાં પૂર્વવિભાગે ચતુર્દશો ઽધ્યાયઃ
સૂત ઉવાચ
પ્રજાઃ સૃજેતિ વ્યાદિષ્ટઃ પૂર્વં દક્ષઃ સ્વયંભુવા ।
સસર્જ દેવાન્ ગન્ધર્વાન્ ઋષીંશ્ચૈવાસુરોરગાન્

યદાસ્ય સૃજમાનસ્ય ન વ્યવર્ધન્ત તાઃ પ્રજાઃ ।
તદા સસર્જ ભૂતાનિ મૈથુનેનૈવ ધર્મતઃ

અસિક્ન્યાં જનયામાસ વીરણસ્ય પ્રજાપતેઃ ।
સુતાયાં ધર્મયુક્તાયાં પુત્રાણાં તુ સહસ્ત્રકમ્

તેષુ પુત્રેષુ નષ્ટેષુ માયયા નારદસ્ય સઃ ।
ષષ્ટિં દક્ષો ઽસૃજત્ કન્યા વૈરણ્યાં વૈ પ્રજાપતિઃ

દદૌ સ દશ ધર્માય કશ્યપાય ત્રયોદશ ।
વિંશત્ સપ્ત ચ સોમાય ચતસ્ત્રો ઽરિષ્ટનેમિને

દ્વે ચૈવ બહુપુત્રાય દ્વે કૃશાશ્વાય ધીમતે ।
દ્વે ચૈવાઙ્ગિરસે તદ્વત્ તાસાં વક્ષ્યે ઽથ નિસ્તરમ્

અરુન્ધતી વસુર્જામી લમ્બા ભાનુર્મરુત્વતી ।
સંકલ્પા ચ મુહૂર્તા ચ સાધ્યા વિશ્વા ચ ભામિની

ધર્મપત્ન્યો દશ ત્વેતાસ્તાસાં પુત્રાન્ નિબોધત ।
વિશ્વાયા વિશ્વદેવાસ્તુ સાધ્યા સાધ્યાનજીજનત્

મરુત્વન્તો મરુત્વત્યાં વસવો ઽષ્ટૌ વસોઃ સુતાઃ ।
ભાનોસ્તુ ભાનવશ્ચૈવ મુહૂર્તા વૈ મુહૂર્તજાઃ

લમ્બાયાશ્ચાથ ઘોષો વૈ નાગવીથી તુ જામિજા ।
પૃથિવીવિષયં સર્વમરુન્દત્યામજાયત ।
સંકલ્પાયાસ્તુ સંકલ્પો ધર્મપુત્રા દશ સ્મૃતાઃ

આપો ધ્રુવશ્ચ સોમશ્ચ ધરશ્ચૈવાનિલો ઽનલઃ ।
પ્રત્યૂષશ્ચ પ્રભાસશ્ચ વસવો ઽષ્ટૌ પ્રકીર્તિતાઃ

આપસ્ય પુત્રો વૈતણ્ડ્યઃ શ્રમઃ શ્રાન્તો ધુનિસ્તથા ।
ધ્રુવસ્ય પુત્રો ભગવાન્ કાલો લોકપ્રકાલનઃ

સોમસ્ય ભગવાન્ વર્ચા ધરસ્ય દ્રવિણઃ સુતઃ ।
પુરોજવો ઽનિલસ્ય સ્યાદવિજ્ઞાતગતિસ્તથા

કુમારો હ્યનલસ્યાસીત્ સેનાપતિરિતિ સ્મૃતઃ ।
દેવલો ભગવાન્ યોગી પ્રત્યૂષસ્યાભવત્ સુતઃ ।
વિશ્વકર્મા પ્રભાસસ્ય શિલ્પકર્તા પ્રજાપતિઃ

અદિતિર્દિતિર્દનુસ્તદ્વદરિષ્ટા સુરસા તથા ।
સુરભિર્વિનતા ચૈવ તામ્ર ક્રોધવશા ઇરા ।
કદ્રુર્મુનિશ્ચ ધર્મજ્ઞા તત્પુત્રાન્ વૈ નિબોધત

અંશો ધાતા ભગસ્ત્વષ્ટા મિત્રો ઽથ વરુણોર્ઽયમા ।
વિવસ્વાન્ સવિતા પૂષા હ્યંશુમાન્ વિષ્ણુરેવ ચ

તુષિતા નામ તે પૂર્વં ચાક્ષુષસ્યાન્તરે મનોઃ ।
વૈવસ્વતે ઽન્તરે પ્રોક્તા આદિત્યાશ્ચાદિતેઃ સુતાઃ

દિતિઃ પુત્રદ્વયં લેભે કશ્યપાદ્ બલસંયુતમ્ ।
હિરણ્યકશિપું જ્યેષ્ઠં હિરણ્યાક્ષં તથાપરમ્

હિરણ્યકશિપુર્દૈત્યો મહાબલપરાક્રમઃ ।
આરાધ્ય તપસા દેવં બ્રહ્માણં પરમેષ્ઠિનમ્ ।
દૃષ્ટ્વાલેભેવરાન્ દિવ્યાન્ સ્તુત્વાસૌ વિવિધૈઃ સ્તવૈ

અથ તસ્ય બલાદ્ દેવાઃ સર્વ એવ સુરર્ષયઃ ।
બાધિતાસ્તાડિતા જગ્મુર્દેવદેવં પિતામહમ્

શરણ્યં શરણં દેવં શંભું સર્વજગન્મયમ્ ।
બ્રહ્માણં લોકકર્તારં ત્રાતારં પુરુષં પરમ્ ।
કૂટસ્થં જગતામેકં પુરાણં પુરુષોત્તમમ્

સ યાચિતો દેવવરૈર્મુનિભિશ્ચ મુનીશ્વરાઃ ।
સર્વદેવહિતાર્થાય જગામ કમલાસનઃ

સંસ્તૂયમાનઃ પ્રણતૈર્મુનીન્દ્રૈરમરૈરપિ ।
ક્ષીરોદસ્યોત્તરં કૂલં યત્રાસ્તે હરિરીશ્વરઃ

દૃષ્ટ્વા દેવં જગદ્યોનિં વિષ્ણું વિશ્વગુરું શિવમ્ ।
વવન્દે ચરણૌ મૂર્ધ્ના કૃતાઞ્જલિરભાષત

બ્રહ્મોવાચ
ત્વં ગતિઃ સર્વભૂતાનામનન્તો ઽસ્યખિલાત્મકઃ ।
વ્યાપી સર્વામરવપુર્મહાયોગી સનાતનઃ

ત્વમાત્મા સર્વભૂતાનાં પ્રધાનં પ્રકૃતિઃ પરા ।
વૈરાગ્યૈશ્વર્યનિરતો રાગાતીતો નિરઞ્જનઃ

ત્વં કર્તા ચૈવ ભર્તા ચ નિહન્તા સુરવિદ્વિષામ્ ।
ત્રાતુમર્હસ્યનન્તેશ ત્રાતા હિ પરમેશ્વરઃ

ઇત્થં સ વિષ્ણુર્ભગવાન્ બ્રહ્મણા સંપ્રબોધિતઃ ।
પ્રોવાચોન્નિદ્રપદ્માક્ષઃ પીતવાસાસુરદ્વિષઃ

કિમર્થં સુમહાવીર્યાઃ સપ્રજાપતિકાઃ સુરાઃ ।
ઇમં દેશમનુપ્રાપ્તાઃ કિં વા કાર્યં કરોમિ વઃ

દેવા ઊચુઃ
હિરણ્યકશિપુર્નામ બ્રહ્મણો વરદર્પિતઃ ।
બાધતે ભગવન્ દૈત્યો દેવાન્ સર્વાન્ સહર્ષિભિઃ

અવધ્યઃ સર્વભૂતાનાં ત્વામૃતે પુરુષોત્તમ ।
હન્તુમર્હસિ સર્વેષાં ત્વં ત્રાતાસિ જગન્મય

શ્રુત્વા તદ્દૈવતૈરુક્તં સ વિષ્ણુર્લોકભાવનઃ ।
વધાય દૈત્યમુખ્યસ્ય સો ઽસૃજત્ પુરુષં સ્વયમ્

મેરુપર્વતવર્ષ્માણં ઘોરરૂપં ભયાનકમ્ ।
શઙ્ખચક્રગદાપાણિં તં પ્રાહ ગરુડધ્વજઃ

હત્વા તં દૈત્યરાજં ત્વં હિરણ્યકશિપું પુનઃ ।
ઇમં દેશં સમાગન્તું ક્ષિપ્રમર્હસિ પૌરુષાત્

નિશમ્ય વૈષ્ણવં વાક્યં પ્રણમ્ય પુરુષોત્તમમ્ ।
મહાપુરુષમવ્યક્તં યયૌ દૈત્યમહાપુરમ્

વિમુઞ્ચન્ ભૈરવં નાદં શઙ્ખચક્રગદાધરઃ ।
આરુહ્ય ગરુડં દેવો મહામેરુરિવાપરઃ

આકર્ણ્ય દૈત્યપ્રવરા મહામેઘરવોપમમ્ ।
સમાચચક્ષિરે નાદં તદા દૈત્યપતેર્ભયાત્

અસુરા ઊચુઃ
કશ્ચિદાગચ્છતિ મહાન્ પુરુષો દેવચોદિતઃ ।
વિમુઞ્ચન્ ભૈરવં નાદં તં જાનીમો ઽમરાર્દન

તતઃ સહાસુરવરૈર્હિરણ્યકશિપુઃ સ્વયમ્ ।
સંનદ્ધૈઃ સાયુધૈઃ પુત્રૈઃ પ્રહ્રાદાદ્યૈસ્તદા યયૌ

દૃષ્ટ્વા તં ગરુડાસીનં સૂર્યકોટિસમપ્રભમ્ ।
પુરુષં પર્વતાકારં નારાયણમિવાપરમ્

દુદ્રુવુઃ કેચિદન્યોન્મમૂચુઃ સંભ્રાન્તલોચનાઃ ।
અયં સ દેવો દેવાનાં ગોપ્તા નારાયણો રિપુઃ

અસ્માકમવ્યયો નૂનં તત્સુતો વા સમાગતઃ ।
ઇત્યુક્ત્વા શસ્ત્રવર્ષાણિ સસૃજુઃ પુરુષાય તે ।
તાનિ ચાશેષતો દેવો નાશયામાસ લીલયા

તદા હિરણ્યકશિપોશ્ચત્વારઃ પ્રથિતૌજસઃ ।
પુત્રા નારાયણોદ્ભૂતં યુયુધુર્મેઘનિઃ સ્વનાઃ ।
પ્રહ્રાદશ્ચાપ્યનુહ્રાદઃ સંહ્રાદો હ્રાદ એવ ચ

પ્રહ્રાદઃ પ્રાહિણોદ્ બ્રાહ્મમનુહ્રાદો ઽથ વૈષ્ણવમ્ ।
સંહ્રાદશ્ચાપિ કૌમારમાગ્નેયં હ્રાદ એવ ચ

તાનિ તં પુરુષં પ્રાપ્ય ચત્વાર્યસ્ત્રાણિ વૈષ્ણવમ્ ।
ન શેકુર્બાધિતું વિષ્ણું વાસુદેવં યથા તથા

અથાસૌ ચતુરઃ પુત્રાન્ મહાબાહુર્મહાબલઃ ।
પ્રગૃહ્ય પાદેષુ કરૈઃ સંચિક્ષેપ નનાદ ચ

વિમુક્તેષ્વથ પુત્રેષુ હિરણ્યકશિપુઃ સ્વયમ્ ।
પાદેન તાડયામાસ વેગેનોરસિ તં બલી

સ તેન પીડિતો ઽત્યર્થં ગરુડેન તથાઽશુગઃ ।
અદૃશ્યઃ પ્રયયૌ તૂર્ણં યત્ર નારાયણઃ પ્રભુઃ ।
ગત્વા વિજ્ઞાપયામાસ પ્રવૃત્તમખિલં તથા

સંચિન્ત્ય મનસા દેવઃ સર્વજ્ઞાનમયો ઽમલઃ ।
નરસ્યાર્ધતનું કૃત્વા સિંહસ્યાર્ધતનું તથા

નૃસિંહવપુરવ્યક્તો હિરણ્યકશિપોઃ પુરે ।
આવિર્બભૂવ સહસા મોહયન્ દૈત્યપુઙ્ગવાન્

દંષ્ટ્રાકરાલો યોગાત્મા યુગાન્તદહનોપમઃ ।
સમારુહ્યાત્મનઃ શક્તિં સર્વસંહારકારિકામ્ ।
ભાતિ નારાયણો ઽનન્તો યથા મધ્યન્દિને રવિઃ

દૃષ્ટ્વા નૃસિંહવપુષં પ્રહ્રાદં જ્યેષ્ઠપુત્રકમ્ ।
વધાય પ્રેરયામાસ નરસિહસ્ય સો ઽસુરઃ

ઇમં નૃસિંહવપુષં પૂર્વસ્માદ્ બહુશક્તિકમ્ ।
સહૈવ ત્વનુજૈઃ સર્વૈર્નાશયાશુ મયેરિતઃ

તત્સંનિયોગાદસુરઃ પ્રહ્રાદો વિષ્ણુમવ્યયમ્ ।
યુયુધે સર્વયત્નેન નરસિંહેન નિર્જિતઃ

તતઃ સંચોદિતો દૈત્યો હિરણ્યાક્ષસ્તદાનુજઃ ।
ધ્યાત્વા પશુપતેરસ્ત્રં સસર્જ ચ નનાદ ચ

તસ્ય દેવાદિદેવસ્ય વિષ્ણોરમિતતેજસઃ ।
ન હાનિમકરોદસ્ત્રં યથા દેવસ્ય શૂલિનઃ

દૃષ્ટ્વા પરાહતં ત્વસ્ત્રં પ્રહ્રાદો ભાગ્યગૌરવાત્ ।
મેને સર્વાત્મકં દેવં વાસુદેવં સનાતનમ્

સંત્યજ્ય સર્વશસ્ત્રાણિ સત્ત્વયુક્તેન ચેતસા ।
નનામ શિરસા દેવં યોગિનાં હૃદયેશયમ્

સ્તુત્વા નારાયણૈઃ સ્તોત્રૈઃ ઋગ્યજુઃ સામસંભવૈઃ ।
નિવાર્ય પિતરં ભ્રાતૃન્ હિરણ્યાક્ષં તદાબ્રવીત્

અયં નારાયણો ઽનન્તઃ શાશ્વતો ભગવાનજઃ ।
પુરાણપુરુષો દેવો મહાયોગી જગન્મયઃ

અયં ધાતા વિધાતા ચ સ્વયઞ્જ્યોતિર્નિરઞ્જનઃ ।
પ્રધાનપુરુષસ્તત્ત્વં મૂલપ્રકૃતિરવ્યયઃ

ઈશ્વરઃ સર્વભૂતાનામન્તર્યામી ગુણાતિગઃ ।
ગચ્છધ્વમેનં શરણં વિષ્ણુમવ્યક્તમવ્યયમ્

એવમુક્તે સુદુર્બુદ્ધિર્હિરણ્યકશિપુઃ સ્વયમ્ ।
પ્રોવાચ પુત્રમત્યર્થં મોહિતો વિષ્ણુમાયયા

અયં સર્વાત્મના વધ્યો નૃસિંહો ઽલ્પપરાક્રમઃ ।
સમાગતો ઽસ્મદ્ભવનમિદાનીં કાલચોદિતઃ

વિહસ્ય પિતરં પુત્રો વચઃ પ્રાહ મહામતિઃ ।
મા નિન્દસ્વૈનમીશાનં ભૂતાનામેકમવ્યયમ્

કથં દેવો મહાદેવઃ શાશ્વતઃ કાલવર્જિતઃ ।
કાલેન હન્યતે વિષ્ણુઃ કાલાત્મા કાલરૂપધૃક્

તતઃ સુવર્ણકશિપુર્દુરાત્મા વિધિચોદિતઃ ।
નિવારિતો ઽપિ પુત્રેણ યુયોધ હરિમવ્યયમ્

સંરક્તનયનો ઽન્તો હિરણ્યનયનાગ્રજમ્ ।
નખૈર્વિદારયામાસ પ્રહ્રાદસ્યૈવ પશ્યતઃ

હતે હિરણ્યકશિપૌ હિરણ્યાક્ષો મહાબલઃ ।
વિસૃજ્ય પુત્રં પ્રહ્રાદં દુદ્રુવે ભયવિહ્વલઃ

અનુહ્રાદાદયઃ પુત્રા અન્યે ચ શતશો ઽસુરાઃ ।
નૃસિંહદેહસંભૂતૈઃ સિંહૈર્નોતા યમાલયમ્

તતઃ સંહૃત્ય તદ્રૂપં હરિર્નારાયણઃ પ્રભુઃ ।
સ્વમેવ પરમં રૂપં યયૌ નારાયણાહ્વયમ્

ગતે નારાયણે દૈત્યઃ પ્રહ્રાદો ઽસુરસત્તમઃ ।
અભિષેકેણ યુક્તેન હિરણ્યાક્ષમયોજયત્

સ બાધયામાસ સુરાન્ રણે જિત્વા મુનીનપિ ।
લબ્ધ્વાન્ધકં મહાપુત્રં તપસારાધ્ય શઙ્કરમ્

દેવાઞ્જિત્વા સદેવેન્દ્રાન્ બધ્વાચ ધરણીમિમામ્ ।
નીત્વા રસાતલં ચક્રે વન્દીમિન્દીવરપ્રભામ્

તતઃ સબ્રહ્મકા દેવાઃ પરિમ્લાનમુખશ્રિયઃ ।
ગત્વા વિજ્ઞાપયામાસુર્વિષ્ણવે હરિમન્દિરમ્

સ ચિન્તયિત્વા વિશ્વાત્મા તદ્વધોપાયમવ્યયઃ ।
સર્વેદેવમયં શુભ્રં વારાહં વપુરાદધે

ગત્વા હિરણ્યનયનં હત્વા તં પુરુષોત્તમઃ ।
દંષ્ટ્રયોદ્ધારયામાસ કલ્પાદૌ ધરણીમિમામ્

ત્યક્ત્વા વરાહસંસ્થાનં સંસ્થાપ્ય ચ સુરદ્વિજાન્
સ્વામેવ પ્રકૃતિં દિવ્યાં યયૌ વિષ્ણુઃ પરં પદમ્

તસ્મિન્ હતે ઽમરરિપૌ પ્રહ્રાદૌ વિષ્ણુતત્પરઃ ।
અપાલયત્ સ્વકંરાજ્યં ભાવં ત્યક્ત્વા તદાઽસુરમ્

ઇયાજ વિધિવદ્ દેવાન્ વિષ્ણોરારાધને રતઃ ।
નિઃ સપત્નં તદા રાજ્યં તસ્યાસીદ્ વિષ્ણુવૈભવાત્

તતઃ કદાચિદસુરો બ્રાહ્મણં ગૃહમાગતમ્ ।
તાપસં નાર્ચયામાસ દેવાનાં ચૈવ માયયા

સ તેન તાપસો ઽત્યર્થં મોહિતેનાવમાનિતઃ ।
શશાપાસુરરાજાનં ક્રોધસંરક્તલોચનઃ

યત્તદ્વલં સમાશ્રિત્ય બ્રાહ્મણાનવમન્યસે ।
સા ભક્તિર્વૈષ્ણવી દિવ્યા વિનાશં તે ગમિષ્યતિ

ઇત્યુક્ત્વા પ્રયયૌ તૂર્ણં પ્રહ્રાદસ્ય ગૃહાદ્ દ્વિજઃ ।
મુમોહ રાજ્યસંસક્તઃ સો ઽપિ શાપબલાત્ તતઃ

બાધયામાસ વિપ્રેન્દ્રાન્ ન વિવેદ જનાર્દનમ્ ।
પિતુર્વધમનુસ્મૃત્ય ક્રોધં ચક્રે હરિં પ્રતિ

તયોઃ સમભવદ્ યુદ્ધં સુઘોરં રોમહર્ષણમ્ ।
નારાયણસ્ય દેવસ્ય પ્રહ્રાદસ્યામરદ્વિષઃ

કૃત્વા તુ સુમહદ્ યુદ્ધં વિષ્ણુના તેન નિર્જિતઃ ।
પુર્વસંસ્કારમાહાત્મ્યાત્ પરસ્મિન્ પુરુષે હરૌ ।
સંજાતં તસ્ય વિજ્ઞાનં શરણ્યં શરણં યયૌ

તતઃ પ્રભૃતિ દૈત્યેન્દ્રો હ્યનન્યાં ભક્તિમુદ્વહન્ ।
નારાયણે મહાયોગમવાપ પુરુષોત્તમે

હિરણ્યકશિપોઃ પુત્રે યોગસંસક્તચેતસિ ।
અવાપ તન્મહદ્ રાજ્યમન્ધકો ઽસુરપુઙ્ગવઃ

હિરણ્યનેત્રતનયઃ શંભોર્દેહસમુદ્ભવઃ ।
મન્દરસ્થામુમાં દેવીં ચકમે પર્વતાત્મજામ્

પુરા દારુવને પુણ્યે મુનયો ગૃહમેધિનઃ ।
ઈશ્વરારાધનાર્થાય તપશ્ચેરુઃ સહસ્ત્રશઃ

તતઃ કદાચિન્મહતિ કાલયોગેન દુસ્તરા ।
અનાવૃષ્ટિરતીવોગ્રા હ્યાસીદ્ ભૂતવિનાશિની

સમેત્ય સર્વે મુનયો ગૌતમં તપસાં નિધિમ્ ।
અયાચન્ત ક્ષુધાવિષ્ટા આહારં પ્રાણધારણમ્

સ તેભ્યઃ પ્રદદાવન્નં મૃષ્ટં બહુતરં બુધઃ ।
સર્વે બુબુજિરે વિપ્રા નિર્વિશઙ્કેન ચેતસા

ગતે તુ દ્વાદશે વર્ષે કલ્પાન્ત ઇવ શઙ્કરી ।
બભૂવ વૃષ્ટિર્મહતી યથાપૂર્વમભૂજ્જગત્

તતઃ સર્વે મુનિવરાઃ સમામન્ત્ર્ય પરસ્પરમ્ ।
મહર્ષિ ગૌતમં પ્રોચુર્ગચ્છામ ઇતિ વેગતઃ

નિવારયામાસ ચ તાન્ કઞ્ચિત્ કાલં યથાસુખમ્ ।
ઉષિત્વા મદ્ગૃહે ઽવશ્યં ગચ્છધ્વમિતિ પણ્ડિતાઃ

તતો માયામયીં સૃષ્ટ્વા કૃશાં ગાં સર્વ એવ તે ।
સમીપં પ્રાપયામાસુગૌતમસ્ય મહાત્મનઃ

સો ઽનુવીક્ષ્ય કૃપાવિષ્ટસ્તસ્યાઃ સંરક્ષણોત્સુકઃ ।
ગોષ્ઠે તાં બન્ધયામાસ સ્પૃષ્ટમાત્રા મમાર સા

સ શોકેનાભિસંતપ્તઃ કાર્યાકાર્યં મહામુનિઃ ।
ન પશ્યતિ સ્મ સહસા તાદૃશં મુનયો ઽબ્રુવન્

ગોવધ્યેયં દ્વિજશ્રેષ્ઠ યાવત્ તવ શરીરગા ।
તાવત્ તે ઽન્નં ન ભોક્તવ્યં ગચ્છામો વયમેવ હિ

તેન તે મુદિતાઃ સન્તો દેવદારુવનં શુભમ્ ।
જગ્મુઃ પાપવશં નીતાસ્તપશ્ચર્તું યથા પુરા

સ તેષાં માયયા જાતાં ગોવધ્યાં ગૌતમો મુનિઃ ।
કેનાપિ હેતુના જ્ઞાત્વા શશાપાતીવકોપનઃ

ભવિષ્યન્તિ ત્રયીબાહ્યા મહાપાતકિભિઃ સમાઃ ।
બભૂવુસ્તે તથા શાપાજ્જાયમાનાઃ પુનઃ પુનઃ

સર્વે સંપ્રાપ્ય દેવેશં શઙ્કરં વિષ્ણુમવ્યયમ્ ।
અસ્તુવન્ લૌકિકૈઃ સ્તોત્રૈરુચ્છિષ્ટા ઇવ સર્વગૌ

દેવદેવૌ મહાદેવૌ ભક્તાનામાર્તિનાશનૌ ।
કામવૃત્ત્યા મહાયોગૌ પાપાન્નસ્ત્રાતુમર્હથઃ

તદા પાર્શ્વસ્થિતં વિષ્ણું સંપ્રેક્ષ્ય વૃષભધ્વજઃ ।
કિમેતેષાં ભવેત્ કાર્યં પ્રાહ પુણ્યૈષિણામિતિ

તતઃ સ ભગવાન્ વિષ્ણુઃ શરણ્યો ભક્તવત્સલઃ ।
ગોપતિં પ્રાહ વિપ્રેન્દ્રાનાલોક્ય પ્રણતાન્ હરિઃ

ન વેદબાહ્યે પુરુષે પુણ્યલેશો ઽપિ શઙ્કર ।
સંગચ્છતે મહાદેવ ધર્મો વેદાદ્ વિનિર્બભૌ

તથાપિ ભક્તવાત્સલ્યાદ્ રક્ષિતવ્યા મહેશ્વર ।
અસ્માભિઃ સર્વ એવેમે ગન્તારો નરકાનપિ

તસ્માદ્ વૈ વેદબાહ્યાનાં રક્ષણાર્થાય પાપિનામ્ ।
વિમોહનાય શાસ્ત્રાણિ કરિષ્યામો વૃષધ્વજ

એવં સંબોધિતો રુદ્રો માધવેન મુરારિણા ।
ચકાર મોહશાસ્ત્રાણિ કેશવો ઽપિ શિવેરિતઃ

કાપાલં નાકુલં વામં ભૈરવં પૂર્વપશ્ચિમમ્ ।
પઞ્ચરાત્રં પાશુપતં તથાન્યાનિ સહસ્ત્રશઃ

સૃષ્ટ્વા તાનૂચતુર્દેવૌ કુર્વાણાઃ શાસ્ત્રચોદિતમ્ ।
પતન્તો નિરયે ઘોરે બહૂન્ કલ્પાન્ પુનઃ પુનઃ

જાયન્તો માનુષે લોકે ક્ષીણપાપચયાસ્તતઃ ।
ઈશ્વરારાધનબલાદ્ ગચ્છધ્વં સુકૃતાં ગતિમ્ ।
વર્તધ્વં મત્પ્રસાદેન નાન્યથા નિષ્કૃતિર્હિ વઃ

એવમીશ્વરવિષ્ણુભ્યાં ચોદિતાસ્તે મહર્ષયઃ ।
આદેશં પ્રત્યપદ્યન્ત શિરસાસુરવિદ્વિષોઃ

ચક્રુસ્તે ઽન્યાનિ શાસ્ત્રાણિ તત્ર તત્ર રતાઃ પુનઃ ।
શિષ્યાનધ્યાપયામાસુર્દર્શયિત્વા ફલાનિ તુ

મોહયન્ત ઇમં લોકમવતીર્ય મહીતલે ।
ચકાર શઙ્કરો ભિક્ષાં હિતાયૈષાં દ્વિજૈઃ સહ

કપાલમાલાભરણઃ પ્રેતભસ્માવગુણ્ઠિતઃ ।
વિમોહયંલ્લોકમિમં જટામણ્ડલમણ્ડિતઃ

નિક્ષિપ્ય પાર્વતીં દેવીં વિષ્ણાવમિતતેજસિ ।
નિયોજ્યાઙ્ગભવં રુદ્રં ભૈરવં દુષ્ટનિગ્રહે

દત્ત્વા નારાયણે દેવીં નન્દિનં કુલનન્દિનમ્ ।
સંસ્થાપ્ય તત્ર ગણપાન્ દેવાનિન્દ્રપુરોગમાન્

પ્રસ્થિતે ઽથ મહાદેવે વિષ્ણુર્વિશ્વતનુઃ સ્વયમ્ ।
સ્ત્રીરૂપધારી નિયતં સેવતે સ્મ મહેશ્વરીમ્

બ્રહ્મા હુતાશનઃ શક્રો યમો ઽન્યે સુરપુઙ્ગવાઃ ।
સિષેવિરે મહાદેવીં સ્ત્રીવેશં શોભનં ગતાઃ

નન્દીશ્વરશ્ચ ભગવાન્ શંભોરત્યન્તવલ્લભઃ ।
દ્વારદેશે ગણાધ્યક્ષો યથાપૂર્વમતિષ્ઠત

એતસ્મિન્નન્તરે દૈત્યો હ્યન્ધકો નામ દુર્મતિઃ ।
આહર્તુકામો ગિરિજામાજગામાથ મન્દરમ્

સંપ્રાપ્તમન્ધકં દૃષ્ટ્વા શઙ્કરઃ કાલભૈરવઃ ।
ન્યષેધયદમેયાત્મા કાલરૂપધરો હરઃ

તયોઃ સમભવદ્ યુદ્ધં સુઘોરં રોમહર્ષણમ્ ।
શૂલેનોરસિ તં દૈત્યમાજઘાન વૃષધ્વજઃ

તતઃ સહસ્ત્રશો દૈત્યઃ સસર્જાન્ધકસંજ્ઞિતાન્ ।
નન્દિષેણાદયો દૈત્યૈરન્ધકૈરભિનિર્જિતાઃ

ઘણ્ટાકર્ણો મેઘનાદશ્ચણ્ડેશશ્ચણ્ડતાપનઃ ।
વિનાયકો મેઘવાહઃ સોમનન્દી ચ વૈદ્યુતઃ

સર્વે ઽન્ધકં દૈત્યવરં સંપ્રાપ્યાતિબલાન્વિતાઃ ।
યુયુધુઃ શૂલશક્ત્યૃષ્ટિગિરિકૂટપરશ્વધૈઃ

ભ્રામયિત્વાથ હસ્તાભ્યાં ગૃહીતચરણદ્વયાઃ ।
દૈત્યેન્દ્રેણાતિબલિના ક્ષિપ્તાસ્તે શતયોજનમ્

તતો ઽન્ધકનિસૃષ્ટાસ્તે શતશો ઽથ સહસ્ત્રશઃ ।
કાલસૂર્યપ્રતીકાશા ભૈરવં ત્વભિદુદ્રુવુઃ

હા હેતિ શબ્દઃ સુમહાન્ બભૂવાતિભયઙ્કરઃ ।
યુયોધ ભૈરવો રુદ્રઃ શૂલમાદાય ભીષણમ્

દૃષ્ટ્વાન્ધકાનાં સુબલં દુર્જયં તર્જિતો હરઃ ।
જગામ શરણં દેવં વાસુદેવમજં વિભુમ્

સો ઽસૃજદ્ ભગવાન્ વિષ્ણુર્દેવીનાં શતમુત્તમમ્ ।
દેવીપાર્શ્વસ્થિતો દેવો વિનાશાયામરદ્વિષામ્

તથાન્ધકસહસ્ત્રં તુ દેવીભિર્યમસાદનમ્ ।
નીતં કેશવમાહાત્મ્યાલ્લીલયૈવ રણાજિરે

દૃષ્ટ્વા પરાહતં સૈન્યમન્ધકો ઽપિ મહાસુરઃ ।
પરાઙ્મુખોરણાત્ તસ્માત્ પલાયત મહાજવઃ

તતઃ ક્રીડાં મહાદેવઃ કૃત્વા દ્વાદશવાર્ષિકીમ્ ।
હિતાય લોકે ભક્તાનામાજગામાથ મન્દરમ્

સંપ્રાપ્તમીશ્વરં જ્ઞાત્વા સર્વ એવ ગણેશ્વરાઃ ।
સમાગમ્યોપતસ્થુસ્તં ભાનુમન્તમિવ દ્વિજાઃ

પ્રવિશ્ય ભવનં પુણ્યમયુક્તાનાં દુરાસદમ્ ।
દદર્શ નન્દિનં દેવં ભૈરવં કેશવં શિવઃ

પ્રણામપ્રવણં દેવં સો ઽનુગૃહ્યાથ નન્દિનમ્ ।
આઘ્રાય મૂર્ધનીશાનઃ કેશવં પરિષસ્વજે

દૃષ્ટ્વા દેવી મહાદેવં પ્રીતિવિસ્ફારિતેક્ષણા ।
નનામ શિરસા તસ્ય પાદયોરીશ્વરસ્ય સા

નિવેદ્ય વિજયં તસ્મૈ શઙ્કરાયાથ શઙ્કરી ।
ભૈરવો વિષ્ણુમાહાત્મ્યં પ્રણતઃ પાર્શ્વગો ઽવદત્

શ્રુત્વા તદ્વિજયં શંભુર્વિક્રમં કેશવસ્ય ચ ।
સમાસ્તે ભગવાનીશો દેવ્યા સહ વરાસને

તતો દેવગણાઃ સર્વે મરીચિપ્રમુખા દ્વિજાઃ ।
આજગ્મુર્મન્દરં દ્રુષ્ટં દેવદેવં ત્રિલોચનમ્

યેન તદ્ વિજિતં પૂર્વં દેવીનાં શતમુત્તમમ્ ।
સમાગતં દૈત્યસૈન્યમીશ્દર્શનવાઞ્છયા

દૃષ્ટ્વા વરાસનાસીનં દેવ્યા ચન્દ્રવિભૂષણમ્ ।
પ્રણેમુરાદરાદ્ દેવ્યો ગાયન્તિ સ્માતિલાલસાઃ

પ્રણેમુર્ગિરિજાં દેવીં વામપાર્શ્વે પિનાકિનઃ ।
દેવાસનગતં દેવં નારાયણમનામયમ્

દૃષ્ટ્વા સિંહાસનાસીનં દેવ્યા નારાયણેન ચ ।
પ્રણમ્ય દેવમીશાનં પૃષ્ટવત્યો વરાઙ્ગનાઃ

કન્યા ઊચુઃ
કસ્ત્વં વિભ્રાજસે કાન્ત્યા કેયં બાલરવિપ્રભા ।
કો ઽન્વયં ભ્તિ વપુષા પઙ્કજાયતલોચનઃ

નિશમ્ય તાસાં વચનં વૃષેન્દ્રવરવાહનઃ ।
વ્યાજહાર મહાયોગી ભૂતાધિપતિરવ્યયઃ

અહં નારાયણો ગૌરી જગન્માતા સનાતની ।
વિભજ્ય સંસ્થિતો દેવઃ સ્વાત્માનં બહુધેશ્વરઃ

ન મે વિદુઃ પરં તત્ત્વં દેવાદ્યા ન મહર્ષયઃ ।
એકો ઽયં વેદ વિશ્વાત્મા ભવાની વિષ્ણુરેવ ચ

અહં હિ નિષ્ક્રિયઃ શાન્તઃ કેવલો નિષ્પરિગ્રહઃ ।
મામેવ કેશવં દેવમાહુર્દેવીમથામ્બિકામ્

એષ ધાતા વિધાતા ચ કારણં કાર્યમેવ ચ ।
કર્તા કારયિતા વિષ્ણુર્ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદઃ

ભોક્તા પુમાનપ્રમેયઃ સંહર્તા કાલરૂપધૃક્ ।
સ્ત્રષ્ટા પાતા વાસુદેવો વિશ્વાત્મા વિશ્વતોમુખઃ

કૃટસ્થો હ્યક્ષરો વ્યાપી યોગી નારાયણઃ સ્વયમ્ ।
તારકઃ પુરુષો હ્યાત્મા કેવલં પરમં પદમ્

સૈષા માહેશ્વરી ગૌરી મમ શક્તિર્નિરઞ્જના ।
સાન્તા સત્યા સદાનન્દા પરં પદમિતિ શ્રુતિઃ

અસ્યાઃ સર્વમિદં જાતમત્રૈવ લયમેષ્યતિ ।
એષૈવ સર્વભૂતાનાં ગતીનામુત્તમા ગતિઃ

તયાહં સંગતો દેવ્યા કેવલો નિષ્કલઃ પરઃ ।
પશ્યામ્યશેષમેવેદં યસ્તદ્ વેદ સ મુચ્યતે

તસ્માદનાદિમદ્વૈતં વિષ્ણુમાત્માનમીશ્વરમ્ ।
એકમેવ વિજાનીધ્વં તતો યાસ્યથ નિર્વૃતિમ્

મન્યન્તે વિષ્ણુમવ્યક્તમાત્માનં શ્રદ્ધયાન્વિતાઃ ।
યે ભિન્નદૃષ્ટ્યાપીશાનં પૂજયન્તો ન મે પ્રિયાઃ

દ્વિષન્તિ યે જગત્સૂતિં મોહિતા રૌરવાદિષુ ।
પચ્યમાના ન મુચ્યન્તે કલ્પકોટિશતૈરપિ

તસમાદશેષભૂતાનાં રક્ષકો વિષ્ણુરવ્યયઃ ।
યથાવદિહ વિજ્ઞાય ધ્યેયઃ સર્વાપદિ પ્રભુઃ

શ્રુત્વા ભગવતો વાક્યં દેવ્યઃ સર્વગણેશ્વરાઃ ।
નેમુર્નારાયણં દેવં દેવીં ચ હિમશૈલજામ્

પ્રાર્થયામાસુરીશાને ભક્તિં ભક્તજનપ્રિયે ।
ભવાનીપાદયુગલે નારાયણપદામ્બુજે

તતો નારાયણં દેવં ગણેશા માતરો ઽપિ ચ ।
ન પશ્યન્તિ જગત્સૂતિં તદ્ભુતમિવાભવત્

તદન્તરે મહાદૈત્યો હ્યન્ધકો મન્મથાર્દિતઃ ।
મોહિતો ગિરિજાં દેવીમાહર્તું ગિરિમાયયૌ

અથાનન્તવપુઃ શ્રીમાન્ યોગી નારાયણો ઽમલઃ ।
તત્રૈવાવિરભૂદ્ દૈત્યૈર્યુદ્ધાય પુરુષોત્તમઃ

કૃત્વાથ પાર્શ્વે ભગવન્તમીશો
યુદ્ધાય વિષ્ણું ગણદેવમુખ્યૈઃ ।
શિલાદપુત્રેણ ચ માતૃકાભિઃ
સ કાલરુદ્રો ઽભિજગામ દેવઃ

ત્રિશૂલમાદાય કૃશાનુકલ્પં
સ દેવદેવઃ પ્રયયૌ પુરસ્તાત્ ।
તમન્વયુસ્તે ગણરાજવર્યા
જગામ દેવો ઽપિ સહસ્ત્રબાહુઃ

રરાજ મધ્યે ભગવાન્ સુરાણાં
વિવાહનો વારિદવર્ણવર્ણઃ ।
તદા સુમેરોઃ શિખરાધિરૂઢ-
સ્ત્રિલોકદૃષ્ટિર્ભગવાનિવાર્કઃ

જગત્યનાદિર્ભગવાનમેયો
હરઃ સહસ્ત્રાકૃતિરાવિરાસીત્ ।
ત્રિશૂલપાણિર્ગગને સુઘોષઃ
પપાત દેવોપરિ પુષ્પવૃષ્ટિઃ

સમાગતં વીક્ષ્ય ગણેશરાજં
સમાવૃતં દેવરિપુર્ગણેશૈઃ ।
યુયોધ શક્રેણ સમાતૃકાભિ-
ર્ ગણૈરશેષૈરમપપ્રધાનૈઃ

વિજિત્ય સર્વાનપિ બાહુવીર્યાત્
સ સંયુગે શંભુમનન્તધામ ।
સમાયયૌ યત્ર સ કાલરુદ્રો
વિમાનમારુહ્ય વિહીનસત્ત્વઃ

દૃષ્ટ્વાન્ધકં સમયાન્તં ભગવાન્ ગરુડધ્વજઃ ।
વ્યાજહાર મહાદેવં ભૈરવં ભૂતિભૂષણમ્

હન્તુમર્હસિ દૈત્યેશમન્ધકં લોકકણ્ટકમ્ ।
ત્વામૃતે ભગવાન્ શક્તો હન્તા નાન્યો ઽસ્ય વિદ્યતે

ત્વં હર્તા સર્વલોકાનાં કાલાત્મા હ્યૈશ્વરી તનુઃ ।
સ્તૂયતે વિવિધૈર્મન્ત્રર્વેદવિદ્ભિર્વિચક્ષણૈઃ

સ વાસુદેવસ્ય વચો નિશમ્ય ભગવાન્ હરઃ ।
નિરીક્ષ્ય વિષ્ણું હનને દૈત્યન્દ્રસ્ય મતિં દધૌ

જગામ દેવતાનીકં ગણાનાં હર્ષમુત્તમમ્ ।
સ્તુવન્તિ ભૈરવં દેવમન્તરિક્ષચરા જનાઃ

જયાનન્ત મહાદેવ કાલમૂર્તે સનાતન ।
ત્વમગ્નિઃ સર્વભૂતાનામન્તશ્ચરસિ નિત્યશઃ

ત્વં યત્રજ્ઞસ્ત્વં વષટ્કારસ્ત્વં ધાતા હરિરવ્યયઃ ।
ત્વં બ્રહ્મા ત્વં મહાદેવસ્ત્વં ધામ પરમં પદમ્

ઓઙ્કારમૂર્તિર્યોગાત્મા ત્રયીનેત્રસ્ત્રિલોચનઃ ।
મહાવિભૂતિર્દેવેશો જયાશેષજગત્પતે

તતઃ કાલાગ્નિરુદ્રો ઽસૌ ગૃહીત્વાન્ધકમીશ્વરઃ ।
ત્રિશૂલાગ્રેષુ વિન્યસ્ય પ્રનનર્ત સતાં ગતિઃ

દૃષ્ટ્વાન્ધકં દેવગણાઃ શૂલપ્રોતં પિતામહઃ ।
પ્રણેમુરીશ્વરં દેવં ભૈરવં ભવમોચકમ્

અસ્તુવન્ મુનયઃ સિદ્ધા જગુર્ગન્ધર્વિકિંનરાઃ ।
અન્તરિક્ષે ઽપ્સરઃ સઙ્ઘા નૃત્યન્તિસ્મ મનોરમાઃ

સંસ્થાપિતો ઽથશૂલાગ્રે સો ઽન્ધકો દગ્ધકિલ્બિષઃ ।
ઉત્પન્નાખિલવિજ્ઞાનસ્તુષ્ટાવ પરમેશ્વરમ્

અન્ધક ઉવાચ
નમામિ મૂર્ધ્ના ભગવન્તમેકં
સમાહિતા યં વિદુરીશતત્ત્વમ્ ।
પુરાતનં પુણ્યમનન્તરૂપં
કાલં કવિં યોગવિયોગહેતુમ્

દંષ્ટ્રાકરાલં દિવિ નૃત્યમાનં
હુતાશવક્ત્રં જ્વલનાર્કરૂપમ્ ।
સહસ્ત્રપાદાક્ષિશિરોભિયુક્તં
ભવન્તમેકં પ્રણમામિ રુદ્રમ્

જયાદિદેવામરપૂજિતાઙ્ઘ્રે
વિભાગહીનામલતત્ત્વરૂપ ।
ત્વમગ્નિરેકો બહુધાભિપૂજ્યસે
વાય્વાદિભેદૈરખિલાત્મરૂપ

ત્વામેકમાહુઃ પુરુષં પુરાણમ્
આદિત્યવર્ણં તમસઃ પરસ્તાત્ ।
ત્વં પશ્યસીદં પરિપાસ્યજસ્ત્રં
ત્વમન્તકો યોગિગણાભિજુષ્ટઃ

એકો ઽન્તરાત્મા બહુધા નિવિષ્ટો
દેહેષુ દેહાદિવિશેષહીનઃ ।
ત્વમાત્મશબ્દં પરમાત્મતત્ત્વં
ભવન્તમાહુઃ શિવમેવ કેચિત્

ત્વમક્ષરં બ્રહ્મ પરં પવિત્ર-
માનન્દરૂપં પ્રણવાભિધાનમ્ ।
ત્વમીશ્વરો વેદપદેષુ સિદ્ધઃ
સ્વયં પ્રભો ઽશેષવિશેષહીનઃ

ત્વમિન્દ્રરૂપો વરુણાગ્નિરૂપો
હંસઃ પ્રાણો મૃત્યુરન્તાસિ યજ્ઞઃ ।
પ્રજાપતિર્ભગવાનેકરુદ્રો
નીલગ્રીવઃ સ્તૂયસે વેદવિદ્ભિઃ

નારાયણસ્ત્વં જગતામથાદિઃ
પિતામહસ્ત્વં પ્રપિતામહશ્ચ ।
વેદાન્તગુહ્યોપનિષત્સુ ગીતઃ
સદાશિવસ્ત્વં પરમેશ્વરો ઽસિ

નમઃ પરસ્તાત્ તમસઃ પરસ્મૈ
પરાત્મને પઞ્ચપદાન્તરાય ।
ત્રિશક્ત્યતીતાય નિરઞ્જનાય
સહસ્ત્રશક્ત્યાસનસંસ્થિતાય

ત્રિમૂર્તયે ઽનન્દપદાત્મમૂર્તે
જગન્નિવાસાય જગન્મયાય ।
નમો લલાટાર્પિતલોચનાય
નમો જનાનાં હૃદિ સંસ્થિતાય

ફણીન્દ્રહારાય નમો ઽસ્તુ તુભ્યં
મુનીન્દ્રસિદ્ધાર્ચિતપાદયુગ્મ ।
ઐશ્વર્યધર્માસનસંસ્થિતાય
નમઃ પરાન્તાય ભવોદ્ભવાય

સહસ્ત્રચન્દ્રાર્કવિલોચનાય
નમો ઽસ્તુ તે સોમ સુમધ્યમાય ।
નમો ઽસ્તુ તે દેવ હિરણ્યબાહો
નમો ઽમ્બિકાયાઃ પતયે મૃડાય

નમો ઽતિગુહ્યાય ગુહાન્તરાય
વેદાન્તવિજ્ઞાનસુનિશ્ચિતાય ।
ત્રિકાલહીનામલધામધામ્ને
નમો મહેશાય નમઃ શિવાય

એવં સ્તુવન્તં ભગવાન્ શૂલાગ્રાદવરોપ્ય તમ્ ।
તુષ્ટઃ પ્રોવાચ હસ્તાભ્યાં સ્પૃષ્ટ્વાથ પરમેશ્વરઃ

પ્રીતો ઽહં સર્વથા દૈત્ય સ્તવેનાનેન સાંપ્રતમ્ ।
સંપ્રાપ્ય ગાણપત્યં મે સન્નિધાને વસામરઃ

અરોગશ્છિન્નસંદેહો દેવૈરપિ સુપૂજિતઃ ।
નન્દીશ્વરસ્યાનુચરઃ સર્વદુઃ ખવિવર્જિતઃ

એવં વ્યાહૃતમાત્રે તુ દેવદેવેન દેવતાઃ ।
ગણેશ્વરા મહાદેવમન્ધકં દેવસન્નિધૌ

સહસ્ત્રસૂર્યસંકાશં ત્રિનેત્રં ચન્દ્રચિહ્નિતમ્ ।
નીલકણ્ઠં જટામૌલિં શૂલાસક્તમહાકરમ્

દૃષ્ટ્વા તં તુષ્ટુવુર્દૈત્યમાશ્ચર્યં પરમં ગતાઃ ।
ઉવાચ ભગવાન્ વિષ્ણુર્દેવદેવં સ્મયન્નિવ

સ્થાને તવ મહાદેવ પ્રભાવઃ પુરુષો મહાન્ ।
નેક્ષતે ઽજ્ઞાનજાન્ દોષાન્ ગૃહ્ણાતિ ચ ગુણાનપિ

ઇતીરિતો ઽથ ભૈરવો ગણેશદેવપુઙ્ગવૈઃ ।
સકેશવઃ સહાન્ધકો જગામ શઙ્કરાન્તિકમ્

નિરીક્ષ્ય દેવમાગતં સશઙ્કરઃ સહાન્ધકમ્ ।
સમાધવં સમાતૃકં જગામ નિર્વૃતિં હરઃ

પ્રગૃહ્ય પાણિનેશ્વરો હિરણ્યલોચનાત્મજમ્ ।
જગામ યત્ર શૈલજા વિમાનમીશવલ્લભા

વિલોક્ય સા સમાગતં ભવં ભવાર્તિહારિણમ્ ।
અવાપ સાન્ધકં સુખં પ્રસાદમન્ધકં પ્રતિ

અથાન્ધકો મહેશ્વરીં દદર્શ દેવપાર્શ્વગામ્ ।
પપાત દણ્ડવત્ક્ષિતૌ નનામ પાદપદ્મયોઃ

નમામિ દેવવલ્લભામનાદિમદ્રિજામિમામ્ ।
યતઃ પ્રધાનપૂરુષૌ નિહન્તિ યાખિલં જગત્

વિભાતિ યા શિવાસને શિવેન સાકમવ્યયા ।
હિરણ્મયે ઽતિનિર્મલે નમામિ તામિમામજામ્

યદન્તરાખિલં જગજ્જગન્તિ યાન્તિ સંક્ષયમ્ ।
નમામિ યત્ર તામુમામશેષબેદવર્જિતામ્

ન જાયતે નહીયતે ન વર્ધતે ચ તામુમામ્ ।
નમામિ યા ગુણાતિગા ગિરીશપુત્રિકામિમામ્

ક્ષમસ્વ દેવિ શૈલજે કૃતં મયા વિમાહતઃ ।
સુરાસુરૈર્યદર્ચિતં નમામિ તે પદામ્બુજમ્

ઇત્થં ભગવતી ગૌરી ભક્તિનમ્રેણ પાર્વતી ।
સંસ્તુતા દૈત્યપતિના પુત્રત્વે જગૃહે ઽન્ધકમ્

તતઃ સ માતૃભિઃ સાર્ધં ભૈરવો રુદ્રસંભવઃ ।
જગામાનુજ્ઞયા શંભોઃ પાતાલં પરમેશ્વરઃ

યત્ર સા તામસી વિષ્ણોર્મૂર્તિઃ સંહારકારિકા ।
સમાસ્તે હરિરવ્યક્તો નૃસિંહાકૃતિરીશ્વરઃ

તતો ઽનન્તાકૃતિઃ શંભુઃ શેષેણાપિ સુપૂજિતઃ ।
કાલાગ્નિરુદ્રો ભગવાન્ યુયોજાત્માનમાત્મનિ

યુઞ્જતસ્તસ્ય દેવસ્ય સર્વા એવાથ માતરઃ ।
બુભુક્ષિતા મહાદેવં પ્રણમ્યાહુસ્ત્રિશૂલિનમ્

માતર ઊચુઃ
બુભુક્ષિતા મહાદેવ અનુજ્ઞા દીયતાં ત્વયા ।
ત્રૈલોક્યં ભક્ષયિષ્યામો નાન્યથા તૃપ્તિરસ્તિનઃ

એતાવદુક્ત્વા વચનં માતરો વિષ્ણુસંભવાઃ ।
ભક્ષયાઞ્ચક્રિરે સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

તતઃ સ ભૈરવો દેવો નૃસિંહવપુષં હરિમ્ ।
દધ્યૌ નારાયણં દેવં ક્ષણાત્પ્રાદુરભૂદ્ધરિઃ

વિજ્ઞાપયામાસ ચ તં ભક્ષયન્તીહ માતરઃ ।
નિવારયાશુ ત્રૈલોક્યં ત્વદીયા ભગવન્નિતિ

સંસ્મૃતા વિષ્ણુના દેવ્યો નૃસિંહવપુષા પુનઃ ।
ઉપતસ્થુર્મહાદેવં નરસિંહાકૃતિં ચ તમ્

સંપ્રાપ્ય સન્નિધિં વિષ્ણોઃ સર્વાઃ સંહારકારિકાઃ ।
પ્રદદુઃ શંભવે શક્તિં ભૈરવાયાતિતેજસે

અપશ્યંસ્તા જગત્સૂતિં નૃસિંહમથ ભૈરવમ્ ।
ક્ષણાદેકત્વમાપન્નં શેષાહિં ચાપિ માતરઃ

વ્યાજહાર હૃષીકેશો યે ભક્તાઃ શૂલપાણિનઃ ।
યે ચ માં સંસ્મરન્તીહ પાલનીયાઃ પ્રયત્નતઃ

મમૈવ મૂર્તિરતુલા સર્વસંહારકારિકા ।
મહેશ્વરાંશસંભૂતા ભુક્તિમુક્તિપ્રદા ત્વિયમ્

અનન્તો ભગવાન્ કાલો દ્વિધાવસ્થા મમૈવ તુ ।
તામસી રાજસી મૂર્તિર્દેવદેવશ્ચતુર્મુખઃ

સો ઽયં દેવો દુરાધર્ષઃ કાલો લોકપ્રકાલનઃ ।
ભક્ષયિષ્યતિ કલ્પાન્તે રુદ્રાત્મા નિખિલં જગત્

યા સા વિમોહિકા મૂર્તિર્મમ નારાયણાહ્વયા ।
સત્ત્વોદ્રિક્તાજગત્ કૃત્સ્નં સંસ્થાપયતિ નિત્યદા

સ હિ વિષ્ણુઃ પરં બ્રહ્મ પરમાત્મા પરા ગતિઃ ।
મૂલપ્રકૃતિરવ્યક્તા સદાનન્દેતિ કથ્યતે

ઇત્યેવં બોધિતા દેવ્યો વિષ્ણુના વિશ્વમાતરઃ ।
પ્રપેદિરે મહાદેવં તમેવ શરણં હરિમ્

એતદ્ વઃ કથિતં સર્વં મયાન્ધકનિબર્હણમ્ ।
માહાત્મ્યં દેવદેવસ્ય ભૈરવસ્યામિતૌજસઃ