કૂર્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.12

ઇતિ શ્રીકૂર્મપુરાણે ષટ્સાહસ્ત્ર્યાં સંહિતાયાં પૂર્વવિભાગે એકાદશો ઽધ્યાયઃ
સૂત ઉવાચ
ભૃગોઃ ખ્યાત્યાં સમુત્પન્ના લક્ષ્મીર્નારાયણપ્રિયા ।
દેવૌ ધાતાવિધાતારૌ મેરોર્જામાતરૌ તથા

આયતિર્નિયતિર્મેરોઃ કન્યે ચૈવ મહાત્મનઃ ।
ધાતાવિધાત્રોસ્તે ભાર્યે તયોર્જાતૌ સુતાવુભૌ

પ્રાણશ્ચૈવ મૃકણ્ડુશ્ચ માર્કણ્ડેયો મૃકણ્ડુતઃ ।
તથા વેદશિરા નામ પ્રાણસ્ય દ્યુતિમાન્ સુતઃ

મરીચેરપિ સંભૂતિઃ પૌર્ણમાસમસૂયત ।
કન્યાચતુષ્ટયં ચૈવ સર્વલક્ષણસંયુતમ્

તુષ્ટિર્જ્યેષ્ઠા તથા વૃષ્ટિઃ કૃષ્ટિશ્ચાપચિતિસ્તથા ।
વિરજાઃ પર્વશ્ચૈવ પૌર્ણમાસસ્ય તૌ સુતૌ

ક્ષમા તુ સુષુવે પુત્રાન્ પુલહસ્ય પ્રજાપતેઃ ।
કર્દમં ચ વરીયાંસં સહિષ્ણું મુનિસત્તમમ્

તથૈવ ચ કનીયાસં તપોનિર્ધૂતકલ્પષમ્ ।
અનસૂયા તથૈવાત્રેર્જજ્ઞે પુત્રાનકલ્પષાન્

સોમં દુર્વાસસં ચૈવ દત્તાત્રેયં ચ યોગિનમ્ ।
સ્મૃતિશ્ચાઙ્ગિરસઃ પુત્રીર્જજ્ઞે લક્ષણસંયુતાઃ

સિનીવાલીં કુહૂં ચૈવ રાકામનુમતિં તથા ।
પ્રીત્યાં પુલસ્ત્યો ભગવાન્ દત્તાત્રિમસૃજત્ પ્રભુઃ

પૂર્વજન્મનિ સો ઽગસ્ત્યઃ સ્મૃતઃ સ્વાયંભુવે ઽન્તરે ।
વેદબાહું તથા કન્યાં સન્નતિં નામ નામતઃ

પુત્રાણાં ષષ્ટિસાહસ્ત્રં સંતતિઃ સુષુવે ક્રતોઃ ।
તે ચોર્ધ્વરેતસઃ સર્વે બાલખિલ્યા ઇતિ સ્મૃતાઃ

વસિષ્ઠશ્ચ તથોર્જાયાં સપ્તપુત્રાનજીજનત્ ।
કન્યાં ચ પુણ્ડરીકાક્ષાં સર્વેશોભાસમન્વિતામ્

રજોહશ્ચોર્ધ્વબાહુશ્ચ સવનશ્ચાનઘસ્તથા ।
સુતપાઃ શુક્ર ઇત્યેતે સપ્ત પુત્રા મહૌજસઃ

યો ઽસૌ રુદ્રાત્મકો વહ્નિર્બ્રહ્મણસ્તનયો દ્વિજાઃ ।
સ્વાહા તસ્માત્ સુતાન્ લેભે ત્રીનુદારાન્ મહૌજસઃ

પાવકઃ પવમાનશ્ચ શુચિરગ્નિશ્ચ તે ત્રયઃ ।
નિર્મથ્યઃ પવમાનઃ સ્યાદ્ વૈદ્યુતઃ પાવકઃ સ્મૃતઃ

યશ્ચાસૌ તપતે સૂર્યઃ શુચિરગ્નિસ્ત્વસૌ સ્મૃતઃ ।
તેષાં તુ સંતતાવન્યે ચત્વારિંશ્ચ પઞ્ચ ચ

પાવકઃ પવમાનશ્ચ શુચિસ્તેષાં પિતા ચ યઃ ।
એતે ચૈકોનપઞ્ચાશદ્ વહ્નયઃ પરિકીર્તિતઃ

સર્વે તપસ્વિનઃ પ્રોક્તાઃ સર્વે યજ્ઞેષુ ભાગિનઃ ।
રુદ્રાત્મકાઃ સ્મૃતાઃ સર્વે ત્રિપુણ્ડ્રાઙ્કિતમસ્તકાઃ

અયજ્વાનશ્ચ યજ્વાનઃ પિતરો બ્રહ્મણઃ સ્મૃતાઃ ।
અગ્નિષ્વાત્તા બર્હિષદો દ્વિધા તેષાં વ્યવસ્થિતિઃ

તેભ્યઃ સ્વધા સુતાં જજ્ઞે મેનાં વૈતરણીં તથા ।
તે ઉભે બ્રહ્મવાદિન્યૌ યોગિન્યૌ મુનિસત્તમાઃ

અસૂત મેના મૈનાકં ક્રૌઞ્ચં તસ્યાનુજં તથા ।
ગઙ્ગા હિમવતો જજ્ઞે સર્વલોકૈકપાવની

સ્વયોગાગ્નિબલાદ્ દેવીં લેભે પુત્રીં મહેશ્વરીં ।
યથાવત્ કથિતં પૂર્વં દેવ્યા માહાત્મ્યમુત્તમમ્

એષા દક્ષસ્ય કન્યાનાં મયાપત્યાનુસંતતિઃ ।
વ્યાખ્યાતા ભવતામદ્ય મનોઃ સૃષ્ટિં નિબોધત