કુલાર્ણવતન્ત્રમ્ · અધ્યાય p1

॥ શ્રીઃ ॥
કુલાર્ણવતન્ત્રમ્
અથ પ્રથમોલ્લાસઃ
કૈલાસશિખરાસીનં દેવદેવં જગદ્ગુરુમ્ ।
પપ્રચ્છેશં પરાનન્દં પાર્વતી પરમેશ્વરમ્

શ્રીદેવ્યુવાચ
ભગવન્ દેવદેવેશ પઞ્ચક્રતુવિધાયક ।
સર્વજ્ઞ ભક્તિસુલભ શરણાગતવત્સલ

કુલેશ પરમેશાન કરુણામૃતવારિધે ।
અસારે ઘોરસંસારે સર્વદુઃખમલીમસાઃ

નાનાવિધશરીરસ્થા અનન્તા જીવરાશયઃ ।
જાયન્તે ચ મિરયન્તે ચ તેષાં મોક્ષો ન વિદ્યતે

સદા દુઃખાતુરા દેવ ન સુખી વિદ્યતે ક્વચિત્ ।
કેનોપાયેન દેવેશ મુચ્યતે વદ મે પ્રભો

શ્રીઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ સંસારાદ્ મુચ્યતે નરઃ

અસ્તિ દેવિં પરબ્રહ્મસ્વરૂપો નિષ્કલઃ શિવઃ ।
સર્વજ્ઞઃ સર્વકર્ત્તા ચ સર્વેશો નિર્મલોઽદ્વયઃ

સ્વયં જ્યોતિરનાદ્યન્તો નિવીકારઃ પરાત્ પરઃ ।
નિર્ગુણઃ સચ્ચિદાનન્દસ્તદંશા જીવસંજ્ઞકાઃ

અનાદ્યવિદ્યોપહિતા યથાગ્નૌ વિસ્ફુલિઙ્ગકાઃ ।
ગર્ભાદ્યુપાધિસંભિન્નાઃ કર્મભિઃ કરણાદિભિઃ

સર્વદુઃખપ્રદૈઃ સ્વીયપુણ્યપાપૈનીયન્ત્રિતાઃ ।
તત્તજ્જાતિયુતં દેહમ્ આયુર્ભોગઞ્ચ કર્મજમ્

પ્રતિજન્મ પ્રપદ્યન્તે માનુષા મૂઢચેતસઃ ।
સૂક્ષ્મલિઙ્ગશરીરન્તદામોક્ષાદક્ષયં પ્રિયે

સ્થાવરાઃ ક્રિમયશ્ચાબ્જાઃ પક્ષિણઃ પશવો નરાઃ।
ધામીકાસ્ત્રિદશાસ્તદ્વન્મોક્ષિણશ્ચ યથાક્રમમ્

ચતુવીધશરીરાણિ ધૃત્વા ધૃત્વા સહસ્રશઃ ।
સુકૃતાન્માનવો ભૂત્વા જ્ઞાની ચેન્મોક્ષમાપ્નુયાત્

ચતુરશીતિલક્ષેષુ શરીરેષુ શરીરિણામ્ ।
ન માનુષ્યં વિના યત્ર તત્ત્વજ્ઞાનં તુ લભ્યતે

અત્ર જન્મસહસ્રેષુ સહસ્રૈરપિ પાર્વતિ ।
કદાચિલ્લભતે જન્તુર્માનુષ્યં પુણ્યસઞ્ચયાત્

સોપાનભૂતં મોક્ષસ્ય માનુષ્યં પ્રાપ્ય દુર્લભમ્ ।
યસ્તારયતિ નાત્માનં તસ્માત્ પાપતરોઽત્ર કઃ

તતશ્ચાપ્યુત્તમં જન્મ લબ્ધ્વા ચેન્દ્રિયસૌષ્ઠવમ્ ।
ન વેત્ત્યાત્મહિતં યસ્તુ સ ભવેત્ આત્મઘાતકઃ

વિના દેહેન કસ્યાપિ પુરુષાર્થો ન વિદ્યતે ।
તસ્માદ્દેહધનં પ્રાપ્ય પુણ્યકર્માણિ સાધયેત્

રક્ષેત્ સર્વાત્મનાત્માનમ્ આત્મા સર્વસ્ય ભાજનમ્ ।
રક્ષણે યત્નમાતિષ્ઠેત્ યાવત્તત્ત્વં ન પશ્યતિ

પુનર્ગ્રામાઃ પુનઃ ક્ષેત્રં પુનવીત્તં પુનર્ગૃહમ્ ।
પુનઃ શુભાશુભં કર્મ ન શરીરં પુનઃ પુનઃ

શરીરરક્ષણાયાસઃ ક્રિયતે સર્વદા જનૈઃ ।
નહીચ્છન્તિ તનુત્યાગમપિ કુષ્ઠાદિરોગતઃ

તદ્ગોપિતં સ્યાદ્ યત્નેન ધર્મો જ્ઞાનાર્થમેવ ચ ।
જ્ઞાનઞ્ચ ધ્યાનયોગાર્થં સોઽચિરાત્ પરિમુચ્યતે

આત્મૈવ યદિ નાત્માનમહિતેભ્યો નિવારયેત્ ।
કોઽન્યો હિતકરસ્તસ્માદાત્માનં તારયિષ્યતિ

ઇહૈવ નરકવ્યાધેશ્ચિકિત્સાં ન કરોતિ યઃ ।
ગત્વા નિરૌષધં સ્થાનં વ્યાધિસ્થઃ કિં કરિષ્યતિ

સુદીપ્ત ભવને કો વા કૂપં ખનતિ દુર્મતિઃ ।
યાવત્તિષ્ઠતિ દેહોઽયં તાવત્તત્ત્વં સમભ્યસેત્

વ્યાઘ્રીવાસ્તે જરા ચાયુર્યાતિ ભિન્નઘટામ્બુવત્ ।
નિઘ્નન્તિ રિપુવદ્રોગાસ્તસ્માચ્છ્રેયઃ સમાચરેત્

યાવન્નાશ્રયતે દુઃખં યાવન્નાયાન્તિ ચાપદઃ ।
યાવન્નેન્દ્રિયવૈકલ્યં તાવચ્છ્રેયઃ સમાચરેત્

કાલો ન જ્ઞાયતે નાનાકાર્યૈઃ સંસારસમ્ભવૈઃ ।
સુખદુઃખરતો જન્તુર્ન વેત્તિ હિતમાત્મનઃ

જડાનાર્ત્તાન્મૃતાનાપદ્ગતાન્ દૃષ્ટ્વાઽતિદુઃખિતાન્ ।
લોકો મોહસુરાં પીત્વા ન વિભેતિ કદાચન

સમ્પદઃ સ્વપ્નસઙ્કાશા યૌવનં કુસુમોપમમ્ ।
તડિચ્ચઞ્ચલમાયુશ્ચ કસ્ય સ્યાજ્જગતો ધૃતિઃ

શતં જીવિતમત્યલ્પં નિદ્રા સ્યાદર્દ્ધહારિણી ।
બાલ્યરોગજરાદુઃખૈરર્દ્ધં તદપિ નિષ્ફલમ્

પ્રારબ્ધવ્યે નિરુદ્યોગો જાગર્ત્તવ્યે સુષુપ્તકઃ ।
વિશ્વસ્તવ્યો ભયસ્થાને ઘાતકૈઃ કિં ન હન્યતે

તોયફેનસમે દેહે જીવે શકુનિવત્ સ્થિતે ।
અનિત્યેઽપ્રિયસંસારે કથં તિષ્ઠન્તિ નિર્ભયાઃ

અહિતે હિતબુદ્ધિઃ સ્યાદધ્રુવે ધ્રુવચિન્તકઃ ।
અનર્થં ચાર્થવિજ્ઞાની સ્વમૃત્યું યો ન વેત્તિ ચ

પશ્યન્નપિ ન પશ્યેત્ સ શૃણ્વન્નપિ ન બુધ્યતિ ।
પઠન્નપિ ન જાનાતિ તવ માયાવિમોહિતઃ

સન્નિમજ્જજ્જગદિદં ગમ્ભીરે કાલસાગરે ।
મૃત્યુરોગજરાગ્રાહે ન કિઞ્ચિદપિ બુધ્યતિ

પ્રતિક્ષણમયં કાયો જીર્યમાણો ન લક્ષ્યતે ।
આમકુમ્ભ ઇવામ્ભઃસ્થો વિશીર્ણો નૈવ ભાવ્યતે

યુજ્યતે વેષ્ટનં વાયોરાકાશસ્ય ચ ખણ્ડનમ્ ।
ગ્રથનઞ્ચ તરઙ્ગાણામાસ્થા નાયુષિ યુજ્યતે

પૃથિવી દહ્યતે યેન મેરુશ્ચાપિ વિશીર્યતે ।
શુષ્યતે સાગરજલં શરીરે દેવિ કા કથા

અપત્યં મે કલત્રં મે ધનં મે બાન્ધવશ્ચ મે ।
લપન્તમિતિ મર્ત્ત્યં હિ હન્તિ કાલવૃકો બલાત્

ઇદં કૃતમિદં કાર્યમિદમન્યત્ કૃતાકૃતમ્ ।
એવમીહાસમાયુક્તં મૃત્યુરત્તિ જનં પ્રિયે

શ્વઃકાર્યમદ્ય કર્ત્તવ્યં પૂર્વાહ્ણે ચાપરાહ્નિકમ્ ।
ન હિ પ્રતીક્ષતે મૃત્યુઃ કૃતં વાઽસ્ય ન વા કૃતમ્

જરાદશીતપન્થાનં પ્રચણ્ડવ્યાધિસૈનિકમ્ ।
મૃત્યુશત્રુમભિજ્ઞોઽસિ આયાન્તં કિં ન પશ્યસિ

આશા સૂચીવિનિભીન્નં સિક્તં વિષયસપીષા ।
રાગદ્વેષાનલે પક્વં મૃત્યુરશ્નાતિ માનવમ્

બાલાંશ્ચ યૌવનસ્થાંશ્ચ વૃદ્ધાન્ ગર્ભગતાનપિ ।
સર્વાંશ્ચ હિંસતે મૃત્યુરેવમ્ભૂતમિદં જગત્

બ્રહ્માવિષ્ણુમહેશાદિદેવતા ભૂતજાતયઃ ।
નાશમેવાનુધાવન્તિ તસ્માચ્છ્રેયઃ સમાચરેત્

સ્વસ્વવર્ણાશ્રમાચારલઙ્ઘનાદ્ દુષ્પ્રતિગ્રહાત્ ।
પરસ્ત્રીધનલોભાચ્ચ નૄણામાયુઃક્ષયો ભવેત્

વેદશાસ્ત્રાદ્યનભ્યાસાત્તથૈવ ગુર્વનર્ચનાત્ ।
નૄણામાયુઃક્ષયો ભૂયાદિન્દ્રિયાણામનિગ્રહાત્

વ્યાધિરાધિવીષં શસ્ત્રં ના સર્પઃ પશવો મૃગાઃ ।
મરણં યેન નિદ્ર્દષ્ટં તેન ગચ્છન્તિ જન્તવઃ

જીવસ્તૃણજલૌકેવ દેહાદ્દેહાન્તરં વ્રજેત્ ।
સમ્પ્રાપ્ય પરમંશેન દેહં ત્યજતિ પૂર્વજમ્

બાલ્યયૌવનવૃદ્ધત્વં યથા દેહાન્તરાદિકમ્ ।
તથા દેહાન્તરપ્રાપ્તિર્ગૃહાદ્ગૃહમિવાગતઃ

જનાઃ કૃત્વેહ કર્માણિ સુખદુઃખાનિ ભુઞ્જતે ।
પરત્રાજ્ઞાનિનો દેવિ યાન્ત્યાયાન્તિ પુનઃ પુનઃ

ઇહ યત્ ક્રિયતે કર્મ તત્ પરત્રોપભુજ્યતે ।
સિક્તમૂલસ્ય વૃક્ષસ્ય ફલં શાખાસુ દૃશ્યતે

દારિદ્ર્યદુઃખરોગાશ્ચ બન્ધનવ્યસનાનિ ચ ।
આત્માપરાધવૃક્ષસ્ય ફલાન્યેતાનિ દેહિનામ્

નિઃસઙ્ગ એવ મોક્ષઃ સ્યાદ્દોષાઃ સર્વે ચ સઙ્ગજાઃ ।
તસ્માત્ સઙ્ગં પરિત્યજ્ય તત્ત્વનિષ્ઠઃ સુખી ભવેત્ ।
સઙ્ગાચ્ચ ચલતે જ્ઞાની ચાવશ્યં કિમુતાલ્પવિત્

સઙ્ગઃ સર્વાત્મના ત્યાજ્યઃ સ ચેત્ત્યક્તું ન શક્યતે ।
સદ્ભઃ સહ સ કર્ત્તવ્યઃ સતાં સઙ્ગો હિ ભેષજમ્

સત્સઙ્ગશ્ચ વિવેકશ્ચ નિર્મલં નયનદ્વયમ્ ।
યસ્ય નાસ્તિ નરઃ સોઽન્ધઃ કથં ન સ્યાદમાર્ગગઃ

યાવતઃ કુરુતે જન્તુઃ સમ્બન્ધાન્મનસઃ પ્રિયાન્ ।
તાવન્તોઽસ્ય વિશન્ત્યેતે હૃદયે શોકશઙ્કવઃ

સ્વદેહમપિ જીવોઽયં ત્યક્ત્વા યાતિ કુલેશ્વરિ ।
સ્ત્રીમાતૃપિતૃપુત્રાદિસમ્બન્ધઃ કેન હેતુના

દુઃખમૂલો હિ સંસારઃ સ યસ્યાસ્તિ સ દુઃખિતઃ।
તસ્ય ત્યાગઃ કૃતો યેન સ સુખી નાપરઃ પ્રિયે

પ્રભવં સર્વદુઃખાનામાશ્રયં સકલાપદામ્ ।
આલયં સર્વપાપાનાં સંસારં વર્જયેત્ પ્રિયે

અબન્ધબન્ધનં ઘોરં મિશ્રીકૃતમહાવિષમ્ ।
અશસ્ત્રખણ્ડનં દેવિ સંસારાસક્તચેતસામ્

આદિમધ્યાવસાનેષુ સર્વં દુઃખમિદં યતઃ ।
તસ્માત્ સન્ત્યજ્ય સંસારં તત્ત્વનિષ્ઠઃ સુખી ભવેત્

લૌહદારુમયૈઃ પાશૈર્દૃઢબન્ધોઽપિ મુચ્યતે ।
સ્ત્રીધનાદિષુ સંસક્તો મુચ્યતે ન કદાચન

કુટુમ્બચિન્તાયુક્તસ્ય શ્રુતશીલાદયો ગુણાઃ ।
અપક્વકુમ્ભજલવત્ નશ્યન્ત્યઙ્ગેન કેવલમ્

વઞ્ચિતાશેષચિત્તૈસ્તૈનીત્યં લોકો વિનાશિતઃ ।
હા હન્ત વિષયાહારૈર્દેહસ્થેન્દ્રિયતસ્કરૈઃ

માંસલુબ્ધો યથા મત્સ્યો લૌહશંકું ન પશ્યતિ ।
સુખલુબ્ધસ્તથા દેહી યમબાધાં ન પશ્યતિ

હિતાહિતં ના જાનન્તો નિત્યમુન્માર્ગગામિનઃ ।
કુક્ષિપૂરણનિષ્ઠા યે તેઽબુધા નારકાઃ પ્રિયે

નિદ્રાદિમૈથુનાહારાઃ સર્વેષાં પ્રાણિનાં સમાઃ ।
જ્ઞાનવાન્ માનવઃ પ્રોક્તો જ્ઞાનહીનઃ પશુઃ પ્રિયે

પ્રભાતે મલમૂત્રાભ્યાં ક્ષુત્તૃડ્ભ્યાં મધ્યગે રવૌ ।
રાત્રૌ મદનનિદ્રાભ્યાં બાધ્યન્તે માનવાઃ પ્રિયે

સ્વદેહધર્મદારાદિનિરતાઃ સર્વજન્તવઃ ।
જાયન્તે ચ મિરયન્તે ચ હા હન્તાજ્ઞાનમોહિતાઃ

સ્વસ્વવર્ણાશ્રમાચારનિરતાઃ સર્વમાનવાઃ ।
ન જાનન્તિ પરં તત્ત્વં મૂઢા નશ્યન્તિ પાર્વતિ

ક્રિયાયાસપરાઃ કેચિત્ ક્રતુચર્યાદિ સંયુતાઃ ।
અજ્ઞાનસંયુતાત્માનઃ સઞ્ચરન્તિ પ્રતારકાઃ

નામમાત્રેણ સન્તુષ્ટાઃ કર્મકાણ્ડરતા નરાઃ ।
મન્ત્રોચ્ચારણહોમાદ્યૈર્ભ્રામિતાઃ ક્રતુવિસ્તરૈઃ

એકભક્તોપવાસાદ્યૈનીયમૈઃ કાયશોષણૈઃ ।
મૂઢઃ પરોક્ષમિચ્છન્તિ તવ માયાવિમોહિતાઃ

દેહદણ્ડનમાત્રેણ કા મુક્તિરવિવેકિનામ્ ।
વલ્મીકતાડનાદ્દેવિ મૃતઃ કિન્નુ મહોરગઃ

ધનાહારાર્જને યુક્તા દામ્ભિકા વેષધારિણઃ ।
ભ્રમન્તિ જ્ઞાનિવલ્લોકે ભ્રામયન્તિ જનાનપિ

સાંસારિકસુખાસક્તં બ્રહ્મજ્ઞોઽસ્મીતિ વાદિનમ્ ।
કર્મબ્રહ્મોભયભ્રષ્ટં તં ત્યજેદન્ત્યજં યથા

ગૃહારણ્યસમા લોકે ગતવ્રીડા દિગમ્બરાઃ ।
ચરન્તિ ગર્દભાદ્યાશ્ચ યોગિનસ્તે ભવન્તિ કિમ્

મૃદ્ભસ્મમ્રક્ષણાદ્ દેવિ મુક્તાઃ સ્યુર્યદિ માનવાઃ ।
મૃદ્ભસ્મવાસિનો ગ્રામ્યાઃ કિં તે મુક્તા ભવન્તિ હિ

તૃણપર્ણોદકાહારાઃ સતતં વનવાસિનઃ ।
હિરણાદિમૃગા દેવિ યોગિનસ્તે ભવન્તિ કિમ્

આજન્મમરણાન્તઞ્ચ ગઙ્ગાદિતટિનીસ્થિતાઃ ।
મણ્ડૂકમત્સ્યપ્રમુખા વ્રતિનસ્તે ભવન્તિ કિમ્

વદન્તિ હૃદયાનન્દં પઠન્તિ શુકસારિકાઃ ।
જનાનાં પુરતો દેવિ વિબુધાઃ કિં ભવન્તિ હિ

પારાવતાઃ શિલાહારાઃ પરમેશ્વરિ ચાતકાઃ ।
ન પિબન્તિ મહીતોયં યોગિનસ્તે ભવન્તિ કિમ્

શીતવાતાતપસહા ભક્ષ્યાભક્ષ્યસમાઃ પ્રિયે ।
તિષ્ઠન્તિ શૂકરાદ્યાશ્ચ યોગિનસ્તે ભવન્તિ કિમ્

તસ્માદિત્યાદિકં કર્મ લોકવઞ્ચનકારકમ્ ।
મોક્ષસ્ય કારણં સાક્ષાત્તત્ત્વજ્ઞાનં કુલેશ્વરિ

ષડ્દર્શનમહાકૂપે પતિતાઃ પશવઃ પ્રિયે ।
પરમાર્થં ન જાનન્તિ પશુપાશાનિયન્ત્રિતાઃ

વેદશાસ્ત્રાર્ણવે ઘોરે તાડ્યમાના ઇતસ્તતઃ ।
કાલોમીગ્રાહગ્રસ્તાશ્ચ તિષ્ઠન્તિ હિ કુતાકીકાઃ

વેદાગમપુરાણજ્ઞઃ પરમાર્થં ન વેત્તિ યઃ ।
વિડમ્બકસ્ય તસ્યાપિ તત્ સર્વં કાકભાષિતમ્

ઇદં જ્ઞાનમિદં જ્ઞેયમિતિ ચિન્તાસમાકુલાઃ ।
પઠન્ત્યહનીશં દેવિ પરતત્ત્વપરાઙ્મુખઃ

વાક્યચ્છન્દોનિબન્ધેન કાવ્યાલઙ્કારશોભિના ।
ચિન્તયા દુઃખિતા મૂઢાસ્તિષ્ઠન્તિ વ્યાકુલેન્દ્રિયાઃ

અન્યથા પરમં તત્ત્વં જનાઃ ક્લિશ્યન્તિ ચાન્યથા ।
અન્યથા શાસ્ત્રસદ્ભાવો વ્યાખ્યાં કુર્વન્તિ ચાન્યથા

કથયન્ત્યુન્મનીભાવં સ્વયં નાનુભવન્તિ હિ ।
અહઙ્કારહતાઃ કેચિદુપદેશવિવજીતાઃ

પઠન્તિ વેદશાસ્ત્રાણિ વિવદન્તિ પરસ્પરમ્ ।
ન જાનન્તિ પરં તત્ત્વં દર્વી પાકરસં યથા

શિરો વહતિ પુષ્પાણિ ગન્ધં જાનાતિ નાસિકા ।
પઠન્તિ વેદશાસ્ત્રાણિ દુર્લભો ભાવવેદકઃ

તત્ત્વમાત્મસ્થમજ્ઞાત્ત્વા મૂઢઃ શાસ્ત્રેષુ મુહ્યતિ ।
ગોપઃ કક્ષગતં છાગં કૂપે પશ્યતિ દુર્મતિઃ

સંસાર મોહનાશાય શાબ્દબોધો ન હિ ક્ષમઃ ।
ન નિવર્ત્તેત તિમિરં કદાચિદ્દીપવાર્ત્તયા

પ્રજ્ઞાહીનસ્ય પઠનમ્ અન્ધસ્યાદર્શદર્શનમ્ ।
દેવિ પ્રજ્ઞાવતઃ શાસ્ત્રં તત્ત્વજ્ઞાનસ્ય કારણમ્

અગ્રતઃ પૃષ્ઠતઃ કેચિત્ પાર્શ્વયોરપિ કેચન ।
તત્ત્વમીદૃક્ તાદૃગિતિ વિવદન્તિ પરસ્પરમ્ ।
સદ્વિદ્યાદાનશૂરાદ્યૈર્ગુણૈવીખ્યાતમાનવાઃ

પ્રત્યક્ષગ્રહણં નાસ્તિ વાર્ત્તયા ગ્રહણં કુતઃ ।
એવં યે શાસ્ત્રસમ્મૂઢાસ્તે દૂરસ્થા ન સંશયઃ

ઇદં જ્ઞાનમિદં જ્ઞેયં સર્વતઃ શ્રોતુમિચ્છતિ ।
દેવિ વર્ષસહસ્રાયુઃ શાસ્ત્રાન્તં નૈવ ગચ્છતિ

વેદાદ્યનેકશાસ્ત્રાણિ સ્વલ્પાયુવીઘ્નકોટયઃ ।
તસ્માત્ સારં વિજાનીયાત્ ક્ષીરં હંસ ઇવામ્ભસઃ

અભ્યસ્ય સર્વશાસ્ત્રાણિ તત્ત્વં જ્ઞાત્વા હિ બુદ્ધિમાન્ ।
પલાલમિવ ધાન્યાર્થી સર્વશાસ્ત્રં પરિત્યજેત્

યથામૃતેન તૃપ્તસ્ય નાહારેણ પ્રયોજનમ્ ।
તત્ત્વજ્ઞસ્ય તથા દેવિ ન શાસ્ત્રેણ પ્રયોજનમ્

ન વેદાધ્યયનાન્મુક્તિર્ન શાસ્ત્રપઠનાદપિ ।
જ્ઞાનાદેવ હિ મુક્તિઃ સ્યાન્નાન્યથા વીરવન્દિતે

નાશ્રમાઃ કારણં મુક્તેર્દર્શનાનિ ન કારણમ્ ।
તથૈવ સર્વશાસ્ત્રાણિ જ્ઞાનમેવ હિ કારણમ્

મુક્તિદા ગુરુવાગેકા વિદ્યાઃ સર્વા વિડમ્બકાઃ ।
કાષ્ઠભારશ્રમાદસ્માદેકં સઞ્જીવનં પરમ્

અદ્વૈતન્તુ શિવેનોક્તં ક્રિયાયાસવિવજીતમ્ ।
ગુરુવક્ત્રેણ લભ્યેત નાન્યથાગમકોટિભિઃ

આગમોત્થં વિવેકોત્થં દ્વિધા જ્ઞાનં પ્રચક્ષતે ।
શબ્દબ્રહ્માગમમયં પરં બ્રહ્મ વિવેકજમ્

અદ્વૈતં કેચિદિચ્છન્તિ દ્વૈતમિચ્છન્તિ ચાપરે ।
મમ તત્ત્વં ચ જાનન્તિ દ્વૈતાદ્વૈતવિવજીતમ્

દ્વે પદે બન્ધમોક્ષાય મમેતિ નિર્મમેતિ ચ ।
મમેતિ બાધ્યતે જન્તુર્ન મમેતિ વિમુચ્યતે

તત્ કર્મ યન્ન બન્ધાય વિદ્યા સા યા વિમુક્તયે ।
આયાસાયાપરં કર્મ વિદ્યાન્યા શિલ્પનૈપુણમ્

યાવત્ કામાદિ દીપ્યેત યાવત્ સંસારવાસના ।
યાવદિન્દ્રિયચાપલ્યં તાવત્તત્ત્વકથા કુતઃ

યાવત્ પ્રયત્નવેગોઽસ્તિ યાવત્ સઙ્કલ્પકલ્પના ।
યાવન્ન મનસઃ સ્થૈર્યં તાવત્તત્ત્વકથા કુતઃ

યાવદ્દેહાભિમાનશ્ચ મમતા યાવદસ્તિ હિ ।
યાવન્ન ગુરુકારુણ્યં તાવત્તત્ત્વકથા કુતઃ

તાવત્તપો વ્રતં તીથર્ં જપહોમાર્ચ્ચનાદિકમ્ ।
વેદશાસ્ત્રાગમકથા યાવત્તત્ત્વં ન વિન્દતે

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન સર્વાવસ્થાસુ સર્વદા ।
તત્ત્વનિષ્ઠો ભવેદ્દેવિ યદીચ્છેન્મોક્ષમાત્મનઃ

ધર્મજ્ઞાનસુપુષ્પસ્ય સ્વર્ગલોક ફલસ્ય ચ ।
તાપત્રયાત્તીસન્તપ્તશ્છાયાં મોક્ષતરોઃ શ્રયેત્

બહુનાત્ર કિંમુક્તેન રહસ્યં શૃણુ પાર્વતિ ।
કુલધર્મમૃતે મુક્તર્નાસ્તિ સત્યં ન સંશયઃ

તસ્માદ્વદામિ તત્ત્વન્તે વિજ્ઞાય શ્રીગુરોર્મુખાત્ ।
સુખેન મુચ્યતે દેવિ ઘોરસંસારબન્ધનાત્

ઇતિ તે કથિતા કાચિજ્જીવજાતિસ્થિતિઃ પ્રિયે ।
સમાસેન કુલેશાનિ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે જીવ-
સ્થિતિકથનં નામ પ્રથમોલ્લાસઃ

અથ દ્વિતીયોલ્લાસઃ
શ્રીદેવ્યુવાચ
કુલેશ શ્રોતુમિચ્છામિ સર્વજીવદયાનિધે ।
કુલધર્મસ્ત્વયા દેવ સૂચિતો ન પ્રકાશિતઃ

તસ્ય ધર્મસ્ય માહાત્મ્યં સર્વધર્મોત્તમસ્ય ચ ।
ઊદ્ર્ધ્વામ્નાયસ્ય માહાત્મ્યં તન્મતં વદ મે પ્રભો ।
વદ મે પરમેશાન યદિ તેઽસ્તિ કૃપા મયિ

શ્રી ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ યોગિનીનાં પ્રિયો ભવેત્

બ્રહ્માવિષ્ણુગુહાદીનાં ન મયા કથિતં પુરા ।
કથયામિ તવ સ્નેહાત્ શૃણુષ્વૈકાગ્રમાનસા

પારમ્પર્યયક્રમાયાતં પઞ્ચવક્ત્રેષુ સંસ્થિતમ્ ।
અકથ્યં પરમાર્થેન તથાપિ કથયામિ તે

ત્વયાપિ ગોપિતવ્યં હિ ન દેયં યસ્ય કસ્યચિત્ ।
દેયં ભક્તાય શિષ્યાય અન્યથા પતનં ભવેત્

સર્વેભ્યશ્ચોત્તમા વેદા વેદેભ્યો વૈષ્ણવં પરમ્ ।
વૈષ્ણવાદુત્તમં શૈવં શૈવાદ્દક્ષિણમુત્તમમ્

દક્ષિણાદુત્તમં વામં વામાત્ સિદ્ધાન્તમુત્તમમ્ ।
સિદ્ધાન્તાદુત્તમં કૌલં કૌલાત્ પરતરં ન હિ

ગુહ્યાદ્ ગુહ્યતરં દેવિ સારાત્ સારં પરાત્ પરમ્ ।
સાક્ષાત્ શિવપ્રદં દેવિ કર્ણાકણીગતં કુલમ્

મથિત્વા જ્ઞાનદણ્ડેન વેદાગમમહાર્ણવમ્ ।
સારજ્ઞેન મયા દેવિ કુલધર્મઃ સમુદ્ધૃતઃ

એકતઃ સકલા ધર્મા યજ્ઞતીર્થવ્રતાદયઃ ।
એકતઃ કુલધર્મશ્ચ તત્ર કૌલોઽધિકઃ પ્રિયે

પ્રવિશન્તિ યથા નદ્યઃ સમુદ્રમ્ ઋજુવક્રગાઃ ।
તથૈવ વિવિધા ધર્માઃ પ્રવિષ્ટાઃ કુલમેવ હિ

યથા હસ્તિપદે લીનં સર્વપ્રાણીપદં ભવેત્ ।
દર્શનાનિ ચ સર્વાણિ કુલ એવ તથા પ્રિયે

યદા જામ્બુનદાનાઞ્ચ સદૃશં લૌહમસ્તિ ચેત્ ।
તદા ચ કુલધર્મેણ સમયોઽન્યઃ સમો ભવેત્

યથામરતરઙ્ગિણ્યા ન સમાઃ સકલાપગાઃ ।
તથૈવ સમયાઃ સર્વે કુલધર્મેણ નો સમાઃ

મેરુસર્ષપયોર્યદ્વત્ સૂર્યખદ્યોતયોર્યથા ।
તથાન્યસમયસ્યાપિ કુલસ્ય મહદન્તરમ્

અસ્તિ ચેત્ત્વત્સમા નારી મત્સમઃ પુરુષોઽસ્તિ ચેત્ ।
કુલેન સમધર્મસ્તુ તથાપિ ન કદાચન

કુલધર્મં હિ મોહેન યોઽન્યધર્મેણ દુર્મતિઃ ।
બદ્ધઃ સંસારપાશેન સોઽન્ત્યજાનાં પ્રિયો ભવેત્

યો વા કુલાધિકં ધર્મમજ્ઞાનાદ્વદતિ પ્રિયે ।
બ્રહ્મહત્યાધિકં પાપં સ પ્રાપ્નોતિ ન સંશયઃ

કુલધર્મપ્રવહણં સમારુહ્ય નરોત્તમઃ ।
સ્વર્ગાદિ દ્વીપાન્તરં ગત્વા મોક્ષરત્નં સમશ્નુતે

દર્શનેષુ ચ સર્વેષુ ચિરાભ્યાસેન માનવાઃ ।
મોક્ષં લભન્તે કૌલે તુ સદ્ય એવ ન સંશયઃ

બહુનાત્ર કિમુક્તેન શૃણુ મત્પ્રાણવલ્લભે ।
ન કૌલસમધર્મોઽસ્તિ ત્વાં શપે કુલનાયિકે

યોગી ચેન્નૈવ ભોગી સ્યાદ્ભોગી ચેન્નૈવ યોગવિત્ ।
ભોગયોગાત્મકં કૌલં તસ્માત્ સર્વાધિકં પ્રિયે

ભોગો યોગાયતે સાક્ષાત્ પાતકં સુકૃતાયતે ।
મોક્ષાયતે ચ સંસારઃ કુલધર્મે કુલેશ્વરિ

બ્રહ્મેન્દ્રાચ્યુતરુદ્રાદિદેવતામુનિપુઙ્ગવાઃ ।
કુલધર્મપરા દેવિ માનુષેષુ ચ કા કથા

વિહાય સર્વધર્માંશ્ચ નાનાગુરુમતાનિ ચ ।
કુલમેવ વિજાનીયાદ્યદીચ્છેત્ સિદ્ધિમાત્મનઃ

પૂર્વજન્મકૃતાભ્યાસાત્ કુલજ્ઞાનં પ્રકાશતે ।
સ્વપ્નોત્થિત પ્રત્યયવદુપદેશાદિકં વિના

જન્માન્તરસહસ્રેષુ યા બુદ્ધિવીહિતા નૃણામ્ ।
તામેવ લભતે જન્તુરુપદેશો નિરર્થકઃ

શૈવવૈષ્ણવદૌર્ગાર્કગાણપત્યેન્દુસમ્ભવૈઃ ।
મન્ત્રૈવીશુદ્ધચિત્તસ્ય કુલજ્ઞાનં પ્રકાશતે

સર્વધર્માશ્ચ દેવેશિ પુનરાવર્ત્તકાઃ સ્મૃતાઃ ।
કુલધર્મસ્થિતા યે ચ તે સર્વેઽપ્યનિવર્ત્તકાઃ

પુરાકૃતતપોદાનયજ્ઞતીર્થજપવ્રતૈઃ ।
ક્ષીણાંહસાં નૃણાં દેવિ કુલજ્ઞાનં પ્રકાશતે

ત્વમહં દેવિ કલ્યાણિ યસ્ય તુષ્ટાવુભાવપિ ।
દેવતાગુરુભક્ત્યા ચ કુલજ્ઞાનં પ્રકાશતે

શુદ્ધચિત્તસ્ય શાન્તસ્ય કમીણો ગુરુસેવિનઃ ।
અતિભક્તસ્ય ગુહ્યસ્ય કુલજ્ઞાનં પ્રકાશતે

શ્રીગુરૌ કુલશાસ્ત્રેષુ કૌલિકેષુ કુલાશ્રયે ।
યસ્ય ભક્તિર્દૃઢા તસ્ય કુલજ્ઞાનં પ્રકાશતે

શ્રદ્ધા વિનયહર્ષાદ્યૈઃ સદાચારદૃઢવ્રતૈઃ ।
ગુર્વાજ્ઞાપાલકૈર્ધર્મૈઃ કુલજ્ઞાનમવાપ્યતે

અનર્હે કુલવિજ્ઞાનં ન તિષ્ઠતિ કદાચન ।
તસ્માત્ પરીક્ષ્ય વક્તવ્યં કુલજ્ઞાનં મયોદિતમ્

ન બ્રૂયાત્ કુલધર્મં તમયોગ્યે કુલશાસનમ્ ।
આજ્ઞાભઙ્ગઞ્ચ યઃ કુર્યાદ્દેવતાશાપમાપ્નુયાત્

આરાધ્ય સમયાચારં કુલજ્ઞાનં વદેદ્યદિ ।
સ ગુરુશ્ચાપિ શિષ્યશ્ચ યોગિનીનાં ભવેત્ પશુઃ

બોધયિત્વા ગુરુઃ શિષ્યં કુલજ્ઞાનં પ્રકાશયેત્ ।
લભેતે તાવુભૌ સાક્ષાદ્યોગિનીવીરમેલનમ્

અનાયાસેન સંસારસાગરં યસ્તિતીર્ષતિ ।
કુલધર્મમિમં જ્ઞાત્વા મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

કુલધર્મમહામાર્ગગન્તા મુક્તિપુરીં વ્રજેત્ ।
અચિરાન્નાત્ર સન્દેહસ્તસ્માત્ કૌલં સમાશ્રયેત્

કુલશાસ્ત્રમનાદૃત્ય પશુશાસ્ત્રાણિ યોઽભ્યસેત્ ।
સ્વગૃહે પાયસં ત્યક્ત્વા ભિક્ષામટતિ પાર્વતિ

વિહાય કુલધર્મ યઃ પરધર્મપરો ભવેત્ ।
કરસ્થં રત્નમુત્સૃજ્ય દૂરસ્થં કાચમીહતે

સંત્યજ્ય કુલમન્ત્રાણિ પશુમન્ત્રાણિ યો જપેત્ ।
સ ધાન્યરાશિમુત્સૃજ્ય પાંસુરાશિં જિઘૃક્ષતિ

કુલાન્વયં સમુત્સૃજ્ય યોઽન્યમન્વયમીક્ષતે ।
તડાગાદિવ તૃષ્ણાર્ત્તો મૃગતૃષ્ણાં પ્રધાવતિ

યથેન્દ્રાજાલજા માયાઃ ક્ષણમેવ સુખાવહાઃ ।
શ્રીકૌલાદન્યસમયાસ્તાદૃશાઃ કુલનાયિકે

કુલધર્મમજાનન્ યઃ સંસારાન્મોક્ષમિચ્છતિ ।
પારાવારમપારં સ પાણિભ્યાં તર્ત્તુમિચ્છતિ

યો વાન્યદર્શનેભ્યશ્ચ ભુક્તિં મુક્તિઞ્ચ કાઙ્ક્ષતિ ।
સ્વપ્નલબ્ધધનેનૈવ ધનવાન્ સ ભવેત્તદા

શુક્તૌ રજતવિભ્રાન્તિર્યથા જાયેત પાર્વતિ ।
તથાન્યસમયેભ્યશ્ચ ભુક્તિર્મુક્તિઃ પ્રકાશતે

સર્વકર્મવિહીનોઽપિ વર્ણાશ્રમવિવજીતઃ ।
કુલનિષ્ઠઃ કુલેશાનિ ભુક્તિમુક્ત્યોઃ સ ભાજનમ્

કુલજ્ઞાનવિહીનોઽપિ કુલભક્ત્યાશ્રયો ભવેત્ ।
સોઽપિ સદ્ગતિમાપ્નોતિ કિમુતાસ્ય પરાયણઃ

કુલધર્મો હતો હન્તિ રક્ષિતો રક્ષતિ પ્રિયે ।
પૂજિતઃ પૂજયત્યાશુ તસ્માત્તં ન પરિત્યજેત્

નિન્દન્તુ બાન્ધવાઃ સર્વે ત્યજન્તુ સ્ત્રીસુતાદાયઃ ।
જના હસન્તુ માં દૃષ્ટ્વા રાજાનો દણ્ડયન્તુ વા

સેવે સેવે પુનઃસેવે ત્વામેવ પરદેવતે ।
ત્વદ્ધર્મ નૈવ મુઞ્ચામિ મનોવાક્કાયકર્મભિઃ

એવમાપદ્ગતસ્યાપિ યસ્ય ભક્તિઃ સુનિશ્ચલા ।
સ તુ સમ્પૂજ્યતે દેવૈરમુત્ર સ શિવો ભવેત્

રોગદારિદ્ર્યદુઃખાદ્યૈઃ પીડિતોઽપ્યનિશં શિવે ।
યસ્ત્વામુપાસ્તે ભક્ત્યા સ નરઃ સદ્ગતિમાપ્નુયાત્

જનાઃ સ્તુવન્તુ નિન્દન્તુ લક્ષ્મીર્ગચ્છતુ તિષ્ઠતુ ।
મૃતિરદ્ય યુગાન્તે વા કુલં નૈવ પરિત્યજેત્

નાપિ લોભાન્ન ચ ક્રોધાન્ન દ્વેષાન્ન ચ મત્સરાત્ ।
ન કામન્ન ભયાદ્વાપિ કુલધર્મં પરિત્યજેત્

યો જન્તુર્નાર્ચયેત્ત્વાન્તુ કુલધર્મસમાશ્રિતઃ ।
ક્લિશ્યતે જાતમાત્રેણ ભૂતારિણાત્મશત્રુણા

પુલાકા ઇવ ધાન્યેષુ પતંગા ઇવ જન્તુષુ ।
બુદ્બુદા ઇવ તોયેષુ યે કૌલવિમુખા હિ તે

તરવોઽપિ હિ જીવન્તિ જીવન્તિ મૃગપક્ષિણઃ ।
સ જીવતિ મનો યસ્ય કુલધર્મે વ્યવસ્થિતમ્

કુલધર્મવિહીનસ્ય દિનાન્યાયાન્તિ યાન્તિ ચ ।
સ લોહકારભસ્રેવશ્વસન્નપિ ન જીવતિ

ગચ્છતસ્તિષ્ઠતો વાપિ જાગ્રતઃ સ્વપતોઽપિ વા ।
કુલેશ્વરિ કુલાજ્ઞસ્ય તત્ પશોરિવ જીવિતમ્

વિદ્વાનપિ ચ મૂર્ખોઽસૌ ધામીકો વાપ્યધામીકઃ ।
વ્રતસ્થોઽપ્યવ્રતસ્થો વા યઃ કૌલવિમુખો જનઃ

જાતાસ્ત એવ જગતિ જન્તવઃ સાધુ જીવિનઃ ।
કુલધર્મપરા દેવિ શેષાશ્ચ દ્વારગર્દભાઃ

સ પુમાનુચ્યતે સદ્ભિઃ કુલધર્મપરાયણઃ ।
અપરસ્તુ પરં સત્યમસ્થિકૂટત્વચાવૃતઃ

ચતુર્વેદી કુલાજ્ઞાની શ્વપચાદધમઃ પ્રિયે ।
શ્વપચોઽપિ કુલજ્ઞાની બ્રાહ્મણાદતિરિચ્યતે

ગુરુકારુણ્યયુક્તસ્તુ દીક્ષાનિર્ધૂતપાતકઃ ।
કુલપૂજારતો દેવિ સોઽયં કૌલો ન ચેતરેઃ

યઃ કૌલિકઃ કુલજ્ઞાનં ન પશ્યતિ ન વિન્દતિ ।
ન પૂજયતિ ધિક્ તસ્ય તત્ કાકસ્યેવ જીવિતમ્

તે ધન્યાઃ પુણ્યકર્માણસ્તે સન્તસ્તે ચ યોગિનઃ ।
યેષાં ભાગ્યવશાદ્દેવિ કુલજ્ઞાનં પ્રકાશતે

તે વન્દ્યાસ્તે મહાત્માનઃ કૃતાર્થસ્તે નરોત્તમાઃ ।
યેષામુત્પદ્યતે ચિત્તે કુલજ્ઞાનં મયોદિતમ્

સર્વપ્રકાશગમનં સર્વતીર્થાવગાહનમ્ ।
યત્ સર્વયજ્ઞાચરણં કુલધર્મપ્રવેશનમ્

પ્રવિશન્તિ કુલં ધર્મ યે વૈ સુકૃતિનો નરાઃ ।
તે પુનર્જનનીગર્ભ ન વિશન્તિ કદાચન

પ્રસઙ્ગેનાપિ યઃ કશ્ચિત્ કુલં કુલમિતીરયેત્ ।
કુલ તત્ પાવનં દેવિ ભવતિ ત્વદનુગ્રહાત્ ।
કુલજ્ઞાનસ્ય કુલેશાનિ નાન્યધર્મૈઃ પ્રયોજનમ્

કુલેશિ કુલનિષ્ઠાનાં કૌલિકાનાં મહાત્મનામ્ ।
દદામિ પરમં જ્ઞાનં ચાન્તકાલે ન સંશયઃ

ચિરાયાસાલ્પફલદં કાઙ્ક્ષતે સમયં જનાઃ ।
સુખેન સર્વફલદં કુલં કોઽપિ ત્યજત્યહો

કુલજ્ઞો હિ ચ સર્વજ્ઞો વેદશાસ્ત્રોજ્ઝિતોઽપિ વા ।
વેદશાસ્ત્રાગમજ્ઞોઽપિ કુલાજ્ઞસ્ત્વજ્ઞ એવ હિ

જાનન્તિ કુલમાહાત્મ્યં ત્વદ્ભક્તા એવ નાપરે ।
ચકોરા એવ જાનન્તિ નાન્યે ચન્દ્રગતાં રુચિમ્

કુલજ્ઞા એવ તુષ્યન્તિ શ્રુત્વા કુલકથાં પ્રિયે ।
સ્વલ્પા નદ્યો વિવર્દ્ધન્તે જ્યોત્સ્નયા કિં સમુદ્રવત્

નાન્યધર્મમવેક્ષન્તે કૌલિકાઃ સારવેદિનઃ ।
ભૃઙ્ગાઃ પુષ્પાન્તરં લુબ્ધા મન્દારામોદસેવિનઃ

માનયન્તે હિ સારજ્ઞાઃ કુલધર્મ ન ચેતરે ।
શિવઃ શિરસિ ધત્તેઽબ્જં સૈંહિકેયા ગિલત્યહો

અભિજ્ઞા એવ જાનન્તિ નાભિજ્ઞાઃ કુલર્દશનમ્ ।
જલમિશ્રપયઃપાનં બકઃ કિં વેત્તિ હંસવત્

શિવશક્તિમયો લોકો લોકે કૌલં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
તસ્માત્ સર્વાધિકં કૌલં સર્વસાધારણં કથમ્

ષડ્દર્શનાનિ મેઽઙ્ગાનિ પાદો કુક્ષિઃ કરૌ શિરઃ ।
તેષુ ભેદન્તુ યઃ કુર્યાન્મમાઙ્ગં ચ્છેદયેત્તુ સઃ

એતાન્યેવ કુલસ્યાપિ ષડઙ્ગાનિ ભવન્તિ હિ ।
તસ્માદ્વેદાત્મકં શાસ્ત્રં વિદ્ધિ કૌલાત્મકં પ્રિયે

દર્શનેષ્વખિલેષ્વેવ ફલદં ચૈકદૈવતમ્ ।
ભુક્તિમુક્તિપ્રદં નૃણાં કુલેઽસ્મિન્ દૈવતં પ્રિયે

લોકધર્મવિરુદ્ધઞ્ચ સિદ્ધયોગીશ્વરિ પ્રિયે ।
કુલં પ્રમાણતાં યાતિ પ્રત્યક્ષફલદં યતઃ

પ્રત્યક્ષઞ્ચ પ્રમાણાય સર્વેષાં પ્રાણિનાં પ્રિયે ।
ઉપલબ્ધિબલાત્તસ્ય હતાઃ સર્વે કુતાકીકાઃ

પરોક્ષં કો નુ જાનીતે કસ્ય કિં વા ભવિષ્યતિ ।
યદ્વા પ્રત્યક્ષફલદં તદેવોત્તમદર્શનમ્

કુલધર્મમિમં જ્ઞાત્વા મુચ્યન્તે સર્વમાનવાઃ ।
ઇતિ મત્વા મહેશાનિ મયા કૌલં વિગહીતમ્

ત્વત્કારુણ્યવિહીનાનાં કુલજ્ઞાનવિરોધિનામ્ ।
પશુનામનભિજ્ઞાનાં કુલધર્મો વિગહીતઃ

યસ્ય જન્માન્તરે પાપકર્મબન્ધોઽધિકો ભવેત્ ।
ન તસ્ય ગુરુકારુણ્યં કુલજ્ઞાનઞ્ચ જાયતે

યથાન્ધો નૈવ પશ્યન્તિ સૂર્ય સર્વપ્રકાશકમ્ ।
તથા કુલં ન જાનન્તિ તવ મયાવિમોહિતાઃ

શૈવવૈષ્ણવસૌરાદિ દર્શનાન્યપિ ભક્તિતઃ ।
ભજન્તે માનવા નિત્યં વૃથાયાસફલાનિ ચ

વેદશાસ્ત્રાગમૈઃ પ્રોક્તં ભોગમોક્ષૈકસાધનમ્ ।
મૂઢા નિન્દન્તિ હા હન્ત મત્પ્રિયં તવ દર્શનમ્

ભ્રામિતા હિ મયા દેવિ પશવઃ શાસ્ત્રકોટિષુ ।
કુલધર્મ ન જાનન્તિ વૃથા જ્ઞાનાભિમાનિનઃ

પશુશાસ્ત્રાણિ સર્વાણિ મયૈવ કથિતાનિ હિ ।
મૂર્ત્ત્યન્તરન્તુ ગત્વૈવ મોહનાય દુરાત્મનામ્

મહાપાપવશાન્નૃણાં તેષુ વાઞ્છાભિજાયતે ।
તેષાઞ્ચ સદાગતિર્નાસ્તિ કલ્પકોટિશતૈરપિ

પ્રેર્યમાણોઽપિ પાપાત્મા કુલે નૈવ પ્રવર્ત્તતે ।
વાર્યમાણોઽપિ પુણ્યાત્મા કુલમેવાભિલમ્વતે

કુલધર્મેણ દેવત્વં દેવાઃ સમ્પ્રતિપેદિરે ।
મુનિયોગીશ્વરાદ્યાશ્ચ સુસિદ્ધિં પરમાં ગતાઃ

પશુવ્રતાદિનિરતાઃ સુલભા દામ્ભિકા ભુવિ ।
યે કૌલમેવ સેવન્તે તે મહાન્તોઽતિ દુર્લભાઃ

માનવા બહવઃ સન્તિ મિથ્યાતત્ત્વાર્થવેદિનઃ ।
દુર્લભોઽયં મહેશાનિ કુલતત્ત્વવિશારદઃ

યથા રોગાતુરાઃ કેચિન્માનવાઃ કુલનાયિકે ।
દિવ્યૌષધં ન સેવન્તે મહાવ્યાધિવિનાશનમ્

તદ્વ્યાધિવર્દ્ધનાપથ્યં કુર્વન્તિ હિ કુભેષજમ્ ।
તથૈવ જન્મમરણકૃતં સાંસારિકીં ક્રિયામ્

સમાચરન્તિ સતતં ત્વત્કારુણ્યવિવજીતાઃ ।
ન ભજન્તે કુલં ધર્મ ભવવન્ધવિમોચનમ્

યથા ચારણ્યજાતાંસ્તુ મરીચાદીન્ વણિગ્જનાન્ ।
મોહતો માનવાઃ પ્રીત્યા યાચન્તે કુલનાયિકે

અનર્ઘ્યાણિ ચ રત્નાનિ ન યાચન્તે હિ કેચન ।
તથૈવ પશુશાસ્ત્રાણિ કર્મપાશફલાનિ ચ

ઇતિ પૃચ્છન્તિ મૂર્ખાસ્તે તવ માયાવિમોહિતા ।
કુલધર્મ ન પૃચ્છન્તિ ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્

કસ્તૂરીં કર્દમધિયા કર્પૂરં લવણેચ્છયા ।
શાર્કરં શકરાભ્રાન્ત્યા મણિં કાચમનીષયા

યથાદૃષ્ટં ન મન્યન્તે કરસ્થમપિ પામરાઃ ।
તથા કૌલં ન જાનન્તિ ત્વત્પ્રસાદવિવજીતાઃ

અહો મોહસ્ય માહાત્મ્યં ત્વન્માયાજનિતસ્ય ચ ।
કિમજ્ઞાનપિ દેવેશિ મોહયેદમરાનપિ

પેયં મદ્યં પલં ખાદ્યં સમાલોક્ય પ્રિયામુખમ્ ।
ઇત્યેવાચરણં જાપ્યં પરિપ્રાપ્યં પરમ્રપદમ્

ગુરુકારુણ્યસંલભ્યમીદૃશં કુલદર્શનમ્ ।
ત્વદ્ભક્તા એવ જાનન્તિ નેતરે ભુક્તિમુક્તિદમ્

ગુરૂપદેશરહિતા મહાન્ત ઇતિ કેચન ।
મોહયન્તિ જનાન્ સર્વાન્ સ્વયં પૂર્વવિમોહિતાઃ

દુરાચારપરાઃ કેચિદ્વાચયન્તિ ચ પામરાઃ ।
કથંભૂતો ભવેત્ સ્વામી સેવકાઃ સ્યુસ્તથાવિધાઃ

બહવઃ કૌલિકં ધર્મ મિથ્યાજ્ઞાનવિડમ્બકાઃ ।
સ્વબુધ્દ્યા કલ્પયન્તીત્થં પારમ્પર્યવિવજીતાઃ

મદ્યપાનેન મનુજો યદિ સિદ્ધં લભેત વૈ ।
મદ્યપાનરતાઃ સર્વે સિદ્ધિં ગચ્છન્તુ પામરાઃ

માંસભક્ષણમાત્રેણ યદિ પુણ્યા ગતિર્ભવેત્ ।
લોકે માસાશિનઃ સર્વે પુણ્યભાજો ભવન્તિ હિ

શક્તિસમ્ભોગમાત્રેણ યદિ મોક્ષો ભવેત વૈ ।
સર્વેઽપિ જન્તવો લોકે મુક્તાઃ સ્યુઃ સ્ત્રીનિષેવનાત્

કુલમાર્ગો મહાદેવિ ન મયા નિન્દિતઃ ક્વચિત્ ।
આચારરહિતા યેઽત્ર નિન્દિતાસ્તે ન ચેતરે

અન્યથા કૌલિકે ધર્મે આચારઃ કથિતો મયા ।
વિચરન્ત્યન્થા દેવિ મૂઢાઃ પણ્ડિતમાનિનઃ

કૃપાણધારાગમનાત્ વ્યાઘ્રકણ્ઠાવલમ્બનાત્ ।
ભુજઙ્ગધારણાન્નૂનમશક્યં કુલવર્ત્તનમ્

વૃથા પાનન્તુ દેવેશિ સુરાપાનં તદુચ્યતે ।
તત્મહાપાતકં જ્ઞેયં વેદાદિષુ નિરૂપિતમ્

અનાઘ્રેયમનાલોક્યમસ્પૃશ્યઞ્ચાપ્યપેયકમ્ ।
મદ્યં મંસં પશૂનાન્તુ કૌલિકાનાં મહાફલમ્

અમેધ્યાનિ દ્વિજાતીનાં મદ્યાન્યેકાદશૈવ તુ ।
દ્વાદશન્તુ મહામદ્યં સર્વેષામુત્તમોત્તમમ્

સુરા વૈ મલમન્નાનાં પાપ્મા તુ મલમુચ્યતે ।
તસ્માદ્બ્રાહ્મણરાજન્યૌ વૈશ્ય ન સુરાં પિબેત્

સુરાદર્શનમાત્રેણ કુર્યાત્ સૂર્યાવલોકનમ્ ।
તત્સમાઘ્રાણમાત્રેણ પ્રાણાયામત્રયં ચરેત્

આજાનુભ્યાં ભવેન્મગ્નો જલે ચોપવસેદહઃ ।
ઊદ્ર્ધ્વ નાભેસ્ત્રિરાત્રન્તુ મદ્યસ્ય સ્પર્શને વિધિઃ

સુરાપાને કામકૃતે જ્વલન્તીં તાં વિનિક્ષિપેત્ ।
મુખે તયા વિનિર્દગ્ધે તતઃ શુદ્ધિમવાપ્નુયાત્

મદ્યસ્પર્શાદિદોષસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તવિધિઃ સ્મૃતઃ ।
અવિધાનેન યો હન્યાદાત્માર્થં પ્રાણિનઃ પ્રિયે

નિવસેન્નરકે ઘોરે દિનાનિ પશુરોમભિઃ ।
સ મૃતોઽપિ દુરાચારસ્તિર્ર્યગ્યોનિષુ જાયતે

અનુમન્તા વિશ્વસિતા નિહન્તા ક્રયવિક્રયી ।
સંસ્કર્તા ચોપહર્ત્તા ચ ખાદિતાઽષ્ટૌ ચ ઘાતકાઃ

ધનૈવીક્રયિકો હન્તિ ખાદિતા ચોપભોગતઃ ।
ઘાતકો વધ બન્ધાભ્યાં ઇત્યેષ ત્રિવિધો વધઃ

માંસસન્દર્શનં કૃત્વા સુરાદર્શનવચ્ચરેત્ ।
તસ્માદવિધિના માંસં મદ્યં ન સેવતે ક્વચિત્

વિધિના સેવ્યતે દેવિ તરસા ત્વં પ્રસીદસિ ।
નાશયત્યપરિજ્ઞાનાત્ સત્યમેવ વરાનને

તૃણં વાપ્યવિધાનેન છેદયેન્ન કદાચન ।
વિધિના ગાં દ્વિજં વાપિ હત્યા પાપૈર્ન લિપ્યતે

બહુનાત્ર કિમુક્તેન સારમેકં શૃણુ પ્રિયે ।
જીવન્મુક્તિસુખોપાયં કુલશાસ્ત્રેષુ ગોપિતમ્

યન્મુમુક્ષોઃ ફલં દેવિ કનકસ્યેવ સૌરભમ્ ।
કુલજ્ઞેઽપ્યૂર્ધ્વવિખ્યાતે જ્ઞાનં તત્તદનુત્તમમ્

કુલશાસ્ત્રાણિ સર્વાણિ મયૈવોક્તાનિ પાર્વતિ ।
પ્રમાણાનિ ન સન્દેહો ન હન્તવ્યાનિ હેતુભિઃ

દેવતાભ્યઃ પિતૃભ્યશ્ચ મધુ વાતા ઋતાયતે ।
સ્વાદિષ્ઠયા મદિષ્ઠયા ક્ષીરં સપીર્મધૂદકમ્

હિરણ્યપાવાઃ ખાદિશ્ચ અબધ્નન્ પુરુષં પશુમ્ ।
દીક્ષામુપેયાદિત્યાદ્યાઃ પ્રમાણં શ્રુતયઃ પ્રિયે

ઇત્યેતત્ કથિતં કિઞ્ચિત્ કુલમાહાત્મ્યમમ્બિકે ।
સમાસેન કુલશાનિ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
કુલમાહાત્મ્યકથનં નામ દ્વિતીયોલ્લાસઃ

અથ તૃતીયોલ્લાસઃ
શ્રીદેવ્યુવાચ
કુલેશ શ્રોતુમિચ્છામિ સર્વધર્મોત્તમોત્તમમ્ ।
ઊર્ધ્વામ્નાયઞ્ચ તન્મન્ત્રં માહાત્મ્યં વદ મે પ્રભો

શ્રીઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ દેવતા સુપ્રસીદતિ

ન કદાચિન્મયા પ્રોક્તમિતઃ પૂર્વ કુલેશ્વરિ ।
કથયામિ તવ સ્નેહાદૂર્ધ્વામ્નાયં શૃણુ પ્રિયે

વેદશાસ્ત્રપુરાણાનિ પ્રકાશ્યાનિ કુલેશ્વરિ ।
શૈવશાક્તાગમાઃ સર્વે રહસ્યાઃ પરિકીત્તીતાઃ

રહસ્યાતિરહસ્યાનિ કુલશાસ્ત્રાણિ પાર્વતિ ।
રહસ્યાતિરહસ્યાનાં રહસ્યમિદમમ્બિકે

ઊદ્ર્ધ્વામ્નાયસ્ય તત્ત્વં હિ પૂર્ણબ્રહ્માત્મકં પરમ્ ।
સુગોપિતં મયા યત્નાદિદાનીન્તુ પ્રકાશ્યતે

મમ પઞ્ચમુખેભ્યશ્ચ પઞ્ચામ્નાયાઃ સમુદ્ગતાઃ ।
પૂર્વશ્ચ પશ્ચિમશ્ચૈવ દક્ષિણશ્ચોત્તરસ્તથા ।
ઊર્ધ્વામ્નાયશ્ચ પઞ્ચૈતે મોક્ષમાર્ગાઃ પ્રકીત્તીતાઃ

આમ્નાયા બહવઃ સન્તિ નોર્ધ્વામ્નાયેન તે સમાઃ ।
સત્યમેતદ્વરારોહે નાત્ર કાર્યા વિચારણા

આમ્નાયા બહવો ગુપ્તશ્ચતુરામ્નાયભેદજાઃ ।
અસ્મિંસ્તન્ત્રે સમાખ્યાતાઃ પૂર્વં તે કુલનાયિકે

ચતુરામ્નાય વેત્તારો બહવઃ સન્તિ કામિનિ ।
ઊર્ધ્વામ્નાયસ્ય તત્ત્વજ્ઞા વિરલા વીરવન્દિતે

યાવન્તઃ પાંસવો ભૂમેસ્તાવન્તઃ સમુદીરિતાઃ ।
એકૈકામ્નાયજા મન્ત્રા ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદાઃ

ઉપમન્ત્રાશ્ચ તાવન્તઃ સારદાઃ સમુદીરિતાઃ ।
મયૈવ કથિતાસ્તે તુ લોકાનુગ્રહકાઙ્ક્ષયા

સર્વેષામપિ મન્ત્રાણાં દેવતાસ્તત્ફલપ્રદાઃ ।
આવયોરંશસમ્ભૂતાઃ સમુદ્દિષ્ટાઃ શુચિસ્મિતે

સર્વમન્ત્રાનહં વેદ્મિ નાન્યો જાનાતિ કશ્ચન ।
મત્પ્રસાદેન યઃ કશ્ચિદ્વેત્તિ માનવકોટિષુ

એકામ્નાયઞ્ચ યો વેત્તિ સ મુક્તો નાત્ર સંશયઃ ।
કિં પુનશ્ચતુરામ્નાયવેત્તા સાક્ષાચ્છિવો ભવેત્

ચતુરામ્નાયવિજ્ઞાનાદૂર્ધ્વામ્નાયઃ પરઃ પ્રિયે ।
તસ્માત્તદેવ જાનીયાદ્ યદીચ્છેત્ સિદ્ધિમાત્મનઃ

ઊર્ધ્વત્વાત્ સર્વધર્માણામૂર્ધ્વામ્નાયઃ પ્રશસ્યતે ।
ઊર્ધ્વં નયત્યધઃસ્થઞ્ચ ઊર્ધ્વામ્નાય ઇતીરિતઃ

ઊર્ધ્વતત્ત્વાત્ કુલેશાનિ ધ્વસ્તસંસારસાગરાત્ ।
ઊર્ધ્વલોકૈકસેવ્યત્વાદૂર્ધ્વામ્નાય ઇતિ સ્મૃતઃ

તસ્માદ્દેવેશિ જાનીહિ સાક્ષાન્મોક્ષૈકસાધનમ્ ।
સર્વામ્નાયાધિકફલમૂર્ધ્વામ્નાયં પરાત્ પરમ્

સર્વલોકેષુ સર્વેભ્યો હ્યહં પૂજ્યો યથા પ્રિયે ।
અમ્નાયેષુ ચ સર્વેષુ ઊર્ધ્વામ્નાયસ્તથા શિવે

દેવતાનાં યથા વિષ્ણુર્જ્યોતિષાં ભાસ્કરો યથા ।
તીર્થાનાન્તુ યથા કાશી સ્વર્નદી સરિતાં યથા

પર્વતાનાં યથા મેરુસ્તરૂણાં ચન્દનં યથા ।
અશ્વમેધઃ ક્રતૂનાઞ્ચ પાષાણાનાં યથા મણિઃ

યથા રસાનાં માધુર્યં ધાતૂનાં કાઞ્ચનં યથા ।
ચતુષ્પદાં યથા ધેનુર્યથા હંસસ્તુ પક્ષિણામ્

આશ્રમાણાં યથા ભિક્ષુર્વર્ણાનાં બ્રાહ્મણો યથા ।
મનુષ્યાણાં યથા રાજાઽવયવાનાં યથા શિરઃ

આમોદાનાઞ્ચ કસ્તૂરી યથા કાઞ્ચીપુરી પુરામ્ ।
તથૈવ સર્વધર્માણામૂર્ધ્વામ્નાયોઽધિકઃ પ્રિયે

નાનાજન્માજીતાપારપુણ્યકર્મફલોદયાત્ ।
ઊર્ધ્વામ્નાયં વિજાનીયાન્નાન્યથા વીરવન્દિતે

ધન્યો મનુષ્યલક્ષેષુ જાનાતિ કુલદર્શનમ્ ।
તેષાં લક્ષેષુ યઃ કશ્ચિદૂર્ધ્વામ્નાયં પ્રવેત્તિ ચ

ન વેદૈર્નાગમૈઃ શાસ્ત્રૈર્ન પુરાણૈઃ સુવિસ્તરૈઃ ।
ન યજ્ઞૈર્ન તપોભિર્વા ન તીર્થવ્રતકોટિભિઃ

નાન્યૈરુપાયૈર્દ્દેવેશિ મન્ત્રૌષધિપુરઃસરૈઃ ।
આમ્નાયો જ્ઞાયતે ચોદ્ર્ધ્વઃ શ્રીમદ્ગુરુમુખં વિના

તમેવાન્વેષયેત્તત્ર સર્વજ્ઞં કરુણાનિધિમ્ ।
સર્વલક્ષણસમ્પન્નં ઊર્ધ્વામ્નાયાર્થકોવિદમ્ ।
તસ્માદ્દેવેશિ જાનીયાદૂર્ધ્વામ્નાયં કુલેશ્વરિ

આમ્નાયં યો નરો દેવિ વિજાનાતિ ચ તત્ત્વતઃ ।
લભતે કાઙ્ક્ષતાં સિદ્ધિં સત્યં સત્યં વરાનને

ઊર્ધ્વામ્નાયં વિજાનાતિ યઃ સમ્યક્ શ્રીગુરોર્મુખાત્ ।
શાસ્ત્રમાર્ગેણ સ નરો જીવન્મુક્તો ન સંશયઃ

આમ્નાયમીદૃશં દેવિ વિજાનાતિ ચ તત્ત્વતઃ ।
સ વન્દ્યઃ સદ્ગુરુઃ સોઽર્ચ્યઃ સ દૈવજ્ઞઃ સ માન્ત્રિકઃ ।
સ સેવ્યઃ સ ચ સંસ્તુત્યઃ સ દ્રષ્ટવ્યઃ સ સાત્ત્વિકઃ

સ વ્રતી સ તપસ્વી ચ સોઽનુષ્ઠાતા સ પૂજકઃ ।
સ વેદાગમશાસ્ત્રાદિસર્વવિદ્યાવિશારદઃ

સ આચાર્યઃ સ મતિમાન્ સ યતિઃ સ ચ કૌલિકઃ ।
સ યજ્વા સ ચ પૂતાત્મા સ જાપી સ ચ સાધકઃ

સ યોગી સ કૃતાર્થસ્તુ સ વીરઃ સ ચ ઉત્તમઃ ।
સ પુણ્યાત્મા સ સર્વજ્ઞઃ સ મુક્તઃ સ શિવઃ પ્રિયે

તત્કુલં પાવનં દેવિ ધન્યા તજ્જનની સ્મૃતા ।
તત્પિતા ચ કૃતાર્થઃ સ્યાન્મુક્તાસ્તત્પિતરઃ પ્રિયે ।
પુણ્યાસ્તદ્વંશજાઃ સર્વે પૂતાસ્તન્મિત્રબાન્ધવાઃ

બહુનેહ કિમુક્તેન ચોર્ધ્વામ્નાયપરસ્ય ચ ।
સ્મરણં કીર્ત્તનં વાપિ દર્શનં વન્દનં તથા ।
સમ્ભાષણઞ્ચ કુરુતે રાજસૂયાધિકં ફલમ્

સ યત્ર વસતે દેવિ તત્ર શ્રીવીજયો ભવેત્ ।
અનામયં સુભિક્ષઞ્ચ સુવૃષ્ટિનીરુપદ્રવમ્

તસ્માદ્ ગુરુપ્રસાદેન ઊર્ધ્વામ્નાયં નરોત્તમઃ ।
યો વેત્તિ તત્ત્વતો દેવિ સ મે પ્રિયતમો ભવેત્

પૂર્વામ્નાયઃ સૃષ્ટિરૂપઃ સ્થિતિરૂપશ્ચ દક્ષિણઃ ।
સંહારઃ પશ્ચિમો દેવિ ઉત્તરોઽનુગ્રહો ભવેત્

મન્ત્રયોગં વિદુઃ પૂર્વં ભક્તિયોગઞ્ચ દક્ષિણમ્ ।
પશ્ચિમં કર્મયોગઞ્ચ જ્ઞાનયોગં તથોત્તરમ્

પૂર્વામ્નાયસ્ય સઙ્કેતાશ્ચતુવીંશતિરીરિતાઃ ।
દક્ષિણામ્નાયસઙ્કેતાઃ પઞ્ચવીંશતિરીરિતાઃ

પશ્ચિમામ્નાયસઙ્કેતાઃ દ્વાત્રિંશત્ સમુદાહૃતાઃ ।
વિદુઃ ષટ્ત્રિંશદામ્નાયે સઙ્કેતાઃ શ્રીમદુત્તરે

ઊદ્ર્ધ્વામ્નાયસ્ય ચૈતાનિ ન સન્તિ કુલનાયિકે ।
સાક્ષાચ્છિવસ્વરૂપત્વાન્ન કિઞ્ચિત્ કર્મ વિદ્યતે

ઊર્ધ્વામ્નાયસ્ય માહાત્મ્યમહં વેદ્મિ ન ચાપરઃ ।
મત્સ્નેહાત્ત્વઞ્ચ જાનાસિ સત્યમેતદ્વરાનને

ઊર્ધ્વામ્નાયસ્ય માહાત્મ્યમિતિ તે કથિતં મયા ।
સમાસેન કુલેશાનિ મન્ત્રમાહાત્મ્યમુચ્યતે

ઇતઃ પૂર્વં મયા નોક્તં યસ્ય કસ્યાપિ પાર્વતિ ।
તદ્વદામિ તવ સ્નેહાચ્છૃણુ મત્પ્રાણવલ્લભે

શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રમૂર્ધ્વામ્નાયમધિષ્ઠિતમ્ ।
આવયોઃ પરમાકારં યો વેત્તિ સ સ્વયં શિવઃ

શિવાદિક્રિમિપર્યન્તં પ્રાણિનાં પ્રાણવર્ત્મના ।
નિશ્વાસોચ્છ્વાસરૂપેણ મન્ત્રોઽયં વર્ત્તતે પ્રિયે

અનિલેન વિના મેઘો યથાકાશે ન વેષ્ટતે ।
પરાપ્રસાદમન્ત્રેણ વિના લોકસ્તથા પ્રિયે

પરાપ્રાસાદમન્ત્રેણ સ્યૂતમેતચ્ચરાચરમ્ ।
અભિન્નં તત્ત્વતો દેવિ તાલવૃન્તે યથાનિલઃ

બીજેઽઙ્કુરસ્તિલે તૈલમગ્નાવુષ્ણં રવૌ પ્રભા ।
ચન્દ્રે જ્યોત્સ્નાઽનલઃ કાષ્ઠે પુષ્પે ગન્ધે જલે દ્રવઃ

શબ્દે ચાર્થઃ શિવે શક્તિઃ ક્ષીરે સપીઃ ફલે રુચિઃ ।
શર્કરાયાઞ્ચ માધુર્યં ઘનસારે ચ શીતલમ્

નિગ્રહાનુગ્રહો મન્ત્રે પ્રતિમાયાઞ્ચ દેવતા ।
દર્પણે પ્રતિબિમ્બઞ્ચ સમીરે ચલનં યથા ।
પરાપ્રસાદમન્ત્રેઽપિ પ્રપઞ્ચોઽયં તથા સ્થિતઃ

વટબીજે યથા વૃક્ષઃ સૂક્ષ્મરૂપેણ તિષ્ઠતિ ।
પરાપ્રાસાદમન્ત્રેઽસ્મિન્ બ્રહ્માણ્ડોઽપિ તથા સ્થિતઃ

સુપક્વેષુ પદાર્થેષુ સુરસેષુ કુલેશ્વરિ ।
લવણેન વિના સ્વાદુ યથા ભોક્તુર્ન જાયતે

પરાપ્રાસાદમન્ત્રેણ યે વા મન્ત્રા ન સઙ્ગતાઃ ।
તે ફલં ન પ્રયચ્છન્તિ મન્ત્રં શક્તિવિવજીતાઃ

શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રો ગોપનીયઃ પ્રયત્નતઃ

વિચાર્યાહં પુરાણાર્થાન્ દર્શનામ્નાયભેદજાન્ ।
ગ્રસમાન્ વેદ્મ્યહં મન્ત્રાન્ શાસ્ત્રાણિ વિવિધાનિ ચ

સહસ્રાક્ષાદયો દેવાઃ શાસ્ત્રેષુ વિવિધેષુ ચ ।
ભ્રમન્તિ તેષુ મૂઢાસ્તે તવ માયાવિમોહિતાઃ

જાયન્તે ચ મિરયન્તે ચ સંસારક્લેશભાગિનઃ ।
શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રં ન ગાયન્તઃ કુલેશ્વરિ ।
ન લભન્તે હિ મોક્ષં તે તવ માયાવિમોહિતાઃ

મદ્રૂપે શ્રીગુરૌ યસ્ય દૃઢા ભક્તિઃ પ્રજાયતે ।
શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રં સ જ્ઞાત્વા પરિમુચ્યતે

પૂર્વજન્મસહસ્રેષુ શૈવાદિસમયોદ્યતાન્ ।
ચતુરામ્નાયજાન્ મન્ત્રાન્ ગુર્વાજ્ઞાં યો ભજિષ્યતિ

સ પાપકઞ્ચુકાન્મુક્તઃ શુદ્ધાત્મા ગુરુવત્સલઃ ।
શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રં વિજાનાતિ ન ચાન્યથા

સબ્રહ્માવિષ્ણુરુદ્રાશ્ચ શક્રાદિસુરપુઙ્ગવાઃ ।
વસુરુદ્રાર્કદિક્પાલા મનુચન્દ્રાદયઃ પ્રિયે

માર્કણ્ડેયાદિમુનયો વસિષ્ઠાદિમુનીશ્વરાઃ ।
સનકાદ્યાશ્ચ યોગીશા જીવન્મુક્તાઃ શુકાદયઃ

યક્ષકિન્નરગન્ધર્વાઃ સિદ્ધવિદ્યાધરાદયઃ ।
શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રપ્રભવઞ્ચામિતં ફલમ્ ।
પ્રાપ્ય મન્ત્રમિમં પુણ્યં જપન્ત્યદ્યાપિ પાર્વતિ

સામર્થ્યં પૂજ્યતા વિદ્યા તેજઃ સૌખ્યમરોગિતા ।
રાજ્યં સ્વર્ગઞ્ચ મોક્ષઞ્ચ પરાપ્રાસાદજાપિનઃ

બ્રહ્મેન્દ્રરુદ્રવિષ્ણૂનામપિ દૂરાયતે પદમ્ ।
સર્વકર્મવિહીનોઽપિ પરાપ્રાસાદમન્ત્રવિત્ ।
સુખેન યાં ગતિં યાતિ ન તાં સર્વેઽપિ ધામીકાઃ

તસ્ય ચિન્તામણિઃ કામધેનુઃ કલ્પતરુર્ગૃહે ।
કુબેરઃ કિઙ્કરઃ સાક્ષાત્ પરાપ્રાસાદજાપિનઃ

યથા દિવ્યમણિ સ્પર્શાલ્લૌહો ભવતિ કાઞ્ચનમ્ ।
પરાપ્રાસાદજાપાચ્ચ પશુઃ પશુપતિર્ભવેત્

શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રં યો વિજાનાતિ તત્ત્વતઃ ।
સ માં ત્વાઞ્ચ વિજાનાતિ ચાવયોરપ્યતિપ્રિયઃ

પરાપ્રાસાદમન્ત્રજ્ઞઃ શ્વપચોઽપિ હિ પાર્વતિ ।
દેવતાસ્થાપને શક્તઃ પ્રતિમાદૌ ન સંશયઃ

મન્ત્રમાત્રન્તુ યો વેત્તિ પરાપ્રાસાદસંજ્ઞકમ્ ।
શ્વપચોઽપિ હિ મુચ્યેત કિં પુનસ્તદ્વિધાનવિત્

પરાપ્રાસાદમન્ત્રજ્ઞો યત્ કરોતિ યદિચ્છતિ ।
યદ્બ્રૂતે તન્મહેશાનિ તપો ધ્યાનં જપો ભવેત્

દીક્ષાપૂર્વં મહેશાનિ પારમ્પર્યસમન્વિતમ્ ।
પરાપ્રાસાદમન્ત્રં યો વેત્તિ સોઽહં ન સંશયઃ

ચરાચરસમેતાનિ ભુવનાનિ ચતુર્દશ ।
પરાપ્રાસાદમન્ત્રજ્ઞદેહે તિષ્ઠન્તિ નિત્યશઃ

પરાપ્રાસાદમન્ત્રજ્ઞો યત્ર તિષ્ઠતિ ભામિનિ ।
દિવ્યક્ષેત્રં સમુદ્દિષ્ટં સમન્તાદ્દશયોજનમ્

પરાપ્રાસાદમન્ત્રાર્થતત્ત્વજ્ઞં કુલનાયિકે ।
સુરાસુરાશ્ચ વન્દન્તે કિં પુનર્માનવાદયઃ

પરાપ્રાસાદમન્ત્રજ્ઞો યત્ર તિષ્ઠતિ પાર્વતિ ।
સિદ્ધક્ષેત્રં મદીયં વા મુનિદેવગણૈઃ સહ

શૈવ વૈષ્ણવદૌર્ગાર્કગાણપત્યેન્દુસમ્ભવાન્ ।
સર્વમન્ત્રાન્ સ જાનાતિ પરાપ્રાસાદમન્ત્રવિત્

શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રો જિહ્વાગ્રે યસ્ય વર્ત્તતે ।
તસ્ય દર્શનમાત્રેણ શ્વપચોઽપિ વિમુચ્યતે

બ્રાહ્મણો વાઽન્ત્યજો વાપિ શુચિર્વાપ્યશુચિઃ પ્રિયે ।
પરાપ્રાસાદજાપી યઃ સ મુક્તો નાત્ર સંશયઃ

ગચ્છતસ્તિષ્ઠતો વાપિ જાગ્રતઃ સ્વપતોઽપિ વા ।
પરાપ્રાસાદમન્ત્રોઽયં દેવેશિ ન ચ નિષ્ફલઃ

ચિરેણૈકૈકફલદા મન્ત્રાઃ સન્તિ સહસ્રશઃ ।
કુલેશિ મન્ત્રરાજોઽયં શીઘ્રં સર્વફલપ્રદઃ

પરાપ્રાસાદમન્ત્રોઽયં સર્વમન્ત્રોત્તમોત્તમઃ ।
જ્ઞાનતોઽજ્ઞાનતો વાપિ ભજતાં કામદો મનુઃ

શચીન્દ્રૌ રોહિણીચન્દ્રૌ સ્વાહાગ્ની ચ પ્રભારવી ।
લક્ષ્મીનારાયણૌ વાણીધાતારૌ રાત્રિવાસરૌ

અગ્નીષોમૌ બિન્દુનાદૌ દેવિ પ્રકૃતિપૂરુષૌ ।
આધારાધેયનામાનૌ ભોગમોક્ષૌ કુલેશ્વરિ

પ્રાણાપાનૌ ચ વાગર્થૌ પ્રિયે વિધિનિષેધકૌ ।
સુખદુઃખાદિ યદ્ દ્વન્દ્વં દૃશ્યતે શ્રૂયતે મયા ।
સર્વલોકેષુ તત્ સર્વમાવામેવ ન સંશયઃ

પુંસ્ત્રીરૂપાણિ સર્વાણિ ચાવયોરંશકાનિ હિ ।
પરાપ્રાસાદમન્ત્રોઽયં તસ્માત્ સર્વાત્મકો ભવેત્

અરૂપં ભાવનાગમ્યં પરં બ્રહ્મ કુલેશ્વરિ ।
નિષ્કલં નિર્મલં નિત્યં નિર્ગુણં વ્યોમસન્નિભમ્

અનન્તમવ્યયં તત્ત્વં મનોવાચામગોચરમ્ ।
પરાપ્રાસાદમન્ત્રાર્થસન્ધાનાત્ સમ્પ્રકાશતે

તસ્માન્મન્ત્રમિદં દેવિ પરાપ્રાસાદસંજ્ઞકમ્ ।
પરતત્ત્વસ્વરૂપત્વાત્ સચ્ચિદાનન્દલક્ષણાત્

શિવશક્તિમયત્વાચ્ચ ભુક્તિમુક્તિપ્રદાનતઃ ।
સકર્માપિ ચ નિષ્કર્મ સગુણઞ્ચાપિ નિર્ગુણમ્

શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રં સર્વમન્ત્રશિરોમણિ ।
જપન્ ભુક્તિઞ્ચ મુક્તિઞ્ચ લભતે નાત્ર સંશયઃ

બહુનાત્ર કિમુક્તેન સર્વસારં શૃણુ પ્રિયે ।
શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રસમં મન્ત્રં ન વિદ્યતે

ઇદમેવ પરં જ્ઞાનમિદમેવ પરં તપઃ ।
ઇદમેવ પરં ધ્યાનમિદમેવ પરાર્ચનમ્

ઇદમેવ પરા દીક્ષા ઇદમેવ પરો જપઃ ।
ઇદમેવ પરં તત્ત્વમિદમેવ પરં વ્રતમ્

ઇદમેવ પરો યજ્ઞ ઇદમેવ પરાત્ પરમ્ ।
ઇદમેવ પરં શ્રેય ઇદમેવ પરં ફલમ્

ઇદમેવ પરં બ્રહ્મ ઇદમેવ પરા ગતિઃ ।
ઇદમેવ પરં ગુહ્યં સત્યં સત્યં ન સંશયઃ ।
ઇતિ મત્વા મનુવરં તન્નિષ્ઠઃ સ્યાત્ સદા પ્રિયે

આગમોક્તેન વિધિના ક્રમપૂજાપુરઃસરમ્ ।
શ્રીપ્રસાદપરામન્ત્રં શતમષ્ટોત્તરં જપેત્ ।
મુચ્યતે બ્રહ્મહત્યાદિમહાપાપૈશ્ચ પઞ્ચભિઃ

દ્વિશતં યો જપેદ્દેવિ શ્રીપ્રાસાદપરામનુમ્ ।
ચતુરશીતિલક્ષાંશધારણાચરિતૈરપિ

સ્વયોનિજાઙ્ગવરિતૈરસંખ્યજનનાજીતૈઃ ।
વાર્દ્ધકે યૌવને બાલ્યે જાગ્રત્સ્વપ્નસુષુપ્તિષુ

કર્મણા મનસા વાચા જ્ઞાનાજ્ઞાનકૃતૈરપિ ।
મહાપાતકસંઘૈશ્ચ હ્યુપપાતકકોટિભિઃ ।
મુચ્યતે નાત્ર સન્દેહઃ સત્યમેતદ્વરાનને

ત્રિશતં યો જપેદ્દેવિ શ્રીપ્રાસાદપરામનુમ્ ।
સર્વક્રતુષુ યત્ પુણ્યં સર્વદાનેષુ યત્ ફલમ્

સર્વવ્રતેષુ યત્ પુણ્યં સર્વતીર્થેષુ યત્ ફલમ્ ।
તત્ ફલં લભતે દેવિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

ચતુઃશતં જપેદ્ યસ્તુ શ્રીપ્રાસાદપરામનુમ્ ।
સદા તસ્ય ગૃહદ્વારે હ્યણિમાદ્યષ્ટસિદ્ધયઃ ।
સેવન્તે નાત્ર સન્દેહઃ સર્વસિદ્ધિસમન્વિતાઃ

યદ્ યન્મનોઽભિલષિતં તત્તત્ પ્રાપ્નોત્યસંશયઃ ।
ધર્માર્થકામમોક્ષાશ્ચ સાક્ષાત્તસ્ય કરે સ્થિતાઃ

સાલોક્યપ્રમુખાં દેવિ લભેન્મુક્તિં ચતુવીધામ્ ।
સત્યમેતન્ન સન્દેહઃ સાધકઃ કુલનાયિકે

જપેત્ પઞ્ચશતં યસ્તુ શ્રીપ્રાસાદપરામનુમ્ ।
તત્ફલં નૈવ શક્નોમિ કથિતું કુલનાયિકે

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન સર્વાવસ્થાસુ સર્વદા ।
શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રં જપેદ્ ભુક્તિવિમુક્તયે

નાસ્તિ ગુર્વધિકં તત્ત્વં ન શિવાધિકદૈવતમ્ ।
ન હિ વેદાધિકા વિદ્યા ન કૌલસમદર્શનમ્

ન કુલાદધિકં જ્ઞાનં ન જ્ઞાનાદધિકં સુખમ્ ।
નાષ્ટાઙ્ગાદધિકા પૂજા ન હિ મોક્ષાધિકં ફલમ્ ।
ઇદં સત્યમિદં સત્યં સત્યં સત્યં ન સંશયઃ

શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રમાહાત્મ્યમિહ વણીતુમ્ ।
ન શક્નોમિ વરારોહે કલ્પકોટિશતૈરપિ

ગિરૌ સર્ષપમાત્રન્તુ સાગરે વાલુકા યથા ।
તથા ચ મન્ત્રમાહાત્મ્યં કિઞ્ચિત્તે કથિતં મયા

ઊર્ધ્વામ્નાયસ્ય માહાત્મ્યં શ્રીપ્રાસાદપરામનોઃ ।
ઇતિ તે કથિતં દેવિ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રકથનં નામ તૃતીયોલ્લાસઃ

અથ ચતુર્થોલ્લાસઃ
શ્રીદેવ્યુવાચ
કુલેશ શ્રોતુમિચ્છામિ શ્રીપ્રાસાદપરામનુમ્ ।
મન્ત્રરાજં વદેશાન ન્યાસધ્યાનાદિભિઃ સહ

શ્રીઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ શિવાકારઃ પ્રજાયતે

ઇતઃ પૂર્વ મયા નોક્તો મન્ત્રોઽયં યસ્ય કસ્યચિત્ ।
તવ સ્નેહાદ્વદામ્યદ્ય શૃણુ મત્પ્રાણવલ્લભે

અનન્તચન્દ્રભુવનમિન્દુબિન્દુયુગાન્વિતઃ ।
શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રો ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદઃ

પરાપ્રાસાદમન્ત્રસ્તુ સાદિરુક્તઃ કુલેશ્વરિ ।
પ્રકાશાનન્દરૂપત્વાત્ પ્રત્યક્ષફલદાનતઃ

પ્રસન્નચિત્તવશ્યત્વાત્ પ્રસિદ્ધાર્થનિરૂપણાત્ ।
પ્રાક્તનાઘપ્રશમનાત્ પ્રપન્નાત્તીવિનાશનાત્ ।
પ્રસાદકરણાચ્છીઘ્રં પ્રાસાદમનુરીરિતઃ

પરતત્ત્વસ્વરૂપત્વાત્ પરમાત્મપ્રકાશનાત્ ।
પરમાનન્દજનનાત્ પરધર્મનિદર્શનાત્

પરોક્ષફલદાનાચ્ચ પરમૈશ્વર્યકારણાત્ ।
પરત્વાત્ સર્વમન્ત્રાણાં પરામન્ત્ર ઇતીરિતઃ

કુલમન્ત્રમિદં દેવિ ન્યાસં શૃણુ વદામિ તે ।
આદૌ પ્રાતઃ સમુત્થાય ગુરુદેવાનુચિન્તનમ્

કન્દમૂલે મનઃ કૃત્વા કુર્યાદ્વિણ્મૂત્રમોચનમ્ ।
શૌચાસ્યશોધનં સ્નાનં સન્ધ્યાતર્પણમાચરેત્

એકાન્તે દ્વારયજનં વિઘ્નત્રયનિવારણમ્ ।
પૂજાસ્થાનપ્રવેશશ્ચ તથાસનોપવેશનમ્

દેવીપૂજાગૃહધ્યાનં શિવાદિગુરુવન્દનમ્ ।
આસનં ગણપક્ષેત્રપાલવન્દનમીશ્વરિ

પાદુકાસ્મરણઞ્ચૈવ દિનનાથાર્ચનં પ્રિયે ।
કરાઙ્ગશોધનં પ્રાણાયામઃ સ્વબ્રહ્મરન્ધ્રકે

દિગ્બન્ધનઞ્ચાઙ્ગયુગ્મ વિધિયુક્તાઞ્ચ માતૃકામ્ ।
દશપ્રકારભૂતાખ્યાં લિપિં કમઠસંજ્ઞકામ્

ઋષિરસ્ય પરઃ શમ્ભુશ્છન્દશ્ચાવ્યક્તપૂવીકા ।
ગાયત્રી દેવતા ચાત્ર સર્વમન્ત્રેશ્વરી પરા

દીર્ઘત્રયયુતં મૂલં બીજં શક્તિશ્ચ કીલકમ્ ।
ષડ્દીર્ઘયુક્તમૂલબીજેન ષડઙ્ગાનિ ચ પાર્વતિ

ઈશતત્પુરુષાઘોરસદ્યોજાતાત્મનસ્તથા ।
પઞ્ચાઙ્ગુલિષુ વિન્યસ્ય મૂત્તીં વક્ત્રેષુ વિન્યસેત્

પઞ્ચસુ બ્રહ્મણિ તથૈવાઙ્ગવિન્યાસમાચરેત્ ।
આધારશક્તિમારભ્ય પીઠમન્ત્રાન્તમમ્બિકે

અલ્પષોઢાં કુલેશાનિ કુર્યાત્ પૂર્વોક્તવર્ત્મના ।
મહાષોઢાહ્વયં ન્યાસં તતઃ કુર્યાત્ સમાહિતઃ ।
વક્ષ્યમાણેન વિધિના દેવતાભાવસિદ્ધયે

યસ્ય કસ્યાપિ નૈવોક્તં તવ સ્નેહાદ્વદામ્યહમ્ ।
પ્રપઞ્ચો ભુવનં મૂતીર્મન્ત્રદેવતમાતરઃ ।
મહાષોઢાહ્વયો ન્યાસઃ સર્વન્યાસોત્તમોત્તમઃ

તત્રાદૌ પરમેશાનિ પ્રપઞ્ચન્યાસ ઉચ્યતે ।
પ્રપઞ્ચદ્વીપજલધિગિરિપત્તનપીઠકાઃ

ક્ષેત્રં વનાશ્રમગુહાનદીચત્વરકોદ્ભિદઃ ।
સ્વેદાણ્ડજજરાયુજા ઇત્યુક્તાસ્તે હિ ષોડશ

શ્રીર્માયા કમલા વિષ્ણુવલ્લભા પદ્મધારિણી ।
સમુદ્રતનયા લોકમાતા કમલવાસિની

ઇન્દિરા મા રમા પદ્મા તથા નારાયણપ્રિયા ।
સિદ્ધલક્ષ્મી રાજલક્ષ્મીર્મહાલક્ષ્મીરિતીરિતાઃ ।
શક્તયસ્તુ પ્રપઞ્ચાનાં સ્વરાણામધિદેવતાઃ

લવસ્ત્રુટિઃ કલા કાષ્ઠા નિમેષઃ શ્વાસ એવ હિ ।
ઘટિકા ચ મુહૂર્ત્તશ્ચ પ્રહરો દિવસસ્તથા

સન્ધ્યા રાત્રિસ્તિથિશ્ચૈવ વારો નક્ષત્રમેવ ચ ।
યોગશ્ચ કરણં પક્ષૌ માસો રાશિરૃતુસ્તથા

અયનં વત્સરયુગપ્રલયાઃ પઞ્ચવિંશતિઃ ।
એતેષાં સ્થાનનિયમો હૃદયાન્તઃ સમીરિતઃ

આર્યોમા ચણ્ડિકા દુર્ગા શિવાઽપર્ણાઽમ્બિકા સતી ।
ઈશ્વરી શામ્ભવીશાની પાર્વતી સર્વમઙ્ગલા

દાક્ષાયણી હૈમવતી મહામાયા મહેશ્વરી ।
મૃડાની ચૈવ રુદ્રાણી સર્વાણી પરમેશ્વરી

કાલી કાત્યાયની ગૌરી ભવાનીતિ સમીરિતા ।
શક્તયઃ સ્યુર્લવાદીનાં સ્પર્શાનામધિદેવતાઃ ।
એતાસાં સ્થાનનિયમો હૃદયાન્તઃ સમીરિતઃ

પઞ્ચભૂતાનિ તન્માત્રં જ્ઞાનકર્મેન્દ્રિયાણિ ચ ।
ગુણાન્તઃકરણાવસ્થા ધ્યાયેદ્દોષાન્ દશાનિલાન્

બ્રાહ્મી વાગીશ્વરી વાણી સાવિત્રી ચ સરસ્વતી ।
ગાયત્રી વાક્પ્રદા પશ્ચાત્ શારદા ભારતી પ્રિયે ।
વિદ્યાત્મિકા પઞ્ચભૂતવ્યાપકાનામધીશ્વરાઃ

વાગ્ભવં ભુવનેશીઞ્ચ લક્ષ્મીબીજં ત્રિતારકમ્ ।
ત્રિતારમૂલીવિદ્યાન્ત માતૃકાક્ષરતઃ પરમ્

વદેત્ પ્રપઞ્ચરૂપાયૈ શ્રિયૈ નમ ઇતિ ક્રમાત્ ।
પ્રપઞ્ચાદિભિરાયોજ્ય વર્ણાન શક્તીનીયોજયેત્ ।
માતૃકાન્યાસસંપ્રોક્તસ્થાનેષ્વેવં ન્યસેત્ પ્રિયે

ત્રિતારમૂલસકલપ્રપઞ્ચાદિ સ્વરૂપતઃ ।
આયૈ પરામ્બાદેવ્યૈનમ ઉક્ત્વા વ્યાપકં ન્યસેત્

પ્રપઞ્ચન્યાસ એવ સ્યાદ્ ભુવનન્યાસ ઉચ્યતે ।
ત્રિતારમૂલમન્ત્રાન્તે અ આં ઇં અતલં વદેત્

લોકઞ્ચ નિલયઞ્ચૈવ શતકોટિપદં તતઃ ।
ગુહ્યાદ્યા યોગિની મૂલઙેયુતન્તુ વદેત્ પ્રિયે

વદેદાધારશક્ત્યમ્બાદેવ્યૈ ચ પાદયોર્ન્યસેત્ ।
ઈ ઉં ઊં વિતલં ગુહ્યતરં ચાનન્તસંજ્ઞકમ્ ।
શેષઞ્ચ પૂર્વવત્ પ્રોચ્ય ગુલ્ફયોર્દેવિ વિન્યસેત્

ઋં ઋં ઌં સુતલઞ્ચાતિગુહ્યં ચાવિન્ત્યસંજ્ઞકમ્ ।
શેષચ્ચ પૂર્વવત્ પ્રોચ્ય જઙ્ઘયોવીન્યસેત્ પ્રિયે

ઌં એં એં મહાતલઞ્ચ મહાગુહ્યં પદં તતઃ ।
શેષઞ્ચ પૂર્વવત્ પ્રોચ્ય દેવિ જાન્વોઃ પ્રવિન્યસેત્

ઓં ઔં તલાતલં દેવિ પરં ગુહ્યાભિધાનકમ્ ।
શેષઞ્ચ પૂર્વવત્ પ્રોચ્ય ઊર્વોર્દેવેશિ વિન્યસેત્

અં અઃ રસાતલઞ્ચૈવ રહસ્યં જ્ઞાનસંજ્ઞકમ્ ।
શેષઞ્ચ પૂર્વવત્ પ્રોચ્ય ગુહ્યદેશે પ્રવિન્યસેત્

કવર્ગણાપિ પાતાલં લોકેતિ નિલયેતિ ચ ।
શેષઞ્ચ પૂર્વવત્ પ્રોચ્ય મૂલાધારે તુ વિન્યસેત્

ચવર્ગં ભૂતલઞ્ચેતિ રહસ્યં ડાકિનીમપિ ।
શેષઞ્ચ પૂર્વવત્ પ્રોચ્ય સ્વાધિષ્ઠાને ન્યસેત્ પ્રિયે

ટવર્ગેણ ભુવો લોકં રહસ્યં રાકિણીમપિ ।
શેષઞ્ચ પૂર્વવત્ પ્રોચ્ય નાભૌ ચ વિન્યસેત્ પ્રિયે

તવર્ગં સ્વશ્ચ પરમરહસ્ય લાકિનીમપિ ।
શેષઞ્ચ પૂર્વવત્ પ્રોચ્ય હૃદયે વિન્યસેત્ પ્રિયે

પવર્ગઞ્ચ મહર્લોકં રહસ્યં કાકિનીમપિ ।
શેષઞ્ચ પૂર્વવત્ પ્રોચ્ય તાલુમૂલે ન્યસેત્ પ્રિયે

યવર્ગઞ્ચ જનો ગુપ્તતરઞ્ચ શાકિનીમપિ ।
શેષઞ્ચ પૂર્વવત્ પ્રોચ્ય આજ્ઞાયાઞ્ચ ન્યસેત્ પ્રિયે

શવર્ગઞ્ચ તપશ્ચાતિગુહ્યઞ્ચ હાકિનીમપિ ।
શેષઞ્ચ પૂર્વવત્ પ્રોચ્ય લલાટે વિન્યસેત્ પ્રિયે

લં ક્ષં સત્યં મહાગુહ્યં યક્ષિણીમપિ ચ પ્રિયે ।
શેષઞ્ચ પૂર્વવત્ પ્રોચ્ય બ્રહ્મરન્ધ્રે ચ વિન્યસેત્

ત્રિતારમૂલમન્ત્રાન્તે ચતુર્દશભુવં વદેત્ ।
નાધિપાયૈ શ્રીપરાયૈ દેવ્યૈ ચ વ્યાપકં ન્યસેત્

કૃત્વૈવં ભુવનન્યાસં મૂત્તીન્યાસમથાચરેત્ ।
કેશવનારાયણમાધવગોવિન્દવિષ્ણવઃ

મધુસૂદનસંજ્ઞશ્ચ સ્યાત્ત્રિવિક્રમવામનૌ ।
શ્રીધરશ્ચ હૃષીકેશઃ પદ્મનાભો દામોદરઃ ।
વાસુદેવઃ સઙ્કર્ષણઃ પ્રદ્યુમ્નશ્ચાનિરુદ્ધકઃ

અક્ષોરોષ્ટદા ચેશાની ચોગ્રોદ્ધ્ર્વનયના તથા ।
ઋદ્ધિશ્ચ રૂપિણી લુપ્તા લૂનદોષૈકનાયિકા

એઙ્કારિણી ચૌઘવતી સર્વકામાઞ્જનપ્રભા ।
અસ્થિ માલાધરા ચેતિ સમ્પ્રોક્તાઃ સ્વરદેવતાઃ

ભવઃ શર્વાંઽથ રુદ્રશ્ચ પશુપતિશ્ચોગ્ર એવ ચ ।
મહાદેવસ્તથા ભીમ ઈશસ્તત્પુરુષાહ્વયઃ ॥
અઘોરસદ્યોજાતૌ ચ વામદેવ ઇતીરિતાઃ

કરભદ્રા ખગબલા ગરિમાદિફલપ્રદા ।
ઘણ્ટાધરોગ્રનયના ચન્દ્રધર્ત્રી તતઃ પરમ્ ।
છન્દોમયી જગત્સ્થાના જ્વલત્તારા તતઃ પરમ્

જ્ઞાનદા ચ ટઙ્કધરા ધૃતિર્દ્વાદશ ઈરિતાઃ ।
કભાદીનાં ઠડાન્તાનાં વર્ણાનાં દેવતાસ્ત્વિમાઃ

બ્રહ્મા પ્રજાપતિર્વેધાઃ પરમેષ્ઠી પિતામહઃ ।
વિધાતા ચ વિરિઞ્ચિશ્ચ સ્રષ્ટા ચ ચતુરાનનઃ ॥
હિરણ્યગર્ભ ઇત્યુક્તાઃ ક્રમાદ્ બ્રહ્માદયો દશ

યક્ષિણી રઞ્જિની લક્ષ્મીવજ્રિણી શશિધારિણી ।
ષડાધારલયા સર્વનાયિકા હસિતાનના ।
લલિતા ચ ક્ષમા ચેતિ પ્રોક્તા યાદ્યર્ણદેવતાઃ

ત્રિતારમૂલમન્ત્રાન્તે સ્વરાન્ વિષ્ણૂન્ સશક્તિકાન્ ।
ચતુર્થ્યા નમસા યુક્તાન્ મસ્તકે ચાનને ન્યસેત્

સસ્કન્ધપાર્શ્વકટ્યૂરુ જાનુજઙ્ઘાપદેષુ ચ ।
દક્ષાદિવામપર્યન્તં વિન્યસેત્ પરમેશ્વરિ

કભાદ્યર્ણયુતાન્ મન્ત્રી ભવાદીન શક્તિસંયુતાન્ ।
પાદપાર્શ્વબાહુકણ્ઠપઞ્ચવક્ત્રેષુ વિન્યસેત્ ।
દશાધારેષુ બ્રહ્માદીન્ યાદિ શક્તિયુતાન્ન્યસેત્

ત્રિતારમૂલમન્ત્રાન્તે શ્રીત્રિમૂર્ત્ત્યમ્બિકાં વદેત્ ।
આયૈ પરામ્બાદેવ્યૈ ચ નમસા વ્યાપકં ન્યસેત્ ।
મૂતીન્યાસં વિધાયેત્થં મન્ત્રન્યાસં સમાચરેત્

ત્રિતારમૂલં અં આં ઇં એકલક્ષઞ્ચ કોટિ ચ ।
ભેદશ્ચ પ્રણવાદ્યેકાક્ષરાત્માખિલમન્ત્રતઃ

તતોઽધિદેવતાયૈ સ્યાત્ સકલઞ્ચ ફલપ્રદામ્ ।
આયૈ તથૈકકૂટેશ્વર્યમ્બાદેવ્યૈ નમો વદેત્

ઈ ઉં ઊં આદિ હંસાદે દ્વિકૂટં પૂર્વવત્ પરમ્ ।
ઋં ઋં ઌં આદિ વહ્ન્યાદિ ત્રિકૂટં પૂર્વવત્ પરમ્

ૡં એં એં ચતુર્લક્ષં ચન્દ્રાદિ પૂર્વવત્ પરમ્ ।
ઓં ઔં અં અઃ પઞ્ચલક્ષં સૂર્યાદિ પૂર્વવત્ પરમ્

કં ખં ગં ચૈવ ષડ્લક્ષં સ્કન્દાદિ પૂર્વવત્ પરમ્ ।
ઘં ઙં ચં સપ્તલક્ષં ગણેશાદિ પૂર્વવત્ પરમ્

છં જં ઝં અષ્ટલક્ષં વટુકાદિ પૂર્વવત્ પરમ્ ।
ઞં ટં ઠં નવલક્ષઞ્ચ બ્રહ્માદિ પૂર્વવત્ પરમ્

ડં ઢં ણં દશલક્ષઞ્ચ વિષ્ણ્વાદિ પૂર્વવત્ પરમ્ ।
તં થં દં એકાદશલક્ષં રુદ્રાદિ પૂર્વવત્ પરમ્

ધં નં પં દ્વાદશલક્ષં વાણ્યાદિ પૂર્વવત્ પરમ્ ।
ફં બં ભં ત્રયોદશલક્ષં લક્ષ્મ્યાદિ પૂર્વવત્ પરમ્

મં યં રં ચતુર્દશલક્ષં ગૌર્યયાદિ પૂર્વવત્ પરમ્ ।
લં વં શં પઞ્ચદશલક્ષં દુર્ગાદિ પૂર્વવત્ પરમ્ ।
ષં સં હં લં ક્ષં ષોડશલક્ષં ત્રિપુરાદિ ચ ષોડશા

અક્ષરાત્મા ખિલમન્ત્રાધિદેવતાયૈ સકલં તતઃ ।
તથા ફલપ્રદાયૈ ચ ષોડશ કૂટેશ્વરી પુનઃ

અમ્બાદેવ્યૈ નમઃ પ્રોક્તો મન્ત્રન્યાસો મહેશ્વરિ ।
આધારલિઙ્ગયોર્નાભિહૃત્કણ્ઠે નેત્રયોરપિ

નિબોધિકાયામર્દ્ધેન્દૌ બિન્દૌ ચૈવ કલાપદે ।
ઉન્મન્યાં વિષ્ણુક્ત્રે ચ નાદે નાદાન્ત એવ ચ ।
ધ્રુવમણ્ડલદેશે ચ વિન્યસેત્ કુલનાયિકે

ત્રિતારમૂલમન્ત્રાન્તે સર્વમન્ત્રાત્મિકાપદમ્ ।
આયૈ પરામ્બાદેવ્યૈ ચ હૃદયે વ્યાપકં ન્યસેત્

મન્ત્રન્યાસં વિધાયેત્થં દૈવતન્યાસમાચરેત્ ।
ત્રિતારમૂલમન્ત્રાન્તે અં આં સહસ્રકોટિ ચ

યોગિનીકુલશબ્દાન્તે સેવિતાયૈ પદં વદેત્ ।
નિવૃત્ત્યમ્બાપદં દેવ્યૈ નમ ઇત્યુચ્ચરેત્ પ્રિયે

ઇં ઈ યોગિનીપ્રતિષ્ઠાં શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્ ।
ઉં ઊં તપસ્વિ વિદ્યાઞ્ચ શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્

ઋં ૠં શાન્તં તથા શાન્તિં શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્ ।
ઌં ૡં મુનિં શાન્ત્યતીતાં શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્

એં એ દેવઞ્ચ હૃલ્લેખાં શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્ ।
ઓં ઔં રાક્ષસશબ્દાન્તે ગગનાં પૂર્વવત્ પરમ્ ।
અં અઃ વિદ્યાધરં રક્તાં શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્

કં ખં સિદ્ધિમહોચ્છ્રુષ્માં શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્ ।
ગં ઘં સાધ્યકરાલાઞ્ચ શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્

ડં ચં સાપ્સરસં જયાં શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્ ।
છં જં ગન્ધર્વવિજયાં શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્

ઝં ઞં ગુહ્યકશબ્દાન્તે અજિતાં શેષં પૂર્વવત્ પરમ્ ।
ટં ઠં યક્ષાપરાજિતાં શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્

ડં ઢં કિન્નરવામાઞ્ચ શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્ ।
ણં તં પન્નગજ્યેષ્ઠાઞ્ચ શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્

થં દં ચં પિતૃરૌદ્રામ્બાં શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્ ।
ધં નં ગણેશમાયાઞ્ચ શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્

પં ફં ભૈરવશબ્દાન્તે કુણ્ડલીં પૂર્વવત્ પરમ્ ।
બં ભં વટુક કાલીઞ્ચ શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્

મં યં ક્ષેત્રેશશબ્દાન્તે કાલરાત્રિઞ્ચ પૂર્વવત્ ।
રં લં પ્રમથભગવતીં શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્

વં શં બ્રહ્મસર્વેશ્વરીં શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્ ।
ષં સં વિષ્ણુઞ્ચ સર્વજ્ઞાં શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્

હં લં રુદ્રસર્વકર્ત્રી શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્ ।
ક્ષં ચરાચરશક્તિઞ્ચ શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્

અઙ્ગુષ્ઠગુલ્ફજંઘાસુ જાનૂરુકટિપાર્શ્વકે ।
સ્તનકક્ષ કરસ્કન્ધકર્ણમૂર્દ્ધસ્વપિ ક્રમાત્

દક્ષભાગદિવામાન્તં વિન્યસેત્ કુલનાયિકે ।
ત્રિતારમૂલમન્ત્રાન્તે સર્વદેવાત્મિકાં પદમ્

આયૈ પરામ્બાદેવ્યૈ ચ હૃદયે વ્યાપકં ન્યસેત્ ।
દેવન્યાસં વિધાયેત્થં માતૃકાન્યાસમાચરેત્

ત્રિતારમૂલમન્ત્રાન્તે કવર્ગાનન્તકોટિભૂ ।
ચરીકુલસેવિતાયૈ આં ક્ષાં હિ મઙ્ગલાપદમ્

અમ્બાદેવ્યૈ નમો બ્રૂયાદાં ક્ષાં બ્રહ્માણ્યતઃ પરમ્ ।
અમ્બાદેવ્યૈ તતોઽનન્તકોટિભૂતં કુલં વદેત્

સહિતાયૈ તતો મઙ્ગલનાથાય અં ક્ષં વદેત્ ।
અં ક્ષં અસિતાઙ્ગભૈરવનાથાય નમ ઉચ્ચરેત્

ચવર્ગં ખેચરીં ઈ લાં ચચીકાઞ્ચ મહેશ્વરીમ્ ।
વેતાલં ઇં લં ચચીકં રુરું શેષઞ્ચ પૂર્વવત્

ટવંર્ગ પાતાલચરીં ઊં હાં યોગેશ્વરીં વદેત્ ।
કૌમારીઞ્ચ પિશાચઞ્ચ ઉં હં યોગેશચણ્ડકૌ

તવર્ગં દિક્ચરીં ઋં સાં હરસિદ્ધાઞ્ચ વૈષ્ણવીમ્ ।
અપસ્મારં ઋં સં હરસિદ્ધક્રોધાદિપૂર્વવત્

પવર્ગં સહચરીં ઌં ષાં ભટ્ટિ વારાહ્યતઃ પરમ્ ।
બ્રહ્મરાક્ષસકં ઌં ષાં ભટ્ટોન્મત્તાદિ પૂર્વવત્

યવર્ગ સ્યાદ્ગિરિચરીં એં શાં કિલકિલેતિ ચ ।
ઇદ્રાણીં ચેટકં એં શં કિલિઃ કાપાલિકસ્તથા

શવર્ગં સ્યાત્ વનચરીં ઔં વાં કાલાદિરાત્રિ ચ ।
ચામુણ્ડાં પ્રેતં ઓં વં ચ કાલરાત્રિશ્ચ ભીષણઃ

લં ક્ષં જલચરીં અઃ લાં વદેત્ વશ્ચઞ્ચ ભીષણામ્ ।
મહાલક્ષ્મીં શાકિનીશ્ચ અં લં પશ્ચાચ્ચ ભીષણમ્

સંહારભૈરવઞ્ચૈવ શેષં પૂર્વવદુચ્ચરેત્ ।
મૂલાધારલિઙ્ગનાભિષ્વનાહતવિશુદ્ધયોઃ

આજ્ઞાભાલ તલબ્રહ્મરન્ધ્રેષ્વેવં પ્રવિન્યસેત્ ।
ત્રિતારમૂલમન્ત્રાન્તે માતૃભૈરવશબ્દતઃ

અધિપાયૈ પરામ્બા દેવ્યૈ નમો વ્યાપકં ન્યસેત્ ।
માતૃન્યાસ મહેશાનિ કુર્યાદેવં સમાહિતઃ

એવં ન્યસ્તતનુર્દૈવિ ધ્યાયેદ્દેવમનન્યધીઃ ।
અમૃતાર્ણવમધ્યોદ્યન્મણિદ્વીપે સુશોભિતે

કલ્પવૃક્ષવનાન્તઃસ્થમણિ માણિક્યમણ્ડપે ।
નવરત્નમય શ્રીમત્સિંહાસનગતેમ્બુજે

ત્રિકોણાન્તઃસમાસીનં ચન્દ્રસૂર્યાયુતપ્રભમ્ ।
અર્દ્ધામ્બિકાસમાયુક્તં પ્રવિભક્તવિભૂષણમ્

કોટિકન્દર્પલાવણ્યં સદા ષોડશવાષીકમ્ ।
મન્દસ્મિતમુખામ્ભોજં ત્રિનેત્રં ચન્દ્રશેખરમ્

દિવ્યામ્બરસ્રગાલેપં દિવ્યાભરણભૂષિતમ્ ।
પાનપાત્રઞ્ચ ચિન્મુદાં ત્રિશૂલં પુસ્તકં કરૈઃ

વિદ્યાસંસિદ્ધિં બિભ્રાણાં સદાનન્દમુખેક્ષણમ્ ।
મહાષોઢોદિતાશેષદેવતાગણસેવિતમ્

એવં ચિત્તામ્બુજે ધ્યાયેદર્દ્ધનારીશ્વરં શિવમ્ ।
પુંરૂપં વા સ્મરેદ્દેવિ સ્ત્રીરૂપં વા વિચિન્તયેત્

અથવા નિષ્કલં ધ્યાયેત્ સચ્ચિદાનન્દલક્ષણમ્ ।
સવતેજોમયં દેવિ સચરાચરવિગ્રહમ્

તતઃ સન્દર્શયેન્મુદ્રાદશકં પરમેશ્વરિ ।
યોનિ લિઙ્ગઞ્ચ સુરભિ હેતિમુદ્રાચતુષ્ટયમ્

વનમાલાં મહામુદ્રાં નભોમુદ્રામિતિ ક્રમાત્ ।
યથાશક્તિ મન્ત્રમૂલં જપેત્ શ્રીપાદુકામપિ ।
મૂધ્ની સઞ્ચિન્તયેદ્દેવિ શ્રીગુરું શિવરૂપિણમ્

સહસ્રદલપઙ્કજે સકલશીતરશ્મિપ્રભમ્
વરાભયકરામ્બુજં વિમલગન્ધપુષ્પામ્બરમ્ ।
પ્રસન્નવદનેક્ષણં સકલદેવતારૂપિણમ્
સ્મરેત્ શિરસિ હંસગં તદભિધાનપૂર્વં ગુરુમ્

એવં ન્યાસે કૃતે દેવિ સાક્ષાત્ પરશિવો ભવેત્ ।
મન્ત્રી નૈવાત્ર સન્દેહો નિગ્રહાનુગ્રહક્ષમઃ

મહાષોઢાહ્વયં ન્યાસં યઃ કરોતિ દિને દિને ।
દેવાઃ સર્વે નમસ્યન્તિ તં નમામિ ન સંશયઃ

મહાષોઢાહ્વયં ન્યાસં કરોતિ યત્ર પાર્વતિ ।
દિવ્યક્ષેત્રં સમુદ્દિષ્ટં સમન્તાદ્દશયોજનમ્

કૃત્વા ન્યાસમિમં દેવિ યત્ર ગચ્છતિ માનવઃ ।
તત્ર સ્યાદ્વિજયો લાભઃ સમ્માનઃ પૌરુષં પ્રિયે

મહાષોઢાકૃતન્યાસસ્તેન યો વન્દ્યતે શિવે ।
ષણ્માસાન્મૃત્યુમાપ્નોતિ યદિ ત્રાતા શિવઃ સ્વયમ્

વજ્રપઞ્જરનામાનમેતં ન્યાસં કરોતિ યઃ ।
દિવ્યન્તરીક્ષભૂશૈલજલારણ્યનિવાસિનઃ

પ્રચણ્ડભૂતવેતાલદેવરક્ષોગ્રહાદયઃ ।
ભયગ્રસ્તેન મનસા નેક્ષન્તે તં કુલેશ્વરિ

મહાષોઢાકૃતન્યાસં બ્રહ્માવિષ્ણુશિવાદયઃ ।
દેવાઃ સર્વે નમસ્યન્તિ ઋષયોઽપિ મુનીશ્વરાઃ

બહુનોક્તેન કિં દેવિ ન્યાસમેતં મમ પ્રિયમ્ ।
નાપુત્રાય વદેદ્દેવિ નાશિષ્યાય પ્રકાશયેત્

આજ્ઞાસિદ્ધિમવાપ્નોતિ તસ્માન્ન્યાસં સમાચરેત્ ।
અસ્માત્ પરતરા રક્ષા દેવતાભાવસિદ્ધિદા ।
લોકે નાસ્તિ ન સન્દેહઃ સત્યં સત્યં વરાનને

ઊર્ધ્વામ્નાયપ્રવેશશ્ચ પરાપ્રાસાદચિન્તનમ્ ।
મહાષોઢાપરિજ્ઞાનં નાલ્પસ્ય તપસઃ ફલમ્

ઇતિ તે કથિતં દેવિ મન્ત્રોદ્ધારાદિકં પ્રિયે ।
સમાસેન કુલેશાનિ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
માહાષોઢાકથનં નામ ચતુર્થોલ્લાસઃ

અથ પઞ્ચમોલ્લાસઃ
શ્રીદેવ્યુવાચ
કુલેશાધારપાત્રાણાં પિશિતાનાઞ્ચ લક્ષણમ્ ।
કુલદ્રવ્યસ્ય નિર્માણં ભેદં માહાત્મ્યમેવ ચ

અવિધાનેન યત્ પાપં સવિધાનેન યત્ ફલમ્ ।
તત્ સર્વં શ્રોતુમિચ્છામિ વદ મે કરુણાનિધે

ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ ત્રિદશૈઃ સમતાં વ્રજેત્

આધારેણ વિના ભ્રંશો ન ચ તૃપ્યન્તિ માતરઃ ।
તસ્માદ્વિધિવદાધારં કલ્પયેત્ કુલનાયિકે

આધારં ત્રિપદં પ્રાહુઃ ષટ્પદં વા ચતુષ્પદમ્ ।
અથવા વર્તુલાકારં કુર્યાદ્દેવિ મનોહરમ્

સ્વર્ણરૌપ્યશિલાકૂર્મકપાલાલાબુમૃણ્મયમ્ ।
નારિકેલશઙ્ખતામ્રમુક્તાશુક્તિસમુદ્ભવમ્

પુણ્યવૃક્ષ સમુદ્ભૂતં પાત્રં કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ ।
અતિસૂક્ષ્મમતિસ્થૂલં છિન્નં ભિન્નઞ્ચ વર્જયેત્

સુવર્ણરૌપ્યતામ્રાણિ સર્વસિદ્ધકરાણિ ચ ।
શાન્તિકે ચ શિલાપાત્રં સ્તમ્ભને ચૈવ મૃણ્મયમ્

નારિકેલઞ્ચ વશ્યે સ્યાદભિચારે ચ કૂર્મજમ્ ।
શઙ્ગં જ્ઞાનપ્રદં શુક્તિર્દેવીપ્રીતિપ્રદાયિની

કપાલાલાબુપાત્રાણિ યોગસિદ્ધિકરાણિ ચ ।
પુણ્યવૃક્ષજ પાત્રાણિ સર્વપાપહરાણિ ચ ।
ઉક્તેષ્વેતેષુ દેવેશિ પાત્રમેકં પ્રકલ્પયેત્

કુલદ્રવ્યં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ દેવિ સમાહિતા ।
અમ્ભસાં દ્વાદશપ્રસ્થં પ્રસ્થાર્દ્ધં તક્રમેવ ચ

તણ્ડુલાનાં ચતુઃપ્રસ્થં દ્વિપ્રસ્થઞ્ચ તથાન્ધસામ્ ।
મુષ્ટિમાત્રાઙ્કુરૈઃ સાર્દ્ધમ્ એકસ્મિન્ યોજયેદ્ ઘટે

શીતાદિરહિતે સ્થાને સ્થાપયેદ્દિવસદ્વયમ્ ।
તસ્માદગ્નિં સમારોપ્ય જમ્બાલસદૃશં પચેત્

અવરોપ્ય પુનઃ શીતામવસ્થાં પ્રાપયેત્તતઃ ।
પાદોનપ્રસ્થકૈઃ પિષ્ટ્વા હસ્તાભ્યાં મેલયેત્ સુધીઃ

પ્રસ્થાર્દ્ધાન્ તણ્ડુલાન્ વાપ્યપરેદ્યુસ્તત્ સમુદ્ધરેત્ ।
સમ્યક્ સંમદ્યે તક્રેણ પાકમાલોડ્ય મેલયેત્ ।
એષા પૈષ્ટીતિ વિખ્યાતા પૂજિતા દેવદાનવૈઃ

ગૌડી ચ શ્વેતબર્બુરજમ્બુત્વક્સધિતામ્ભસામ્ ।
દશપ્રસ્થં કુલેશાનિ ધાતકીકુસુમં શુભમ્

નારિકેલપ્રસૂનં વા ચૈકપ્રસ્થં વિનિક્ષિપેત્ ।
હરીતકી ચાક્ષફલં વસુનિષ્કપ્રમાણતઃ

વહ્નિં ત્રિકટુકઞ્ચાપિ નિષ્કમાર્ધં ક્ષિપેત્ પૃથક્ ।
અશીતિગુડસમ્મિશ્રમેકસ્મિન્ યોજયેદ્ ઘટે

કરેણ ભ્રામયેત્ સમ્યગનુલોમવિલોમતઃ ।
અષ્ટોત્તરશતાવૃત્ત્યા ત્રિસન્ધ્યં પ્રતિવાસરમ્

દ્વાદશાહેન પાકઃ સ્યાત્ પાલયેત્તત્ત્રયોદશે ।
એષા ગૌડીતિ કથિતા શિવસાયુજ્યહેતુકી

દ્વિગુણં મકરન્દસ્ય વારિ સંયોજયેદ્ ઘટે ।
દ્વાદશાહેન પાકઃ સ્યાચ્છેષમન્યત્ પુરોક્તવત્ ।
એષા માધ્વી સમુદ્દિષ્ટા દેવતાપ્રીતિકારિણી

એકા શુણ્ઠી દ્વિવહ્નિશ્ચ મરીચત્રિતયં તથા ।
ધાતકી ચ ચતુષ્કં સ્યાત્ પઞ્ચ પુષ્પાણિ ષણ્મધુ

અશીતિગુડસમ્મિશ્રં શેષમન્યત્ પુરોક્તવત્ ।
ઇદં મનોહરં દ્રવ્યં યોગિનીપાનમુત્તમમ્

સાર્દ્ધેન્દુપલકં દઘ્નો માહિષં પ્રસ્થમાત્રકમ્ ।
મોચાપક્વશતઞ્ચાપિ યોગોઽયં મદિરા શુભા

તં મેલયિત્વા સંયોજ્ય સાન્દ્ગે વંશપુટે પચેત્ ।
ચત્વારિંશદ્દિનાન્યષ્ટૌ પઙ્કે પઙ્કજસમ્ભવે

નિધાયોદ્ધૃત્ય કિરણૈઃ સૌરૈઃ સમ્યગ્ વિશોષયેત્ ।
યદા ચ કઠિનીભાવસ્તદા સંગૃહ્ય માનવઃ

ગુઞ્જાફલપ્રમાણન્તુ જલૈઃ સમ્મિલિતં શુભમ્ ।
આત્મેચ્છં પૂરયેત્ પાત્રં પરમાનન્દદં પરમ્

એતાદપ્યુત્તમં દ્રવ્યં સર્વદેવપ્રિયં પ્રિયે ।
એતાનિ મદહેતૂનિ મદ્યાન્યન્યાનિ કારયેત્

પાનસં દ્રાક્ષમાધૂકં ખાર્જૂરં તાલમૈક્ષવમ્ ।
મધૂત્થં શીધુ માધ્વીકં મૈરેયં નારિકેલજમ્

મદ્યાન્યેકાદશૈતાનિ ભુક્તિમુક્તિકરાણિ ચ ।
દ્વાદશન્તુ સુરા મદ્ય સર્વેષામુત્તમં પ્રિયે

પૈષ્ટી ગૌડી ચ માધ્વી ચ વિજ્ઞેયા ત્રિવિધા સુરા ।
સર્વસિદ્ધિકરી પૈષ્ટી ગૌડી ભોગપ્રદાયિની

માધ્વી મુક્તિકરી જ્ઞેયા સુરા સ્યાદ્દેવતાપ્રિયા ।
વિદ્યાપ્રદૈક્ષવી જ્ઞેયા દ્રાક્ષી રાજ્યપ્રદા ભવેત્

તાલજા સ્તમ્ભને શસ્તા ખાર્જૂરી રિપુનાશિના ।
નારિકેલભવા શ્રીદા પાનસી ચ શુભપ્રદા

મધૂકજા જ્ઞાનકરી માધ્વીકી રોગનાશિની ।
મૈરેયાખ્યા કુલેશાનિ સર્વદા પાપહારિણી

ક્ષીરવૃક્ષસમુદ્ભૂતં મદ્યં વલ્કલસમ્ભવમ્ ।
મધુપુષ્પસમુદ્ભૂતમ્ આસવં તણ્ડુલોદ્રવમ્

યસ્યાનન્દો નિવીકાર આમોદશ્ચ મનોહરઃ ।
મદ્યં તદુત્તમં દેવિ દેવાનાં પ્રીતિદાયકમ્

આત્મેચ્છં પૂરયેત્ પાત્રં પરમાનન્દવર્દ્ધનમ્ ।
એતદામોદકં દ્રવ્યં સર્વદેવપ્રિયં પ્રિયે

સુરાદર્શનમાત્રેણ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ।
તદ્ગન્ધાઘ્રાણમાત્રેણ શતક્રતુફલં લભેત્

મદ્યસ્પર્શનમાત્રેણ તીર્થકોટિફલં લભેત્ ।
દેવિ તત્પાનતઃ સાક્ષાલ્લભેન્મુક્તિં ચતુવીધામ્

ઇચ્છાશક્તિઃ સુરામોદે જ્ઞાનશક્તિશ્ચ તદ્રસે ।
તત્સ્વાદે ચ ક્રિયાશક્તિસ્તદુલ્લાસે પરા સ્થિતા

મદિરા બ્રહ્મગાઃ પ્રોક્તાઃ ચિત્તશોધનસાધનાઃ ।
તાસામેકાં સમાહૃત્ય પૂજાકર્મ સમાચરેત્

મત્સ્ય માંસાદિવિજયાં ચાષ્ટગન્ધૈઃ સુમિશ્રિતામ્ ।
સંમર્દ્ય વટિકાં કૃત્વા સંગૃહ્યાથ વિચક્ષણઃ ।
મદ્યાભાવે તુ વટિકાં જલે સંયુજ્ય તર્પયેત્

ગુડમિશ્રેણ તક્રેણ તર્પયેત્ મધુભાજિના ।
સૌવીરેણાથવા કુર્યાદેતત્ કર્મ ન લોપયેત્ ।
પ્રમાદાદ્ યદિ લુપ્યેત દેવતાશાપમાપ્નુયાત્

માંસન્તુ ત્રિવિધં પ્રોક્તં ખભૂજલચરં પ્રિયે ।
યથાસમ્ભવમપ્યેકં તર્પણાર્થં પ્રકલ્પયેત્ ।
માંસદર્શનમાત્રેણ સુરાદર્શનવત્ ફલમ્

પિતૃદૈવતયજ્ઞેષુ વૈધહિંસા વિધીયતે ।
આત્માર્થં પ્રાણિનાં હિંસા કદાચિન્નોદિતા પ્રિયે

અનિમિત્તં તૃણં વાપિ છેદયેન્ન કદાચન ।
દેવતાર્થં દ્વિજાર્થ વા હત્વા પાપૈર્ન લિપ્યતે

મામનાદૃત્ય યત્ પુણ્યં પાપં સ્યાત્ પ્રતિભાષતઃ ।
મન્નિમિત્તં ચરેત્ પાપં પુણ્યં ભવતિ શામ્ભવિ

યૈરેવ પતનં દ્રવ્યૈઃ સિદ્ધિસ્તૈરેવ ચોદિતા ।
શ્રીકૌલદર્શને ચાપિ ભૈરવેણ મહાત્મના

મત્કર્મ કુર્વતાં પુંસાં કર્મલોપો ભવેન્નહિ (યદિ) ।
તત્કર્મ તે પ્રકુર્વન્તિ સપ્તકોટિમુનીશ્વરાઃ

હન્યાન્મન્ત્રેણ ચાનેન ત્વભિમન્ત્ર્ય પશું પ્રિયે ।
ગન્ધપુષ્પાક્ષતૈઃ પૂજ્ય ચાન્યથા નરકં વ્રજેત્

શિવોત્કૃત્તમિદં પિણ્ડમતસ્ત્વં શિવતાં ગતઃ ।
તદ્ બુધ્યસ્ય પશો ત્વં હિ મા શિવસ્ત્વં શિવોઽસિ હિ

બ્રહ્મા સ્યાત્ પલલે વિષ્ણુર્ગન્ધે રુદ્રશ્ચ તદ્રસે ।
પરમાત્મા તદાનન્દે તસ્માત્ સેવ્યમિદં પ્રિયે

માંસાભાવે તુ લશુનં સાર્દ્રકં નાગરન્તુ વા ।
આદાય પૂજયેદ્દેવિ ચાન્યથા નિષ્ફલં ભવેત્

મત્સ્યમાંસવિહીનેન મદ્યેનાપિ ન તર્પયેત્ ।
ન કુર્યાન્મત્સ્યમાંસાભ્યાં વિના દ્રવ્યેણ પૂજનમ્

પિશિતં તિલમાત્રન્તુ તિલાર્દ્ધમપિ બિન્દુના ।
સકૃત્તર્પણમાત્રેણ કોટિયજ્ઞફલં લભેત્

કુલપૂજાસમં નાસ્તિ પુણ્યમન્યજ્જગત્ત્રયે ।
તસ્માદ્ યઃ પૂજયેદ્ભક્ત્યા ભુક્તિમુક્ત્યોઃ સ ભાજનમ્

અનધીતોઽપ્યશાસ્ત્રજ્ઞો ગુરુભક્તો દૃઢવ્રતઃ ।
કુલપૂજારતો યસ્તુ સ મે પ્રિયતમો ભવેત્

ચતુર્ણામપિ વર્ણાનામાશ્રમાણામપીશ્વરિ ।
પુંસ્ત્રીનપુંસકાનાન્તુ પૂજિતેષ્ટફલપ્રદા

ઇહામુત્ર ફલં દદ્યાઃ પૂજિતા સુવધૂરિવ ।
અપૂજિતા ત્વં દેવેશિ દુઃખદા કુવધૂરિવ

કુલપૂજાં વિના યસ્તુ કરોત્યેવં સુદુર્મતિઃ ।
સ યાતિ નરકં ઘોરમેકવિંશતિભિઃ કુલૈઃ

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન કુલપૂજારતો ભવેત્ ।
લભતે સર્વસિદ્ધીંશ્ચ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

આરાધનાસમર્થશ્ચેદ્દદ્યાદર્ચનસાધનમ્ ।
યો દાતું નૈવ શક્નોતિ કુર્યાદર્ચનદર્શનમ્

સમ્યક્ શતક્રતૂન્ કૃત્વા યત્ ફલં સમવાપ્નુયાત્ ।
તત્ ફલં સમવાપ્નોતિ સકૃત્ કૃત્વા ક્રમાર્ચનમ્

મહાષોડશદાનાનિ કૃત્વા યચ્ચ ફલં લભેત્ ।
તત્ ફલં સમવાપ્નોતિ કૃત્વા શ્રીચક્રદર્શનમ્

સાર્દ્ધત્રિકોટિતીર્થેષુ સ્નાત્વા યત્ ફલમાપ્નુયાત્ ।
તત્ ફલં લભતે દેવિ સકૃત્ કૃત્વા ક્રમાર્ચનમ્

બહુનોક્તેન કિં દેવિ યથાભક્ત્યા દદાતિ યઃ ।
કુલાચાર્યાય પૂજાર્થં કુલદ્રવ્યં સ ધર્મવિત્

શૈવે વા વૈષ્ણવે શાક્તે સૌરે સુગતદર્શને ।
બૌદ્ધે પાશુપતે સાંખ્યે વ્રતે કુલમુખે તથા

સદક્ષવામસિદ્ધાન્તે વૈદિકાદિષુ પાર્વતિ ।
વિનાઽલિપિશિતાભ્યાન્તુ પૂજનં નિષ્ફલં ભવેત્

કુલદ્રવ્યૈવીના કુર્યાજ્જપયજ્ઞ તપોવ્રતમ્ ।
નિષ્ફલં તદ્ભવેદ્દેવિ ભસ્મનીવ યથા હુતમ્

યથૈવાન્તશ્ચરા રાજ્ઞઃ પ્રિયાઃ સ્યુર્ન બહિશ્ચરાઃ ।
તથાન્તર્યાગનિષ્ઠા યે તે પ્રિયા દેવિ નાપરે

સમર્પયન્તિ યે ભક્ત્યા આવાભ્યાં પિશિતાસવમ્ ।
ઉત્પાદયન્તિ ચાનન્દં મત્પ્રિયાઃ કૌલિકાશ્ચ તે

આવયોઃ પરમાકારં સચ્ચિદાનન્દલક્ષણમ્ ।
કુલદ્રવ્યોપભોગેન પરિસ્ફુરતિ નાન્યથા

અન્તઃસ્થાનુભવોલ્લાસો મનોવાચામગોચરઃ ।
કુલદ્રવ્યોપભોગેન જાયતે નાન્યથા પ્રિયે

સેવિતે ચ કુલદ્રવ્યે કુલતત્ત્વાર્થદર્શનઃ ।
જાયતે ભૈરવાવેશઃ સર્વત્ર સમદર્શનઃ

તમઃપરિવૃતં વેશ્મ યથા દીપેન દૃશ્યતે ।
તથા માયાવૃતો હ્યાત્મા દ્રવ્યપાનેન દૃશ્યતે

મન્ત્રપૂતં કુલદ્રવ્યં ગુરુદેવાપીતં પ્રિયે ।
યે પિબન્તિ જનાસ્તેષાં સ્તન્યપાનં ન વિદ્યતે

મદ્યન્તુ ભૈરવો દેવો મદ્યં શક્તિઃ સમીરિતા ।
અહો ભોક્તા ચ મદ્યસ્ય મોહયેદમરાનપિ

તન્મૈરેયં નરઃ પીત્વા યો ન વિકુરુતે પ્રિયે ।
મદ્ધ્યાનૈકપરો ભૂત્વા સ મુક્તઃ સ ચ કૌલિકઃ

સુરા શક્તિઃ શિવો માંસં તદ્ભોક્તા ભૈરવઃ સ્વયમ્ ।
તયોરૈક્યસમુત્પન્ન આનન્દો મોક્ષ ઉચ્યતે

આનન્દં બ્રહ્મણો રૂપં તચ્ચ દેહે વ્યવસ્થિતમ્ ।
તસ્યાભિવ્યઞ્જકં મદ્યં યોગિભિસ્તેન પીયતે

કુણ્ડી કમ્બુકપાલાનિ મધુપૂર્ણાનિ બિભ્રતઃ ।
કિં ન પશ્યતિ લોકોઽયં બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાન્

નિઃશઙ્કો નિર્ભયો વીરો નિર્લજ્જો નિષ્કુતૂહલઃ ।
નિર્ણીતવેદશાસ્ત્રાર્થો વરદાં વારુણીં પિબેત્

મન્ત્રસંસ્કારસંશુદ્ધામૃતપાનેન પાર્વતિ ।
જાયતે દેવતાભાવો ભવબન્ધવિમોચકઃ

બ્રાહ્મણસ્ય સદા પેયં ક્ષત્રિયસ્ય રણાગમે ।
ગોલમ્ભને તુ વૈશ્યસ્ય શૂદ્રસ્યાન્ત્યેષ્ટિકર્મણિ

દેવાન્ પિતૃન્ સમભ્યર્ચ્ય દેવિ શાસ્ત્રોક્તવર્ત્મના ।
ગુરું સ્મરન્ પિબન્મદ્યં ખાદન્ માંસંન દોષભાક્

તૃપ્ત્યર્થં પિતૃદેવાનાં બ્રહ્મધ્યાનસ્થિરાય ચ ।
સેવેત મધુમાંસાનિ તૃષ્ણયા ચેત્ સ પાતકી

મન્ત્રાર્થં સ્ફુરણાર્થાય મનસઃ સ્થૈર્યહેતવે ।
ભવપાશનિવૃત્ત્યર્થં મધુપાનં સમાચરેત્

સેવેત સ્વસુખાર્થં યો મદ્યાદીનિ સ પાતકી ।
પ્રાશયેદ્દેવતાપ્રીત્યૈ સ્વાભિલાષવિવજીતઃ

મત્સ્યમાંસસુરાદીનાં માદકાનાં નિષેવણમ્ ।
યાગકાલં બિનાન્યત્ર દૂષણં કથિતં પ્રિયે

યથા ક્રતુષુ વિપ્રાણાં સોમપાનં વિધીયતે ।
મદ્યપાનં તથા કાર્યં સમયે ભોગમોક્ષદમ્

શ્રીગુરોઃ કુલશાસ્ત્રેભ્યઃ સમ્યગ્વિજ્ઞાય વાસનામ્ ।
પઞ્ચમુદ્રા નિષેવેત ચાન્યથા પતિતો ભવેદ્

આવૃત્તિં ગુરુપંક્તિશ્ચ વટુકાદીન્ન પૂજ્ય યઃ ।
વીરોઽપ્યત્ર વૃથાપાની દેવતાશાપમાપ્નુયાત્

અયષ્ટ્વા ભૈરવં દેવમકૃત્વા મન્ત્રતર્પણમ્ ।
પશુપાનવિધૌ પીત્વા વીરોઽપિ નરકં વ્રજેત્

અજ્ઞાત્વા કૌલિકાચારમયષ્ટ્વા ગુરુપાદુકામ્ ।
યોઽસ્મિન્ શાસ્ત્રે પ્રવર્ત્તેત તં ત્વં પીડયસિ ધ્રુવમ્

કૌલજ્ઞાને હ્યસિદ્ધો યસ્તદ્દ્રવ્યં ભોક્તુમિચ્છતિ ।
સ મહાપાતકી જ્ઞેયઃ સર્વધર્મબહિષ્કૃતઃ

સમયાચારહીનસ્ય સ્વૈરવૃત્તેર્દુરાત્મનઃ ।
ન સિદ્ધયઃ કુલભ્રંશસ્તત્સંસર્ગં ન કારયેત્

યઃ શાસ્ત્રવિધિમુત્સૃજ્ય વર્ત્તતે કામકારતઃ ।
સ સિદ્ધિમિહ નાપ્નોતિ પરત્ર ન પરાં ગતિમ્

સ્વેચ્છયા રમમાણો યો દીક્ષાસંસ્કારવજીતઃ ।
ન તસ્ય સદ્ગતિઃ ક્વાપિ તપસ્તીર્થવ્રતાદિભિઃ

અસંસ્કૃતં પિબેદ્દ્રવ્યં બલાત્કારેણ મૈથુનમ્ ।
સ્વપ્રિયેણ હતં માંસં રૌરવં નરકં વ્રજેત્

કૌલાઃ પશુવ્રતસ્યાશ્ચેત્ પક્ષદ્વયવિડમ્બકાઃ ।
કેશસંખ્યા સ્મૃતા યાવત્તાવત્તિષ્ઠન્તિ રૌરવે

કુલદ્રવ્યાણિ સેવેત યોઽન્યદર્શનમાશ્રિતઃ ।
તદઙ્ગરોમસંખ્યાતં ભૂતયોનિષુ જાયતે

મદપ્રચ્છાદિતાત્મા ચ ન કિઞ્ચિદપિ વેત્તિ ચ ।
ન ધ્યાનં ન તપો નાર્ચા ન ધર્મો ન ચ સત્ક્રિયા

ન દૈવં ન ગુરુર્નાત્મવિચારો ન સ કૌલિકઃ ।
કેવલં વિષયાસક્તઃ પતત્યેવ ન સંશયઃ

મદ્યાસક્તો ન પૂજાર્થી માંસાશી સ્ત્રીનિષેવકઃ ।
કૌલોપદેશહીનો યઃ સોઽક્ષયં નરકં વ્રજેત્

અસંસ્કારી તુ યો નૌ સ્યાત્ પઞ્ચ મુદ્રા નિષેવતે ।
કુલેશિ બ્રહ્યનિષ્ઠોઽપિ નિન્દ્યતામધિગચ્છતિ

લિઙ્ગત્રયવિશેષજ્ઞઃ ષડાધારવિભેદકઃ ।
પીઠસ્થાનાનિ ચાગત્ય મહાપદ્મવનં વ્રજેત્

આમૂલાધારમાબ્રહ્મરન્ધ્રં ગત્વા પુનઃ પુનઃ ।
ચિચ્ચન્દ્રકુણ્ડલીશક્તિસામરસ્ય સુખોદયઃ

વ્યોમપઙ્કજનિસ્યન્દસુધાપાનરતો નરઃ ।
સુધાપાનમિદં પ્રોક્તમિતરે મદ્યપાયિનઃ

પુણ્યાપુણ્યપશું હત્વા જ્ઞાનખડ્ગેન યોગવિત્ ।
પરે લયં નયેચ્ચિતં પલાશી સ નિગદ્યતે

મનસા ચેન્દ્રિયગણં સંયમ્યાત્મનિ યોજયેત્ ।
મત્ત્સ્યાશી સ ભવેદ્દેવિ શેષાઃ સ્યુઃ પ્રાણિહિંસકાઃ

અપ્રબુદ્ધા પશોઃ શક્તિઃ પ્રબુદ્ધા કૌલિકસ્ય ચ ।
શક્તિં તાં સેવયેત્ યસ્તુ સ ભવેત્ શક્તિસેવકઃ

પરાશક્ત્યાત્મમિથુનસંયોગાનન્દનિર્ભરઃ ।
ય આસ્તે મૈથુનં તત્ સ્યાદપરે સ્ત્રીનિષેવકાઃ

ઇત્યાદિ પઞ્ચમુદ્રાણાં વાસનાં કુલનાયિકે ।
જ્ઞાત્વા ગુરુમુખાદ્દેવિ યઃ સેવેત સ મુચ્યતે

ઇતિ તે કથિતં દેવિ કુલદ્રવ્યાદિલક્ષણમ્ ।
સમાસેન કુલેશાનિ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
કુલમાહાત્મ્યકથનં નામ પઞ્ચમોલ્લાસઃ

અથ ષષ્ઠોલ્લાસઃ
શ્રીદેવ્યુવાચ
કુલેશ શ્રોતુમિચ્છામિ પૂજકસ્ય ચ લક્ષણમ્ ।
કુલદ્રવ્યાદિસંસ્કારમર્ચનં વદ મે પ્રભો

ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ સ્તૂયતે દેવદાનવૈઃ

નિરસ્તપાતકા યત્ર માનવાઃ પુણ્યકમીણઃ ।
કુલજ્ઞાનસુસમ્પન્ના ભજન્તે યે દૃઢવ્રતાઃ

પૂર્ણાભિષેકસહિતો વેદશાસ્ત્રાર્થતત્ત્વવિત્।
દેવતાગુરુભક્તસ્તુ નિયતાત્માર્ચયેત્ પ્રિયે

કુલાગમરહસ્યજ્ઞો દેવતારાધનોત્સુકઃ ।
ગુરૂપદેશસંયુક્તઃ પૂજયેત્ કુલનાયિકે

શુદ્ધાત્મા ચાતિસંહૃષ્ટઃ ક્રોધલૌલ્યવિવજીતઃ ।
પશુવ્રતાદિવિમુખઃ સુમુખસ્તુ યજેત્ પ્રિયે

યદા પુંસઃ કૃતાર્થસ્ય કાલેન બહુના પ્રિયે ।
મત્પ્રસાદેન ભૂયાચ્ચ દૃઢભક્તિસમાગમઃ

તદર્થં તર્પણં કુર્યાદ્ દ્રવ્યૈઃ શ્રીભૈરવોદિતેઃ ।
ગુરૂપદેશવિધિના ચાન્યથા પતનં ભવેત્

મન્ત્રયોગેન દેવેશિ કુર્યાત્ શ્રીચક્રપૂજનમ્ ।
તદહન્તુ ત્વયા સાર્ધં ગૃહ્ણામિ સ્વયમાદરાત્

ભૈરવોઽહમિતિ જ્ઞાનાત્ સર્વજ્ઞાદિગુણાન્વિતઃ ।
ઇતિ સંચિન્ત્ય યોગીન્દ્રઃ કુલપૂજારતો ભવેત્

ઇત્યાદિલક્ષણોપેતઃ કૌલિકો નિયતવ્રતઃ ।
યસ્ત્વાં સમર્ચયેદ્દેવિ ભુક્તિમુક્ત્યોઃ સ ભાજનમ્

એકાન્તે વિજનેઽરણ્યે દેશે બાધાવિવજીતે ।
સુખાસને સમાસીનઃ પ્રાઙ્મુખો વાપ્યુદઙ્મુખઃ

અમૃતાબ્ધૌ મણિદ્વીપે કલ્પવૃક્ષતરોસ્તલે ।
રત્નપ્રાકારસન્દીપ્તં સ્મરેન્માણિક્યમણ્ડપમ્

પુષ્પમાલાવિતાનાઢ્યં પ્રચ્છન્નપટસંવૃતમ્ ।
કર્પૂરદીપભાસ્વન્તં ધૂપામોદસુગન્ધિકમ્

તન્મણ્ડપસ્થમાત્માનં ધ્યાત્વાઽનાકુલચેતસા ।
શ્રીગુરોરાજ્ઞયા દેવિ કુલપૂજાં સમાચરેત્

આત્મસ્થાનમનુદ્રવ્યદેવશુદ્ધિસ્તુ પઞ્ચમી ।
યાવન્ન કુરુતે મન્ત્રી તાવદ્દેવાર્ચનં કુતઃ

સુસ્નાનભૂતસંશુદ્ધિપ્રાણાયામાદિભિઃ પ્રિયે ।
ષડઙ્ગાદ્યખિલન્યાસેરાત્મશુદ્ધિઃ સમીરિતા

સમ્માર્જનાનુલેપાદ્યૈર્દર્પણોદરવત્કૃતમ્ ।
વિતાનધૂપદીપાદિપુષ્પમાલોપશોભિતમ્ ।
પઞ્ચવર્ણરજશ્ચિત્રં સ્થાનશુદ્ધિરિતીરિતા

ગ્રથિત્વા માતૃકાવર્ણૈર્મૂલમન્ત્રાક્ષરાણિ ચ ।
ક્રમોત્ક્રમાદ્ દ્વિરાવૃત્ત્યા મન્ત્રશુદ્ધિરિતીરિતા

પૂજાદ્રવ્યાણિ સંપ્રોક્ષ્ય મૂલાસ્ત્રાદ્ભિવીધાનવિત્ ।
દર્શયેદ્ધેનુમુદ્રાઞ્ચ દ્રવ્યશુદ્ધિરિતારિતા

પીઠે દેવં પ્રતિષ્ઠાપ્ય સકલીકૃત્ય મન્ત્રવિત્ ।
મૂલમન્ત્રેણ દીપ્તાત્મા ન્યાસદ્રવ્યોદકેન ચ ।
ત્રિવારં પ્રોક્ષયેદ્વિદ્વાન્ દેવશુદ્ધિરિતીરિતા

પઞ્ચશુદ્ધિં વિધાયેત્થં પશ્ચાદ્ યજનમાચરેત્ ।
સા પૂજા સફલા પ્રોક્તા ચાન્યથા નિષ્ફલા ભવેત્

મણ્ડલેન વિના પૂજા નિષ્ફલા કથિતા પ્રિયે ।
તસ્માન્મણ્ડલમાલિખ્ય વિધિવત્તત્ર પૂજયેત્

અખણ્ડમણ્ડલાકારં વિશ્વં વ્યાપ્ય વ્યવસ્થિતમ્ ।
ત્રૈલોક્યં મણ્ડિતં યેન મણ્ડલં તત્ સદા શિવમ્

ઉડ્ડીયાનાં ચતુરસ્રં કામરૂપઞ્ચ વર્ત્તુલમ્ ।
જાલન્ધરઞ્ચ ચન્દ્રાર્ધં ત્ર્યસ્રઃ પૂર્ણગિરિર્ભવેત્

અભ્યર્ચ્ય મણ્ડલં પશ્ચાદાધારાન્ સ્થાપયેત્ ક્રમાત્ ।
સમાન્યશ્રીગુરુભોગબલિપાત્રાણિ પઞ્ચધા

દ્વિપાત્રં વા ત્રિપાત્રં વા એકપાત્રં ન કારયેત્ ।
સ્વદક્ષિણાદિવામાન્તં સ્થાપ્યાભ્યર્ચ્યાસવેન તુ

સંપૂર્ય મૂલમન્ત્રેણ કુલેશ્વરિ વિનિધાનવિત્ ।
તત્ર માષપ્રમાણન્તુ મત્સ્યં માંસં વિનિક્ષેપેત્

નષ્ટૈઃ પર્યુષિતોચ્છિષ્ટૈર્દુર્ગન્ધૈર્ગન્ધવજીતૈઃ ।
હેતુભિઃ પરપાત્રસ્થૈસ્તપીતં નિષ્ફલં ભવેત્

ન પૂરયેત્તુ પાત્રાણિ અપ્રિયૈસ્તૈઃ કુલેશ્વરિ ।
સ્વાદિષ્ઠૈશ્ચ મદિરૌષ્ઠૈશ્ચ દ્રવ્યૈરમૃતસન્નિભૈઃ ।
મનોહરૈર્મહેશાનિ તર્પણં સફલં ભવેત્

અસંસ્કૃતા સુરા પાપકલહવ્યાધિદુઃખદા ।
આયુઃશ્રીકીત્તીસૌભાગ્યધનધાન્યવિનાશિની

તસ્માત્ સંસ્કૃત્ય વિધિવત્ કુલદ્રવ્યં તતોઽર્ચયેત્ ।
અન્યથા નરકં યાતિ દાતા ભોક્તા ન સંશયઃ

વિના દ્રવ્યાદિવાસેન ન જપેન્ન સ્મરેત્ પ્રિયે ।
યે સ્મરન્તિ નરા મૂઢાસ્તેષાં દુઃખં પદે પદે

નાસવેન વિના મન્ત્રો ન મન્ત્રેણ વિનાસવઃ ।
પરસ્પરવિરોધિત્વાત્ કથં પૂજા વિધીયતે

તત્સંશયનિવૃત્તિઞ્ચ જ્ઞાત્વા ગુરુમુખાત્ પ્રિયે ।
વીક્ષણં પ્રોક્ષણં ધ્યાનં મન્ત્રમુદ્રાવિશોધનમ્ ।
દ્રવ્યં તર્પણયોગ્યં સ્યાદ્દેવતાપ્રીતિકારકમ્

અગ્નિસૂર્યેન્દુબ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુરુદ્રસદાશિવૈઃ ।
ચતુવીંશતિમન્ત્રૈઃ સ્યાન્મદ્યઞ્ચૈવ પરામૃતમ્

અમૃતા માનદા પૂષા તુષ્ટિઃ પુષ્ટી રતિર્ધૃતિઃ ।
શશિની ચન્દ્રિકા કાન્તિર્જ્યોત્સ્ના શ્રીઃ પ્રીતિરઙ્ગદા

પૂર્ણા પૂર્ણામૃતા ચેતિ કથિતાઃ કુલનાયિકે ।
સૌમ્યાઃ કામપ્રદાયિન્યઃ ષોડશ સ્વરજાઃ કલાઃ

તપની તાપિની ધૂમ્રા મરીચિર્જ્વાલિની રુચિઃ ।
સુષુમ્ના ભોગદા વિશ્વા રોધિની ધારિણી ક્ષમા ।
કભાદ્યા વસુદાઃ સૌરાષ્ઠડાન્તા દ્વાદશેરિતાઃ

ધૂમ્રાચીરુષ્મા જ્વલિની જ્વાલિની વિસ્ફુલિઙ્ગિની ।
સુશ્રીઃ સુરૂપા કપિલા હવ્યકવ્યવહે અપિ ।
આગ્નેયા યાદિવર્ણાદ્યા દશ ધર્મપ્રદાઃ કલાઃ

સૃષ્ટિર્મેધા સ્મૃતિરૃદ્ધિઃ કાન્તિર્લક્ષ્મીર્દ્યુતિઃ સ્થિરા ।
સ્થિતિઃ સિદ્ધિરિતિ પ્રોક્તાઃ કચવર્ગકલા દશ ।
અકારપ્રભવા બ્રહ્મજાતાઃ સ્યુઃ સૃષ્ટયે કલાઃ

જરા ચ પાલિની શાન્તિરીશ્વરી રતિકામિકે ।
વરદાહ્લાદિનીપ્રીતિદીર્ઘાઃ સ્યુષ્ટતવર્ગજાઃ ।
ઉકારપ્રભવા વિષ્ણુજાતાઃ સ્યુઃ સ્થિતયે કલાઃ

તીક્ષ્ણ રૌદ્રી ભયા નિદ્રા તન્દ્રા ક્ષુત્ ક્રોધિની ક્રિયા ।
ઉત્કારી મૃત્યુરિત્યુક્તા પયવર્ગકલા દશ ।
મકારપ્રભવા રુદ્રજાતાઃ સંહૃતયે કલાઃ

ષવર્ગગાશ્ચતસ્રઃ સ્યુઃ પીતા શ્વેતારુણાસિતાઃ ।
કલાશ્ચેશ્વરસઞ્જાતાસ્તિરોધાનાય બિન્દુજાઃ

નિવૃત્તિશ્ચ પ્રતિષ્ઠા ચ વિદ્યા શાન્તિસ્તથૈવ ચ ।
ઇન્ધિકા દીપિકા ચાપિ રેચિકા મોચિકા પરા

સૂક્ષ્મા સૂક્ષ્મામૃતા જ્ઞાનાઽમૃતા ચાપ્યાયિની તથા ।
વ્યાપિની વ્યોમરૂપા ચ ષોડશ સ્વરજાઃ કલાઃ ।
સદાશિવભવા નાદાદનુગ્રહકલાઃ ક્રમાત્

પ્રથમં પ્રકૃતેર્હંસઃપ્રતદ્વિષ્ણુરનન્તરમ્ ।
ત્ર્યમ્બકન્તુ તૃતીયં સ્યાચ્ચતુર્થસ્તત્પદાદિકઃ

વિષ્ણુર્યોનિં કલ્પયતુ પઞ્ચમઃ કલ્પનામનુઃ ।
ચતુર્નવતિમન્ત્રાત્મદેવતાભાવસિદ્ધિદાઃ

મન્ત્રજાપશ્ચ સંપ્રોક્ત આત્મસ્તવશ્ચ પઞ્ચભિઃ ।
અત્ર યે (તે) પઞ્ચ સંપ્રોક્તા મન્ત્રાસ્તે કુલનાયિકે

અખણ્ડૈકરસાનન્દાકરે પરસુધાત્મનિ ।
સ્વચ્છન્દસ્ફુરણામત્ર નિધેહ્યકુલરૂપિણિ

અકુલસ્થામૃતાકારે સિદ્ધિજ્ઞાનકરે પરે ।
અમૃતત્વં વિધેહ્યસ્મિન્ વસ્તુનિ ક્લિન્નરૂપિણિ

તદ્રૂપેણૈકરસ્યઞ્ચ કૃત્વાર્ઘ્યં તત્સ્વરૂપિણિ ।
ભૂત્વા પરામૃતાકારં મયિ ચિત્સ્ફુરણં કુરુ

વાગ્ભવં પાર્શ્વગં ભૂમિઃ પુષ્ટિરિન્દુસમન્વિતા ।
સ્થિતિશ્ચ પાવકાનુગ્રહાર્થેન્દુસમલઙ્કૃતા

સ્થિરેન્ધિકેન્દુસંયુક્તા શ્વેતા બિન્દુયુગાન્વિતા ।
તથામૃતે પદં બ્રૂયાત્તત્પશ્ચાદમૃતોદ્ભવે

તથામૃતેશ્વરીત્યુક્ત્વા પશ્ચાદમૃતવષીણિ ।
અમૃતં સ્રાવયદ્ દ્વન્દ્વં દ્વિઠાન્તો દ્રવ્યશુદ્ધિકૃત્ ।
અમૃતેશીમનુઃ પ્રોક્તઃ પઞ્ચત્રિંશદ્ભિરક્ષરૈઃ

વાગ્ભવં વદયુગ્મઞ્ચ વાગ્વાદિનીતિ વાગ્ભવમ્ ।
કામરાજં તતઃ ક્લિન્ને ક્લેદિનિ ક્લેદયેતિ ચ

મહામોક્ષં કુરુયુગ્મં કામરાજમતઃ પરમ્ ।
તાર્ત્તીયં મોક્ષશબ્દાન્તે કુરુયુગ્મં વદેત્તતઃ

સ્યાત્ પ્રાસાદપરા ચાન્તેસપ્તત્રિંશદ્ભિરક્ષરૈઃ ।
દીપનીમનુરિત્યુક્તઃ સર્વસિદ્ધિકરઃ પ્રિયે

એતાઃ કલા માતૃકાઞ્ચાપ્યખ(ણ્ડેન્દ્વા)ણ્ડૈકાદિકાન્ મનૂન્ ।
અમૃતેશીં દીપનીઞ્ચ મૂલામન્ત્રમપિ ક્રમાત્

એકદ્વિત્રિચતુઃપઞ્ચ દ્વિચતુર્વારમમ્બિકે ।
સંસ્મૃત્યાભ્યર્ચ્ય પાત્રન્તુ પૂજયેદ્ધેનુમુદ્રયા

બ્રહ્માણ્ડખણ્ડસમ્ભૂતમશેષરસસમ્ભૃતમ્ ।
આપૂરિતં મહાપાત્રં પીયૂષરસમાવહ

શુદ્ધદ્રવ્યેણ તેનાપિ ગન્ધપુષ્પાક્ષતૈરપિ ।
ન્યાસોક્તસર્વમન્ત્રૈશ્ચાપ્યાત્માનં પૂજયેત્ પ્રિયે

મૂધ્ની શ્રીગુરુપઙ્ક્તીશ્ચ મૂલાધારે ચ પાદુકામ્ ।
દિવ્યૌઘે ચાદિનાથશ્ચ તચ્છક્તિશ્ચ સદાશિવઃ

તત્પત્ની ચેશ્વરસ્તસ્ય ભાર્યા રુદ્રશ્ચ તદ્વધૂઃ ।
વિષ્ણુશ્ચ તત્પ્રિયા બ્રહ્મા તત્કાન્તા દ્વાદશેરિતાઃ

સિદ્ધૌઘે સનકશ્ચૈવ સનન્દશ્ચ સનાતનઃ ।
સનત્કુમારશ્ચ સનત્સુજાતશ્ચ ઋભુક્ષજઃ

દત્તાત્રેયો રૈવતકો વામદેવસ્તતઃ પરમ્ ।
તતો વ્યાસઃ શુકશ્ચૈવ એકાદશ સમીરિતાઃ

માનવૌઘે નૃસિંહશ્ચ મહેશો ભાસ્કરસ્તથા ।
મહેન્દ્રો માધવો વિષ્ણુઃ ષડેતે ચ પ્રકીત્તીતાઃ

નમોઽન્તે યોજયેદ્દેવિ દિવ્યૌઘે પરમં શિવમ્ ।
મહાશિવઞ્ચ સિદ્ધૌઘે માનવૌઘે સદાશિવમ્

તતઃ પીઠં સમભ્યર્ચ્ય દેવીમાવાહયેત્ પ્રિયે ।
મહાપદ્મવનાન્તઃસ્થે કારણાનન્દવિગ્રહે ।
સર્વભૂતહિતે માતરેહ્યેહિ પરમેશ્વરિ

દેવેશિ ભક્તિસુલભે સર્વાવરણસંયુતે ।
યાવત્ત્વાં પૂજયામીહ તાવત્ત્વં સુસ્થિરા ભવ

મન્ત્રેણાનેન ચાવાહ્ય યજેદ્દેવીમનન્યધીઃ ।
ધ્યાત્વા મુદ્રાં પ્રદર્શ્યાર્ચેત્ ગન્ધપુષ્પાક્ષતાદિભિઃ

ચિન્મયસ્યાપ્રમેયસ્ય નિર્ગુણસ્યાશરીરિણઃ ।
સાધકાનાં હિતાર્થાય બ્રહ્મણો રૂપકલ્પના

લિઙ્ગસ્થણ્ડિલવહ્ન્યમ્બુસૂપકુડ્યપટેષુ ચ ।
મણ્ડલે ફલકે મૂધ્ની હૃદિ વા દશ કીત્તીતાઃ

એષુ સ્થાનેષુ દેવેશિ યજન્તિ પરમાં શિવામ્ ।
અરૂપાં રૂપિણીં કૃત્વા કર્મકાણ્ડરતા નરાઃ

ગવાં સર્વાઙ્ગજં ક્ષીરં સ્રવેત્ સ્તનમુખાદ્ યથા ।
તથા સર્વગતો દેવઃ પ્રતિમાદિષુ રાજતે

આભિરૂપ્યાચ્ચ બિમ્બસ્ય પૂજાયાશ્ચ વિશેષતઃ ।
સાધકસ્ય ચ વિશ્વાસાત્ સન્નિધૌ દેવતા ભવેત્

ગવાં સપીઃ શરીરસ્થં ન કરોત્યઙ્ગપોષણમ્ ।
સ્વકર્મરચિતં દત્તં પુનસ્તામેવ પોષયેત્

એવં સર્વશરીરસ્થા સપીર્વત્ પરમેશ્વરી ।
વિના ચોપાસનાં દેવિ ન દદાતિ ફલં નૃણામ્

સકલીકૃત્ય તત્પ્રાણાન્ સમુદ્દીપ્યેન્દ્રિયાણિ ચ ।
પ્રતિષ્ઠાપ્યાર્ચયેદ્દેવિ ચાન્યથા નિષ્ફલં ભવેત્

મન્ત્રહીનં ક્રિયાહીનં વિધિહીનઞ્ચ યદ્ ભવેત્ ।
ક્ષમયા સાધયેત્ સર્વં હીનમઙ્ગં પદં તથા

નિયમાદતિરેકેણ યદ્ યત્ કર્મ કરોતિ યઃ ।
ન કિઞ્ચિદપ્યસ્ય ફલં સિધ્યતિ ક્રમદોષતઃ

ન્યૂનાતિરિક્તકર્માણિ ન ફલન્તિ કદાચન ।
યથાવિધિ કૃતાનીહ સત્કર્માણિ ફલન્તિ હિ

તદ્વિધાનકૃતં કર્મ જપહોમાર્ચનાદિષુ ।
દેવતાપ્રીતિદં ભૂયાદ્ ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદમ્

દેવસ્ય મન્ત્રરૂપસ્ય મન્ત્રવ્યાપ્તિમજાનતામ્ ।
કૃતાર્ચનાદિકાં સર્વં વ્યર્થં ભવતિ શામ્ભવિ

યન્ત્રં મન્ત્રમયં પ્રોક્તં દેવતા મન્ત્રરૂપિણી ।
યન્ત્રે સા પૂજિતા દેવિ સહસૈવ પ્રસીદતિ

કામક્રોધાદિદોષોત્થસર્વદુઃખનિયન્ત્રણાત્ ।
યન્ત્રમિત્યાહુરેતસ્મિન્ દેવઃ પ્રીણાતિ પૂજિતઃ

શરીરમિવ જીવસ્ય દીપસ્ય સ્નેહવત્ પ્રિયે ।
સર્વેષામપિ દેવાનાં તથા યન્ત્રં પ્રતિષ્ઠિતમ્

તસ્માદ્ યન્ત્રં લિખિત્વા વા ધ્યાત્વા સાવૃતિકં શિવમ્ ।
જ્ઞાત્વા ગુરુમુખાત્ સર્વં પૂજયેદ્વિધિના પ્રિયે

એકપીઠે પૃથક્પૂજાં વિના યન્ત્રં કરોતિ યઃ ।
અઙ્ગાઙ્ગિત્વં પરિત્યજ્ય દેવતાશાપમાપ્નુયાત્

એકપીઠે કુલેશાનિ સ્વે સ્વે યન્ત્રે પૃથક્પૃથક્ ।
યજેદાવરણોપેતા દેવતાસ્તદ્વિધાનતઃ

આવાહ્ય દેવતામેકાં પૂજયેદન્યદેવતામ્ ।
ઉભાભ્યાં લભતે પાપં મન્ત્રી ચઞ્ચલમાનસઃ

ઇત્યાદિલક્ષણં જ્ઞાત્વા ગુરુતઃ શાસ્ત્રતઃ પ્રિયે ।
વિધિનાભ્યર્ચયેત્ સમ્યગ્દેવતા સુપ્રસીદતિ

ષોડશૈરુપચારૈસ્તુ સાઙ્ગં સાવરણં શિવમ્ ।
પૂજયેન્મૂલમન્ત્રેણ ગન્ધપુષ્પાક્ષતાદિભિઃ

મહાષોઢોદિતાશેષપરિવારાંશ્ચ શામ્ભવિ ।
પ્રણવાદિનમોઽન્તેન તત્તન્નામ્ના સમર્ચયેત્

આગમોક્તેન માર્ગેણ તર્પયેદલિબિન્દુભિઃ ।
અઙ્ગુષ્ઠાનામિકાભ્યાઞ્ચ નખે નિઃસૃતમૂર્ધ્વતઃ ।
સ્વપાત્રસ્પન્દનિસ્યન્દં વિધિવત્ કુલનાયિકે

સકૃત્તર્પણમુત્સૃજ્ય જપ્ત્વા મૂલઞ્ચ પાદુકામ્ ।
અન્તઃશક્તિં સમુત્થાપ્ય તર્પયેદ્દેહદેવતાઃ

અઙ્ગુષ્ઠો ભૈરવો દેવો અનામા ચણ્ડિકા પ્રિયે ।
અનામાઙ્ગુષ્ઠયોગેન તર્પયેત્ કુલસન્તતિમ્

અઙ્ગુષ્ઠાનામિકાભ્યાઞ્ચ વશ્યકર્મણિ તર્પયેત્ ।
તર્જન્યઙ્ગુષ્ઠયોગેન તર્પયેદભિચારકે ।
કનિષ્ઠાઙ્ગુષ્ઠયોગેન સ્તમ્ભને તર્પયેત્ પ્રિયે

એવં સન્તર્પ્ય દેવેશિ કુલદ્રવ્યૈર્યથાવિધિ ।
દેવતાપુરતો દેવિ ગુરુપઙ્ક્તીશ્ચ પૂજયેત્ ।
પઙ્ક્તિત્રયક્રમેણાથ જ્ઞાત્વા સમ્યગનન્યધીઃ

કરાભ્યાં ચિન્મુદ્રાં સમધુનૃકપાલઞ્ચ દધતીં
દ્રુતસ્વર્ણપ્રખ્યામરુણકુસુમાલેપવસનામ્ ।
કૃપાપૂર્ણાપાઙ્ગીમરુણનયનામમ્બરજટા-
મુપેતાં સિદ્ધૌઘૈર્યજતુ ગુરુપંક્તિં ક્રમગતિમ્

એવં સંપૂજ્ય ધૂપઞ્ચ દીપં નૈવેદ્યમેવ ચ ।
આસવં પિશિતોપેતં ભક્ષ્યાણિ વિવિધાનિ ચ ।
કદલ્યાદિફલાન્યેવ તામ્બૂલઞ્ચ સમર્પયેત્

ઇતિ તે કથિતં દેવિ કુલાચારસ્ય લક્ષણમ્ ।
દ્ગવ્યસંસ્કારશુદ્ધ્યાદિ કિમન્યત્ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
દ્રવ્યસંસ્કારવિધાનકથનં નામ ષષ્ઠોલ્લાસઃ

અથ સપ્તમોલ્લાસઃ
શ્રીદેવ્યુવાચ
કુલેશ બટુકાદીનાં બલિઞ્ચ શક્તિલક્ષણમ્ ।
તદદ્રવ્યસ્યૈવ સ્વીકારં વદ મે કરુણાનિધે

ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ તત્ત્વજ્ઞાનં પ્રકાશતે

યાવન્નો વટુકે દદ્યાત્તાવન્નૈવ કુલેશ્વરિ ।
તૃપ્યન્તિ દેવતાઃ સર્વાઃ સ્મરણાદ્ યજનાદપિ

વટુકાદીન્ યજેત્તસ્માદ્ ગન્ધપુષ્પાસવામિષૈઃ ।
તત્તન્મન્ત્રવિધાનેન દેવતા પ્રીતિમાપ્નુયાત્

યત્કિઞ્ચિદ્ધવ્યસંઘાતં પૂજાર્થં ભોગહેતુના ।
આનીતં દીયતે ભક્ત્યા ક્ષેત્રપેભ્યઃ કુલેશ્વરિ

વટુકમન્ત્રાન્ વક્ષ્યામિ શૃણુષ્વ કુલનાયિકે ।
યૈઃ સમચીતમાત્રેણ સર્વે નશ્યન્ત્યુપદ્રવાઃ

તારત્રયં તતો દેવીપુત્રેતિ બટુકેતિ વા ।
નાથેતિ કપિલજટાભારભાસ્વરપિઙ્ગલ

ત્રિનેત્રેતિ પદં પશ્ચાજ્જ્વાલામુખપદં તતઃ ।
ઇમાં પૂજાં બલિં ગૃહ્ણદ્વયં પાવકવલ્લભા ।
ઉક્તો વટુકમન્ત્રોઽયં ચતુશ્ચત્વારિંશદક્ષરૈઃ

બલિદાનેન સન્તુષ્ટો બટુકઃ સર્વસિદ્ધિદઃ ।
શાન્તિં કરોતુ મે નિત્યં ભૂતવેતાલસેવિતઃ

તારત્રયં તતઃ સર્વયોગિનીભ્યઃ પદં વદેત્ ।
તત્પશ્ચાત્ સવર્ભૂતેભ્યઃ સર્વભૂતાધિવત્તી ચ

પદં તાભ્યો ડાકિનીભ્યઃ શાકિનીભ્યઃ પદં વદેત્ ।
ત્રૈલોક્યેતિ પદં ચૈવ વાસિનીભ્ય ઇમાં વદેત્

પૂજાં બલિં ગૃહ્ણયુગ્મં સ્વાહાન્તો યોગિનીમનુઃ ।
કથિતોઽયં મહેશાનિ મન્ત્રઃ પઞ્ચાદશાક્ષરઃ

યા કાચિદ્ યોગિની રૌદ્રા સૌમ્યા ઘોરતરા પરા ।
ખેચરી ભૂચરી વ્યોમચરી પ્રીતાસ્તુ મે સદા

તારત્રયં વદેત્ સર્વભૂતેભ્યઃ સર્વ એવ હિ ।
પશ્ચાદ્ ભૂતપતિભ્યો હૃદ્યુક્તઃ સપ્તદશાક્ષરઃ

ભૂતા યે વિવિધાકારા દિવ્યા ભૌમાન્તરિક્ષગાઃ ।
પાતાલસંસ્થા મે કેવિચ્છિવયોગેન ભાવિતાઃ

ધ્રુવાદ્યાઃ સત્યસન્ધાશ્ચ ઇન્દ્રાદ્યાઃ સ્વર્વ્યવસ્થિતાઃ।
તૃપ્યન્તુ પ્રીતમનસઃ પ્રતિગૃહ્ણન્ત્વિમં બલિમ્

તારત્રયં વદેદ્દેહિયુગ્મં દેવીપદં વદેત્ ।
પુત્રાય બટુકનાથાય પશ્ચાદુચ્છિષ્ટહારિણે ।
સર્વવિઘ્નાન્ પદં પશ્ચાત્ નાશયદ્વિતયં તથા

ગૃહ્ણયુગ્મં રુરુપદં ક્ષેત્રપાલપદં તતઃ ।
સર્વોપચારસહિતામિમાં પૂજાં બલિં વદેત્ ।
ગૃહ્ણ ગૃહ્ણ દ્વિઠાન્તોઽયં ક્ષેત્રપાલમનુઃ પ્રિયે

ચતુઃષષ્ટ્યક્ષરૈઃ પ્રોક્તઃ સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકઃ ।
યોઽસ્મિન્ ક્ષેત્રે નિવાસી ચ ક્ષેત્રપાલસ્ય કિઙ્કરઃ ।
પ્રીતોઽયં બલિદાનેન સર્વરક્ષાં કરોતુ મે

તારત્રયં વદેત્તારં શ્રીપ્રાસાદપરામનુઃ ।
હ્રાં હ્રીં હ્રૂઞ્ચ યુગઞ્ચાદૌ ભૈરવાધિષ્ઠિતાય ચ

અક્ષોભ્યાનન્દતઃ પશ્ચાદ્ધૃદયાભીષ્ટદઃ પરમ્ ।
સિદ્ધાર્થપદમાભાષ્ય પશ્ચાદવતરદ્વયમ્

ક્ષેત્રપાલપદં પશ્ચાત્ મહાશાન્ત પદં તતઃ ।
માતૃપુત્રપદં પશ્ચાત્ કુલપુત્રપદં તથા

સિદ્ધિપુત્રપદં ચાસ્મિન્ સ્થાનાધિપપદં તતઃ ।
ગ્રામાધિપતયેઽસ્મિન્ સ્યાદ્દેશાધિપતયે તતઃ

વદેદ્ બટુકનાથેતિ દેવીપુત્રપદં તતઃ ।
મેઘનાદપદં પશ્ચાત્ પ્રચણ્ડોગ્રપદં વદેત્

કપાલીતિ પદં પશ્ચાદ્ભીષણેતિ પદં વદેત્ ।
સ્યાત્ સર્વવિઘ્નાધિપતયે ઇમાં પૂજાં બલિં વદેત્

ગૃહ્ણ ગૃહ્ણ કુરુદ્વન્દ્વં મમ દૂરયયુગ્મકમ્ ।
જ્વલયુક્પ્રજ્વલયુગં સર્વવિઘ્નાનીતીરયેત્

નાશયદ્વિતયં ક્ષાં ક્ષં પશ્ચાદ્ બુદ્ધિમિતીરયેત્ ।
ક્ષેત્રપાલાય વૌષટ્ હ્રૂં ષષ્ટ્યુત્તરશતાક્ષરઃ

તારત્રયં વદેત્ પશ્ચાદમુક ક્ષેત્રપાલ ચ ।
રાજરાજેશ્વર ઇમાં પૂજાં બલિમતઃ પરમ્ ।
ગૃહ્ણયુગ્મં દ્વિઠાન્તોઽયમષ્ટાવિંશાક્ષરો મનુઃ

અનેન બલિદાનેન વટુવંશસમન્વિતઃ ।
રાજરાજેશ્વરો દેવો મે પ્રસીદતુ સર્વદા

પશ્ચિમે વટુકં દેવમુત્તરે યોગિનીબલિમ્ ।
પૂર્વે ભૂતબલિં દદ્યાત્ ક્ષેત્રપાલઞ્ચ દક્ષિણે ।
રાજરાજેશ્વરં મધ્યે પૂજયેત્ કુલનાયિકે

અઙ્ગુષ્ઠાનામિકાભ્યાઞ્ચ બટુકસ્ય બલિઃ સ્મૃતઃ ।
તર્જનીમધ્યમાનામિકાઙ્ગુષ્ઠૈર્યોગિનીબલિઃ

અઙ્ગુલીભિશ્ચ સર્વાભિરુક્તો ભૂતબલિઃ પ્રિયે ।
અઙ્ગુષ્ઠતર્જનીભ્યાઞ્ચ ક્ષેત્રપાલબલિર્ભવેત્ ।
અઙ્ગુષ્ઠમધ્યમાભ્યાઞ્ચ રાજરાજેશ્વરસ્ય ચ

બટુકાદીન્ સમર્ચ્યૈવં કુલદીપાન્ પ્રદર્શયેત્ ।
ઈષદ્રક્તસુપિષ્ટેન ચતુરઙ્ગુલિમાનતઃ

દીપાન્ ડમરુકાકારાન્ ત્રિકોણાનતિશોભનાન્ ।
કર્ષાજ્યગ્રાહિણઃ કુર્યયાન્નવ સપ્તાથ પઞ્ચ વા

અન્તસ્તેજો બહિસ્તેજ એકીકૃત્યામિતપ્રભાન્ ।
ત્રિધા દેવ્યુપરિ ભ્રામ્ય કુલદીપાન્ નિવેદયેત્

સમસ્તચક્રચક્રેશિ દેવેશિ સકલાત્મિકે ।
આરાત્રીકમિદં દેવિ ગૃહાણ મમ સિદ્ધયે ।
કુલદીપાન્ પ્રદર્શ્યાથ શક્તિપૂજાં સમાચરેત્

સ્વશક્તિં વીરશક્તિં વા દીક્ષિતાં ગુરુમાર્ગતઃ ।
પાયયિત્વા ચરેત્ પાનમિતિ શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયઃ

અદીક્ષિતાં સ્ત્રિયં કુર્યાત્ સદ્યઃ સંસ્કારમમ્બિકે ।
મન્ત્રદીક્ષાવિધાનેન્ શુદ્ધા ભવતિ નાન્યથા

તસ્માત્ સુલક્ષણાં શક્તિં ગન્ધપુષ્પાક્ષતાદિભિઃ ।
અભ્યર્ચ્ય દેવતાબુદ્ધ્યા ભોગપાત્રં નિવેદયેત્

તદન્તે કન્યકાશ્ચાપિ પ્રમદાશ્ચ મનોહરાઃ ।
સમ્પૂજ્ય દેવતાબુદ્ધ્યા દદ્યાત્ પાત્રં પૃથક્ પૃથક્

અનિવેદ્ય તુ યઃ શક્ત્યૈ કુલદ્રવ્યં નિષેવતે ।
પૂજિતં નિષ્ફલં તસ્ય દેવતા ન પ્રસીદતિ

ચણ્ડાલી ચર્મકારી ચ માતઙ્ગી પુક્કસી તથા ।
શ્વપચી ખટ્ટકી ચૈવ કૈવર્ત્તી વિશ્વયોષિતઃ

કુલાષ્ટકમિદં પ્રોક્તમકુલાષ્ટકમુચ્યતે ।
કન્દુકી શૌણ્ડિકી ચૈવ શસ્ત્રજીવી ચ રઞ્જકી

ગાયકી રજકી શિલ્પી કૌલિકી ચ તથાષ્ટમી ।
તન્ત્રમન્ત્રસમાયુક્તા સમયાચારપાલિકા

કુમારી ચ વ્રતસ્થા ચ યોગમુદ્રાધરાપિ વા ।
પૂજાકાલે સ્વતઃ પ્રાપ્તા સા જ્ઞેયા સહજા બુધૈઃ

ઉક્તજાત્યઙ્ગનાભાવે ચાતુર્વર્ણ્યાઙ્ગનાં યજેત્ ।
સુરૂપા તરુણી શાન્તા કુલાચારયુતા શુચિઃ

શઙ્કાહીના ભક્તિયુક્તા ગૂઢા શાસ્ત્રોપજીવિની ।
અલોલુપા સુશીલા ચ સ્મિતાસ્યા પ્રિયવાદિની

ગુરુદૈવતસમ્ભક્તા સુચિતા કૌલિકપ્રિયા ।
વિમત્સરા વિશેષજ્ઞા દેવતારાધનોત્સુકા ।
મનોહરા સદાચારા શક્તિરેષા સુલક્ષણા

દુષ્ટોગ્રા કર્કશા ક્રૂરા દુઃખિતા કુલદૂષણી ।
દુરાચારા પરાધીના ભીતા લુબ્ધાતુરાઽલસા

નિદ્રાસક્તાતિદુર્મ્મેધા હીનાઙ્ગી વ્યાધિપીડિતા ।
દુર્ગન્ધા કુત્સિતા મૂઢા વૃદ્ધોન્મત્તા રહસ્યભિત્

કુતર્કા કુત્સિતાલાપા નિર્લજ્જા કલહપ્રિયા ।
વિરૂપોન્માર્ગગા સ્તબ્ધા પઙ્ગ્વન્ધવિકૃતાનના ।
ઈદૃશીં મન્ત્રયુક્તાઞ્ચ શક્તિં યાગે વિવર્જયેત્

તતોઽર્ચનાદિકં સર્વં મન્ત્રોદકપુરઃસરમ્ ।
ઇતઃ પૂર્વાદિમનુના મન્ત્રી દેવ્યૈ સમર્પયેત્

તારત્રયમિતઃ પૂર્વં પ્રાણબુદ્ધી તતઃ પરમ્ ।
દેહધર્માધિકારતો જાગ્રત્સ્વપ્નસુષુપ્તિષુ

મનસા ચેતસા વાચા કર્મણા તત્પરં વદેત્ ।
હસ્તાભ્યાઞ્ચ તતઃ પદ્ભયામુદરેણ તતઃ પરમ્

શિશ્ના ચ યત્ સ્મૃતં પશ્ચાદ્ યદુક્તં યત્ કૃતં વદેત્ ।
તત્ સર્વં ગુરવે ચાન્તે મત્સમપીતમસ્ત્વિતિ ।
સ્વાહાન્તો મનુરિત્યુક્તસ્ત્રિસપ્તત્યક્ષરઃ પ્રિયે

જ્ઞાનતોઽજ્ઞાનતો વાપિ યન્મયા ક્રિયતે શિવે ।
તવ કૃત્યમિદં સર્વમિતિ જ્ઞાત્વા ક્ષમસ્વ મે

એવં સમ્પ્રાર્થ્ય દેવેશિ સ્તુત્વા નત્વા ચ ભક્તિતઃ ।
પ્રધાનદેવતામૂર્ત્તૌ પરિવારાન્ સમર્ચયેત્ ।
એવં સાવરણાં દેવીં ચિન્તયેત્ સ્વહૃદમ્બુજે

શેષિકાયે સમર્પ્યાત્મમૂલમન્ત્રેણ શોધયેત્ ।
સ્યાદ્વાગ્ભવં હૃદુચ્છિષ્ટચાણ્ડાલિ તદનન્તરમ્

વદેન્માતઙ્ગિ સર્વન્તે વશ્યંકુરુયુગન્તતઃ ।
એકવિંશતિવર્ણૈશ્ચ શેષિકામનુરીરિતઃ

મન્ત્રેણાનેન નિર્માલ્યં શેષિકાયૈ સમર્પયેત્ ।
દેવીમુચ્છિષ્ટમાતઙ્ગીં ધ્યાયેત્ ત્રૈલોક્યમોહિનીમ્

વીણાવાદ્યવિનોદગીતનિરતાં નીલાંશુકોલ્લાસિનીં
બિમ્બોષ્ઠીં નવયાવકાર્દ્રચરણામાકીર્ણકેશાલકામ્ ।
મૃદ્વઙ્ગીં સિંતશઙ્ખકુણ્ડલધરાં માણિક્યભૂષોજ્જ્વલાં
માતઙ્ગીં પ્રણતોઽસ્મિ સુસ્મિતમુખીં દેવીં શુકશ્યામલામ્ ॥૬૧।
તતઃ શ્રીગુરુરૂપાય સાક્ષાત્ પરશિવાય ચ ।
કરાભ્યાં પાત્રમુદ્ધૃત્ય સદ્વિતીયં સમર્પયેત્

સ્વસમ્પ્રદાયસંયુક્તૈર્વીરૈશ્ચ સહ પૂજયેત્ ।
અન્યોન્યવન્દનં કૃત્વા પિબેત્તત્તદનુજ્ઞયા

સવ્યેનોદ્ધૃત્ય પાત્રન્તુ મુદ્રાં કૃત્વાઽપસવ્યતઃ ।
યથાવિધિ દ્વિતીયેન ગૃહ્ણીયાન્મન્ત્રમુચ્ચરન્

પિશિતં માષમાત્રન્તુ દ્રવ્યં ચુલ્લુકસમ્મિતમ્ ।
આત્મદેહત્રયં તત્ત્વં ત્રયેણાથ વિશોધયેત્

તરુણોલ્લાસસહિતઃ પ્રસન્નવદનેક્ષણઃ ।
ગુરુઃ શિષ્યાન્ સમાહૂય દદ્યાત્તત્ત્વત્રયં પ્રિયે

શિષ્યોપાયનમાદાય શુદ્ધાત્મા કુસુમાદિકમ્ ।
યથાશક્તિ નિવેદ્યાથ વિત્તશાઠ્યવિવજીતઃ

પ્રણમ્ય બહિરષ્ટાઙ્ગં પ્રવિશ્યાન્તઃ શનૈઃ પ્રિયે ।
સમર્પ્યોપાયનં ભક્ત્યા શિવાય ગુરુરૂપિણે

ગ્રથિતાઙ્ગુષ્ઠકૌ કૃત્વા કરૌ સક્તાગ્રતર્જની ।
જાનુભ્યામવનિં ગત્વા પઞ્ચાઙ્ગં પ્રણમેદ્ ગુરુમ્

વામાઽઙ્ગુષ્ઠાનામિકાભ્યાં દક્ષહસ્તપ્રસારિતમ્ ।
સ્પૃષ્ટ્વા વિશુદ્ધહૃદય ઈષદાનતમસ્તકઃ

વામાઙ્ગુષ્ઠાનામિકાભ્યાં શિષ્યાય શ્રીગુરુઃ પ્રિયે ।
પ્રકૃત્યાદ્યૈઃ પૃથિવ્યન્તૈશ્ચતુવીંશતિભિઃ પ્રિયે

સ્વરૈરશુદ્ધતત્ત્વૈશ્ચ વાગ્ભવેન કુલેશ્વરિ ।
સંયુક્તેનાત્મતત્ત્વેન સ્થૂલદેહં વિશોધયેત્

માયાદિપુરુષાન્તૈશ્ચ શુદ્ધાશુદ્ધૈશ્ચ સપ્તભિઃ ।
તત્ત્વૈઃ સ્પર્શાહ્વયૈર્વર્ણૈઃ કામરાજેન મન્ત્રવિત્ ।
યુક્તેન વિદ્યાતત્ત્વેન સૂક્ષ્મદેહં વિશોધયેત્

શુદ્ધૈઃ શિવાદિવિદ્યાન્તૈઃ પઞ્ચતત્ત્વૈશ્ચ વ્યાપકૈઃ ।
પરયા શિવતત્ત્વેન પરં દેહં વિશોધયેત્

ષટ્ત્રિંશત્તત્ત્વસહિતમાલિન્યા બાલયા પ્રિયે ।
સર્વતત્ત્વાશ્રયં બીજં સર્વતત્ત્વૈવીશોધયેત્

શોધયેતિ પદં દદ્યાત્ સદ્વિતીયમલિં ગુરુઃ ।
ચુલ્લુકં ગુરુણા દત્તં શોધયામીતિ ચોચ્ચરન્ ।
ભક્ત્યા ચાવનતઃ શિષ્યો નિઃશબ્દં ત્રિઃ પિબેદલિમ્

પાણિભ્યાં સંસ્પૃશેદ્દેહં સર્વતત્ત્વં સમુચ્ચરન્ ।
શિરઃપ્રભૃતિપાદાન્તં શુદ્ધં દેહં વિચિન્તયેત્

સ્થૂલાન્તમાત્મતત્ત્વં સ્યાત્ સૂક્ષ્મં વિદ્યાન્તગોચરમ્ ।
પરાન્તં શિવતત્ત્વં સ્યાદિતિ તત્ત્વત્રયં જગત્

એવં તત્ત્વત્રયજ્ઞાનં ગુરોર્જ્ઞાત્વા ય આચરેત્ ।
સ જીવન્નેવ મુક્તઃ સ્યાદિતિ શઙ્કરભાષિતમ્

તતઃ સ્વીકૃત્ય ચ ગુરુઃ શિષ્યેભ્યઃ શેષદો ભવેત્ ।
આદાય ગુરુણા દત્તં સદ્વિતીયાસવં પિબેત્

શ્રીગુરુજ્યેષ્ઠપૂજ્યાનાં પુરતઃ કુલનાયિકે ।
નોપવિશ્ય પિબેન્મદ્યં ઇતિ શાસ્ત્રસ્ય નિર્ણયઃ

પ્રાણભેદફલોલ્લાસપ્રણામસ્થિતિલક્ષણમ્ ।
અવિજ્ઞાયાચરેદ્ યસ્તુ સ ભવેદાપદામ્પદમ્

નિર્મન્ત્રં ન પિબેન્મદ્યં પ્રાયશ્ચિત્તં વિધીયતે ।
તસ્માન્મન્ત્રવિધાનેન કર્તવ્યં કુલનાયિકે

ઇદં પવિત્રમમૃતં પિબામિ ભવભેષજમ્ ।
પશુપાશસમુચ્છેદકારણં ભૈરવોદિતમ્

ચિત્તે સ્વાતન્ત્ર્યસારત્વાત્તદાનન્દમયાત્મનઃ ।
તન્મયત્વાચ્ચ ભાવાનાં ભાવાશ્ચાન્તહીતા રસે

સુષુમ્નાન્તં વિકાશાય સુરસસ્તેન પીયતે ।
તસ્માદિમાં સુરાં દેવીં પૂર્ણોઽહં ત્વાં પિબામ્યહમ્

મન્ત્રેણાનેન દેવેશિ મૂલમન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્ ।
અનાકુલમનાઃ કુર્યાદલિપાનં શનૈઃ શનૈઃ

સ્વાત્મમૂલત્રિકોણસ્થે કોટિસૂર્યસમપ્રભે ।
કુણ્ડલ્યાકૃતિચિદ્રૂપે હુનેદ્ દ્રવ્યં સમન્ત્રકમ્

મહન્તાપાત્રભરિતમિદન્તાપરમામૃતમ્ ।
પરાહન્તામયે વહ્નૌ હોમસ્વીકારલક્ષણમ્

ગુરુદૈવતમન્ત્રાણામૈક્યં સઞ્ચિન્તયેદ્ધિયા ।
યાવદુલ્લાસપર્યન્તમુપદેશે પિબેન્મધુ

ચુલ્લનં સિદ્ધિદં પ્રોક્તં દીપો જ્ઞાનપ્રદાયકઃ ।
પાનાત્ પરપદપ્રાપ્તિઃ કૌલે ત્રયમિતીરિતમ્

ભોજનાન્તે બિષં મદ્યં મદ્યાન્તે ભોજનં વિષમ્ ।
અમૃતં તદ્વિજાનીયાદ્ યદન્નં સુરયા સહ

ચર્વણેન યુતં પાનમમૃતં કથિતં પ્રિયે ।
ચર્વણેન બિના પાનં કેવલં વિષવર્દ્ધનં

પાનઞ્ચ ત્રિવિધં પ્રોક્તં દિવ્યવીરપશુક્રમાત્ ।
દિવ્યં દેવ્યગ્રતઃ પાનં વીરં મુદ્રાસને કૃતમ્

સ્વેચ્છયા પશુવત્પીતં પશુપાનમિતીરિતમ્

ભુક્તિમુક્તિપ્રદં દિવ્યં વીરં ભુક્તિપ્રદં ભવેત્ ।
પશુપાનં નરકદં પ્રોક્તં પાનફલં પ્રિયે

દૃષ્ટિમાનસવાક્કાયે યાવન્નો ભવતિ ભ્રમઃ ।
તાવત્ પાનં પ્રકુર્વીત પશુપાનમતઃ પરમ્

યાવન્નેન્દ્રિયવૈકલ્યં યાવન્નો મુખવૈકૃતમ્ ।
તાવદેવ પિબેન્મદ્યમન્યથા પતનં ભવેત્

પૂર્ણાભિષેકયુક્તાનાં પાનં દેવિ નિગદ્યતે ।
કરાભ્યાં પાત્રમુદ્ધૃત્ય સ્મરેન્મૂલઞ્ચ પાદુકામ્ ।
આગલાન્તં પિબેદ્દ્રવ્યં સ મુક્તો નાત્ર સંશયઃ

પીત્વા પીત્વા પુનઃ પીત્વા યાવત્ પતતિ ભૂતલે ।
ઉત્થાય ચ પુનઃ પીત્વા પુનર્જન્મ ન વિદ્યતે

આનન્દાત્તૃપ્યતે દેવી મૂર્ચ્છયા ભૈરવઃ સ્વયમ્ ।
વમનાત્ સર્વદેવાશ્ચ તસ્માત્રિવિધમાચરેત્

દિવ્યપાનરતાનાં વૈ યત્ સુખં કુલયોગિનામ્ ।
તત્ સુખં સાર્વભૌમસ્ય નૃપસ્યાપિ ન વિદ્યતે

યત્ સુખં કુલનિષ્ઠાનાં કુલદ્રવ્યનિષેવનાત્ ।
તત્ સૌખ્યમેવ મોક્ષઃ સ્યાત્ સત્યમેવ વરાનને

ઇતિ તે કથિતં કિઞ્ચિત્ વટુશક્ત્યાદિપૂજનમ્ ।
સમાસેન કુલેશાનિ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
બટુકશક્ત્યાદિપૂજનં નામ સપ્તમોલ્લાસઃ

અથાષ્ટમોલ્લાસઃ
શ્રીદેવ્યુવાચ
કુલેશ શ્રોતુમિચ્છામિ કરુણામૃતવારિધે ।
ઉલ્લાસભેદં દેવેશ દ્રવ્યપાત્રાદિસઙ્ગમમ્

રત્યુદ્વાસનકાલઞ્ચ શ્રીચક્રસ્થિતિમેવ ચ ।
ચેષ્ટાં કૌલિકશક્તીનાં વદ મે પરમેશ્વર

ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ જાયતે દિવ્યભાવના

આરમ્ભસ્તરુણશ્ચૈવ યૌવનં પ્રૌઢમેવ ચ ।
તદન્તશ્ચોન્મનાશ્ચૈવ તતોલ્લાસશ્ચ સપ્તમઃ

તત્ત્વત્રયં સ્યાદારમ્ભઃ કથિતઃ કુલનાયિકે ।
કથિતસ્તરુણોલ્લાસસ્તરુણં સુખમમ્બિકે

યૌવનં મનસઃ સમ્યગુલ્લાસઃ સુસ્થિતિઃ પ્રિયે ।
સ્ખલનં દૃઙ્મનોવાચાં પ્રૌઢમિત્યભિધીયતે

સમુલ્લાસપરે ચક્રે ય ઇચ્છેત્ પાત્રમેલનમ્ ।
અર્વાક્ પ્રૌઢસમુલ્લાસં નૈવ કુર્યાત્ કદાચન ।
યથાધિકારં તત્રાપિ કર્ત્તવ્યં પાત્રમેલનમ્

અદીક્ષિતૈરનાચારૈરતન્ત્રજ્ઞદૈવતૈઃ ।
દૂષકૈઃ સમયભ્રષ્ટૈર્ન કુર્યાદ્ દ્રવ્યસઙ્ગતિમ્

અભિજ્ઞં મન્યમાનૈશ્ચ પ્રપઞ્ચવ્રતધારિભિઃ ।
પશુભિઃ ક્ષુદ્રકર્મસ્થૈર્ન કુર્યાદ્ દ્રવ્યસઙ્ગતિમ્

સ્ત્રીદ્વિષ્ટૈર્ગુરુભિઃ શપ્તૈર્ભક્તિહીનૈર્દુરાત્મભિઃ ।
કુલોપદેશહીનૈશ્ચ ન કુર્યાદ્ દ્રવ્યસઙ્ગતિમ્

પદવાક્યપ્રમાણજ્ઞાઃ શ્રુતિસ્મૃત્યર્થવેદિનઃ ।
કુલધર્માનભિજ્ઞાશ્ચેત્તત્સઙ્ગં પરિવર્જયેત્

સત્કુલે ચ પ્રસૂતા વા વૃદ્ધાશ્ચાચારવત્તીનઃ ।
ત્વત્પૂજાવિમુખાઃ સ્યુશ્ચેત્તત્સંસર્ગં પરિત્યજેત્

સ્ત્રીપુત્રમિત્રબન્ધૂનાં સ્નિગ્ધાનામપિ પાર્વતિ ।
કુલાચારાનભિજ્ઞાનાં સઙ્ગતિં વર્જયેત્પ્રિયે

અદૃષ્ટપૌરુષાણાઞ્ચ દેશાન્તરનિવાસિનામ્ ।
વિના સઙ્કેતયોગેન ન કુર્યાદ્ દ્રવ્યસઙ્ગતિમ્

એકપાત્રં ન કુર્વીત યદિ સાક્ષાત્ કુલેશ્વરઃ ।
મન્ત્રાઃ પરાઙ્મુખા યાન્તિ વિઘ્નશ્ચૈવ પદે પદે

સ્વપાત્રસ્થિતહેતુઞ્ચ ન દદ્યાદ્ભૈરવાય ચ ।
યદિ દદ્યાત્કુલેશાનિ દેવતાશાપમાપ્નુયાત્

આસનં ભોજનં પાત્રમમ્બરં શયનાદિકમ્ ।
અનભિજ્ઞૈરનર્હૈશ્ચ સઙ્ગમં નૈવ કારયેત્

સ્રોતોભેદેન વા કુર્યાત્કૌલિકઃ પાત્રમેલનમ્ ।
પૂર્વદક્ષિણયોરૈક્યમુદક્પશ્ચિમયોસ્તથા

તસ્મિન્ ક્રમાર્ચનપરૈર્વીરૈઃ સ્વસદૃશૈરપિ ।
કામિનીભિશ્ચ તત્કુર્યાત્ સ્રોતસાઞ્ચ ચતુષ્ટયે

યોગિભિર્યોગિનીભિશ્ચ પ્રદત્તં પૂર્ણપાત્રકમ્ ।
સ્વમાતૃપાદુકામૂલમન્ત્રજપ્તં પિબેત્પ્રિયે

ક્વચિત્ યદૃચ્છયા પ્રાપ્તમલિપાત્રન્તુ ભક્તિતઃ ।
આદાય પૂર્વવજ્જપ્ત્વા પિબેદ્દેવિ ગુરું સ્મરન્

ગુરુશક્તિસુતાનાઞ્ચ ગુરુજ્યેષ્ઠકનિષ્ઠયોઃ ।
સ્વજ્યેષ્ઠસ્યાપિ ચોચ્છિષ્ટં ખાદેન્નાન્યસ્ય પાર્વતિ

શક્ત્યુચ્છિષ્ટં પિબેદ્ દ્રવ્યં વીરોચ્છિષ્ટઞ્ચ ચર્વણમ્ ।
આત્મોચ્છિષ્ટં ન દાતવ્યં પરકીયં ન ભક્ષયેત્

ઉચ્છિષ્ટં ભક્ષયેત્ સ્ત્રીણાં તાભ્યો નોચ્છિષ્ટમર્પયેત્ ।
ચક્રમધ્યેઽપિ દેવેશિ અન્યથા પતનં ભવેત્

કનિષ્ઠાનાં સ્વશિષ્યાણાં દદ્યાદુચ્છિષ્ટમમ્બિકે ।
દદ્યાત્ સ્નેહેન યોઽન્યેભ્યઃ સ ભવેદાપદામ્પદમ્

આસવોચ્છિષ્ટપાત્રન્તુ યો વા ગૃહ્ણતિ મોહતઃ ।
સ્નેહાલ્લોભાત્ ભયાદ્વાપિ દેવતાશાપમાપ્નુયાત્

પ્રૌઢોલ્લાસે કુલેશાનિ કુર્યાદ્બલિવિસર્જનમ્ ।
પૂજાગૃહાદ્બહિઃ કુર્યાત્ત્રિકોણે તુ ગૃહાન્તરે

ગન્ધપુષ્પાક્ષતૈઃ પૂજ્ય ધ્યાયેદુચ્છિષ્ટભૈરવમ્ ।
ગદાત્રિશૂલડમરુપાત્રહસ્તં ત્રિલોચનમ્ ।
કૃષ્ણાભં ભૈરવં ધ્યાયેત્ સર્વવિઘ્નનિવારણમ્

તારત્રયં સમુચ્ચાર્યં પશ્ચાદુચ્છિષ્ટભૈરવમ્ ।
એહિયુગ્મં બલિં ગૃહ્ણયુગ્મં ફટ્ ચ દ્વિઠાન્તકઃ

બલ્યુદ્વાસનમન્ત્રોઽયં દ્વાવિંશતિભિરક્ષરૈઃ ।
શાન્તિસ્તવં પઠેત્પશ્ચાત્તર્પયેદલિબિન્દુભિઃ

યજન્તિ દેવ્યો હરપાદપઙ્કજમ્ પ્રસન્નધામામૃતમોક્ષદાયકમ્ ।
અનન્તસિદ્ધાન્તમયપ્રબોધકં નમામિ ચાષ્ટાષ્ટકયોગિનીગણમ્

યોગિનીચક્રમધ્યસ્થં માતૃમણ્ડલવેષ્ટિતમ્ ।
નમામિ શિરસા નાથં ભૈરવં ભૈરવીપ્રિયમ્

અનાદિઘોરસંસારધ્વાન્તૈકધ્વંસકારિણે ।
નમઃ શ્રીનાથવૈદ્યાય કુલૌષધિવિધાયિને

આપદો દુરિતં રોગાઃ સમયાચારલંઘનાત્ ।
યે તે સર્વે વ્યપોહન્તુ દિવ્યચક્રસ્ય મેલનાત્

આયુરારોગ્યમૈશ્વર્યં કીત્તીર્લાભઃ સુખં જયઃ ।
કાન્તિર્મનોહરા ચાસ્તુ પાન્તુ સર્વાશ્ચ દેવતાઃ

સમ્પૂજકાનાં પ્રતિપાલકાનાં યતીન્દ્રયોગીન્દ્રતપોધનાનામ્ ।
દેશસ્ય રાષ્ટ્રસ્ય કુલસ્ય રાજ્ઞઃ કરોતુ શાન્તિ ભગવાન્ કુલેશઃ

નન્દન્તુ સાધકકુલાદ્વયદર્શકા યે સિંહાસનાદ્યુષિતશાક્તમહાન્વયા યે ।
નન્દન્તુ સર્વકુલકૌલરતાઃ પરે યે ચાન્યે વિશેષપદભેદકશામ્ભવા યે

નન્દન્તુ સિદ્ધગુરવસ્તદનુક્રમજ્ઞા જ્યેષ્ઠાન્વયા સમયિનો વટુકાઃ કુમાર્યઃ ।
યે યોગિનીપ્રવરવીરકુલે પ્રસૂતા નન્દન્તુ ભૂમિપતિગોદ્વિજસાધુલોકાઃ

નન્દન્તુ નીતિનિપુણા નિરવદ્યનિષ્ટા નિર્મત્સરા નિરુપમા નિરુપદ્રવાશ્ચ ।
નિત્યં નિરઞ્જનરતા ગુરવો નિરીહાઃ શાન્તાશ્ચ શાન્તમનસો હૃતશોકશઙ્કાઃ

નન્દન્તુ યોગનિરતાઃ કુલયોગયુક્તા હ્યાચાર્યસામયિકસાધકપુત્રકાશ્ચ ।
ગાવો દ્વિજા યુવતયો યતયઃ કુમાર્યો ધર્મે ચરન્તુ નિરતા ગુરુભક્તલોકાઃ

નન્દન્તુ સાધકકુલા હ્યલમાત્મનિષ્ઠાઃ શાપાઃ પતન્તુ સમયદ્વિષિ યોગિનીનામ્ ।
સા શામ્ભવી સ્ફુરતુ કાપિં સમાપ્યવસ્થા યસ્યાં ગુરોશ્ચરણપઙ્કજમેવ સત્યમ્

યાશ્ચક્રક્રમભૂમિકાવસતયો નાડીષુ યાઃ સંસ્થિતા યાઃ કાયોદ્ગતરોમકૂપનિલયા યાઃ સંસ્થિતા ધાતુષુ ।
ઉચ્છ્વાસોમીમરુત્તરઙ્ગનિલયા નિશ્વાસવાસાશ્ચ યાસ્તા દેવ્યો રિપુપક્ષભક્ષણરતા નન્દન્તુ કૌલાચીતાઃ

યા દેવ્યઃ કુલસમ્ભવાઃ ક્ષિતિગતા યા દેવતાસ્તોયગા યા નિત્યં પ્રથિતપ્રભાઃ શિખિગતા યા માતરિશ્વાલયાઃ ।
યા વ્યોમાહિતમણ્ડલામૃતમયા યાઃ સર્વગાઃ સર્વદાસ્તાઃ સર્વાઃ કુલમાર્ગપાલનપરાઃ શાન્તિ પ્રયચ્છન્તુ મે

ઊર્ધ્વે બ્રહ્માણ્ડતો વા દિવિ ગગનતલે ભૂતલે વા તલે વા
પાતાલે વાનલે વા સલિલપવનયોર્યત્ર કુત્ર સ્થિતા વા ।
ક્ષેત્રે પીઠોપપીઠાદિષુ ચ કૃતપદા ધૂપદીપાદિકેન
પ્રીતા દેવ્યઃ સદા નઃ શુભબલિવિધિના પાન્તુ વીરેન્દ્રવન્દ્યાઃ

બ્રહ્મા શ્રીઃ શેષદુર્ગાગુહવટુકગણા ભૈરવાઃ ક્ષેત્રપાદ્યા
વેતાલાદિત્યરુદ્રગ્રહવસુમનુસિદ્ધાપ્સરોગુહ્યકાદ્યાઃ ।
ભૂતા ગન્ધર્વવિદ્યાધરઋષિપિતૃયક્ષાસુરાઃ કિન્નરાદ્યા
યોગીશાશ્ચારણાઃ કિમ્પુરુષમુનિવરાશ્ચક્રગાઃ પાન્તુ સર્વે

દેહસ્થાખિલદેવતા ગજમુખાઃ ક્ષેત્રાધિપા ભૈરવા
યોગિન્યો વટુકાશ્ચ યક્ષપિતરો ભૂતાઃ પિશાચા ગ્રહાઃ ।
અન્યે ભૂચરખેચરા દિશિચરા વેતાલકાશ્ચેટકા-
સ્તૃપ્યન્તાં કુલપુત્રકસ્ય પિબતઃ પાનં સદીપઞ્ચરુમ્

સત્યઞ્ચેદ્ ગુરુવાક્યમેવ પિતરો દેવાશ્ચ ચેદ્ યોગિની
પ્રીતા ચેત્ પરદેવતા યદિ ભવેદ્વેદાઃ પ્રમાણં હિ ચેત્ ।
શાક્તેયં યદિ દર્શનં ભવતિ ચેદાજ્ઞાપ્યમોઘાપિ ચેત્
સત્યઞ્ચાપિ ચ કૌલધર્મપરમં સ્યાન્મે જયઃ સર્વદા

નન્દન્તુ સાધકાઃ સર્વે નશ્યન્તુ કુલદૂષકાઃ ।
અન્તઃસ્થા શામ્ભવી મેઽસ્તુ પ્રસન્નોઽસ્તુ ગુરુઃ સદા

યદ્યેષા ભૈરવી દેવી યદિ ભૈરવશાસનમ્ ।
યદ્યેષ કુલધર્મઃ સ્યાત્તદા નશ્યન્તુ દૂષકાઃ

યાસામાજ્ઞાપ્રભાવેણ સ્થાપિતં ભુવનત્રયમ્ ।
નમસ્તાભ્યઃ સમસ્તાભ્યો યોગિનીભ્યો નિરન્તરમ્

પિબન્તુ માતરઃ સર્વાઃ પિબન્તુ કુલસત્તમાઃ ।
પિબન્તુ ભૈરવાઃ સર્વે મમ દેહે વ્યવસ્થિતાઃ

તૃપ્યન્તુ માતરઃ સર્વાઃ સમુદ્રાઃ સગણાધિપાઃ ।
યોગિન્યઃ ક્ષેત્રપાલાશ્ચ મમ દેહે વ્યવસ્થિતાઃ

શિવાદ્યવનિપર્યન્તં બ્રહ્માદિસ્તમ્બસંયુતમ્ ।
કાલાગ્ન્યાદિશિવાન્તઞ્ચ જગદ્ યજ્ઞેન તૃપ્યતુ

દ્વારસ્થા મણિમણ્ડપસ્ય પરિતઃ શ્રીનન્દને કાનને
શૂન્યાગારવિહારકન્દરમઠે વ્યોમ્નિ શ્મશાને સ્થિતાઃ ।
કૂપસ્થાનગતાશ્ચતુષ્પથગતાઃ સન્દેશસંસ્થાશ્ચ યે
પઙ્કાર્થાવહકેતુમાનકુસુમાત્ ગૃહ્ણન્તુ તે પાન્તુ ચ

પઠિત્વાભ્યર્ચનાપાત્રં સમુદ્ધૃત્ય ગુરુઃ પ્રિયે ।
તતો દદ્યાત્ સ્વશિષ્યાય પ્રસાદં કુલનાયિકે

સ્વાભીષ્ટચેષ્ટાચરણં પ્રૌઢાન્તઃ પરિકીત્તીતઃ ।
પ્રૌઢાન્તોલ્લાસિતાદ્દેવિ મુદિતે યોગિમણ્ડલે ।
યોગિનીમણ્ડલે ચૈવ ક્રમાદાનન્દમુચ્યતે

તદારૂઢેષુ વીરેષુ કાર્યાકાર્યં ન વિદ્યતે ।
ઇચ્છૈવ શાસ્ત્રસમ્પત્તિરિત્યાજ્ઞા પરમેશ્વરિ

તત્ર યદ્ યત્ કૃતં કર્મ શુભં વા યદિ વાઽશુભમ્ ।
તત્સર્વં દેવતાપ્રીત્યૈ જાયતે સુરસુન્દરિ

જલ્પો જપફલં તન્દ્રા સમાધિરભિજાયતે ।
વિક્રિયા પૂજનં દેવિ ઉદિતં ભૈરવીબલિઃ

મુક્તિઃ સ્યાચ્છક્તિસંયોગઃ સ્તોત્રં તત્કાલભાષિતમ્ ।
ન્યાસોઽવયવસંસ્પર્શો ભોજનં હવનક્રિયા

વીક્ષણં ધ્યાનમીશાનિ શયનં વન્દનં ભવેત્ ।
તદુલ્લાસે કૃતા નાના યા ચેષ્ટા સા ચ સત્ક્રિયા ।
કાર્યાકાર્યવિચારન્તુ યઃ કરોતિ સ પાતકી

એતચ્ચક્રગતા વીરા વિજ્ઞેયાઃ પરયોગિનઃ ।
યેનાપ્નુવન્તિ મનુજાઃ સાક્ષાદ્ભૈરવરૂપતામ્

સમ્મોદઃ પરમાનન્દઃ પતનં જ્ઞાનવર્દ્ધનમ્ ।
વેણુવીણાદિવાદ્યઞ્ચ કવિતારચનાદિકમ્

રોદનં ભાષણં પાતઃ સમુત્થાનં વિજૃમ્ભનમ્ ।
ગમનં વિક્રિયા દેવિ યોગ ઇત્યભિધીયતે

ચક્રેઽસ્મિન્ યોગિનો વીરા યોગિન્યો મદમન્થરાઃ ।
સમાચરન્તિ દેવેશિ યથોલ્લાસં મનોગતમ્

શનૈઃ પૃચ્છન્તિ પાર્શ્વસ્થાન્ વિસ્મૃત્યાત્મવિવક્ષિતમ્ ।
નિધાય વદને પાત્રં નિવીણ્ણા નિવસન્તિ ચ

મત્તા સ્વપુરુષં મત્વા કાન્તાન્યમવલમ્બતે ।
તથૈવ પુરુષશ્ચાપિ પ્રૌઢાન્તોલ્લાસસંયુતઃ

પુરુષઃ પુરુષં મોહાદાલિઙ્ગત્યનાઙ્ગનામ્ ।
પૃચ્છતિ સ્વપતિં મુગ્ધા કસ્ત્વં કાહમ્ ઇમે ચ કે

કિં કાર્યં વયમાયાતઃ કિમર્થમિહ સંસ્થિતાઃ ।
ઉદ્યાનં કિમિદં હન્ત ગૃહં કિં પ્રાઙ્ગણં કિમુ

મુખે આપૂર્ય મદિરાં પાયયન્તિ સ્ત્રિયઃ પ્રિયાન્ ।
ઉપદંશં મુખે ક્ષિપ્ત્વા નિક્ષિપન્તિ પ્રિયાનને

ગૃહ્ણન્ત્યન્યોન્યપાત્રાણિ વ્યઞ્જનાનિ ચ શામ્ભવિ ।
ધૃત્વા શિરસિ નૃત્યન્તિ મદ્યભાણ્ડાનિ યોગિનઃ

અજ્ઞાનકરતાલાન્તમસ્પષ્ટાક્ષરગીતકમ્ ।
પ્રસ્ખલત્પદવિન્યાસં નૃત્યન્તિ કુલશક્તયઃ

યોગિનો મદમત્તાશ્ચ પતન્તિ પ્રમદોરસિ ।
મદાકુલાશ્ચ યોગિન્યઃ પતન્તિ પુરુષોપરિ

મનોરથસુખં પૂર્ણં કુર્વન્તિ ચ પરસ્પરમ્ ।
ઇત્યાદિવિવિધાં ચેષ્ટાં કુર્વન્તિ કુલનાયિકે

વિકૃતિં મનસો હિત્વા યદોલ્લાસઃ પ્રવર્ત્તતે ।
તદા તુ દેવતાભાવં ભજન્તે યોગિપુઙ્ગવાઃ

કૌલિકાન્ ભૈરવાવેશાન્ યો વા નિન્દતિ મૂઢધીઃ ।
તં નાશયન્ત્યસન્દેહં યોગિન્યઃ કુલનાયિકે

ન નિન્દેન્ન હસેત્ ક્વાપિ ચક્રે મધુમદાલસાન્ ।
એતચ્ચક્રગતાં વાર્ત્તાં બહિર્નૈવ પ્રકાશયેત્

તેભ્યો દ્રોહં ન કુર્વીત નાહિતઞ્ચ સમાચરેત્ ।
ભક્ત્યા સત્કારયેદેતાન્ ગોપયેચ્ચ પ્રયત્નતઃ

ચક્રે મદાકુલાન્ દૃષ્ટ્વા ચિન્તયેદ્દેવતાધિયા ।
મોદતે વન્દતે ભક્ત્યા સ ગચ્છેત્ યોગિનીપદમ્

પશ્યતેદેવમ્વિધં ચક્રં યો ભક્ત્યા કૌલિકઃ પ્રિયે ।
વ્રતતીર્થતપોદાનયજ્ઞકોટિફલં લભેત્

ઉન્મનાઃ પતનોત્થાને મૂર્ચ્છના ચ મુહુર્મુહુઃ ।
ઉન્મનાખ્યતદુલ્લાસે ચક્રે વીરસમચીતે

ચિરં સંવિદધાતે તૌ યૌ હિ કર્મપરાક્ષરૌ ।
પરં બ્રહ્માનુસન્ધાનાકાઙ્ક્ષિણૌ કુલનાયિકે

દેહેન્દ્રિયાણામવશઃ સમવસ્થા નિગદ્યતે ।
સમવસ્થામિધે તસ્મિન્ તતોલ્લાસે સમં ભવેત્

પરામન્ત્રસ્વરૂપોઽસૌ જાયતે મૂર્ચ્છના પરા ।
મૂર્ચ્છનાસન્નિકર્ષો હિ મૂલમુક્તેઃ પરં વિદુઃ

અન્તર્લક્ષ્યો બહિર્દૃષ્ટિનીમેષોન્મેષવજીતઃ ।
એષા તુ શામ્ભવી મુદ્રા સર્વતન્ત્રેષુ ગોપિતા

સર્વોત્તીર્ણા સદાઽહન્તા સામરસ્યસમાકૃતિઃ ।
અનયોલ્લાસિનો વીરાઃ શિવા એવ ન સંશયઃ

નરાઃ કિમપિ જાનન્તિ સ્વાત્મધ્યાનપરાયણાઃ ।
તદા યત્પરમં સૌખ્યમિતિ વક્તું ન શક્યતે

સ્વયમેવાનુભૂયન્તે શર્કરાઃ ક્ષીરપાનવત્ ।
ઈદૃશં તાદૃશં સૌખ્યમિતિ વક્તું ન શક્યતે ।
દૃશ્યતે પુલકાદ્યેર્યત્ તદ્બ્રહ્મધ્યાનમુચ્યતે

યત્સુખં વિદ્યતે ધ્યાને દેવાવેશકરં પરમ્ ।
કથિતું નૈવ શક્નોમિ પ્રબુદ્ધસ્તત્સમાહિતઃ

બ્રહ્મધ્યાનપરાનન્દપરાઃ સુકૃતિનો નરાઃ ।
ક્ષણેઽપ્યન્તહીતે તસ્મિન્ શોચયન્તિ હતપ્રભાઃ

સપ્તમોલ્લાસયુક્તાનાં ત્વદ્ભક્તાનાં મહાફલમ્ ।
અષ્ટૌ ત્રિકાલજ્ઞાનોત્થાઃ પ્રત્યયાશ્ચ કુલેશ્વરિ ।
અષ્ટાવસ્થાશ્ચ કમ્પાદ્યા જાયન્તે નાત્ર સંશયઃ

બહુનાત્ર કિમુક્તેન અણિમાદ્યષ્ટસિદ્ધયઃ ।
પ્રતીહારિ પદં પ્રાપ્તાઃ સેવન્તે મન્દિરં ચિરમ્

યે ગુણાઃ પરમેશસ્ય પઞ્ચવક્ત્રતનોઃ શુભાઃ ।
તે ગુણાઃ કુલતત્ત્વજ્ઞે તત્ત્વજ્ઞાનસમાહૃતાઃ

આરમ્ભસ્તરુણશ્ચૈવ યૌવનં પ્રૌઢમેવ ચ ।
તદન્તો જાગ્રદિત્યુક્તશ્ચોન્મનાઃ સ્વપ્ન ઉચ્યતે

સમવસ્થા સુષુપ્તિઃ સ્યાદવસ્થાત્રયસંયુતા ।
સપ્તોલ્લાસઞ્ચ યો વેત્તિ સ મુક્તઃ સ ચ કૌલિકઃ

પ્રવૃત્તે ભૈરવીચક્રે સર્વે વર્ણા દ્વિજાતયઃ ।
નિવૃત્તે ભૈરવીચક્રે સર્વે વર્ણાઃ પૃથક્ પૃથક્

સ્ત્રી વાથ પુરુષઃ ષણ્ડશ્ચણ્ડાલો વા દ્વિજોત્તમઃ ।
ચક્રેઽસ્મિન્નૈવ ભેદોઽસ્તિ સર્વે શિવસમાઃ સ્મૃતાઃ

નાગરિ નિર્ઝ્રરાદ્યમ્બુ ગઙ્ગાં પ્રાપ્ય યથૈકતામ્ ।
યાતિ શ્રીચક્રમધ્યેઽપિ ચૈકત્વં સર્વમાનવાઃ

ક્ષીરેણ સહિતં તોયં ક્ષીરમેવ યથા ભવેત્ ।
તથા શ્રીચક્રમધ્યે તુ જાતિભેદો ન વિદ્યતે

સ્વર્ગાદિપુણ્યલોકેષુ દેવાદન્યદ્ યથા નહિ ।
તથૈવ ચક્રમધ્યેઽપિ દેવતાઃ સર્વમાનવાઃ

જાતિભેદો ન ચક્રેઽસ્મિન્ સર્વે શિવસમાઃ સ્મૃતાઃ ।
વેદેઽપિ સ્થિતમેવં હિ સર્વે હિ બ્રહ્મ ચાબ્રવીત્

બહુનાત્ર કિમુક્તેન ચક્રમધ્યે કુલેશ્વરિ ।
મદ્રૂપા પુરુષાઃ સર્વે ત્વદ્રૂપાઃ પ્રમદાઃ પ્રિયે

ચક્રમધ્યે તુ મૂઢાત્મા જાતિભેદં કરોતિ યઃ ।
તં ભક્ષયન્તિ યોગિન્યસ્ત્વાં શપે કુલનાયિકે

સ્ત્રીણામન્યતમં સ્થાનં પુંસામન્યતમં પૃથક્ ।
અથવા મિથુનં કૃત્વા ક્રમાત્સમુપવેશયેત્

પઙ્ક્ત્યાકારેણ વા સમ્યક્ ચક્રાકારેણ વા પ્રિયે ।
શિવશક્તિધિયા સર્વે ચક્રમધ્યે સમર્ચયેત્

અવિભક્તૌ યથા આવાં લક્ષ્મીનારાયણૌ યથા ।
યથા વાણીવિધાતારૌ તથા વીરઃ સશક્તિકઃ

મધુકુમ્ભસહસ્રૈસ્તુ માંસભારશતૈરપિ ।
ન તુષ્યામિ વરારોહે ભગલિઙ્ગામૃતં વિના

ન ચક્રાઙ્કં ન પદ્માઙ્કં ન વ્રજાઙ્કમિદં જગત્ ।
લિઙ્ગાઙ્કઞ્ચ ભગાઙ્કઞ્ચ તસ્માચ્છક્તિશિવાત્મકમ્

શિવશક્તિસમાયોગો યસ્મિન્ કાલે પ્રજાયતે ।
સા સન્ધ્યા કુલનિષ્ઠાનાં સમાધિઃ સ વિધીયતે

કામુકો ન સ્ત્રિયં ગચ્છેદ્ યદીચ્છન્તીમદીક્ષિતામ્ ।
સદ્યઃ સંસ્કારસંશુદ્ધાં વિહિતત્વાત્ સ્ત્રિયં વ્રજેત્

ઇતિ તત્ત્વત્રયોલ્લાસપાનભેદાદિ ચોદિતમ્ ।
સમાસેન કુલેશાનિ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે
સર્વાગમોત્તમોત્તમે સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
તત્ત્વત્રિતયપાનાદિભેદકથનં નામ અષ્ટમોલ્લાસઃ

અથ નવમોલ્લાસઃ
શ્રી દેવ્યુવાચ
કુલેશ શ્રોતુમિચ્છામિ યોગં યોગીશલક્ષણમ્ ।
કુલભક્ત્યાર્ચનફલં વદ મે કરુણાનિધે

ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ યોગઃ સાક્ષાત્ પ્રકાશતે

ધ્યાનન્તુ દ્વિવિધં પ્રોક્તં સ્થૂલસૂક્ષ્મપ્રભેદતઃ ।
સાકારં સ્થૂલમિત્યાહુનિરાકારન્તુ સૂક્ષ્મકમ્

સ્થિરાર્થમનસઃ કેચિત્ સ્થૂલધ્યાનં પ્રચક્ષતે ।
સ્થૂલેઽપિ નિશ્ચલં ચેતો ભવેત્ સૂક્ષ્મેઽપિ નિશ્ચલમ્

કરપાદોદરાસ્યાદિરહિતં પરમેશ્વરમ્ ।
સર્વતેજોમયં ધ્યાયેત્ સચ્ચિદાનન્દનિષ્કલમ્

નોદેતિ નાસ્તમભ્યેતિ ન વૃદ્ધિં યાતિ ન ક્ષયમ્ ।
સ્વયં વિભાત્યથાન્યાનિ ભાસયન્ સાધનં વિના

અનન્તં ગતભારૂપં સત્તામાત્રમગોચરમ્ ।
મનસા માત્રસમ્વેદ્યં તજ્જ્ઞાનં બ્રહ્મસંજ્ઞિતમ્

પ્રણષ્ટવાયુસઞ્ચારઃ પાષાણ ઇવ નિશ્ચલઃ ।
પરજીવૈકધામજ્ઞો યોગી યોગવિદુચ્યતે

યદત્ર નાત્ર નિર્ભાસઃ સ્તિમિતોદધિવત્ સ્થિતમ્ ।
સ્વરૂપશૂન્યં તદ્ધ્યાનં સમાધિરભિધીયતે

ન કિઞ્ચિચ્ચિન્તનાદેવ સ્વયં તત્ત્વં પ્રકાશતે ।
સ્વયં પ્રકાશિતે તત્ત્વે તત્ક્ષણાત્તન્મયો ભવેત્

સ્વપ્નજાગ્રદવસ્થાયાં સુપ્તવત્ યોઽવતિષ્ઠતે ।
નિશ્વાસોચ્છ્વાસહીનશ્ચ નિશ્ચિતં મુક્ત એવ સઃ

નિષ્પન્દકરણગ્રામઃ સ્વાત્મલીનમનોઽનિલઃ ।
ય આસ્તે મૃતવત્સાક્ષાત્ જીવન્મુક્તઃ સ ઉચ્યતે

ન શૃણોતિ ન ચાઘ્રાતિ ન સ્પૃશતિ ન પશ્યતિ ।
ન જાનાતિ સુખં દુઃખં ન સઙ્કલ્પયતે મનઃ

ન ચાપિ કિઞ્ચિજ્જાનાતિ ન ચ બુધ્યતિ કાષ્ઠવત્ ।
એવં શિવે વિલીનાત્મા સમાધિસ્થ ઇહોચ્યતે

યથા જલે જલં ક્ષિપ્તં ક્ષીરે ક્ષીરં ઘૃતે ઘૃતમ્ ।
અવિશેષો ભવેત્તદ્વજ્જીવાત્મપરમાત્મનોઃ

યથા ધ્યાનસ્ય સામર્થ્યાત્ કીટોઽપિ ભ્રમરાયતે ।
તથા સમાધિસામર્થ્યાદ્ બ્રહ્મભૂતો ભવેન્નરઃ

ક્ષીરોદ્ધૃતં ઘૃતં યદ્વત્તત્ર ક્ષિપ્તં ન પૂર્વવત્ ।
પૃથક્કૃતો ગુણેભ્યઃ સ્યાદાત્મા તદ્વદિહોચ્યતે

યથા ગાઢાન્ધકારસ્થો ન કિઞ્ચિદિહ પશ્યતિ ।
અલક્ષ્યઞ્ચ તથા યોગી પ્રપઞ્ચં નૈવ પશ્યતિ

યથા નિમીલને કાલે પ્રપઞ્ચં નૈવ પશ્યતિ ।
તથૈવોન્મીલનેઽપિ સ્યાદેતદ્ધ્યાનસ્ય લક્ષણમ્

જનઃ સ્વદેહકણ્ડૂતિં વિજાનાતિ યથા તથા ।
પરં બ્રહ્મસ્વરૂપી ચ વેત્તિ વિશ્વવિચેષ્ટિતમ્

વિદિતે પરમે તત્ત્વે વર્ણાતીતે હ્યવિક્રિયે ।
કિઙ્કરત્વં હિ ગચ્છન્તિ મન્ત્રા મન્ત્રાધિપૈઃ સહ

આત્મૈકભાવનિષ્ઠસ્ય યા યા ચેષ્ટા તદર્ચનમ્ ।
યો યો જલ્પઃ સ સન્મન્ત્રસ્તદ્ધ્યાનં યન્નિરીક્ષણમ્

દેહાભિમાને ગલિતે વિજ્ઞાતે પરમાત્મનિ ।
યત્ર યત્ર મનો યાતિ તત્ર તત્ર સમાધયઃ

ભિદ્યતે હૃદયગ્રન્થિશ્છિદ્યન્તે સર્વસંશયાઃ ।
ક્ષીયન્તે ચાસ્ય કર્માણિ તસ્મિન્ દૃષ્ટે પરાત્મનિ

યોગીન્દ્રેણ યદા પ્રાપ્તં નિર્મલં પરમં પદમ્ ।
દેવાસુરપદં યત્તત્પ્રાપ્તઞ્ચાપિ ન ગૃહ્યતે

યઃ પશ્યેત્ સર્વગં શાન્તમાનન્દાત્મકમવ્યયમ્ ।
તસ્ય કિઞ્ચિદનાલભ્યં જ્ઞાતવ્યં નાવશિષ્યતે

સમ્પ્રાપ્તે જ્ઞાનવિજ્ઞાને જ્ઞેયે ચ હૃદિ સંસ્થિતે ।
લબ્ધે શાન્તિપદે દેવિ ન યોગો નૈવ ધારણા

પરે બ્રહ્મણિ વિજ્ઞાતે સમસ્તૈનીયમૈરલમ્ ।
તાલવૃન્તેન કિં કાર્યં લબ્ધે મલયમારુતે

આસિકાબન્ધનં નાસ્તિ નાસિકાબન્ધનં ન હિ ।
ન યમો નિયમો નાસ્તિ સ્વયમોમિતિ પશ્યતામ્

ન પદ્માસનતો યોગો ન નાસાગ્રનિરીક્ષણમ્ ।
એક્યં જીવાત્મનોરાહુર્યોગં યોગવિશારદાઃ

ધ્યાયતાં ક્ષણમાત્રં હિ શ્રદ્ધયા પરમન્ત્વિહ ।
યદ્ભવેત્ સુમહત્ પુણ્યં તસ્યાન્તો નૈવ ગણ્યતે

ક્ષણં બ્રહ્માહમસ્મીતિ યઃ કુર્યાદાત્મચિન્તનમ્ ।
સ સર્વં પાતકં હન્યાત્તમઃ સૂર્યોદયો યથા

વ્રતક્રતુતપસ્તીર્થદાનદેવાર્ચનાદિષુ ।
યત્ ફલં કોટિગુણિતં તદવાપ્નોતિ તત્ત્વવિત્

ઉત્તમા સહજાવસ્થા મધ્યમા ધ્યાનધારણા ।
જપસ્તુતિઃ સ્યાદધમા હોમપૂજાઽધમાધમા

ઉત્તમા તત્ત્વચિન્તા સ્યાજ્જપચિન્તા તુ મધ્યમા ।
શાસ્ત્રચિન્તાઽધમા જ્ઞેયા લોકચિન્તાઽધમાધમા

પૂજાકોટિસમં સ્તોત્રં સ્તોત્રકોટિસમો જપઃ ।
જપકોટિસમં ધ્યાનં ધ્યાનકોટિસમો લયઃ

ન હિ ધ્યાનાત્ પરો મન્ત્રો ન દેવસ્ત્વાત્મનઃ પરઃ ।
નાનુસન્ધાત્ પરા પૂજા ન હિ તૃપ્તેઃ પરં ફલમ્

અક્રિયૈવ પરા પૂજા મૌનમેવ પરો જપઃ ।
અચિન્તેવ પરં ધ્યાનમનિચ્છૈવ પરં ફલમ્

મન્ત્રોદકૈવીના સન્ધ્યાં પૂજાહોમૈવીના તપઃ ।
ઉપચારૈવીના પૂજાં યોગી નિત્યં સમાચરેત્

નિઃસઙ્ગશ્ચ વિસઙ્ગશ્ચ નિસ્તીર્ણોપાધિવાસનઃ ।
નિજસ્વરૂપનિર્મગ્નઃ સ યોગી પરતત્ત્વવિત્

દેહો દેવાલયો દેવિ જીવો દેવઃ સદાશિવઃ ।
ત્યજેદજ્ઞાનનિર્માલ્યં સોઽહમ્ભાવેન પૂજયેત્

જીવઃ શિવઃ શિવો જીવઃ સ જીવઃ કેવલઃ શિવઃ ।
પાશબદ્ધઃ સ્મૃતો જીવઃ પાશમુક્તઃ સદાશિવઃ

તુષેણ બદ્ધો વ્રીહિઃ સ્યાત્તુષાભાવે હિ તણ્ડુલઃ ।
કર્મબદ્ધઃ સ્મૃતો જીવઃ કર્મમુક્તઃ સદાશિવઃ

અગ્ની તિષ્ઠતિ વિપ્રાણાં હૃદિ દેવો મનીષિણામ્ ।
પ્રતિમાસ્વપ્રબુદ્ધાનાં સર્વત્ર વિદિતાત્મનામ્

યો નિન્દાસ્તુતિશીતોષ્ણસુખદુઃખારિબન્ધુષુ ।
સમ આસ્તે સ યોગીન્દ્રો હર્ષાહર્ષવિવજીતઃ

નિસ્પૃહો નિત્યસન્તુષ્ટઃ સમદર્શી જિતેન્દ્રિયઃ ।
આસ્તે દેહે પ્રવાસીવ યોગી પરમતત્ત્વવિત્

નિઃસઙ્કલ્પો નિવીકલ્પો નિલીપ્તોપાધિવાસનઃ ।
નિજસ્વરૂપનિર્મગ્નઃ સ યોગી પરતત્ત્વવિત્

યથા પઙ્ગ્વન્ધબધિરક્લીબોન્મત્તજડાદયઃ ।
નિવસન્તિ કુલેશાનિ તથા યોગી ચ તત્ત્વવિત્

પઞ્ચમુદ્રાસમુત્પન્નપરમાનન્દનિર્ભરઃ ।
ય આસ્તે સ તુ યોગીન્દ્રઃ પશ્યત્યાત્માનમાત્મનિ

અલિમાંસાઙ્ગનાસઙ્ગે યત્ સુખં જાયતે પ્રિયે ।
તદેવ મોક્ષો વિદુષામબુધાનાન્તુ પાતકમ્

સદા માંસાસવોલ્લાસી સદા ચરણચિન્તકઃ ।
સદાસંશયહીનો યઃ કુલયોગી સ ઉચ્યતે

પિબન્મદ્યં પલં ખાદન્ સ્વેચ્છાચારપરાયણઃ ।
અહં તદનયોરૈક્યં ભાવયન્નિવસેત્ સુખી

આમિષાસવસૌરભ્યહીનં યસ્ય મુખં ભવેત્ ।
પ્રાયશ્ચિત્તી સ વર્જ્યશ્ચ પશુરેવ ન સંશયઃ

યાવદાસવગન્ધઃ સ્યાત્ પશુઃ પશુપતિઃ સ્વયમ્ ।
વિનાલિમાંસગન્ધેન સાક્ષાત્ પશુપતિઃ પશુઃ

લોકે નિકૃષ્ટમુત્કૃષ્ટં લોકોત્કૃષ્ટં નિકૃષ્ટકમ્ ।
કુલમાર્ગ સમુદ્દિષ્ટં ભૈરવેણ મહાત્મના

અનાચારઃ સદાચારસ્ત્વકાર્ય કાર્યમુત્તમમ્ ।
અસત્યમપિ સત્યં સ્યાત્ કૌલિકાનાં કુલેશ્વરિ

અપેયમપિ પેયં સ્યાદભક્ષ્યં ભક્ષ્યમેવ ચ ।
અગમ્યમપિ ગમ્યં સ્યાત્ કૌલિકાનાં કુલેશ્વરિ

ન વિધિર્ન નિષેધઃ સ્યાન્ન પુણ્યં ન ચ પાતકમ્ ।
ન સ્વર્ગો નૈવ નરકં કૌલિકાનાં કુલેશ્વરિ

અનભિજ્ઞા અભિજ્ઞન્તિ દરિદ્રા ધનયન્તિ ચ ।
વિનષ્ટા અપિ વર્દ્ધન્તે કૌલિકાઃ કુલનાયિકે

રિપવશ્ચાપિ મિત્રન્તિ સાક્ષાદ્દાસન્તિ ભૂમિપાઃ ।
બાન્ધવન્તિ જનાઃ સર્વે કૌલિકાનાં કુલેશ્વરિ

વિમુખાઃ સુમુખાઃ સર્વે ગવીતાઃ પ્રણયન્તિ ચ ।
બાધકાઃ સાધકાયન્તે કૌલિકાનાં કુલેશ્વરિ

નિર્ગુણાઃ સગુણાયન્તે અકુલં સુકુલાયતે ।
અધર્માશ્ચાપિ ધર્મન્તિ કૌલિકાનાં કુલેશ્વરિ

મૃત્યુર્વૈદ્યાયતે દેવિ સાક્ષાત્ સ્વર્ગાયતે ગૃહમ્ ।
પુણ્યાયન્તેઽઙ્ગનાસઙ્ગાઃ કૌલિકાનાં કુલેશ્વરિ

બહુનાત્ર કિમુક્તેન કુલયોગીશ્વરાઃ પ્રિયે ।
સદા સઙ્કલ્પસિદ્ધાઃ સ્યુર્નાત્ર કાર્યા વિચારણા

યેન કેનાપિ વેશેન યેન કેનાપ્યલક્ષિતઃ ।
યત્ર કુત્રાશ્રમે તિષ્ઠેત્ કુલયોગી કુલેશ્વરિ

યોગિનો વિવિધૈર્વેશૈર્નરાણાં હિતકારિણઃ ।
ભ્રમન્તિ પૃથિવીમેતામવિજ્ઞાતસ્વરૂપિણઃ

સકૃન્નૈવાત્મવિજ્ઞાનં ક્ષપયન્તિ કુલેશ્વરિ ।
ઉન્મત્તમૂકજડવન્નિવસેલ્લોકમધ્યતઃ

અલક્ષ્યો હિ યથા લોકે વ્યોમ્નિ ચન્દ્રાર્કયોગતઃ ।
નક્ષત્રાણાં ગ્રહાણાઞ્ચ તથા વૃત્તન્તુ યોગિનામ્

આકાશે પક્ષિણાં દેવિ જલેઽપિ જલચારિણામ્ ।
યથા ગતિર્ન દૃશ્યેત તથા વૃત્તં હિ યોગિનામ્

અસન્ત ઇવ ભાષન્તે ચરન્ત્યજ્ઞા ઇવ પ્રિયે ।
પામરા ઇવ દૃશ્યન્તે કુલયોગ વિશારદાઃ

જના યથાવમન્યન્તે ગચ્છેયુર્નૈવ સઙ્ગતિમ્ ।
ન કિઞ્ચિદપિ ભાષન્તે તથા યોગી પ્રવર્ત્તતે

મુક્તોઽપિ બાલવત્ ક્રીડેત્ કુલેશો જડવચ્ચરેત્ ।
વદેદુન્મત્તવદ્વિદ્વાન્ કુલયોગી મહેશ્વરિ

યથા હસતિ લોકોઽયં જુગુપ્સતિ ચ કુત્સતિ ।
વિલોક્ય દૂરતો યાતિ તથા યોગી પ્રવર્ત્તતે

ક્વચિચ્છિષ્ટઃ ક્વચિદ્ભ્રષ્ટઃ ક્વચિદ્ ભૂતપિશાચવત્ ।
નાનાવેશધરો યોગી વિચરેજ્જગતીતલે

યોગી લોકોપકારાય ભોગાન્ ભુઙ્ક્તે ન કાંઙ્ક્ષયા ।
અનુગૃહ્ણન્ જનાન્ સર્વાન્ ક્રીડેચ્ચ પૃથિવીતલે

સર્વશોષી યથા સૂર્યઃ સવભોગી યથાઽનલઃ ।
યોગી ભુક્ત્વાખિલાન્ ભોગાન્ તથા પાપૈર્ન લિપ્યતે

સર્વસ્પર્શી યથા વાયુર્યથાકાશશ્ચ સર્વગઃ ।
સર્વે યથા નદીસ્નાતાસ્તથા યોગી સદા શુચિઃ

યથા ગ્રામગતં તોયં નદીયુક્તં ભવેચ્છુચિ ।
તથા મ્લેચ્છગૃહાન્નાદિ યોગિહસ્તાપીતં શુચિ

યથાઽઽચરન્તિ દેવેશિ કુલજ્ઞાનવિશારદાઃ ।
તદેવ વિદુષાં માન્યમાત્મનો હિતકાઙ્ક્ષિણામ્

યસ્મિંશ્ચરન્તિ યોગીશાઃ સા માર્ગઃ પરમો મતઃ ।
યસ્યામુદેતિ સૂર્યો હિ પૂર્વાશા સા નિગદ્યતે

યત્ર યત્ર ગજો યાતિ તત્ર માર્ગો યથા ભવેત્ ।
કુલયોગી વરેદ્ યત્ર સ સ માર્ગઃ કુલેશ્વરિ

નદીં વક્રામૃજું કર્ત્તું નિરોદ્ધું તત્પ્રવાહકમ્ ।
સ્વેચ્છાવિહારિણં શાન્તં કો વા વારયિતું ક્ષમઃ

યદ્વન્મન્ત્રબલોપેતઃ ક્રીડનીયૈર્ન દૃશ્યતે ।
તદ્વન્ન દૃશ્યતે જ્ઞાની ક્રીડન્નિન્દ્રિયપન્નગૈઃ

નિવૃત્તદુઃખસન્તુષ્ટા નિર્દ્વન્દ્વા ગતમત્સરાઃ ।
કુલજ્ઞાનરતાઃ શાન્તાસ્ત્વદ્ભક્તાસ્તે ચ કૌલિકાઃ

અમદક્રોધદમ્ભાશાહઙ્કારાઃ સત્યવાદિનઃ ।
કૌલિકેન્દ્રા હ્યચપલા યે નેન્દ્રિયવશાનુગાઃ

કીર્ત્ત્યમાને કુલે યેષાં રોમાઞ્ચો ગદ્ગદસ્વરઃ ।
આનન્દાશ્રુ પતેદ્દેવિ કથિતાઃ કૌલિકોત્તમાઃ

સર્વધર્માધિકો લોકે કુલધર્મઃ શિવોદિતઃ ।
ઇતિ તે નિશ્ચિતધિયઃ પ્રોક્તાસ્તે કૌલિકોત્તમાઃ

યો ભવેત્ કુલતત્ત્વજ્ઞઃ કુલશાસ્ત્રવિશારદઃ ।
કુલાર્ચનરતઃ સ સ્યાત્ કૌલિકો નાપરઃ પ્રિયે

કુલભક્તાન્ કુલજ્ઞાનાન્ કુલાચારકુલવ્રતાન્ ।
પ્રીતો ભવતિ યો દૃષ્ટ્વા કૌલિકઃ સ ચ મે પ્રિયઃ

તત્ત્વત્રયશ્રીચરણમૂલમન્ત્રાર્થતત્ત્વવિત્ ।
દેવતાગુરુભક્તાશ્ચ કૌલિકઃ સ્યાચ્ચ દીક્ષયા

દુર્લભં સર્વલોકેષુ કુલાચાર્યસ્ય દર્શનમ્ ।
સુપાકેનૈવ પુણ્યાનાં લભ્યતે નાન્યથા પ્રિયે

સંસ્મૃતઃ કીત્તીતો દૃષ્ટો વન્દિનો ભાષિતોઽપિ વા ।
પુનાતિ કુલધમીષ્ઠશ્ચાણ્ડાલોઽપિ યદૃચ્છયા

સર્વજ્ઞો વાપિ મૂર્ખો વાપ્યુત્તમો વાઽધમોઽપિ વા ।
યત્ર દેવિ કુલજ્ઞાની તત્રાહઞ્ચ ત્વયા સહ

નાહં વસામિ કૈલાસે ન મેરૌ ન ચ મન્દિરે ।
કુલજ્ઞા યત્ર તિષ્ઠન્તિ તત્ર તિષ્ઠામિ ભામિનિ

સુદૂરમપિ ગન્તવ્યં યત્ર માહેશ્વરો જનઃ ।
દ્રષ્ટવ્યઞ્ચ પ્રયત્નેન તત્ર સન્નિહિતો હ્યહમ્

અતિદૂરસ્થિતો વાપિ દ્રષ્ટવ્યઃ કુલદેશિકઃ ।
સમીપે વર્ત્તમાનોઽપિ ન દ્રષ્ટવ્યઃ પશુઃ પ્રિયે

કુલજ્ઞાની વસેદ્ યત્ર સ દેશઃ પુણ્યભાક્ તતઃ ।
દર્શનાદર્ચનાત્તસ્ય ત્રિસપ્તકુલમુદ્ધરેત્

કુલજ્ઞાનિનમાલોક્ય સ્વસન્તાનગૃહે સ્થિતમ્ ।
શંસન્તિ પિતરસ્તસ્ય યાસ્યામઃ પરમાં ગતિમ્

સમાશ્વસન્તિ પિતરઃ સુવૃષ્ટિમિવ કર્ષકાઃ ।
યોઽસ્મત્કુલેષુ પુત્રો વા પૌત્રો વા કૌલિકો ભવેત્

સ ધન્યઃ ખલુ લોકેઽસ્મિન્ પુરુષઃ ક્ષીણકલ્મષઃ ।
યત્સમીપં સમાયાન્તિ કુલાચાર્યા મુદા પ્રિયે

કૌલિકેન્દ્રે સમાયાતે કૌલિકાવસથં પ્રતિ ।
સમાયાન્તિ મુદા દેવિ યોગિન્યો યોગિભિઃ સહ

પ્રવિશ્ય કુલયોગીન્દ્રં ભણન્તે પિતૃદેવતાઃ ।
તસ્માત્ સમ્પૂજયેદ્ભક્ત્યા કુલજ્ઞાનપરાયણાન્

અભ્યર્ચયિત્વા ત્વાં દેવિ ત્વદ્ભક્તાન્નાર્ચયન્તિ યે ।
પાપિષ્ઠાસ્ત્વત્પ્રસાદસ્ય ભાજનં ન ભવન્તિ તે

નૈવેદ્યં પુરતો ન્યસ્તં દર્શનાત્ સ્વીકૃતં ત્વયા ।
રસાન્ ભક્તસ્ય જિહ્વાગ્રાદશ્નામિ કમલેક્ષણે

ત્વદ્ભક્તપૂજનાદ્દેવિ પૂજિતોઽહં ન સંશયઃ ।
તસ્માન્મમ પ્રિયાકાઙ્ક્ષી ત્વદ્ભક્તાનેવ પૂજયેત્

યત્ કૃતં કુલનિષ્ઠાનાં તદ્દેવાનાં કૃતં ભવેત્ ।
સુરાઃ કુલપ્રિયાઃ સર્વે તસ્માત્ કૌલિકમર્ચયેત્

ન તુષ્યામ્યહમન્યત્ર તથા ભક્ત્યા સુપૂજિતઃ ।
કૌલિકેન્દ્રેઽચીતે સમ્યક્ યથા તુષ્યામિ પાર્વતિ

યત્ ફલં કૌલિકેન્દ્રાણાં પૂજયા લભતે પ્રિયે ।
તત્ ફલં નાપ્નુયાત્તીર્થતપોદાનમખવ્રતૈઃ

દત્તમિષ્ટં હુતં તપ્તં પૂજિતં જપ્તમમ્બિકે ।
કૌલિકસ્ય ભવેદ્વયર્થં કુલજ્ઞં યોઽવમાનયેત્

શ્મશાનં તદ્ ગૃહં દેવિ સ પાપી શ્વપચાધમઃ ।
યઃ પ્રવિશ્ય કુલં ધર્મ કુલાચારં ન વેત્તિ ચેત્

કુલનિષ્ઠાન્ પરિત્યજ્ય યચ્ચાન્યસ્મૈ પ્રદીયતે ।
તદ્દાનં નિષ્ફલં દેવિ દાતા ચ નરકં વ્રજેત્

ભિન્નભાણ્ડે જલં યદ્વત્ શિલાયામુપ્તબીજવત્ ।
ભસ્મનીવ હુતં હવ્યં તદ્વદ્દાનમકૌલિકે

યથાશક્ત્યા તુ યત્ કિઞ્ચિદ્ યો દદ્યાત્ કુલયોગિને ।
વિશેષતિથિષુ પ્રીત્યા તત્ફલં નૈવ વર્ણ્યતે

યો દેવિ સ્વયમાહૂય કુલજ્ઞાનાન્ શુભે દિને ।
અભ્યર્ચ્ય દેવતાબુદ્ધ્યા ગન્ધપુષ્પાક્ષતાદિભિઃ

માદિભિઃ પઞ્ચમુદ્રાભિઃ સદ્ભક્ત્યા પરિતોષયેત્ ।
તેષુ તુષ્ટેષ્વહં તુષ્ટસ્તુષ્ટાઃ સ્યુઃ સર્વદેવતાઃ

ભગિનીં વા સુતાં ભાર્યાં યો દદ્યાત્ કુલયોગિને ।
મધુમત્તાય દેવેશિ તસ્ય પુણ્યં ન ગણ્યતે

અનિખાતવિનિક્ષિપ્તમપ્રયત્નેન વદ્ધીતમ્ ।
પરલોકસ્ય પાથેયં વીરચક્રેઽપીતં મધુ

પાપાચારસમાયુક્તં સર્વલોકબહિષ્કૃતમ્ ।
જાયતે હિ કુલદ્રવ્યં કુલયોગીશ્વરાપીતમ્

યસ્મિન્ દેશે વસેત્ વીરઃ કુલપૂજારતઃ પ્રિયે ।
સોઽપિ દેશો ભવેત્ પૂતઃ કિં પુનસ્તત્પુરસ્થિતાઃ

કૌલિકેન્દ્રે સકૃદ્ભુક્તે પુણ્યં કોટિગુણં ભવેત્ ।
કિં પુનર્બહુભિર્ભુક્તૈસ્તત્ પુણ્યં નૈવ ગણ્યતે

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન સર્વાવસ્થાસુ સર્વદા ।
કુલધર્મરતો ભૂયાત્ કુલજ્ઞાનિનમર્ચયેત્

જ્ઞાનિનોઽજ્ઞાનિનો વાપિ યાવત્ દેહસ્ય ધારણા ।
તાવદ્વર્ણાશ્રમાચારઃ કર્ત્તવ્યઃ કર્મમુક્તયે

કર્મણોન્મૂલિતેઽજ્ઞાને જ્ઞાનેન શિવતાં વ્રજેત્ ।
શિવે તેનૈવ મુક્તિઃ સ્યાદતઃ કર્મ સમાચરેત્

કુર્યાદનિન્દ્યકર્માણિ નિત્યકર્માણિ વા ચરેત્ ।
કર્મમુક્તઃ સુખાકાઙ્ક્ષી કર્મનિષ્ઠઃ સુખં વ્રજેત્

સર્વકર્માણિ સંત્યક્તું ન શક્યં દેહધારિણા ।
ત્યજેત્ કર્મફલં યો વા સ ત્યાગીત્યભિધીયતે

સ્વકાર્યેષુ પ્રવર્ત્તન્તે કરણાનીતિ ચિન્તયેત્ ।
અહમ્ભાવમપાસ્યૈવ યઃ કુર્યાત્ સ ન લિપ્યતે

ક્રિયમાણાનિ કર્માણિ જ્ઞાનપ્રાપ્તેરનન્તરમ્ ।
ન ચ સ્પૃશન્તિ તત્ત્વજ્ઞં જલં પદ્મદલં યથા

તન્નિષ્ઠસ્ય ચ કર્માણિ પુણ્યાપુણ્યાનિ સંક્ષયમ્ ।
પ્રયાન્તિ નૈવ લિપ્યન્તે ક્રિયમાણાનિ વા પુનઃ

ઉત્પન્નસહજાનન્દતત્ત્વજ્ઞાનરતઃ પ્રિયે ।
સંત્યક્તસર્વસઙ્કલ્પઃ સ વિદ્વાન્ કર્મ સન્ત્યજેત્

વૃથૈવ યૈઃ પરિત્યક્તં કર્મકાણ્ડમપણ્ડિતૈઃ ।
પાષણ્ડાઃ પણ્ડિતમ્મન્યાસ્તે યાન્તિ નરકં પ્રિયે

ફલં પ્રાપ્ય યથા વૃક્ષઃ પુષ્પં ત્યજતિ નિસ્પૃહઃ ।
તત્ત્વં પ્રાપ્ય તથા યોગી ત્યજેત્ કર્મપરિગ્રહમ્

અશ્વમેધાયુતેનાપિ બ્રહ્મહત્યાયુતેન ચ ।
પુણ્યપાપૈર્ન લિપ્યન્તે યેષાં બ્રહ્મ હૃદિ સ્થિતમ્

પૃથિવ્યાં યાનિ કર્માણિ જિહ્વોપસ્થનિમિત્તતઃ ।
જિહ્વોપસ્થપરિત્યાગી કર્મણા કિં કરિષ્યતિ

ઇતિ તે કથિતં કિઞ્ચિત્ યોગં યોગીશલક્ષણમ્ ।
સમાસેન કુલેશાનિ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
યોગસંસ્થાપનકથનં નામ નવમોલ્લાસઃ

અથ દશમોલ્લાસઃ
શ્રી દેવ્યુવાચ
કુલેશ શ્રોતુમિચ્છામિ વિશેષદિવસાર્ચનમ્ ।
તત્સપર્યાફલં દેવ વદ મે પરમેશ્વર

ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

ઉત્તમા નિત્યપૂજા સ્યાત્ મધ્યમં પર્વપૂજનમ્ ।
માસપૂજાઽધમા દેવિ માસાદૂર્ધ્વ પશુર્ભવેત્

વિહિતૈર્માદિભિર્દ્રવ્યૈર્માસાદૂર્ધ્વં સમર્ચનમ્ ।
પશોર્ભૂયઃ પ્રવેશેચ્છા યદિ સ્યાદ્દીક્ષયેત્ પુનઃ

મદ્યં માંસઞ્ચ મત્સ્યશ્ચ મુદ્રા મૈથુનમેવ ચ ।
મકારપઞ્ચકં દેવિ દેવતાપ્રીતિકારકમ્

માદિપઞ્ચકમીશાનિ દેવતાપ્રીતયે સુધીઃ ।
યથાવિધિ નિષેવેત તૃષ્ણયા ચેત્ સ પાતકી

કૃષ્ણાષ્ટમીચતુર્દ્દશ્યાવમાવાસ્યાથ પૂણીમા ।
સંક્રાન્તિઃ પઞ્ચ પર્વાણિ તેષુ પુણ્યદિનેષુ ચ

ગુરુજન્મદિને પ્રાપ્તે તદ્ગુરોસ્તદ્ગુરોરપિ ।
માનવૌઘાદિપુંસાઞ્ચ સ્વજન્મદિવસે તથા

સમ્પત્તૌ ચ યજેલ્લાભે તપોદીક્ષાવ્રતોત્સવે ।
પીઠોપગમને વીરપીઠે સ્વજનદર્શને

દેશિકાગમને પુણ્યતીર્થદૈવતદર્શને ।
એવમાદિષુ દેવેશિ વિશેષદિવસેષુ ચ

યથાધનં યથાશ્રદ્ધં યથાદ્રવ્યં યથોચિતમ્ ।
યથાકાલં યથાદેશં તથા પૂજાં સમાચરેત્

આચાર્યેણ વિધાનેન કારયેચ્ચક્રપૂજનમ્ ।
સ્વયં વા પૂજયેદ્દેવિ બિન્દુપૂજાપુરઃસરમ્

સ તે લોકમવાપ્નોતિ પુનરાવૃત્તિવજીતમ્ ।
અકુર્વન્ કૌલિકો મોહાદ્દેવતાશાપમાપ્નુયાત્

માસે વાપિ ત્રિમાસે વા ષણ્માસે વત્સરેઽપિ વા ।
શ્રીગુરું પૂજયેદ્ભક્ત્યાઽપ્રાપ્તે તત્સ્ત્રીસુતાદિકાન્

તદભાવે કુલજ્ઞઞ્ચ તચ્છિષ્યં વાન્યયોગિનમ્ ।
સન્તોષયેત્ કુલદ્રવ્યૈઃ કુલપૂજાપુરઃસરમ્

રોગેષ્વાપત્સુ દોષેષુ દુઃસઙ્ગે દુનીમિત્તકે ।
પૂજયેદ્ યોગિનીવૃન્દં દેવિ તદ્દોષશાન્તયે

યત્રૈકામ્નાયતત્ત્વજ્ઞઃ કુલાચાર્યઃ કુલેશ્વરિ ।
કૌલિકાસ્ત્રિચતુઃપઞ્ચ શક્તયશ્ચ તથા પ્રિયે

પૃથગ્વા પૂજયેદ્દેવિ મિથુનાકારતોઽપિ વા ।
ગન્ધપુષ્પાક્ષતાદ્યૈસ્તુ દેવેશિ સમલઙ્કૃતાઃ ।
ભક્ષ્યભોજ્યાદિપિશિતૈઃ પદાર્થૈઃ ષડ્રસાન્વિતૈઃ

પ્રૌઢોલ્લાસેન સહિતા યદિ તા નિવસન્તિ ચ ।
તચ્છ્રીચક્રમિતિ પ્રોક્તં વૃન્દઞ્ચાપિ તદુચ્યતે

કુર્યાન્નવકુમારીણાં પૂજામાશ્વિનમાસકે ।
પ્રાતનીમન્ત્રયેદ્ભક્ત્યા સાધકઃ શુદ્ધમાનસઃ

મનોહરામેકવર્ષી બાલાઞ્ચ શુભલક્ષણામ્ ।
મન્ત્રી સ્નાત્વાથ શુદ્ધાત્મા કુર્યાદ્દેવિ ક્રમાર્ચનમ્

અભ્યઙ્ગસ્નાનશુદ્ધાન્તાં પૂજાસદનમાનયેત્ ।
દેવતાસન્નિધૌ બાલામુપવેશ્ય સમર્ચયેત્

ગન્ધપુષ્પાદિભિર્ધૂપૈર્દીપૈશ્ચ કુલદીપકૈઃ ।
ભોગ્યભોજ્યાન્નપાનાદ્યૈઃ ક્ષીરાજ્યમધુમાંસકૈઃ ।
કદલીનારિકેલાદિફલૈસ્તાં પરિતોષયેત્

સશક્તિકઃ સ્વયં દેવિ પ્રૌઢાન્તોલ્લાસસંયુતઃ ।
યથાશક્તિ જપેદેકોત્તરવૃદ્ધ્યાઽથવા મનુમ્

બાલામલઙ્કૃતાં પશ્યન્ ચિન્તયેત્ સ્વેષ્ટદેવતામ્ ।
તતસ્તાં દેવતાબુદ્ધ્યા નમસ્કૃત્ય વિસર્જયેત્

દ્વિતીયાયાં દ્વિવર્ષાન્તામેકવર્ષાઞ્ચ પૂજયેત્ ।
એવં તિથૌ કુમારીઞ્ચ યજેત્ પૂર્વદિનાચીતામ્

નવમ્યામેકવર્ષાદિ-નવવર્ષાન્તકન્યકાઃ ।
બાલા શુદ્ધા ચ લલિતા માલિની ચ વસુન્ધરા ।
સરસ્વતી રમા ગૌરી દુર્ગા ચ નવ કીત્તીતાઃ

ત્રિતારાદ્યૈર્નમોઽન્તૈશ્ચ દેવતાપદપશ્ચિમૈઃ ।
નામભિશ્ચ ચતુર્થ્યન્તૈઃ પૂજયેત્તાઃ પૃથક્ પૃથક્

બટુકં પઞ્ચવર્ષઞ્ચ નવવર્ષં ગણેશ્વરમ્ ।
ગન્ધપુષ્પામ્બરાકલ્પૈર્યથાવિભવવિસ્તરૈઃ

અભ્યર્ચ્ય દેવતાબુદ્ધ્યા પદાર્થૈઃ પરિતોષયેત્ ।
સ્વકાર્યફલસિદ્ધ્યર્થં વિત્તશાઠ્યવિવજીતઃ

નવરાત્રં જપેદેકોત્તરવૃદ્ધ્યા ક્રમેણ ચ ।
નવરાત્રકૃતાં પૂજાં દેવિ દેવ્યૈ સમર્પયેત્

તામ્બૂલં દક્ષિણાં દત્ત્વા કુમારીસ્તા વિસર્જયેત્ ।
એવં નવકુમારીણામર્ચનં પ્રાતવત્સરમ્

યઃ કરોતિ સ પુણ્યાત્મા દેવતાપ્રીતિમાપ્નુયાત્ ।
મનોઽભિલાષં સમ્પ્રાપ્ય નિવસેત્તવ સન્નિધૌ

અથવા યૌવનારૂઢાઃ પ્રમદા નવ પાર્વતિ ।
મનોજ્ઞાઃ પૂજયેદ્ભક્ત્યા નવરાત્રિષુ મન્ત્રવિત્

હૃલ્લેખાં ગગનાં રક્તાં મહોચ્છુષ્માં કરાલિકામ્ ।
ઇચ્છાં જ્ઞાનાં ક્રિયાં દુર્ગાં બટુકઞ્ચ ગણેશ્વરમ્ ।
પૂર્વવત્ પૂર્વમદ્યાદ્યૈઃ પદાર્થૈઃ પરિતોષયેત્

પ્રૌઢાન્તોલ્લાસસંયુક્તાઃ સન્તુષ્ટા યદિ તાઃ પ્રિયે ।
સાધકસ્તુષ્ટિમાસાદ્ય નિવસેત્તવ સન્નિધૌ

એવં યઃ પૂજયેદ્દેવિ પ્રતિવર્ષં યતવ્રતઃ ।
ષણ્માસે વા ત્રિમાસે વા માસે માસેઽથવા પ્રિયે

તિસ્રો વા પઞ્ચ વા સપ્ત પૂજયેદ્દેવતાધિયા ।
સર્વૈશ્વર્યસમૃદ્ધાત્મા સ ભવેદાવયોઃ પ્રિયઃ

ભૃગુવારે કુલેશાનિ કાન્તામારૂઢયૌવનામ્ ।
સર્વલક્ષણસમ્પન્નામનુકૂલાં મનોરમામ્

કુલાકુલાષ્ટકાં દેવિ નિમન્ત્ર્યાહૂય પુષ્પિણીમ્ ।
અભ્યઙ્ગસ્નાનશુદ્ધાઙ્ગીમાસને ચોપવેશયેત્

ગન્ધપુષ્પામ્બરાકલ્પૈરલઙ્કૃત્ય વિધાનવિત્ ।
આત્માનં ગન્ધપુષ્પાદ્યૈરલઙ્કુર્યાત્ કુલેશ્વરિ

આવાહ્ય દેવતાં તસ્યાં યજેન્ન્યાસક્રમેણ ચ ।
કૃત્વા ક્રમાર્ચનં ધૂપદીપાઞ્ચ કુલદીપકાન્

પ્રદર્શ્ય દેવતાબુદ્ધ્યા પદાર્થૈઃ ષડ્રસાન્વિતૈઃ ।
માંસાદિભક્ષ્યભોજ્યાદ્યૈસ્તોષયેદ્દેવિ ભક્તિતઃ

પ્રૌઢાન્તોલ્લાસસહિતાં તાં પ્રપશ્યન્ જપેન્મનુમ્ ।
યૌવનોલ્લાસસહિતઃ સ્વયં તદ્ધ્યાનતત્પરઃ

નિવીકારેણ ચિત્તેન હ્યષ્ટોત્તરસહસ્રકમ્ ।
જપાદિકં સમર્પ્યાથ તયા સહ નિશાં નયેત્

ત્રિપઞ્ચસપ્તનવસુ ભૃગુવારેષુ યઃ પ્રિયે ।
પૂજયેદ્વિધિનાઽનેન તસ્ય પુણ્યં ન ગણ્યતે

ચતુઃ પીઠાર્ચનફલં સ પ્રાપ્નોતિ કુલેશ્વરિ ।
યદ્ યત્ સ્વમનસોઽભીષ્ટં તત્તદાપ્નોત્યસંશયમ્

નવમ્યાં વાર્ચયેદેવં વિધાનેન વિધાનવિત્ ।
સ્તોત્રૈઃ સંપૂજયેત્ સર્વૈર્મહદૈશ્વર્યમાપ્નુયાત્

કુર્યાત્ કર્કટકે વાપિ મકરે મિથુનાર્ચનમ્ ।
તુલાયાં સિંહમેષે વા સર્વસંક્રાન્તિષુ પ્રિયે

ગૌરીશિવૌ રમાવિષ્ણૂ વાણીસરસિજાસનૌ ।
શચીન્દ્રૌ રોહિણીચન્દ્રૌ સ્વાહાગ્ની ચ પ્રભારવી

ભદ્રકાલીવીરભદ્રૌ ભૈરવીભૈરવાવપિ ।
મિથુનાનિ નવાભ્યર્ચ્ય પૂર્વોક્તેનૈવ વર્ત્મના

ત્રિતારાદિનમોઽન્તેન તત્તન્નામ્ના વિધાનવિત્ ।
ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ પૂજ્ય મદ્યાદ્યૈઃ પરિતોષયેત્

પ્રૌઢાન્તોલ્લાસયુક્તાનિ કુર્વીત મિથુનાનિ ચ ।
એવં કૃતે ન સન્દેહસ્તુષ્ટા મિથુનદેવતાઃ ।
અનુગૃહ્ણન્તિ તં દેવિ પ્રયચ્છન્તિ મનોરથમ્

પ્રતિવર્ષન્તુ યઃ કુર્યાત્ સભક્ત્યા મિથુનાર્ચનમ્ ।
તવ લોકે સ નિવસેત્ સર્વૈશ્વર્યસમન્વિતઃ

અથ વૈશાખમાસસ્ય શુક્લપ્રતિપદીશ્વરિ ।
બ્રાહ્મે મુહૂર્ત્તે ઉત્થાય સ્નાનં સન્ધ્યામુપાસ્ય ચ

મનોજ્ઞે રહસિ સ્થાને પૂર્વાશાભિમુખસ્થિતઃ ।
આત્માનં ગન્ધપુષ્પાદ્યૈરલઙ્કૃત્ય વિધાનવિત્

કૃત્વા પુરોદિતન્યાસાન્ દેવતાભાવમાસ્થિતઃ ।
કિઞ્ચિદભ્યુદિતે સૂર્યે મણ્ડલે સ્વેષ્ટદેવતામ્

ધ્યાત્વા સાવરણાં સમ્યક્ પૂજયેદ્વિધિના પ્રિયે ।
ષોડશૈરુપચારૈસ્તુ ચક્રપૂજાપુરઃસરમ્

કુલદીપાન્ પ્રદર્શ્યાથ શિવાય ગુરુરૂપિણે ।
મત્સ્યમાંસાદિ વિધિવદ્ભક્ષ્ય ભોજ્યસમન્વિતમ્

અર્ઘ્યં નિવેદ્ય તચ્છેષં સ્વયં ભક્ત્યા પિબેત્ પ્રિયે ।
યૌવનોલ્લાસસહિતો નિવીકારેણ ચેતસા

ધ્યાયંસ્તન્મણ્ડલં દેવીમષ્ટોત્તરસહસ્રકમ્ ।
જપ્ત્વા સમર્પ્ય તત્પૂજાં દેવતાઞ્ચ સમુદ્ધરેત્

એવં શુક્લપ્રતિપદં સમારભ્ય દિને દિને ।
કુર્યાજ્જપાર્ચનં કૃષ્ણચતુર્દ્દશ્યન્તમમ્બિકે

અમાવસ્યાદિને દેવિ પૂજયેચ્છક્તિકૌલિકાન્ ।
ત્રિપઞ્ચસપ્ત નવ વા વિત્તલોભવિવજીતઃ

એવં યો માસમાત્રન્તુ કુર્યાત્ સૂર્યોદયાર્ચનમ્ ।
દેવતા તસ્ય સન્તુષ્ટા દદાતિ ફલમીપ્સિતમ્

માધ્યાહ્ને ચાર્ચયેદ્દેવં સાયાહ્ને ચાર્ચયેત્ પ્રિયે ।
સ તુ તત્ફલમાપ્નોતિ યોગિનીનાં પ્રિયો ભવેત્

ત્રિસન્ધાં યોઽર્ચયેદેવં માસમાત્રં વિધાનવિત્ ।
કાઙ્ક્ષિતાં લભતે સિદ્ધિં દેવવદ્ વિચરેદ્ ભુવિ

માઘશુક્લપ્રતિપદિ દિવાહારવિવજીતઃ ।
સ્નાત્વા શુક્લામ્બરધરઃ સાયં સન્ધ્યામુપાસ્ય ચ

સૂર્યાર્ચનોક્તમાર્ગેણ સર્વદ્રવ્યસમન્વિતઃ ।
યૌવનોલ્લાસસહિતશ્ચન્દ્રસ્થાં દેવતાં સ્મરન્

ચન્દ્રાસ્તમયપર્યન્તં જપેન્મન્ત્રનન્યધીઃ ।
એવં પ્રતિદિનં શુક્લચતુર્દ્દશ્યન્તમર્ચયેત્

પૌર્ણમાસ્યાં યથાશક્ત્યા પૂજયેચ્છક્તિકૌલિકાન્ ।
એવં યઃ કુરુતે ભક્ત્યા શુક્લપક્ષાર્ચનં પ્રિયે

સર્વ પાપવિશુદ્ધાત્મા સર્વૈશ્વર્યસમન્વિતઃ ।
સર્વલોકૈકસંપૂજ્યઃ શિવવન્નિવસેદ્ ભુવિ

શુક્લપક્ષેઽર્ચનં યદ્વત્તદ્વત્ પક્ષે સિતેતરે ।
યઃ કરોતિ વિધાનેન સર્વાન્ કામાન્ સમશ્નુતે

ઇહ ભુક્ત્વાઽખિલાન્ ભોગાન્ દેવવત્ પ્રિયદર્શનઃ ।
યોગિનીવીરમેલનં લભતે નાત્ર સંશયઃ

અથ કાત્તીકમાસસ્ય શુક્લપ્રતિપદીશ્વરિ ।
સ્નાત્વાચમ્ય વિશુદ્ધાત્મા ન્યાસાન્ કૃત્વા પુરોદિતાન્

પ્રસુપ્તે જીવલોકે તુ મુદિતાત્મા મહાનિશિ ।
પૂર્વાર્ચનોક્ત વિધિના સર્વદ્રવ્યસમન્વિતઃ

આજ્યેનાનામિકાસ્થૂલવત્તીં પ્રજ્વાલ્ય પાર્વતિ ।
પઞ્ચવર્ણરજશ્ચિત્રવસુપત્રસરોરુહે

મધુપૂર્ણે ચ કલસે કાંસ્યપાત્રે મનોહરે ।
દીપં સંસ્થાપ્ય પુરત ઉત્તરાભિમુખસ્થિતઃ

દીપે સાવરણાં દેવીં ધ્યાત્વા વિધિવદર્ચયેત્ ।
યૌવનોલ્લાસસહિતો દીપસ્થાં દેવતાં સ્મરન્

અષ્ટોત્તરસહસ્રન્તુ જપેન્મન્ત્રમનન્યધીઃ ।
એવં સમર્ચયેત્ કૃષ્ણચતુર્દ્દશ્યન્તમમ્બિકે

અમાવાસ્યાદિને ભક્ત્યા પૂજયેચ્છક્તિકૌલિકાન્ ।
એવં કૃતે કુલેશાનિ દેવતા પ્રીતિમાપ્નુયાત્

સર્વકામસમૃદ્ધાત્મા સર્વૈશ્વર્યસમન્વિતઃ ।
સર્વલોકૈકસમ્માન્યઃ સઞ્ચરેત્ સ યથાસુખમ્

અષ્ટાષ્ટકાર્ચનં કુર્યાત્ શક્તશ્ચેદેકવાસરે ।
અથવાષ્ટાષ્ટદિવસેષ્વથ દ્વ્યષ્ટદિનેષુ ચ ।
દ્વાત્રિંશદ્દિવસેષ્વેવં ચતુઃષષ્ટિદિનેષુ ચ

ગુરુણા કારયેદ્દેવિ ક્રમજ્ઞેનાપરેણ વા ।
ક્રમજ્ઞશ્ચેત્ સ્વયં કુર્યાદ્વિત્તશાઠ્યવિવજીતઃ

મૂલાષ્ટકન્તુ બ્રહ્માદ્યાશ્ચાસિતાઙ્ગાદિભૈરવાઃ ।
મઙ્ગલાદ્યૈશ્ચ મિથુનૈરષ્ટભિઃ શબ્દિતાઃ પ્રિયે

મૂલાષ્ટકોદ્ભવાનીતિ પ્રસિદ્ધાનિ કુલાગમે ।
અક્ષોભ્યાદિચતુઃષષ્ટિમિથુનાનિ સમર્ચયેત્

પૂર્વોક્તેન વિધાનેન યથાવિભવવિસ્તરમ્ ।
ક્રમલોપં ન કુર્વીત સ્વેષ્ટકાર્યાર્થસિદ્ધયે

ગન્ધપુષ્પાક્ષતાદ્યૈશ્ચ મત્સ્યમાંસાસવાદિભિઃ ।
ભક્ષ્યભોજ્યાદિભિર્નાનાપદાર્થૈઃ ષડ્રસાન્વિતૈઃ ।
સમ્યક્ સન્તોષયેદ્દેવિ મિથુનાન્યતિભક્તિતઃ

પ્રૌઢાન્તોલ્લાસપર્યન્તં કુર્યાત્ શ્રીચક્રમમ્બિકે ।
એવં યઃ કુરુતે દેવિ સકૃદષ્ટાષ્ટકાર્ચનમ્

બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાદિદેવતાભિઃ સ પૂજ્યતે ।
કિં પુનર્માનવાદ્યૈશ્ચ સાક્ષાત્ શિવ ઇવાપરઃ

યદર્ચનાચ્ચતુઃષષ્ટિયોગિનીગણસંસ્તુતઃ ।
પુનરાવૃત્તિરહિતો નિવસેત્તવ સન્નિધૌ

સમસ્તદેવતાપ્રીતિકારણં પરમેશ્વરિ ।
અસ્માત્ પરતરા પૂજા નાસ્તિ સત્યં ન સંશયઃ

પશ્યદેવંવિધં ચક્રં યો ભક્ત્યાષ્ટાષ્ટકં પ્રિયે ।
યજ્ઞદાનતપસ્તીર્થવ્રતકોટિફલં લભેત્

રાજા યઃ કારયેદ્દેવિ ભક્ત્યાષ્ટાષ્ટકપૂજનમ્ ।
ચતુઃસાગરપર્યન્તાં મહીં શાસ્તિ ન સંશયઃ

શ્રીકણ્ઠાદીનિ પઞ્ચાશન્મિથુનાનિ સમર્ચયેત્ ।
પૂર્વોક્તેન વિધાનેન કુલેશ્વરિ વિધાનવિત્

સ્વકાર્યફલસિદ્ધ્યર્થં વિત્તશાઠ્યવિવજીતઃ ।
પ્રૌઢાન્તોલ્લાસયુક્તાનિ મિથુનાનિ સમર્ચયેત્

સન્તુષ્ટાનિ પ્રયચ્છન્તિ સાધકાયેપ્સિતં ફલમ્ ।
અવ્યાહતાજ્ઞઃ સર્વત્ર પૂજ્યતે દેવવત્ પ્રિયે ।
તવ લોકે વસેદ્દેવિ બ્રહ્માદિસુરસંસ્તુતઃ

કેશવાદિ ગણેશાદિ કામાદિ મિથુનાનિ ચ ।
શ્રીકણ્ઠાદિ સમભ્યર્ચ્ય તત્ફલં લભતે ધ્રુવમ્

અનુગ્રહન્તુ યઃ કુર્યાત્ ડાકિન્યાદિસમર્ચને ।
માસે માસેઽથવા વર્ષે સ્વજન્મદિવસે પ્રિયે

પૂર્વોક્તેન વિધાનેન યથાવિભવવિસ્તરમ્ ।
પ્રૌઢાન્તોલ્લાસપર્યન્તં તોષયેત્તદ્વિધાનવિત્

કુર્વન્ત્યનુગ્રહં દેવિ સન્તુષ્ટાઃ સર્વદેવતાઃ ।
સર્વોપદ્રવ રહિતઃ સર્વૈશ્વર્યસમન્વિતઃ

લોકેઽસ્મિન્ સંસ્તુતઃ સર્વૈઃ સ જીવેચ્છરદાં શતમ્ ।
દેહાન્તે સમવાપ્નોતિ તવ લોકં ન સંશયઃ

દૂતીયાગન્તુ યઃ કુર્યાત્ પૂર્વોક્તવિધિના પ્રિયે ।
નિવીકલ્પેન ચિત્તેન નવશક્તિસમન્વિતઃ

વર્ષે વર્ષે ચતુઃષષ્ટિપીઠાર્ચનફલં લભેત્ ।
આજ્ઞાસિદ્ધિર્ભવેત્તસ્ય દેવતાપ્રીતિમાપ્નુયાત્

ત્રિકપૂજાન્તુ યઃ કુર્યાદિચ્છાજ્ઞાનક્રિયાત્મિકામ્ ।
આગમોક્તેત વિધિના પૂર્વવેત્તદ્વિધાનવિત્

પદાર્થૈસ્તોષયેત્ સમ્યક્ યથાવિભવવિસ્તરમ્ ।
સન્તુષ્ટા દેવતાસ્તિસ્રઃ સર્વકર્મફલપ્રદાઃ ।
દેવેશિ સાધકાભીષ્ટં પ્રયચ્છન્તિ ન સંશયઃ

ઇત્યાદિદેવતાપૂજાં વિશેષદિવસેષુ યઃ ।
કરોતિ શસ્ત્રવિધિના સ ભવેદાવયોઃ પ્રિયઃ

શ્રીચક્રં કૌલિકો મોહાદ્વિશેષદિવસેષુ યઃ ।
ન કરોતિ સમર્થઃ સન્ સ ભવેદ્ યોગિનીપશુઃ

કુલપૂજાં વિના ચક્રે નાધિકારઃ કથઞ્ચન ।
કુલપૂજાં સુનિયતં યઃ કરોતિ સ કૌલિકઃ

વિના મન્ત્રેણ પૂજા ચેદ્દેવતા ન પ્રસીદતિ ।
કુલપૂજાં સુનિયતં યઃ કરોતિ હિ કૌલિકઃ ।
કુલેશિ સર્વદાપ્નોતિ યોગિનીવીરમેલનમ્

નીચોઽપિ વા સકૃદ્ભક્ત્યા કારયેદ્ યઃ કુલાર્ચનમ્ ।
સ સદ્ગતિમવાપ્નોતિ કિમુતાન્યે દ્વિજાતયઃ

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન સર્વાવસ્થાસુ સર્વદા ।
કુલપૂજારતો ભૂયાદભીષ્ટફલસિદ્ધયે

કુલપૂજાધિકો યજ્ઞઃ કુલપૂજાધિકં વ્રતમ્ ।
કુલપૂજાધિકં તીર્થં કુલપૂજાધિકં તપઃ

કુલપૂજાધિકં દાનં કુલપૂજાધિકા ક્રિયા ।
કુલપૂજાધિકં જ્ઞાનં કુલપૂજાધિકં સુખમ્

કુલપૂજાધિકો ધર્મઃ કુલપૂજાધિકં ફલમ્ ।
કુલપૂજાધિકં ધ્યાનં કુલપૂજાધિકં મહઃ

કુલપૂજાધિકો યોગઃ કુલપૂજાધિકા ગતિઃ ।
કુલપૂજાધિકં ભાગ્યં કુલપૂજાધિકાઽર્ચના

નાસ્તિ નાસ્તિ પુનર્નાસ્તિ ત્વાં શપે કુલનાયિકે ।
બહુનાત્ર કિમુક્તેન રહસ્યં શૃણુ પાર્વતિ

વેદશાસ્ત્રોક્તમાર્ગેણ કુલપૂજાં કરોતિ યઃ ।
તત્સમીપે સ્થિતં માં ત્વાં વિદ્ધિ નાન્યત્ર ભામિની ।
ઇદં સત્યમિદં સત્યં સત્યં સત્યં ન સંશયઃ

ખભૂમિદિગ્જલગિરિવનસર્વચરાઃ પ્રિયે ।
સહસ્રકોટિયોગિન્યસ્તાવન્તો ભૈરવા અપિ ।
નિયુક્તા હિ મયા દેવિ કુલસંરક્ષણાય ચ

દિવસે દિવસે સર્વે પાર્વતિ મુદિતાનનાઃ ।
સાધકાનેવ વીક્ષન્તે સ્વસ્વપૂજનલિપ્સયા

અપૂજિતાસ્તુ વિઘ્નન્તિ પાલયન્તિ સુપૂજિતાઃ ।
ગુરુભક્તાન્ સદાચારાન્ ગુહ્યધર્માન્ સદાશિવાન્

ભક્તિહીનાન્ દુરાચારાન્ નાશયન્તિ પ્રકાશકાન્ ।
શ્રીચક્રે સંસ્મરેત્તસ્માદ્ યોગિનીભૈરવાન્ પ્રિયે

ન સ્મરેદ્ યદિ મૂઢાત્મા યોગિનીનાં ભવેત્ પશુઃ ।
તસ્માત્ શ્રીચક્રમધ્યે તુ સંસ્મરેત્ સર્વદેવતાઃ

અનુગૃહ્ણન્તિ દેવેશિ સાધકાન્ નાત્ર સંશયઃ ।
અનુગ્રહન્તુ વક્ષ્યામિ શૃણુ દેવિ યથાક્રમમ્

આત્મનોઽનુગ્રહાર્થં વા પરાર્થં શ્રેષ્ઠમુત્તમમ્ ।
શુચિદ્રવ્યસમાયુક્તં ચક્રપૂજાસમન્વિતમ્

સર્વેષાં દક્ષિણાં દત્ત્વા હોમપાત્રં પૃથક પૃથક્ ।
પ્રપૂજયેચ્ચ વર્ણસ્થાઃ સર્વાભરણભૂષિતાઃ

હર્ષાનન્દસ્વયંયુક્તાઃ પ્રસન્નાશ્ચ પૃથક્ પૃથક્ ।
પાયસાજ્યૌદનૈર્યુક્તૈર્નૈવેદ્યૈર્ભક્તિસંયુતૈઃ

ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ સમ્યગર્ચયિત્વા ગણેશ્વરમ્ ।
હસખ ફ્રેં હેસૌં(હ્સૌં) ડાં ડીં ડમલવરયૂં તતઃ

શ્રીપાદુકાં હેસૌ(હ્સૌ)મિતિ ચ હસખફ્રેં પુટન્તતઃ ।
સઙ્કલ્પ્ય મનસોઽભીષ્ટં મધુરત્રિતયઃ પ્રિયે

ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ સમ્યગર્ચયિત્વા પૃથક્ પૃથક્ ।
પૂજયિત્વેપ્સિતાન્ કામાન્ પ્રાર્થયેત્ કમલાનને

ઈપ્સિતાનિ ચ સર્વાણિ સાધકો લભતે વરમ્ ।
આત્મનશ્ચ પરસ્યાપિ રક્ષાર્થં પૂજયેત્ પ્રિયે

રોગાણાં નાશનાર્થઞ્ચ યથાત્ર પુત્રસિદ્ધયે ।
વશ્યાર્થં મઙ્ગલાર્થઞ્ચ ધર્મકર્માર્થસિદ્ધયે

સપ્તાહં પૂજયેદ્દેવિ ચતુર્દ્દશદિનાનિ ચ ।
એકવિંશદિનાન્યત્ર લભતે ચેપ્સિતં ફલમ્

દક્ષિણાઞ્ચ પૃથગ્ દદ્યાદ્વસ્ત્રભૂષાઙ્ગુરીયકમ્ ।
કુલાષ્ટકસમાયુક્તં ચતુઃષષ્ટિસમન્વિતમ્

અચીતઞ્ચ પ્રયત્નેન સિદ્ધિર્ભવત્યનેકશઃ ।
વિત્તશાઠ્યં ન કુર્વીત યદીચ્છેત્ સિદ્ધિમાત્મનઃ

એવં ષટ્કં સમાખ્યાતમનુગ્રહં વરાનને ।
અચીતવ્યં પ્રયત્નેન સાધકૈઃ સ્વેષ્ટસિદ્ધયે

ધ્યાત્વૈવ પૂજયેદેતા ડાકિન્યાદ્યા વરાનને ।
સંપૂજ્ય સપ્તમીં દેવીં પૂજયેત્ સર્વસિદ્ધયે

શક્તિદેહસમુત્પન્નં શક્તિનિર્માલ્યભોજને ।
સ્વવર્ગેણ સમાયુક્તા દત્તનિર્માલ્યમિત્યપિ ।
પ્રતિગૃહ્ણયુગં સ્વાહા ઇતિ નિર્માલ્યસર્જનમ્

ડાકિની સર્પવદના વિત્તજા જ્વલનપ્રભા ।
કમણ્ડલું કર્ત્તૃકાઞ્ચ ધારયન્તી વરપ્રદા

ઉલૂકવદના દેવી રાકિણી નીલસન્નિભા ।
ખડ્ગખેટકસંયુક્તા સર્વાલઙ્કારભૂષિતા

લાકિની શ્રીકપાલાઢ્યા પાશાંકુશધરા સતી ।
પાટલીપુષ્પસઙ્કાશા સર્વાભરણભૂષિતા

કાકિની હયવક્ત્રા ચ માણિક્યસદૃશપ્રભા ।
ત્રિમુખીં મુણ્ડસંયુક્તા સિદ્ધિદા સર્વશોભના

શાકિની ત્વઞ્જનપ્રખ્યા માર્જારાસ્યા સુશોભના ।
કુલિશઞ્ચ તથા દણ્ડં ધારયન્તિ શુચિસ્મિતા

હાકિની ઋક્ષવદના નીલનીરદસન્નિભા ।
કપાલશૂલહસ્તા ચ ખેટકૈરુપશોભિતા ।
એકદ્વિત્રિચતુઃપઞ્ચષણ્મુખા સરભાભયા

ઇતિ તે કથિતં કિઞ્ચિદ્વિશેષદિવસાર્ચનમ્ ।
સમાસેન કુલેશાનિ કિમ્ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
વિશેષદિવસાર્ચનં નામ દશમોલ્લાસઃ

અથૈકાદશોલ્લાસઃ
શ્રી દેવ્યુવાચ
કુલેશ શ્રોતુમિચ્છામિ સર્વલોકૈકપૂજિત ।
કુલાચારક્રમં દેવ વદ મે કરુણાનિધે

ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ પશુપાશૈઃ પ્રમુચ્યતે

યદિ ચેદ્દીક્ષિતો જ્યેષ્ઠઃ કુલપૂજાદિવજીતઃ ।
તત્કનિષ્ઠઃ ક્રમજ્ઞશ્ચેત્ કુલપૂજાં સમાચરેત્

તત્સમીપં તતો ગત્વા નમસ્કૃત્ય ગુરું યથા ।
તસ્મૈ નિવેદ્ય તત્સર્વં શેષ ભુઞ્જીત પાર્વતી

પૂજામધ્યે ગુરૌ જ્યેષ્ઠે પૂજ્યે વાપિ સમાગતે ।
નત્વા બ્રૂયાત્ સ્થિતં શિષ્ટમાચરેત્તદનુજ્ઞયા

જ્યેષ્ઠસ્ય ચ કનિષ્ઠસ્ય શિષ્યાવેકત્ર સંસ્થિતૌ ।
તત્ર પૂર્વવદાચારઃ કથિતઃ કુલનાયિકે

અજ્ઞાતકૌલિકે પ્રાપ્તે પૌર્વાપર્યન્તુ ચિન્તયેત્ ।
સ્મૃત્વા સ્વસ્ય ગુરું દેવિ સ્વસ્ય માર્ગેણ તર્પયેત્

નિત્યાર્ચનં દિને કુર્યાદ્રાત્રૌ નૈમિત્તિકાર્ચનમ્ ।
ઉભયોઃ કામ્યકર્માણિ ચેતિ શાસ્ત્રસ્ય નિર્ણયઃ

અસ્નાત્વાઽનાસનસ્થો વા ભુક્ત્વા વા પ્રલપન્નપિ ।
ગન્ધપુષ્પાક્ષતા કલ્પવસ્ત્રાદ્યૈરનલંકૃતઃ ।
અવિન્યસ્તશરીરો વા કુલપૂજાં ન ચાચરેત્

વિના મન્ત્રેણ યા પૂજા વિના માંસેન તર્પણમ્ ।
વિના શક્ત્યા તુ યત્પાનં નિષ્ફલં કથિતં પ્રિયે

શ્રીચક્રમેકો વા કુર્યાદેકપાત્રન્તુ નાર્ચયેત્ ।
નાર્ચયેદેકહસ્તેન ન પિબેદેકપાણિના

મત્સ્યમાંસાસવૈર્દ્દેવિ નાર્ચયેત્ પશુસન્નિધૌ ।
પ્રણમ્ય પ્રવિશેચ્ચક્રં વિનિર્ગચ્છેત્પ્રણમ્ય ચ

શ્રીચક્રે નાસને તિષ્ઠેન્ન ચ વીરાસને પ્રિયે ।
શ્રીચક્રદર્શને દેવિ નેત્રયોઃ પાપનાશનમ્ ।
તન્નાસ્તિ ચેદ્ વ્રણદ્વન્દ્વં કૌલિકસ્યાક્ષિયુગ્મકમ્

અનાચારાન્ સદાચારાન્ ચક્રસ્થાન્ શક્તિકૌલિકાન્ ।
શિવગૌરીધિયા દેવિ ભાવયેન્નાવમાનયેત્

કુલાચાર્યગૃહં ગત્વા ભક્ત્યા પાપવિશુદ્ધયે ।
યાચેદમૃતઞ્ચાન્નઞ્ચ તદભાવે જલં પિબેત્

કુલાચાર્યેણ તચ્છક્ત્યા દત્તં પાત્રઞ્ચ ભક્તિતઃ ।
નમસ્કૃત્ય તુ ગૃહ્ણીયાદન્યથા નરકં વ્રજેત્

અસ્નાત્વા વાપ્યભક્ત્યા વા લોભાદ્વાપિ કુલેશ્વરિ ।
યઃ સેવેત કુલદ્રવ્યં દારિદ્ર્યં સમવાપ્નુયાત્

ઉષ્ણીષી કઞ્ચુકી નગ્નો મુક્તકેશો ગણાવૃતઃ ।
વ્યગ્રો રુષ્ટો વિવાદી ચ ન સેવેત કુલામૃતમ્

યોગામૃતેન નિષ્ઠીવાન્મદ્યભાણ્ડપરિભ્રમાત્ ।
ઊર્ધ્વ નાલેન પાનાચ્ચ દેવતાશાપમાપ્નુયાત્

એકાસને નિવિષ્ટસ્તુ ભુઞ્જાનસ્ત્વેકભાજને ।
એકપાત્રે પિબેદ્દ્રવ્યં તે યાન્તિ નરકં પ્રિયે

યઃ સેવેત કુલદ્રવ્યમેકગ્રામે સ્થિતે ગુરૌ ।
તત્કુલજ્ઞે ચ તત્પુત્રે સ્વજેષ્ઠે કુલદેશિકે ।
વિનાનુજ્ઞાં મહેશાનિ સોઽક્ષયં નરકં વ્રજેત્

ઉચ્છિષ્ટો ન સ્પૃશેચ્ચક્રે કુલદ્રવ્યાણિ પાર્વતિ ।
બહિઃપ્રક્ષાલ્ય ચ કરૌ કુલદ્રવ્યાણિ દાપયેત્

મદ્યભાણ્ડં સમુધૃત્ચ ન પાત્રં પૂરયેત્ પ્રિયે ।
ભોગપાત્રં સુરાકુણ્ડે નિક્ષિપેન્ન કદાચન

ચક્રમધ્યે શુચિધિયા કરપ્રક્ષાલનાદિકમ્ ।
યઃ કરોતિ હિ મૂઢાત્મા સ ભવેદાપદામ્પદમ્

નિષ્ઠીવનં મલં મૂત્રમધોવાયુવિસર્જનમ્ ।
શ્રીચક્રમધ્યે યઃ કુર્યાત્ સ ભવેદ્ યોગિનીપશુઃ

ચક્રમધ્યે ઘટે ભગ્ને પાત્રે ચ પતિતે ભુવિ ।
દીપનાશે ચ શાન્ત્યર્થં શ્રીચક્રં કારયેત્ પ્રિયે

મત્તા જપન્તિ ધ્યાયન્તિ સ્તુવન્તિ પ્રણમન્તિ ચ ।
બોધયન્તિ ચ પૃચ્છન્તિ નન્દન્તિ જ્ઞાનિનઃ પ્રિયે

મત્તા ભ્રમન્તિ ગર્જન્તિ હસન્તિ વિવદન્તિ ચ ।
રુદન્તિ સ્ત્રિયમિચ્છન્તિ નિન્દન્ત્યજ્ઞાનિનઃ પ્રિયે

પરિહાસં પ્રલાપઞ્ચ વિતણ્ડાં બહુભાષિતમ્ ।
ઔદાસીન્યં ભયં ક્રોધં ચક્રમધ્યે વિવર્જયેત્

પાત્રહસ્તો મહાદેવિ ન ભ્રમેચ્ચક્રમધ્યતઃ ।
પૂર્ણપાત્રં કરે કૃત્વા ન તિષ્ઠેત્તુ ચિરં પ્રિયે

નાલપેત્ પાત્રહસ્તઃ સન્ ન ભિન્દ્યાત્ પાત્રમમ્બિકે ।
પાદાભ્યાં ન સ્પૃશેત્ પાત્રં ન બિન્દું પાતયેદધઃ

નૈકહસ્તેન દાતવ્યં ન મુદ્રાવજીતં પ્રિયે ।
પાત્રં ન ચાલયેત સ્થાનાન્ન કુર્યાત્ પાત્રસઙ્કરમ્

સશબ્દં ન પિબેન્મદ્યં તથૈવ ન ચ પૂરયેત્ ।
નાન્યોન્યં તાડયેત્પાત્રં તથા ન પાતયેદધઃ

સાધારં નોદ્ધરેત્ પાત્રમનાધારે ન નિક્ષિપેત્ ।
રિક્તપાત્રં ન કુર્વીત ન પાત્રં ભ્રામયેત્ પ્રિયે

ન પાત્રં લંઘયેદ્ધીમાન્ પાત્રં નોત્પાતયેત્ પ્રિયે ।
પ્રક્ષાલ્ય ગોપયેત્ પાત્રમિત્યાજ્ઞા પરમેશ્વરિ

યદા સન્દીપિતોલ્લાસઃ કૌલિકઃ પશુમીક્ષતે ।
પઠેદ્વા પશુશાસ્ત્રાણિ સઙ્ગચ્છેદ્વા પશુસ્ત્રિયમ્

કુર્યાત્ પશુપ્રસઙ્ગં વા પશુકાર્યાણિ વા ચરેત્ ।
ધર્માર્થાયુર્યશઃપુણ્યમર્થસૌખ્યાદિ નશ્યતિ

શ્રીચક્રસ્થં કુલદ્રવ્યં યઃ પશુભ્યઃ પ્રયચ્છતિ ।
સ્નેહાલ્લોભાદ્ભયાદ્વાપિ સ ભવેદ્ યોગિનીપશુઃ

રિપુણાપિ ન કર્ત્તવ્યો વાગ્વાદશ્ચક્રમધ્યતઃ ।
પિતૃમાતૃસમં પશ્યેત્તેનોક્તં પરુષં સહેત્

યથાસ્ત્રીપુત્રમિત્રાદિ દૃષ્ટ્વા ચેતઃ પ્રહૃષ્યતિ ।
તથા ચેત્ કૌલિકાન્ દૃષ્ટ્વા સ ભવેદ્ યોગિનીપ્રિયઃ

બ્રહ્માદિસ્તમ્બપર્યન્તં યસ્ય મે ગુરુસન્તતિઃ ।
યસ્ય મે સર્વશિષ્યસ્ય કો ન પૂજ્યો મહીતલે ।
દ્દતિ નિશ્ચિતબુદ્ધિર્યઃ સ ભવેદાવયોઃ પ્રિયઃ

અહં ગુરુરહં જ્યેષ્ઠસ્ત્વહં વેદ્મીતિ ગવીતઃ ।
અહમેવ ગતિર્યેષાં કૌલિકા ન ભવન્તિ તે

શ્રીગુરું કુલશાસ્ત્રાણિ પૂજાસ્થાનાનિ યાનિ ચ ।
ભક્ત્યા શ્રીપૂર્વકં દેવિ પ્રણમ્ય પરિકીર્ત્તયેત્

ગુરું નામ્ના ન ભાવેત જપકાલાદૃતે પ્રિયે ।
શ્રીનાથ દેવ સ્વામીતિ વિવાદે સાધને વદેત્

શ્રીગુરોઃ પાદુકાં મુદ્રાં મૂલમન્ત્રં સ્વપાદુકામ્ ।
શિષ્યાદન્યસ્ય દેવેશિ ન વદેદ્ યસ્ય કસ્યચિત્

પારમ્પર્યાગમામ્નાયં મન્ત્રાચારાદિકં પ્રિયે ।
સર્વ ગુરુમુખાલ્લબ્ધં સફલં સ્યાન્ન ચાન્યથા

શ્રીશાસ્ત્રાશ્રયમૂલઞ્ચ પુસ્તકં ન વદેત્ પ્રિયે ।
નિત્યં સમર્ચયેદ્ભક્ત્યા પશુહસ્તે ન નિક્ષિપેત્

સ્વદારવન્નિષેવેત કુલશાસ્ત્રાણિ પાર્વતિ ।
પશુશાસ્ત્રાણિ સર્વાણિ વર્જયેત્ પરદારવત્

સ્વચર્મસ્થં યથા ક્ષીરમપેયં સ્યાદ્ દ્વિજોત્તમૈઃ ।
તથા પશુમુખાદ્ધર્મો ન શ્રોતવ્યો હિ કૌલિકૈઃ

યઃ શૃણોતિ કુલાચારં યથાશાસ્ત્રઞ્ચ યો વદેત્ ।
તાવુભૌ ગચ્છતઃ સાક્ષાદ્ યોગિનીવીરમેલનમ્

અશ્રદ્ધધાના યે ચાત્ર કુલધર્મે કુલેશ્વરિ ।
નરકાન્નો નિવર્ત્તન્તે યાવદાહૂત સંપ્લવમ્

ઊઢા ધૃતા તથા ક્રીતા મૂલ્યેન ચ સમાહૃતા ।
સકૃત્ કામરતા વાપિ પઞ્ચધા ગુરુયોષિતઃ ।
અલંઘ્યાઃ પૂજનીયાઃ સ્યુર્ગુરુવદ્ગુરુયોષિતઃ

ગુરુશક્તિં વીરભાર્યાં કુમારીં વ્રતધારિણીમ્ ।
વ્યઙ્ગાઙ્ગી વિકૃતાઙ્ગીઞ્ચ કુબ્જામપિ ન કામયેત્

સુતાઞ્ચ ભગિનીં પૌત્રીં સ્નુષાં વાપિ પ્રિયામપિ ।
ન કામયેદ્ ગુરોરગ્રે કુર્યાન્નાન્યોન્યસંગ્રહમ્

કૃષ્ણાંશુકાં કૃષ્ણવણાર્ં કુમારીઞ્ચ કૃશોદરીમ્ ।
મનોહરાં યૌવનસ્થામર્ચયેદ્દેવતાધિયા

એકદાપિ ન સેવેત બલેન કુલયોગિનીમ્ ।
ચક્રમધ્યે સ્વયં ક્ષુબ્ધાં કામયેત્ કુલસુન્દરિ

આમમાંસં સુરાકુમ્ભં મત્તેભં સિદ્ધિલિઙ્ગિનમ્ ।
સહકારમશોકઞ્ચ ક્રીડાલોલાઃ કુમારિકાઃ

એક્રવૃક્ષં શ્મશાનઞ્ચ સમૂહં યોષતામપિ ।
નારીઞ્ચ રક્તવસનાં દૃષ્ટ્વા વન્દેત ભક્તિતઃ

ગુરુશક્તિસુતજ્યેષ્ઠકનિષ્ઠાન્ કુલદેશિકાન્ ।
કુલદર્શનશાસ્ત્રાણિ કુલદ્રવ્યાણિ કૌલિકાન્

પ્રેરકાન્ સૂચકાંશ્ચાપિ વાચકાન્ દર્શકાંસ્તથા ।
શિક્ષકાન્ બોધકાન્ યોગી યોગિનીસિદ્ધિરૂપકાન્

કન્યાં કુમારિકાં નગ્નામુન્મત્તાં વાપિ યોષિતમ્ ।
ન નિન્દેન્ન જુગુપ્સેત ન હસેન્નાવમાનયેત્

નાપ્રિયં નાનૃતં બ્રૂયાત્ કસ્યાપિ કુલયોગિનઃ ।
કુરૂપા ચેતિ કૃષ્ણેતિ ન વદેત્ કુલયોષિતમ્

પરીક્ષયેન્ન ભક્તાનાં વીરાણાઞ્ચ કૃતાકૃતમ્ ।
ન પશ્યેદ્વનિતાં નગ્નામુન્મત્તાં પ્રકટસ્તનીમ્

દિવસે ન રમેન્નારીં તદ્યોનિં નૈવ વીક્ષયેત્ ।
યા કાચિદઙ્ગના લોકે સા માતૃ કુલસમ્ભવા

કુપ્યન્તિ કુલયોગિન્યો વનિતાનાં વ્યતિક્રમાત્ ।
સ્ત્રિયં શતાપરાધાઞ્ચેત્ પુષ્પેણાપિ ન તાડયેત્ ।
દોષાન્ન ગણયેત્ સ્ત્રીણાં ગુણાનેવ પ્રકાશયેત્

તિષ્ઠન્તિ કુલયોગિન્યઃ કુલવૃક્ષેષુ સર્વદા ।
તત્પત્રેષુ ન ભોક્તવ્યમર્ચયેત્તુ વિશેષતઃ

ન સ્વપેત્ કુલવૃક્ષાધો ન ચોપદ્રવમાચરેત્ ।
દૃષ્ટ્વા ભક્ત્યા નમસ્કુર્યાચ્છેદયેન્ન કદાચન

શ્લેષ્માતકં કરઞ્જાખ્યં નિમ્બાશ્વત્થકદમ્બકાઃ ।
બિલ્વવટોડુમ્બરાશ્ચ તિન્તિડી નવમી સ્મૃતા

પ્રાયશ્ચિત્તં ભૃગોઃ પાતં સંન્યાસં વ્રતધારણમ્ ।
તીર્થયાત્રાભિગમનં કૌલઃ પઞ્ચ વિવર્જયેત્

વીરહત્યા વૃથાપાનં વીરપત્નીનિષેવણમ્ ।
વીરદ્રવ્યાપહરણમ્ તત્સંયોગશ્ચ પઞ્ચમઃ ।
મહાપાતકમિત્યુક્તં કૌલિકાનાં કુલાન્વયે

શૈવે તત્ત્વપરિજ્ઞાનં ગારુડે વિષભક્ષણમ્ ।
જ્યોતિષે ગ્રહણં સારં કૌલેઽનુગ્રહનિગ્રહૌ

દેવતાગુરુશાસ્ત્રાણાં સિદ્ધાચારવિડમ્બકાઃ ।
વિદ્યાચૌરો ગુરુદ્રોહી બ્રહ્મરાક્ષસતાં વ્રજેત્

ગુરુવાક્યં હતં કૃત્વા વીરાન્ નિર્ભર્ત્સ્ય ચ પ્રિયે ।
ગુરું હુઙ્કૃત્ય તુઙ્કૃત્ય વીરં નિજીત્ય વાદતઃ ।
વિકલ્પ્ય કુલશાસ્ત્રાણિ ભવન્તિ બ્રહ્મરાક્ષસાઃ

એકાક્ષરપ્રદાતારં યો ગુરુઞ્ચાવમાનયેત્ ।
શ્વાનં યોનિશતં ગત્વા ચણ્ડાલત્વમવાપ્નુયાત્

માતરં પિતરં ભાર્યાં ભ્રાતરં બાન્ધવં સુતમ્ ।
કુલનિન્દાકરં દેવિ હન્યાદેવાવિચારયન્

ગુર્વર્થં દેવતાર્થં વા કૌલિકાર્થં કુલેશ્વરિ ।
કુલાગમાર્થમથવા કુલધર્માર્થમેવ વા

દેવિ નિન્દાકરં હત્વા બાધિતઃ સ્વયમેવ વા ।
યસ્ત્યજેદ્દુસ્ત્યજપ્રાણાન્ સ પરે લીયતે શિવે

એકસ્મિન્નિધનં યત્ર પ્રાપિતે દુષ્ટચારિણિ ।
બહૂનાં ભવતિ ક્ષેમં પુણ્યં તસ્ય વધે ભવેત્

શ્રીચક્રકૃતવૃત્તાન્તં શુભં વા યદિ વાઽશુભમ્ ।
કદાચિન્નૈવ વક્તવ્યમિત્યાજ્ઞા પરમેશ્વરિ

કુલધર્મપ્રસઙ્ગઞ્ચ પશૂનાં પુરતઃ પ્રિયે ।
કદાચિન્નૈવ કુર્વીત શૂદ્રાગ્રે દેવપાઠવત્

પીઠક્ષેત્રાગમામ્નાયં તદ્વિદ્યાચારકૌલિકાન્ ।
કુલદ્રવ્યાદિકં દેવિ ન વદેત્ પશુસન્નિધૌ

યથા રક્ષતિ ચૌરેભ્યો ધનધાન્યાદિકં પ્રિયે ।
કુલધર્મં તથા દેવિ પશુભ્યઃ પરિરક્ષયેત્

અન્તઃ કૌલો બહિઃ શૈવો જનમધ્યે તુ વૈષ્ણવઃ ।
કૌલં સુગોપયેદ્દેવિ નારિકેલફલામ્બુવત્

કુલધર્માદિકં સર્વં સર્વાવસ્થાસુ સર્વદા ।
ગોપયેચ્ચ પ્રયત્નેન જનનીજારગર્ભવત્

વેદશાસ્ત્રપુરાણાનિ સ્પષ્ટાનિ ગણિકા ઇવ ।
ઇયન્તુ શામ્ભવી વિદ્યા ગુપ્તા કુલવધૂરિવ

સુગુપ્તકૌલિકાચારમનુગૃહ્ણન્તિ દેવતાઃ ।
વાઞ્છાસિદ્ધિં પ્રયચ્છન્તિ નાશયન્તિ પ્રકાશકાન્

કુલેશિ કુલશાસ્ત્રજ્ઞાઃ કુલપૂજાપરાયણાઃ ।
યે ત્વાં રહસિ સેવન્તે તે તિષ્ઠન્તિ તવાન્તિકે

ગુરું પ્રકાશયેદ્ધીમાન્ મન્ત્રં યત્નેન ગોપયેત્ ।
અપ્રકાશપ્રકાશાભ્યાં નશ્યતઃ સમ્પદાયુષી

સર્વાચારપરિભ્રષ્ટઃ કુલાચારં સમાશ્રયેત્ ।
કુલાચારપરિભ્રષ્ટૌ રૌરવં નરકં વ્રજેત્

શાસ્ત્રેષુ નિષ્કૃતિર્દૃષ્ટા મહાપાતકિનામપિ ।
કુલભ્રષ્ટસ્ય દેવેશિ ન દૃષ્ટા નિષ્કૃતિઃ ક્વચિત્

કુલધર્મ સમાશ્રિત્ય આચારં યો ન પાલયેત્ ।
યથેચ્છચારિણસ્તસ્ય મહાપાતકિનઃ પ્રિયે

આપદો દુરિતં રોગા દારિદ્ર્યં કલહો ભયમ્ ।
યોગિનીનાં પ્રકોપશ્ચ સ્ખલિતાનિ પદે પદે

ભ્રંશમાનઃ પ્રનષ્ટશ્ચ તેજોહીનોઽતિદુર્મતિઃ ।
નિન્દિતઃ સર્વવિદ્વિષ્ટો વિહ્વલઃ સઙ્ગવજીતઃ ।
દેશાદ્દેશાન્તરં યાતિ કાર્યહાનિશ્ચ સર્વદા

તત્રાપિ કુલમાર્ગસ્થાઃ શાકિન્યઃ કુલપાલિકાઃ ।
ભક્ષયન્તિ પુરા તાસાં વરો દત્તો મયેવ તુ

તસ્માદાચારવાન્ દેવિ યોગિનીનાં પ્રિયો ભવેત્ ।
નાશયન્તિ ચતુર્વેદાનનાચારાઃ કુલેશ્વરિ

પાદુકામાત્રસારજ્ઞઃ સદાચારેષુ યન્ત્રિતઃ ।
સદાચારેણ દેવત્વં યોગિનીવીરમેલનમ્ ।
સમ્પ્રાપ્નુવન્તિ તિર્યક્ત્વં કૌલિકાસ્તદ્વિપર્યયાત્

આજ્ઞાસિદ્ધમિદં કૌલમનાચારાદ્વિનશ્યતિ ।
આચારપાલનાત્ સત્યમાજ્ઞાસિદ્ધિર્ભવિષ્યતિ

નાભિષેકો ન મન્ત્રો વા ન શાસ્ત્રપઠનાદિકમ્ ।
કારણં કુલધર્મસ્ય સદાચારઃ કુલેશ્વરિ

પરા શ્રીપાદુકાતત્ત્વત્રયાચારાદિવાસનાઃ ।
યો વેત્તિ સમયી સ સ્યાત્ કૌલિકશ્ચાપિ શામ્ભવિ

તાવન્ન કૌલિકો દેવિ યાવન્ન સમયીકૃતઃ ।
દેહપાતે વિમોક્ષઃ સ્યાત્ સમયાચારપાલનાત્

સંસ્કારેણ વિહીનત્વાદ્ ગુરુવાક્યસ્ય લઙ્ઘનાત્ ।
આચારવર્જનાદ્દેવિ કૌલિકઃ પતિતો ભવેત્

નિત્યં નૈમિત્તિકં દ્રવ્યં મન્ત્રયન્ત્રાદિલોપનમ્ ।
અનર્હપશુદુઃસઙ્ગમન્ત્રસાઙ્કર્યસમ્ભવમ્

ગુપ્તપ્રકટસમ્ભૂતં જ્ઞાનાજ્ઞાનકૃતં પ્રિયે ।
એવમાદિષુ દોષેષુ પાપસ્ય ગુરુલાઘવમ્

દેશં કાલં વયો વિત્તં સમ્યગ્ જ્ઞાત્વા યથાવિધિ ।
પ્રાયશ્ચિત્તં ગુરુર્દ્દદ્યાત્ સર્વપાપવિશુદ્ધયે

શિષ્યોઽપિ ગુરુણાઽઽજ્ઞપ્તં પ્રાયશ્ચિત્તં સમાચરેત્ ।
અથવા સર્વપાપાનાં ગુરુનામજપઃ સ્મૃતઃ

જામ્બૂનદસ્ય કલુષં પરિશુદ્ધં યથાગ્નિના ।
અનાચારસ્ય માલિન્યં પ્રાયઞ્ચિત્તાગ્નિના દહેત્

બહુનાત્ર કિમુક્તેન રહસ્યં શૃણુ પાર્વતી ।
વર્ણાશ્રમાણાં સર્વેષામાચારઃ સદ્ગતિપ્રદઃ

ગુરુસ્ત્રિવારમાચારં કથયેચ્ચ કુલેશ્વરિ ।
ન ગૃહ્ણાતિ હિ શિષ્યશ્ચેત્તદા પાપં ગુરોર્ન હિ

મન્ત્રિદોષશ્ચ રાજાનં જાયાદોષઃ પતિં યથા ।
તથા પ્રાપ્નોત્યસન્દેહં શિષ્યપાપં ગુરું પ્રિયે

ઇતિ તે કથિતં કિઞ્ચિત્ સમાસેન કુલેશ્વરિ ।
કુલાચારવિધિં દેવિ કિમ્ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
કુલાચારકથનં નામ એકાદશોલ્લાસઃ

અથ દ્વાદશોલ્લાસઃ
શ્રી દેવ્યુવાચ
કુલેશ શ્રોતુમિચ્છામિ પાદુકા ભક્તિલક્ષણમ્ ।
આચારમપિ દેવેશ વદ મે કરુણાનિધે

ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ ભક્તિરાશુ પ્રજાપતે

વાગ્ભવા મૂલવલયે સૂત્રાદ્યાઃ કવલીકૃતાઃ ।
એવં કુલાર્ણવે જ્ઞાનં પાદુકાયાં પ્રતિષ્ઠિતમ્

કોટિકોટિમહાદાનાત્ કોટિકોટિમહાવ્રતાત્ ।
કોટિકોટિમહાયજ્ઞાત્ પરા શ્રીપાદુકાસ્મૃતિઃ

કોટિકોટિમન્ત્રજાપાત્ કોટિતીર્થાવગાહનાત્ ।
કોટિદેવાર્ચનાદ્દેવિ પરા શ્રીપાદુકાસ્મૃતિઃ

મહારોગે મહોત્પાતે મહાદોષે મહાભયે ।
મહાપદિ મહાપાપે સ્મૃતા રક્ષતિ પાદુકા

દુરાચારે દુરાલાપે દુઃસઙ્ગે દુષ્પ્રતિગ્રહે ।
દુરાચારે ચ દુર્બુદ્ધૌ સ્મૃતા રક્ષતિ પાદુકા

તેનાધીતં સ્મૃતં જ્ઞાતમ્ ઇષ્ટં દત્તઞ્ચ પૂજિતમ્ ।
જિહ્વાગ્રે વર્ત્તતે યસ્ય સદા શ્રીપાદુકાસ્મૃતિઃ

સકૃત્ શ્રીપાદુકાં દેવિ યો વા જપતિ ભક્તિતઃ ।
સ સર્વપાપરહિતઃ પ્રાપ્નોતિ પરમાં ગતિમ્

શુચિર્વાપ્યશુચિર્વાપિ ભક્ત્યા સ્મરતિ પાદુકામ્ ।
અનાયાસેન ધર્માર્થકામમોક્ષાન્ લભતે સઃ

શ્રીનાથચરણામ્ભોજં યસ્યાં દિશિ વિરાજતે ।
તસ્યાં દિશિ નમસ્કુર્યાત્ ભક્ત્યા પ્રતિદિનં પ્રિયે

ન પાદુકાપરો મન્ત્રો ન દેવઃ શ્રીગુરોઃ પરઃ ।
ન હિ શાક્તાત્ પરા દીક્ષા ન પુણ્યં કુલપૂજનાત્

ધ્યાનમૂલં ગુરોર્મૂત્તીઃ પૂજામૂલં ગુરોઃ પદમ્ ।
મન્ત્રમૂલં ગુરોર્વાક્યં મોક્ષમૂલં ગુરોઃ કૃપા

ગુરુમૂલાઃ ક્રિયાઃ સર્વા લોકેઽસ્મિન્ કુલનાયિકે ।
તસ્માત્ સેવ્યો ગુરુનીત્યં સિદ્ધ્યર્થં ભક્તિસંયુતૈઃ

તાવદાત્તીર્ભયં શોકો લોભમોહભ્રમાદયઃ ।
યાવન્નાયાતિ શરણં શ્રીગુરું ભક્તવત્સલમ્

તાવદ્ ભ્રમન્તિ સંસારે સર્વદુઃખમલીમસાઃ ।
ન ભવેત્ સદ્ગુરૌ ભક્તિર્યાવદ્દેવેશિ દેહિનામ્

સર્વસિદ્ધિફલોપેતો મન્ત્રઃ શુધ્યતિ શોભનઃ ।
ગુરુપ્રસાદમૂલોઽયં પરતત્ત્વમહાક્રમઃ

યથા દદાતિ સન્તુષ્ટઃ પ્રસન્નો વરદો મનુમ્ ।
તથા ભક્ત્યા ધનૈઃ પ્રાણૈર્ગુરું યત્નેન તોષયેત્

યદા દદ્યાત્ સ્વશિષ્યાય સ્વાત્માનં દેશિકોત્તમઃ ।
તદા મુક્તો ભવેચ્છિષ્યસ્તતો નાસ્તિ પુનર્ભવઃ

તાવદારાધયેચ્છિષ્યઃ પ્રસન્નોઽસૌ યદા ભવેત્ ।
ગુરૌ પ્રસન્ને શિષ્યસ્ય સદ્યઃ પાપક્ષયો ભવેત્

મનસાપિ ન કાઙ્ક્ષન્તે યાન્ કામાનનુજીવિનઃ ।
સમ્પાદયન્તિ તાન્ સર્વાન્ સ્વામિનો ભક્તવત્સલાઃ

બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાદિદેવતામુનિયોગિનઃ ।
કુર્વન્ત્યનુગ્રહં તુષ્ટા ગુરૌ તુષ્ટે ન સંશયઃ

ભક્ત્યા તુષ્ટેન ગુરુણા યઃ પ્રદિષ્ટઃ કૃપાલુના ।
કર્મમુક્તો ભવેચ્છિષ્યોઃ ભુક્તિમુક્ત્યોઃ સ ભાજનમ્

શિષ્યેણાપિ તથા કાર્યં તથા સન્તોષિતો ગુરુઃ ।
પ્રિયં કુર્યાચ્ચ દેવેશિ મનોવાક્કાયકર્મભિઃ

યદિ તુષ્ટેન ગુરુણાત્મશિષ્યો યત્ર કુત્રચિત્ ।
મુક્તોઽસીતિ સમાદિષ્ટઃ સોઽપિ મુક્તિં વ્રજેત્ પ્રિયે

અથવા નિષ્પ્રપઞ્ચેન ધામ્ના કેનચિદીશ્વરઃ ।
કરોતિ ગુરુરૂપેણ પશુપાશવિમોચનમ્

ન મે પ્રિયશ્ચતુર્વેદી મદ્ભક્તઃ શ્વપચોઽપિ વા ।
તસ્મૈ દેયં તતો ગ્રાહ્યં સ તુ પૂજ્યો હ્યહં તથા

વિપ્રઃ ષડ્ગુણયુક્તશ્ચેદભક્તો ન પ્રશસ્યતે ।
મ્લેચ્છોઽપિ ગુણહીનોઽપિ ભક્તિમાન્ શિષ્ય ઉચ્યતે

ગુરુભક્તિવિહીનસ્ય તપો વિદ્યા કુલં વ્રતમ્ ।
સર્વં નશ્યતિ તત્રૈવ ભૂષણં લોકરઞ્જનમ્

ગુરુભક્ત્યગ્નિના સમ્યગ્દગ્ધદુર્મતિકલ્મષઃ ।
શ્વપચોઽપિ પરૈઃ પૂજ્યો વિદ્વાનપિ ન નાસ્તિકઃ

ધર્માર્થકામૈઃ કિન્તસ્ય મોક્ષ એવ કરે સ્થિતઃ ।
સર્વાર્થૈઃ શ્રીગુરૌ દેવિ યસ્ય ભક્તિઃ સદા સ્થિરા

સ શિવો ગુરુરૂપેણ ભુક્તિમુક્તિપ્રદો મમ ।
ઇતિ ભક્ત્યા સ્મરેદ્ યસ્તુ તસ્ય સિદ્વિરદૂરતઃ

યસ્ય દેવે પરા ભક્તિર્યથા દેવે તથા ગુરૌ ।
તસ્ય તે કથિતા હ્યર્થાઃ પ્રકાશન્તે કુલેશ્વરિ

નારાયણે મહાદેવે માતાપિત્રોશ્ચ રાજનિ ।
ભક્તિર્યથા મહાદેવિ તથા કાર્યા નિજે ગુરૌ

લક્ષ્મીનારાયણૌ વાણીધાતારૌ ગિરિજાશિવૌ ।
શ્રીગુરું ગુરુપત્નીઞ્ચ પિતરાવિતિ ચિન્તયેત્

ગુરુભક્ત્યા યથા દેવિ પ્રાપ્યન્તે સર્વસિદ્ધયઃ ।
યજ્ઞઃ દાનતપસ્તીર્થવ્રતાદ્યૈર્ન તથા પ્રિયે

શ્રીગુરૌ નિશ્ચલા ભક્તિર્વર્દ્ધતે હિ યથા યથા ।
તથા તથાસ્ય વિજ્ઞાનં વર્દ્ધતે કુલનાયિકે

કિ તીર્થાદ્યૈર્મહાયાસૈઃ કિં વ્રતૈઃ કાયશોષણૈઃ ।
નિર્વ્યાજસેવા દેવેશિ ભક્તિરેષા હિ સદ્ગુરોઃ

કાયાક્લેશેન મહતા તપસા વાપિ યત્ ફલમ્ ।
તત્ ફલં લભતે દેવિ સુખેન ગુરુસેવયા

ભોગમોક્ષાથીનાં બ્રહ્મવિષ્ણ્વીશપદકાઙ્ક્ષિણામ્ ।
ભક્તિરેવ ગુરૌ દેવિ નાન્યઃ પન્થા ઇતિ શ્રુતિઃ

અશુભાનિ ચ કર્માણિ મહાપાતકજાનિ ચ ।
ભક્તિઃ ક્ષણેન દહતિ તૂલરાશિમિવાનલઃ

વિશ્વાસાય નમસ્તસ્મૈ સર્વસિદ્ધિપ્રદાયિને ।
યેન મૃદ્દારુદ્દષદઃ ફલન્ત્યવિફલં ફલમ્

ન યોગો ન તપો નાર્ચાક્રમઃ કોઽપિ પ્રલીયતે ।
અમાયે કુલમાર્ગેઽસ્મિન્ ભક્તિરેવ વિશિષ્યતે

સાક્ષાદ્ ગુરુમયે દેવિ સર્વસ્મિન્ ભુવનાન્તરે ।
કિન્નુ ભક્તિમતાં ક્ષેત્રે મન્ત્રઃ કેષાં ન સિધ્યતિ

ગુરૌ મનુષ્યબુદ્ધિઞ્ચ મન્ત્રે ચાક્ષરબુદ્ધિકમ્ ।
પ્રતિમાસુ શિલાબુદ્ધિ કુર્વાણો નરકં વ્રજેત્

ગુરું ન મર્ત્ત્યં બુધ્યેત યદિ બુધ્યેત તસ્ય હિ ।
ન કદાચિદ્ભવેત્ સિદ્ધિર્મન્ત્રૈર્વા દેવતાર્ચનૈઃ

શ્રીગુરું પ્રાકૃતૈઃ સાર્દ્ધં યે સ્મરન્તિ વદન્તિ ચ ।
તેષાં હિ સુકૃતં સર્વં પાતકં ભવતિ પ્રિયે

જન્મહેતૂ હિ પિતરૌ પૂજનીયૌ પ્રયત્નતઃ ।
ગુરુવીશેષતઃ પૂજ્યો ધર્માધર્મપ્રદર્શકઃ

ગુરુઃ પિતા ગુરુર્માતા ગુરુર્દ્દેવો મહેશ્વરઃ ।
શિવે રુષ્ટે ગુરુસ્ત્રાતા ગુરૌ રુષ્ટે ન કશ્ચન

ગુરોહીતં હિ કર્ત્તવ્યં મનોવાક્કાયકર્મભિઃ ।
અહિતાચરણાદ્દેવિ વિષ્ઠાયાં જાયતે ક્રિમિઃ

શરીરવિત્તપ્રાણૈશ્ચ શ્રીગુરું વઞ્ચયન્તિ યે ।
ક્રિમિકીટપતઙ્ગત્વં પ્રાત્નુવન્તિ ન સંશયઃ

મન્ત્ર ત્યાગાદ્ભવેન્મૃત્યુર્ગુરુત્યાગાદ્દરિદ્રતા ।
ગુરુમન્ત્રપરિત્યાગાદ્રૌરવં નરકં વ્રજેત્

ગુર્વર્થં ધારયેદ્દેહં તદર્થં ધનમર્જયેત્ ।
નિજપ્રાણાન્ પરિત્યજ્ય ગુરુકાર્યં સમાચરેત્

ગુરૂક્તં પરુષં વાક્યમાશિષં પરિચિન્તયેત્ ।
તેન સન્તાડિતો વાપિ પ્રસાદમિતિ સંસ્મરેત્

ભોગ્ય ભોજ્યાનિ વસ્તૂનિ ગુરુવે ચ સમર્પયેત્ ।
તચ્છેષમિતિ સઞ્ચિન્ત્ય ચાનુભૂયાત્ કુલેશ્વરિ

ગુર્વગ્રે ન તપઃ કુર્યાન્નોપવાસવ્રતાદિકમ્ ।
તીર્થયાત્રાં ન કુર્યાચ્ચ ન સ્નાયાદાત્મશુદ્ધયે

ન વિયોગં ગુરોઃ કુર્યાત્ યુષ્મદો નૈવ ભાષયેત્ ।
ઋણદાનં તથાઽઽદાનં વસ્તૂનાં ક્રયવિક્રયમ્ ।
ન કુર્યાદ્ ગુરુભિઃ સાર્દ્ધં શિષ્યો ભૂત્વા કથઞ્ચન

ન કુર્યાન્નાસ્તિકૈર્વાદં સમ્ભાષણમપીશ્વરિ ।
વિલોક્ય દૂરતો ગચ્છેન્નાસીત સહ તૈઃ ક્વચિત્

ગુરૌ સન્નિહિતે યસ્તુ પૂજયેદન્યમમ્બિકે ।
સ યાતિ નરકં ઘોરં સા પૂજા નિષ્ફલા ભવેત્

શિરસા ન વહેદ્ભારં ગુરુપાદાબ્જધારિણા ।
તદાજ્ઞયા તુ કર્ત્તવ્યમાજ્ઞારૂપો ગુરુઃ સ્મૃતઃ

મન્ત્રાગમાદ્યમન્યત્ર શ્રુતં યસ્મૈ નિવેદયેત્ ।
ગુર્વાજ્ઞયા તુ ગૃહ્ણીયાત્તન્નિષિદ્ધં વિવર્જયેત્

સ્વશાસ્ત્રોક્તં રહસ્યાર્થં ન વદેદ્ યસ્ય કસ્યચિત્ ।
યદિ બ્રૂયાત્ સ સમયાચ્ચ્યુત એવ ન સંશયઃ

અદ્વૈતં ભાવયેન્નિત્યં ન દ્વૈતં ગુરુણા સહ ।
આત્મવત્ સર્વભૂતેભ્યો હિતં કુર્યાત્ કુલેશ્વરિ

આત્માર્થમાનસદ્ભાવૈઃ શુશ્રૂષા સ્યાચ્ચતુવીધા ।
શુશ્રૂષયા ધિયા દેવિ શિષ્યઃ સન્તોષયેદ્ ગુરુમ્

પદે પદેઽશ્વમેધસ્ય ફલં પ્રાપ્નોત્યસંશયઃ ।
શુશ્રૂષણપરો યસ્તુ ગુરુદેવમહાત્મનામ્

કેવલં ગુરુશુશ્રૂષા ત્વત્કૃપાકારિણી પ્રિયે ।
સદ્ભક્તિસહિતા ચેત્ સા સર્વકામફલપ્રદા

ક્ષીયન્તે સર્વપાપાનિ વર્દ્ધન્તે પુણ્યરાશયઃ ।
સિધ્યન્તિ સર્વકાર્યાણિ ગુરુશુશ્રૂષયા પ્રિયે

યદ્ યદાત્મહિતં વસ્તુ તત્તદ્ધિતમુપાચરેત્ ।
ગુરુદેવાર્ચકો યસ્તુ તસ્ય પુણ્યં ન ગણ્યતે

ભક્ત્યા વિત્તાનુસારેણ ગુરુમુદ્દિશ્ય યત્ કૃતમ્ ।
અલ્પે મહતિ વા તુલ્યં પુણ્યમાઢ્યદરિદ્રયોઃ

સર્વસ્વમપિ યો દદ્યાદ્ ગુરૌ ભક્તિવિવજીતઃ ।
શિષ્યો ન ફલમાપ્નોતિ ભક્તિરેવ હિ કારણમ્

યસ્મિન્ દ્રવ્યે ગુરોરસ્તિ સ્પૃહા નાનુભવેત્તુ તત્ ।
અવશ્યં યદિ વાઞ્છા સ્યાદનુભૂયાત્તદાજ્ઞયા

યસ્તિલાર્દ્ધં તદર્દ્ધં વા ગુરુસ્વમુપજીવતિ ।
લોભાન્મોહાત્ સ પચ્યેત નરકે ચ ત્રિસપ્તકે

અત્યલ્પં હિ ગુરોર્દ્રવ્યમદત્તં સ્વીકરોતિ યઃ ।
સ તિર્યગ્ યોનિમાપન્નઃ ક્રવ્યાદૈર્ભક્ષ્યતે પ્રિયે

ગુરુદ્રવ્યાભિલાષી ચ ગુરુસ્ત્રીગમનોત્સુકઃ ।
પતિતસ્ય ક્ષુલ્લકસ્ય પ્રાયશ્ચિત્તં ન વિદ્યતે

આજ્ઞાભઙ્ગોઽર્થહરણં ગુરોરપ્રિયવર્ત્તનમ્ ।
ગુરુદ્રોહમિદં પ્રાહુર્યઃ કરોતિ સ પાતકી

સ્વદ્રવ્યવિનિયોગઞ્ચ નાનિવેદ્ય ગુરૌ ચરેત્ ।
અનિવેદ્ય તુ યઃ કુર્યાત્ સ ભવેદ્ બ્રહ્મઘાતકઃ

ગુરોઃ સ્થાનં સમ્પ્રદાયં તદ્ધર્મં યો વિનાશયેત્ ।
ગુરુભિઃ સ બહિષ્કાર્યો દણ્ડ્યો વધ્યઃ સ ઘાતકૈઃ

ગુરુકોપાદ્વિનાશઃ સ્યાદ્ ગુરુદ્રોહાત્તુ પાતકમ્ ।
વિમૃત્યુગુરુનિન્દાયાં ગુર્વનિષ્ટાન્મહાપદઃ

જીવેદગ્નિપ્રવિષ્ટો વા નરઃ પીતવિષોઽપિ વા ।
મૃત્યુહસ્તગતો વાપિ નાપરાધકરો ગુરોઃ

યત્ર શ્રીગુરુનિન્દા સ્યાત્ પિધાય શ્રવણેઽમ્બિકે ।
સદ્યસ્તસ્માદ્વિનિષ્ક્રામેત્ પુનર્ન શ્રવણં યથા ।
ગુરોર્નામ સ્મરેત્ પશ્ચાત્ શ્રવણે સા પ્રતિક્રિયા

ગુરુમિત્રસુહૃદ્દાસીદાસાદ્યાન્ નાવમાનયેત્ ।
ન નિન્દેદસ્ય સમયાન્ વેદશાસ્ત્રાગમાદિકાન્

ગુરોઃ શ્રીપાદુકાભૂષા ગુરુનામસ્મૃતિર્જપઃ ।
ગુર્વાજ્ઞાકરણં કૃત્યં શુશ્રૂષા ભજનં ગુરોઃ

વિવિક્ષુર્દ્દેશિકાવાસં શાન્તચિત્તોઽતિભક્તિમાન્ ।
વાહનં પાદુકાં છત્રં ચામરં વ્યજનાદિકમ્ ।
તામ્બૂલં કજ્જલં વેશમુત્સૃજ્ય પ્રવિશેચ્છનૈઃ

પાદુકામાસનં વસ્ત્રં વાહનં છત્રચામરે ।
દૃષ્ટ્વા ગુરોર્નમસ્કુર્યાન્નાત્મભોગાય કામયેત્

પાદપ્રક્ષાલનં સ્નાનમભ્યઙ્ગં દન્તધાવનમ્ ।
મૂત્રં નિષ્ઠીવનં ક્ષૌરં શયનં સ્ત્રીનિષેવનમ્

વીરાસનં સુદુર્વાક્યં શાસનં હાસ્યરોદનમ્ ।
કેશમોચનમુષ્ણીષં કઞ્ચુકં નગ્નતાં તથા

પાદપ્રસારણં વાદં કલહં દૂષણં પ્રિયે ।
અઙ્ગભઙ્ગાઙ્ગવાદ્યાદિકરાસ્ફાલનધૂનનમ્

દ્યૂતકૌતુકમલ્લાદિયુદ્ધનૃત્યાદિ ચામ્બિકે ।
ગુરુયોગિમહાસિદ્ધિપીઠક્ષેત્રાશ્રમેષુ ચ ।
ના ચરેદાચરેન્મોહાદ્દેવતાશાપમાપ્નુયાત્

ઉપચારેણ સન્તિષ્ઠેદ્ ગુર્વગ્રે નેચ્છયા વિશેત્ ।
મુખાવલોકી સેવેત તદુક્તઞ્ચ સમાચરેત્

ગુરૂક્તાનુક્ત કાર્યેષુ નોપેક્ષાં કારયેત્ પ્રિયે ।
શિરસા યદ્ગુરુર્બ્રૂયાત્તત્ કાર્યમવિશઙ્કયા

નિગ્રહેઽનુગ્રહે વાપિ ગુરુઃ સર્વસ્ય કારણમ્ ।
નિર્ગતં યદ્ગુરોર્વક્ત્રાત્ સર્વં શાસ્ત્રં તદુચ્યતે

ગુરુકાર્યે સ્વયં શક્તો નાપરં પ્રેષયેત્ પ્રિયે ।
બહુભૃત્યપરૈર્ભૃત્યૈઃ સહિતોઽપ્યતિભક્તિમાન્

ગચ્છંસ્તિષ્ઠન્ સ્વપન્ જાગ્રજ્જપન્ જુહ્વાત્ પ્રપૂજયેત્ ।
ગુર્વાજ્ઞામેવ કુર્વીત તદગતેનાન્તરાત્મના

અભિમાનો ન કર્ત્તવ્યો જાતિવિદ્યાધનાદિભિઃ ।
સર્વદા સેવયેત્ નિત્યં શિષ્યઃ ભ્રીગુરુસન્નિધૌ

કામક્રોધપરિત્યાગી વિનીતઃ સ્તુતિભક્તિમાન્ ।
દેવિ ભૂમ્યાસને તિષ્ઠેદ્ ગુરુકાર્યં સમાચરેત્

સ્વકાર્યમન્યકાર્યં વા શિષ્યઃ સ્વગુરુચિત્તવિત્ ।
ગુરુપાર્શ્વગતો નમ્રઃ પ્રસન્નવદનો ભવેત્

સામાન્યતો નિષિદ્ધઞ્ચ તદ્ગુરોર્યદિ સન્નિધૌ ।
આચરેત્તસ્ય સર્વસ્ય દોષઃ કોટિગુણો ભવેત્

અનાદૃત્ય ગુરોર્વાક્યં શૃણુયાદ્ યઃ પરાઙ્મુખઃ ।
અહિતં વા હિતં વાપિ રૌરવં નરકં વ્રજેત્

ગોબ્રાહ્મણવધં કૃત્વા યત્ પાપં સમવાપ્નુયાત્ ।
તત્ પાપં સમવાપ્નોતિ ગુર્વગ્રેઽનૃતભાષણાત્

સ્થાનાન્તરગતાચાર્યે વ્યસને વિષમે સ્થિતે ।
શ્રીગુરું ન ત્યજેત્ ક્વાપિ તદાદિષ્ટો વ્રજેત્ પ્રિયે

અધઃ સ્થિતે ગુરાવૂર્ધ્વે ન તિષ્ઠેત કદાચન ।
ન ગચ્છેદગ્રતસ્તસ્ય ન તિષ્ઠેદુત્થિતે ગુરૌ

શક્તિચ્છાયાં સુરચ્છાયાં ગુરુચ્છાયાં ન લઙ્ઘયેત્ ।
ન તેષુ કુર્યાત્ સ્વચ્છાયાં ન સ્વપેદ્ ગુરુસન્નિધૌ

ભાષણં પાઠનં ગાનં ભોજનં શયનાદિકમ્ ।
અનાદિષ્ટો ન કુર્વીત ન ચાવન્દનપૂર્વકમ્

બ્રહ્મહત્યાશતં કુર્યાત્ ગુર્વાજ્ઞાપરિપાલનાત્ ।
વિના ગુર્વાજ્ઞયા શિષ્યૌ વિશ્વસેન્નાન્યશાસનાત્

સર્વં ગુર્વાજ્ઞયા કુર્યાન્ન નિન્દેત્તત્સ્ત્રિયં પ્રિયે ।
ભક્ત્યા પ્રણમ્ય ચોત્તિષ્ઠેત્ કૃતાઞ્જલિપુટઃ પ્રિયે

પશ્ચાત્પદેન નિર્ગચ્છેન્નમસ્કૃત્ય ગુરોર્ગૃહાત્ ।
એકાસને નોપવિશેદ્ ગુરુણા તત્સમૈઃ સહ

ન વિશેદાસને દેવિ દેવતાગુરુસન્નિધૌ ।
ગુરોઃ સિંહાસનં દેયં જ્યેષ્ઠાનામુત્તમાસનમ્ ।
દેશ્યાસનં કનિષ્ઠાનામિતરેષાં સમાસનમ્

જાતિ વિદ્યાધનાઢ્યો વા દૂરે દૃષ્ટ્વા ગુરું મુદા ।
દણ્ડપ્રણામં કૃત્વૈકં ત્રિઃ પ્રદક્ષિણમાચરેત્

તતસ્ત્રિઃ ષડ્ દ્વાદશ વા જ્યેષ્ઠાદિષ્વેકમેવ વા ।
ગુરુપ્રગુરુયોગેન વન્દેત પ્રગુરુ પ્રિયે

તતો નમેદ્ ગુરું વાપિ ગુર્વાજ્ઞાં ન વિચારયેત્ ।
પ્રગુરોઃ સન્નિધૌ શિષ્યઃ સ્વગુરું મનસા નમેત્

ગુરુબુદ્ધ્યા નમેત્ સર્વ દૈવતં તૃણ્મેવ વા ।
ન નમેદ્દેવબુદ્ધ્યા તુ પ્રતિમાં લૌહમૃણ્મયીમ્

ગુરોઃ પ્રણામત્રિતયં જ્યેષ્ઠાનામેક એવ ચ ।
પૂજ્યાનામઞ્જલિસ્તદ્વદન્યેષાં વાક્યવન્દનમ્

દેવાન્ ગુરૂન્ કુલાચાર્યાન્ જ્ઞાનવૃદ્ધાન્ તપોધનાન્ ।
વિદ્યાધિકાન્ સ્વધર્મસ્થાન્ પ્રણમેત્ કુલનાયિકે

સ્ત્રીદ્વિષ્ટં ગુરુભિઃ શપ્તં પાષણ્ડં પણ્ડિતં શઠમ્ ।
વિકર્માણં કૃતઘ્નઞ્ચાનાશ્રમિણઞ્ચ નો નમેત્

અનિવેદ્ય ગુરોર્ભુઙ્ક્તે યસ્ત્વેકગ્રામસંસ્થિતઃ ।
અમેધ્યં તદ્ભવેદન્નં શૂકરો જાયતે મૃતઃ

એકગ્રામસ્થિતઃ શિષ્યસ્ત્રિસન્ધ્યં પ્રણમેદ્ ગુરુમ્ ।
ક્રોશામાત્રસ્થિતઃ શિષ્યો ગુરું પ્રતિદિનં નમેત્

અર્દ્ધયોજનગઃ શિષ્યઃ પ્રણમેત્ પઞ્ચપર્વસુ ।
એકયોજનમારમ્ય યોજનદ્વાદશાવધિ

તત્સંખ્યાદિવસૈર્માસૈઃ શ્રીગુરું પ્રણમેત્ પ્રિયે ।
દૂરદેશસ્થિતઃ શિષ્યો ભક્ત્યા તત્સન્નિધિં ગતઃ

તત્ર યોજનસંખ્યોક્તમાસેન પ્રણમેદ્ ગુરુમ્ ।
અતિદૂરગતઃ શિષ્યો યદિચ્છા સ્યાત્તદા વ્રજેત્

રિક્તહસ્તશ્ચ નોપેયાદ્રાજાનં દેવતાં ગુરુમ્ ।
ફલપુષ્પામ્બરાદીનિ યથાશક્ત્યા સમર્પયેત્

એવં યો ન ચરેદ્દેવિ બ્રહ્મરાક્ષસતાં વ્રજેત્ ।
ગુરુશક્તિશ્ચ તત્પુત્રો જ્યેષ્ઠભ્રાતા ગુરુઃ સ્મૃતઃ

આત્મવિચ્ચ કનીયાંસં પુત્રવત્ પરિપાલયેત્ ।
કુલાચાર્યસ્ય દેવેશિ ગુરુજ્યેષ્ઠકનિષ્ઠયોઃ ।
ગુરુકલ્પસ્ય કુર્વીત પ્રણામં સ્વરગુરોર્યથા

યાગજ્યેષ્ઠઃ ક્રમજ્યેષ્ઠઃ કુલજ્યેષ્ઠસ્તૃતીયકઃ ।
ગુરુજ્યેષ્ઠસુતો દેવિ ઇતિ જ્યેષ્ઠચતુષ્ટયમ્

યાગજ્યેષ્ઠાભિવાદેન ક્રમિકાષ્ટાઙ્ગયોગતઃ ।
ગુરુશ્ચ કુલવૃક્ષશ્ચ વન્દનીયૌ વિધાનતઃ

પિતૃમાત્રાદિસર્વેષુ પૂજ્યકોટિષુ બન્ધુષુ ।
અભ્યુત્થાનપ્રણામાદ્યૈરવ્યક્તો દોષભાગ્બહિઃ

યદા ત્વાચાર્યરૂપેણ ચાત્માનં સમ્પ્રકાશયેત્ ।
અભ્યુત્થાનપ્રણામાદ્યૈર્દ્દોષભાક્ સ ભવેત્તદા

પતિર્ભૂત્વા પશુભ્યશ્ચ પ્રણામં યઃ કરિષ્યતિ ।
સ મહાપશુરિત્યુક્તો દેવતાશાપમાપ્નુયાત્

યો ગુરુસ્થાનકં પ્રાપ્તઃ પાદુકાપરિસંખ્યયા ।
ગુરુવત્ સ તુ મન્તવ્યો જ્યેષ્ઠૈર્વન્દ્યો ન ચ પ્રિયે

ઇતિ તે કથિતં કિઞ્ચિત્ પાદુકાભક્તિલક્ષણમ્ ।
સમાસેન કુલેશાનિ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
પાદુકાકથનં નામ દ્વાદશોલ્લાસઃ

અથ ત્રયોદશોલ્લાસઃ
શ્રી દેવ્યુવાચ
કુલેશ શ્રોતુમિચ્છામિ કરુણામૃતવારિધે ।
વક્તુમર્હસિ દેવેશ લક્ષણં ગુરુશિષ્યયોઃ

ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ ગુરુભાવઃ પ્રજાયતે

દુષ્ટવંશોદ્ભવં દુષ્ટં ગુણહીનં વિરૂપિણમ્ ।
પરશિષ્યઞ્ચ પાષણ્ડં ષણ્ડં પણ્ડિતમાનિનમ્

હીનાધિકવિકારાઙ્ગં વિકલાવયવાન્વિતમ્ ।
પઙ્ગુમન્ધઞ્ચ બધિરં મલિનં વ્યાધિપીડિતમ્

ઉત્સૃષ્ટં દુર્મુખઞ્ચાપિ સ્વેચ્છાવેશધરં પ્રિયે ।
દુવીકારાઙ્ગચેષ્ટાદિગતિભાષણવીક્ષણમ્

નિદ્રાતન્દ્રાજડાલસ્યદ્યૂતાદિવ્યસનાન્વિતમ્ ।
કપાટકુડ્યસ્તમ્ભાદૌ તિરોહિતતનું સદા ।
અન્તર્ભક્તિકરં ક્ષુદ્રં બાહ્યભક્તિવિવજીતમ્

વ્યલીકવાદિનં સ્તબ્ધં પ્રોષિતં પ્રેષકં શઠમ્ ।
ધનસ્ત્રીશુદ્ધિરહિતં નિષેધવિધિવજીતમ્

રહસ્યભેદકં વાપિ દેવિ કાર્યવિનાશકમ્ ।
માર્જારબકવૃત્તિઞ્ચ રન્ધ્રાન્વેષણતત્પરમ્

માયાવિનં કૃતઘ્નઞ્ચ પ્રચ્છન્નાન્તરદાયકમ્ ।
વિશ્વાસઘાતકં સ્વામિદ્રોહિણં પાપકારિણમ્

અવિશ્વાસકરં સંશયાત્મકં સિદ્ધ્યકાઙ્ક્ષિણમ્ ।
આતતાયિનમાદિત્સુ કોપિતં કૂટસાક્ષિણમ્

સર્વપ્રતારકં દેવિ સર્વોત્કૃષ્ટાભિમાનિનમ્ ।
અસત્યં નિષ્ઠુરાસક્તં ગ્રામ્યાદિબહુભાષિણમ્

દુવીચારકુતર્કાદિકારકં કલહપ્રિયમ્ ।
વૃથાક્ષેપકરં મૂર્ખં ચપલં વાગ્વિડમ્બકમ્

પરોક્ષે દૂષણકરં પ્રત્યક્ષે પ્રિયવાદિનમ્ ।
વાગ્બ્રહ્મવાદિનં વિદ્યા ચૌરમાત્મપ્રશંસકમ્

ગુણાસહિષ્ણુમહિતમાર્ત્તક્રોધનમમ્બિકે ।
વાચાલં દુર્જનસખં સર્વલોકવિગહીતમ્

પિશુનં પરસન્તાપ્યં સમ્વિદપ્રણયં પ્રિયે ।
સ્વક્લેશવાદિનં સ્વામિદ્રોહિણં સ્વાત્મવઞ્ચકમ્

જિહ્વોપસ્થપરં દેવિ તસ્કરં પશુચેષ્ટિતમ્ ।
અકારણદ્વેષહાસક્લેશક્રોધાદિકારિણમ્

અતિહાસમકર્માણં મર્માન્તપરિહાસકમ્ ।
કામુકઞ્ચાતિનિર્લજ્જં મિથ્યાદુશ્ચેષ્ટસૂચકમ્

અસૂયામદમાત્સર્યદમ્ભાહઙ્કારસંયુતમ્ ।
ઈર્ષ્યાપારુષ્યપૈશુન્યકાર્પણ્યક્રોધમાનસમ્

અધીરં દુઃખિનં ભીરુમશક્તસ્તવમાતુરમ્ ।
અપ્રબુદ્ધમતિં મન્દં મૂઢં ચિન્તાકુલં વિટમ્

તૃષ્ણાલોભયુતં દીનમતુષ્ટં સર્વયાચકમ્ ।
બહ્વાશિનં કપટિનં ભ્રામકં કુટિલં પ્રિયે

ભક્તિશ્રદ્ધાદયાશાન્તિધર્માચારવિવજીતમ્ ।
માતાપિતૃગુરુપ્રાજ્ઞસદ્વચોહાસ્યકારકમ્

કુલદ્રવ્યાદિબીભત્સં ગુરુસેવાભિમાનિનમ્ ।
સ્ત્રીદ્વિષ્ટં સમયભ્રષ્ટં ગુરુશપ્તં કુલેશ્વરિ ।
ઇત્યાદિદુર્ગુણોપેતં ગુરુઃ શિષ્યં વિવર્જયેત્

સચ્છિષ્યન્તુ કુલેશાનિ શુભલક્ષણસંયુતમ્ ।
સમાધિ સાધનોપેતં ગુણશીલસમન્વિતમ્

સ્વચ્છદેહામ્બરં પ્રાજ્ઞં ધામીકં શુદ્ધમાનસમ્ ।
દૃઢવ્રતં સદાચારં શ્રદ્ધાભક્તિસમન્વિતમ્

દક્ષમલ્પાશિનં ગૂઢચિત્તં નિર્વ્યાજસેવકમ્ ।
વિમૃશ્યકારિણં વીરં મનોદારિદ્ર્યવજીતમ્

સર્વકાર્યાતિકુશલં સ્વચ્છં સર્વોપકારિણમ્ ।
કૃતજ્ઞં પાપભીતઞ્ચ સાધુસજ્જનસમ્મતમ્

આસ્તિકં દાનશીલઞ્ચ સર્વભૂતહિતે રતમ્ ।
વિશ્વાસવિનયોપેતં ધનદેહાદ્યવઞ્ચકમ્

અસાધ્યસાધકં શૂરમુત્સાહબલસંયુતમ્ ।
અનુકૂલં ક્રિયાયુક્તમપ્રમત્તં વિચક્ષણમ્

હિતસત્યમિતસ્મેરભાષણં મુક્તદૂષણમ્ ।
સકૃદુક્તગૃહાતાર્થં ચતુરં બુદ્ધિવિસ્તરમ્

સ્વસ્તુતૌ પરનિન્દાયાં વિમુખં સુમુખં પ્રિયે ।
જિતેન્દ્રિયં સુસન્તુષ્ટં ધીમન્તં બ્રહ્મચારિણમ્

ત્યક્તાધિવ્યાધિચાપલ્યદુઃખભ્રાન્તિમસંશયમ્ ।
ગુરુધ્યાનસ્તુતિકથાદેવાર્ચાવન્દનોત્સુકમ્

ગુરુદૈવતસમ્ભક્તં કામિનીપૂજકં પરમ્ ।
નિત્યં ગુરુસમીપસ્થં ગુરુસન્તોષકારકમ્

મનોવાક્તનુભિનીત્યં પરિચર્યા સમુદ્યતમ્ ।
ગુર્વાજ્ઞાપાલકં દેવિ ગુરુકીત્તીપ્રકાશકમ્

ગુરુવાક્યપ્રમાણજ્ઞં ગુરુશુશ્રૂષણે રતમ્ ।
ચિત્તાનુવત્તીનં પ્રેષ્યકારિણં કુલનાયિકે

જાતિમાનધને ગર્વવજીતં ગુરુસન્નિધૌ ।
નિરપેક્ષં ગુરુદ્રવ્યે તત્પ્રસાદાભિકાઙ્ક્ષિણમ્

કુલધર્મકથાયોગિયોગિનીકૌલિકપ્રિયમ્ ।
કુલાર્ચનાદિનિરતં કુલદ્રવ્યાજુગુપ્સકમ્

જપધ્યાનાદિનિરતં મોક્ષમાર્ગાભિકાઙ્ક્ષિણમ્ ।
કુલશાસ્ત્રપ્રિયં દેવિ પશુશાસ્ત્રપરાઙ્મુખમ્ ।
ઇત્યાદિલક્ષણોપેતં ગુરુઃ શિષ્યં પરિગ્રહેત્

શ્રીગુરુઃ પરમેશાનિ શુદ્ધવેશો મનોહરઃ ।
સર્વલક્ષણસમ્પન્નઃ સર્વાવયવશોભિતઃ

સર્વાગમાર્થતત્ત્વજ્ઞઃ સર્વમન્ત વિધાનવિત્ ।
લોકસમ્મોહનકરો દેવવત્ પ્રિયદર્શનઃ

સુમુખઃ સુલભઃ સ્વચ્છો ભ્રમસંશયનાશકઃ ।
ઇઙ્ગિતાકારવિત્ પ્રાજ્ઞ ઊહાપોહવિદુજ્જ્વલઃ

અન્તર્લક્ષ્યો બહિર્દૃષ્ટિઃ સર્વજ્ઞો દેશકાલવિત્ ।
આજ્ઞાસિદ્ધિસ્ત્રિકાલજ્ઞો નિગ્રહાનુગ્રહક્ષમઃ

વેધકો બોધકઃ શાન્તઃ સર્વજીવદયાપરઃ ।
સ્વાધીનેન્દ્રિયસઞ્ચારષડ્વર્ગવિજયક્ષમાઃ

અગ્રગણ્યોઽતિગમ્ભીરઃ પાત્રાપાત્રવિશેષવિત્ ।
શિવવિષ્ણુસમઃ સાધુર્મન્દદર્શનદૂષકઃ

નિર્મલો નિત્યસન્તુષ્ટઃ સ્વતન્ત્રો મન્ત્રશક્તિમાન્ ।
સદ્ભક્તવત્સલો ધીરઃ કૃપાલુઃ સ્મિતપૂર્ણવાક્

ભક્તપ્રિયઃ સદોદારો ગમ્ભીરઃ શિષ્ટસાધકઃ ।
સ્વેષ્ટદેવગુરુજ્યેષ્ઠ વનિતાપૂજનોત્સુકઃ

નિત્યે નૈમિત્તિકે કામ્યે રતઃ કર્મણ્યનિન્દિતે ।
રાગદ્વેષભયક્લેશદમ્ભાહઙ્કારવજીતઃ

સ્વવિદ્યાનુષ્ઠાનરતો ધર્માદીનામુપાર્જકઃ ।
યદૃચ્છાલાભસન્તુષ્ટો ગુણદોષવિભેદકઃ

સ્ત્રીધનાદિષ્વનાસક્તો દુઃસઙ્ગવ્યસનાદિષુ ।
સર્વાહમ્ભાવસંયુક્તો નિર્દ્વન્દ્વો નિયતવ્રતઃ

અલોલુપો હ્યસઙ્કલ્પપક્ષપાતી વિચક્ષણઃ ।
વિત્તવિદ્યાદિભિર્મન્ત્રયન્ત્રતન્ત્રાદ્યવિક્રયી

નિઃસઙ્ગો નિવીકલ્પશ્ચ નિર્ણીતાર્થોઽતિધામીકઃ ।
તુલ્યનિન્દાસ્તુતિર્મૌનો નિરપેક્ષો નિરામયઃ ।
ઇત્યાદિલક્ષણોપેતઃ શ્રીગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે

યઃ શિવઃ સર્વગઃ સૂક્ષ્મશ્ચોન્મના નિષ્કલોઽવ્યયઃ ।
વ્યોમાકારો હ્યજોઽનન્તઃ સ કથં પૂજ્યતે પ્રિયે

અત એવ શિવઃ સાક્ષાદ્ગુરુરૂપં સમાશ્રિતઃ ।
ભક્ત્યા સમ્પૂજિતો દેવિ ભુક્તિં મુક્તિં પ્રયચ્છતિ

શિવોઽહં નાકૃતિર્દ્દેવિ નરદૃગ્ગોચરો નહિ ।
તસ્માત્ શ્રીગુરુરૂપેણ શિષ્યાન્ રક્ષતિ ધામીકાન્

મનુષ્યચર્મણા બદ્ધઃ સાક્ષાત્ પરશિવઃ સ્વયમ્ ।
સચ્છિષ્યાનુગ્રહાર્થાય ગૂઢં પર્યટતિ ક્ષિતૌ

સદ્ભક્તરક્ષણાયૈવ નિરાકારોઽપિ સાકૃતિઃ ।
શિવઃ કૃપાનિધિર્લોકે સંસારીવ હિ ચેષ્ટતે

લલાટલોચનં ચાન્દીં કલામપિ ચ દોર્દ્દયમ્ ।
અન્તર્ધાય ચ વર્ત્તેયં ગુરુરૂપો મહીતલે

અત્રિનેત્રઃ શિવઃ સાક્ષાદચતુર્બાહુરચ્યુતઃ ।
અચતુર્વદનો બ્રહ્મા શ્રીગુરુઃ કથિતં પ્રિયે

નરવદ્દૃશ્યતે લોકે શ્રીગુરુઃ પાપકર્મણા ।
શિવવદ્ દૃશ્યતે લોકે ભવાનિ પુણ્યકર્મણા

શ્રીગુરું પરમં તત્ત્વં તિષ્ઠન્તં ચક્ષુરગ્રતઃ ।
મન્દભાગ્યા ન પશ્યન્તિ હ્યન્ધાઃ સૂર્યમિવોદિતમ્

ગુરુઃ સદાશિવઃ સાક્ષાત્ સત્યમેવ ન સંશયઃ ।
શિવ એવ ગુરુર્નો ચેદ્ભુક્તિ મુક્તિ દદાતિ કઃ

સદાશિવસ્ય દેવસ્ય શ્રીગુરોરપિ પાર્વતી ।
ઉભયોરન્તરં નાસ્તિ યઃ કરોતિ સ પાતકી

દેશિકાકૃતિમાસ્થાય પશોઃ પાશાનશેષતઃ ।
છિત્ત્વા પરં પદં દેવિ નયત્યેનમતો ગુરુઃ

સર્વાનુગ્રહકર્ત્તૃત્વાદીશ્વરઃ કરુણાનધિઃ ।
આચાર્યરૂપમાસ્થાય દીક્ષયા મોક્ષયેત્ પશૂન્

યથા ઘટશ્ચ કલસઃ કુમ્ભશ્ચૈકાર્થવાચકઃ ।
તથા દેવશ્ચ મન્ત્રશ્ચ ગુરુશ્ચૈકાર્થ ઉચ્યતે

યથા દેવસ્તથા મન્ત્રો યથા મન્ત્રસ્તથા ગુરુઃ ।
દેવમન્ત્રગુરૂણાઞ્ચ પૂજયા સદૃશં ફલમ્

શિવરૂપં સમાસ્થાય પૂજાં ગૃહ્ણામિ પાર્વતી ।
ગુરુરૂપં સમાદાય ભવપાશાન્નિકૃન્તયે

સિદ્ધાન્તશારવેત્તાહં બીજોઽહમિતિ બોધકૃત્ ।
અવિચ્છિન્નઃ સદા હૃષ્ટહૃદયો ગુરુરુચ્યતે

યો વિલંઘ્યાશ્રમાન્ વર્ણાનાત્મન્યેવ સ્થિતઃ સદા ।
જ્યોતિવર્ણાશ્રમી યોગી સ ગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે

ષડધ્વાનં ષડાધારં ષોડશાધારનિર્ણયમ્ ।
યો જાનાતિ વિધાનેન સ ગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે

દૃશ્યં વિના સ્થિરા દૃષ્ટિર્મનશ્ચાલમ્બનં વિના ।
વિનાયાસં સ્થિરો વાયુર્યસ્ય સ્યાત્ સ ગુરુઃ પ્રિયે

યત્તુ સંવિત્તિજનનં પરાનન્દસમુદ્ભવમ્ ।
તત્તત્ત્વં વિદિતં યેન સ ગુરુઃ કુલનાયિકે

ભૂતભવ્યૌ તન્ત્રમન્ત્રૌ વેત્તિ યઃ શાક્તશામ્ભવમ્ ।
વેધઞ્ચ ષડ્વિધં દેવિ સ હિ વેધકરો ગુરુઃ

પદમન્ત્રકલાયન્ત્રસતત્ત્વતભુવનાશ્રયમ્ ।
શોધયેદ્ યઃ ષડધ્વાનં સ ગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે

વેધં પદં વિરોધઞ્ચ ગ્રહણં મોક્ષણં તથા ।
યો વા સમ્યગ્વિજાનાતિ સ ગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે

જાગ્રત્ સ્વપ્નઃ સુષુપ્તિશ્ચ તુરીયં તદતીતકમ્ ।
યો વેત્તિ પઞ્ચકં દેવિ સ ગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે

પિણ્ડં પદં તથા રૂપં રૂપાતીતં ચતુષ્ટયમ્ ।
યો વા સમ્યગ્વિજાનાતિ સ ગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે

યો વા પરાઞ્ચ પશ્યન્તીં મધ્યમાં વૈખરીમપિ ।
ચતુષ્ટયં વિજાનાતિ સ ગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે

આત્મવિદ્યાશિવસર્વમિતિ તત્ત્વચતુષ્ટયમ્ ।
યો વેત્તિ પરમેશાનિ સ ગુરુર્નાપરઃ પ્રિયે

પાશચ્છેદં વેધદીક્ષાં પશુગ્રહણમેવ ચ ।
ત્રિવિધં યો વિજાનાતિ સ ગુરુઃ પરમો મતઃ

પદં પાશં પશુનાઞ્ચ રહસ્યાર્થં વિધાનતઃ ।
યો જાનાતિ વરારોહે સ ગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે

ચક્રસઙ્કેતકં મન્ત્રં પૂજાસઙ્કેતકં તથા ।
ત્રિતયં યો વિજાનાતિ સ ગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે

વાણેતરસ્વયમ્ભ્વાખ્યલિઙ્ગત્રિતયસંસ્થિતિમ્ ।
તત્ત્વતો યો વિજાનાતિ સ ગુરુઃ કથિતઃ પ્રિયે

આણવં કાર્મણઞ્ચૈવ માયીયઞ્ચ મલત્રયમ્ ।
યો વિશોધયિતું શક્તઃ સ ગુરુઃ પરમો મતઃ

આરક્તશુક્લમિશ્રા(કૃષ્ણા)ખ્યચરણત્રયવાસનામ્ ।
યો જાનાતિ મહાદેવિ સ ગુરુઃ પરમો મતઃ

મહામુદ્રાં નભોમુદ્રામ્ ઉઙ્ડીયાનં જલન્ધરમ્ ।
મૂલબન્ધઞ્ચ યો વેત્તિ સ ગુરુઃ પરમો મતઃ

શિવાદિક્ષિતિપર્યન્તં ષટ્ત્રિંશત્તત્ત્વનિર્ણયમ્ ।
યો વિજાનાતિ તત્ત્વેન સ ગુરુઃ પરમો મતઃ

અન્તર્યાગં બહિર્યાગં કલાજ્ઞાનસ્થિતિં પ્રિયે ।
ચારુયન્ત્રવિધાનઞ્ચ યો વેત્તિ સ ગુરુઃ પ્રિયે

પિણ્ડબ્રહ્માણ્ડયોરૈક્યં સ્થિતિં યો વેત્તિ તત્ત્વતઃ ।
શિરાસ્થિરોમસંખ્યાદિ સ ગુરુર્નાપરઃ પ્રિયે

પદ્માદિચતુરશીતિનાનાસનવિચક્ષણઃ ।
યમાદ્યષ્ટાઙ્ગયોગજ્ઞઃ સ ગુરુઃ પરમો મતઃ

ઘૃણા સઙ્કા ભયં લજ્જા જુગુપ્સા ચેતિ પઞ્ચમી ।
કુલં શીલં તથા જાતિરષ્ટૌ પાશાઃ પ્રકીત્તીતાઃ

પાશબદ્ધઃ પાશુર્જ્ઞેયઃ પાશમુક્તો મહેશ્વરઃ ।
તસ્માત્ પાશહરો યસ્તુ સ ગુરુઃ પરમો મતઃ

બન્ધનં યોનિમુદ્રાયા મન્ત્રચૈતન્યદર્શનમ્ ।
યન્ત્રમન્ત્રસ્વરૂપઞ્ચ યો વેત્તિ સ ગુરુઃ પ્રિયે

વિનિક્ષિપ્તાં ગતાયાતાં સંક્લિષ્ટાં સંવિનીતકામ્ ।
ચતુવીધાં મનોઽવસ્થાં યો વેત્તિ સ ગુરુઃ પ્રિયે

મૂલાદિબ્રહ્મરન્ધ્રાન્તસપ્તામ્ભોજદલેષુ યઃ ।
જીવાચારફલં વેત્તિ સ ગુરુર્નાપરઃ પ્રિયે

શિવાદિગુરુપર્યન્તં પારમ્પર્યક્રમેણ યઃ ।
અવાપ્તતત્ત્વસમ્ભારઃ સ ગુરુર્નાપરઃ પ્રિયે

યેન વા દશીતે તત્ત્વે તત્ક્ષણાત્તન્મયો ભવેત્ ।
મન્યતે મુક્તમાત્માનં સ ગુરુર્નાપરઃ પ્રિયે

યે દત્ત્વા સહજાનન્દં દરન્તીન્દ્રિયજં સુખમ્ ।
સેવ્યાસ્તે ગુરવઃ શિષ્યૈરન્યે ત્યાજ્યાઃ પ્રતારકાઃ

સંસારભયભીતસ્ય શિષ્યસ્ય ગુરુરાદરાત્ ।
વ્રતોપવાસનિયમૈનીયન્તા સ ગુરુર્મતઃ

યઃ પ્રસન્નઃ ક્ષણાર્દ્ધેન મોક્ષલક્ષ્મીં પ્રયચ્છતિ ।
દુર્લભં તં વિજાનીયાદ્ ગુરું સંસારતારકમ્

યઃ ક્ષણેનાત્મસામર્થ્યં સ્વશિષ્યાય દદાતિ હિ ।
ક્રિયાયાસાદિરહિતં સ ગુરુર્દ્દેવદુર્લભઃ

ય સદ્યઃ પ્રત્યયકરં સુલભઞ્ચાત્મસૌખ્યદમ્ ।
જ્ઞાનોપદેશં કુરુતે સ ગુરુર્દ્દેવદુર્લભઃ

દ્વીપાદ્ દ્વીપાન્તરં દેવિ સઞ્ચરેદ્યથા તથા ।
યો દદ્યાત્ સ ગુરુર્જ્ઞાનમભ્યાસાદિવિવજીતમ્

ક્ષુધિતસ્ય યથા તૃપ્તિરાહારાદાશુ જાયતે ।
તથોપદેશમાત્રેણ જ્ઞાનદો દુર્લભો ગુરુઃ

ગુરવો બહવઃ સન્તિ દીપવચ્ચ ગૃહે ગૃહે ।
દુર્લભોઽયં ગુરુર્દેવિ સૂર્યવત્ સર્વદીપકઃ

ગુરવો બહવઃ સન્તિ વેદશાસ્ત્રાદિપારગાઃ ।
દુર્લભોઽયં ગુરુર્દ્દેવિ પરતત્ત્વાર્થપારગઃ

ગુરવો બહવઃ સન્તિ આત્મનોઽન્યપ્રદા ભુવિ ।
દુર્લભોઽયં ગુરુર્દ્દેવિ લોકેષ્વાત્મપ્રકાશકઃ

ગુરવો બહવઃ સન્તિ કુમન્ત્રૌષધિવેદિનઃ ।
નિગમાગમશાસ્ત્રોક્તમન્ત્રજ્ઞો દુર્લભો ભુવિ

ગુરવો બહવઃ સન્તિ શિષ્યવિત્તાપહારકાઃ ।
દુર્લભોઽયં ગુરુર્દ્દેવિ શિષ્યદુઃખાપહારકઃ

વર્ણાશ્રમકુલાચારનિરતા બહવો ભુવિ ।
સર્વસઙ્કલ્પહીનો યઃ સ ગુરુર્દ્દેવિ દુર્લભઃ

ગુરોર્યસ્યૈવ સમ્પર્કાત્ પરાનન્દોઽભિજાયતે ।
ગુરું તમેવ વૃણુયાન્નાપરં મતિમાન્નરઃ

યસ્યાનુભવપર્યન્તં બુદ્ધિસ્તત્ર પ્રવર્ત્તતે ।
યસ્યાલોકનમાત્રેણ મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

શઙ્કયા ભક્ષિતં સર્વં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ ।
સા શઙ્કા ભક્ષિતા યેન સ ગુરુર્દ્દેવિદુર્લભઃ

યથા વહ્નિસમીપસ્થં નવનીતં વિલીયતે ।
તથા પાપં વિલીયતે સદાચાર્ય સમીપતઃ

યથા દીપ્તાનલઃ કાષ્ઠં શુષ્કમાર્દ્રઞ્ચ નિર્દહેત્ ।
તથા ગુરુકટાક્ષસ્તુ શિષ્યપાપં દહેત્ ક્ષણાત્

યથા મહાનિલોદ્ધૂતં તૂલં દશદિશો વ્રજેત્ ।
તથૈવ ગુરુકારુણ્યાત્ પાપરાશિઃ પલાયતે

દીપદર્શનમાત્રેણ પ્રણશ્યતિ તમો યથા ।
સદ્ગુરોર્દ્દર્શનાદ્દેવિ તથાઽજ્ઞાનં વિનશ્યતિ

સર્વલક્ષણસમ્પન્નો વેદશાસ્ત્રવિધાનવિત્ ।
સર્વોપાયવિધાનજ્ઞસ્તત્ત્વજ્ઞાની ગુરુઃ સ હિ

પૂજાહોમાશ્રમાચારતપસ્તીર્થવ્રતાદિકમ્ ।
મન્ત્રાગમાદિવિજ્ઞાનં તત્ત્વહીનસ્ય નિષ્ફલમ્

સ્વયં વેદ્યે પરે તત્ત્વે સ્વાત્માનં વેત્તિ નિશ્ચલઃ ।
આત્મનોઽનુગ્રહો નાસ્તિ પરસ્યાનુગ્રહઃ કથમ્

બ્રહ્માકારં મનોરૂપં પ્રપ્યક્ષં સ્વતનુસ્થિતમ્ ।
યો ન જાનાતિ ચાન્યસ્ય કથં મોક્ષં દદાત્યસૌ

સર્વલક્ષણહીનોઽપિ તત્ત્વજ્ઞાની ગુરુઃ સ્મૃતઃ ।
તસ્માત્તત્ત્વવિદેવેહ મુક્તો મોચક એવ ચ

યસ્તત્ત્વવિન્મહેશાનિ સ પશું બોધયત્યપિ ।
તત્ત્વહીનાત્ કુતોઽધ્યાત્મતત્ત્વજ્ઞાનપરિગ્રહઃ

તત્ત્વજ્ઞૈરુપદિષ્ટા યે તત્ત્વાજ્ઞસ્તે ન સંશયઃ ।
પશુભિશ્ચોપદિષ્ટા યે દેવિ તે પશવઃ સ્મૃતાઃ

વિદ્ધસ્તુ વેધયેદ્દેવિ નાવિદ્ધો વેધકો ભવેત્ ।
મુક્તસ્તુ મોચયેદ્ બદ્ધં ન મુક્તો મોચકઃ કથમ્

અભિજ્ઞશ્ચોદ્ધરેન્મૂર્ખ ન મૂર્ખો મૂર્ખમુદ્ધરેત્ ।
શિલાં સન્તારયેન્નૌહી કિં શિલા તારયેચ્છિલામ્

તત્ત્વહીનં ગુરું લબ્ધ્વા કેવલં ભવ તત્પરઃ ।
ઇહામુત્ર ફલં કિઞ્ચિત્ સ નરો નાપ્નુયાત્ પ્રિયે

શૈવે ગુરુત્રયં પ્રોક્તં વૈષ્ણવે ગુરુપઞ્ચકમ્ ।
વેદશાસ્ત્રેષુ શતશો ગુરુરેકઃ કુલાન્વયે

પ્રેરકઃ સૂચકશ્ચૈવ વાચકો દર્શકસ્તથા ।
શિક્ષકો બોધકશ્ચૈવ ષડેતે ગુરુવઃ સ્મૃતાઃ

પઞ્ચૈતે કાર્યભૂતાઃ સ્યુઃ કારણં બોધકો ભવેત્ ।
પૂર્ણાભિષેકકર્ત્તા યો ગુરુસ્તસ્યૈવ પાદુકા ।
પૂજનીયા મહેશાનિ બહુત્વેઽપિ ન સંશયઃ

શ્રીગુરુ લક્ષણોપેતં સંશયચ્છેદકારકમ્ ।
લબ્ધ્વા જ્ઞાનપ્રદં દેવિ ન ગુર્વન્તરમાશ્રયેત્

અનભિજ્ઞં ગુરું પ્રાપ્ય સદા સંશયકારકમ્ ।
ગુર્વન્તરન્તુ ગત્વા સ નૈતદ્દોષેણ લિપ્યતે

મધુલુબ્ધો યથા ભૃઙ્ગઃ પુષ્પાત્ પુષ્પાન્તરં વ્રજેત્ ।
જ્ઞાનલુબ્ધસ્તથા શિષ્યઃ ગુરોગુર્વન્તરં વ્રજેત્

ઇતિ તે કથિતં કિઞ્ચિલ્લક્ષણં ગુરુશિષ્યયોઃ ।
સમાસેન કુલેશાનિ કિમ્ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
ગુરુશિષ્યલક્ષણં નામ ત્રયોદશોલ્લાસઃ

અથ ચતુર્દશોલ્લાસઃ
શ્રી દેવ્યુવાચ
કુલેશ શ્રોતુમિચ્છામિ પરીક્ષાં ગુરુશિષ્યયોઃ ।
ઉપદેશક્રમં દીક્ષાભેદાંશ્ચ વદ મે પ્રભો

ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ ચિત્તશુદ્ધિઃ પ્રજાયતે

વિના દીક્ષાં ન મોક્ષઃ સ્યાત્તદુક્તં શિવશાસને ।
સા ચ ન સ્યાદ્વિનાચાર્યમિત્યાચાર્યપરમ્પરા

તસ્માત્ સિદ્ધાન્તં સમ્પ્રાપ્ય સમ્પ્રદાયાદિહેતુભિઃ ।
અન્તરેણોપદેષ્ટારં મન્ત્રાઃ સ્યુનીષ્ફલા યતઃ

દેવાસ્તમેવ શંસન્તિ પારમ્પર્યપ્રવર્ત્તકમ્ ।
ગુરું મન્ત્રાગમાભિજ્ઞં સમયાચારપાલકમ્

ગુરુઃ શિષ્યાધિકારાર્થં વિરક્તોઽપિ શિવાજ્ઞયા ।
કિઞ્ચિત્કાલં વિધાયેત્થં સ્વશિષ્યાય સમર્પયેત્

તસ્યાપીતાધિકારસ્ય યોગઃ સાક્ષાત્ પરે શિવે ।
દેહાન્તે શાશ્વતી મુક્તિરિતિ શઙ્કરભાષિતમ્

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન સાક્ષાત્પરશિવોદિતમ્ ।
સમ્પ્રદાયમવિચ્છિન્નં સદા કુર્યાત્ ગુરુઃ પ્રિયે

શક્તિસિદ્ધિસુસિદ્ધ્યર્થં પરીક્ષ્ય વિધિવદ્ ગુરુઃ ।
પશ્ચાદુપદિશેન્મન્ત્રમન્યથા નિષ્ફલં ભવેત્

અન્યાયેન તુ યો દદ્યાદ્ ગૃહ્ણાત્યન્યાયતશ્ચ યઃ ।
દદતા ગૃહ્ણતા દેવિ કુલશાપો ભવિષ્યતિ

ગુરુશિષ્યાવુભૌ મોહાદપરીક્ષ્ય પરસ્પરમ્ ।
ઉપદેશં દદદ્ ગૃહ્ણન્ પ્રાપ્નુયાતાં પિશાચતામ્

અશાસ્ત્રીયોપદેશઞ્ચ યો ગૃહ્ણાતિ દદાતિ હિ ।
ભુઞ્જાતે તાવુભૌ ઘોરાન્નરકાનેકવિંશતિમ્

અસંસ્કૃતોપદેશઞ્ચ યઃ કરોતિ સ પાતકી ।
વિનશ્યતિ ચ તન્મન્ત્રં સૈકતે શાલિબીજવત્

અનર્હે મન્ત્રવિજ્ઞાનં ન તિષ્ઠતિ કદાચન ।
તસ્માત્ પરીક્ષ્ય કર્ત્તવ્યમન્યથા નિષ્ફલં ભવેત્

કૃત્વા સમયદીક્ષાઞ્ચ દત્ત્વા સમયપાદુકામ્ ।
સન્નિધાયાત્મનઃ શિષ્યં વદેન્મન્ત્રં ન ચાન્યથા

સચ્છિષ્યાયાતિભક્તાય યજ્જ્ઞાનમુપદિશ્યતે ।
તજ્જ્ઞાનં તત્તુશાસ્ત્રાર્થં તદ્વિદધ્યાદખણ્ડિતમ્

અસચ્છિષ્યેષ્વભક્તેષુ યજ્જ્ઞાનમુપદિશ્યતે ।
તત્ પ્રયાત્યપવિત્રત્વં ગોક્ષીરં શ્વઘૃતાદિવ

ધનેચ્છાભયલોભાદ્યૈરયોગ્યં યદિ દીક્ષયેત્ ।
દેવતાશાપમાપ્નોતિ કૃતઞ્ચ નિષ્ફલં ભવેત્

જ્ઞાનેન ક્રિયયા વાપિ ગુરુ શિષ્યં પરીક્ષયેત્ ।
સંવત્સરં તદર્દ્ધં વા તદર્દ્ધં વા પ્રયત્નતઃ

ઉત્તમાંશ્ચાધમે કુર્યાન્નીચાનુત્તમકર્મણિ ।
પ્રાણદ્રવ્યપ્રણામાદ્યૈરાદેશૈશ્ચ સ્વયં સમૈઃ

તત્કર્મસૂચકૈર્વાક્યૈર્માયાભિઃ ક્રૂરચેષ્ટિતૈઃ ।
પક્ષપાતૈરુદાસીનૈરનેકૈશ્ચ મુહુર્મુહુઃ

આકૃષ્ટસ્તાડિતો વાપિ યો વિષાદં ન યાતિ ચ ।
ગુરુઃ કૃપાં કરોતીતિ મુદા સઞ્ચિન્તયેત્ સદા

શ્રીગુરોઃ સ્મરણે ચાપિ કીર્ત્તનં દર્શનેઽપિ ચ ।
વન્દને પરિચર્યાયામાહ્વાને પ્રેષણે પ્રિયે

આનન્દકમ્પરોમાઞ્ચસ્વરનેત્રાદિવિક્રિયાઃ ।
યેષાં સ્યુસ્તેઽત્ર યોગ્યાશ્ચ દીક્ષાસંસ્કારકર્મણિ

શિષ્યોઽપિ લક્ષણૈરેતૈઃ કુર્યાદ્ ગુરુપરીક્ષણમ્ ।
આનન્દાદ્યૈર્જપસ્તોત્રધ્યાનહોમાર્ચનાદિષુ

જ્ઞાનોપદેશસામર્થ્યં મન્ત્રસિદ્ધિમપીશ્વરિ ।
વેધકત્વં પરિજ્ઞાય શિષ્યો ભૂયાન્ન ચાન્યથા

આદિમધ્યાવસાનેષુ યોગ્યાઃ શક્તિનિપાતિતાઃ ।
અધમા મધ્યમાઃ શ્રેષ્ઠાઃ શિષ્યા દેવિ પ્રકીત્તીતાઃ

આદૌ ભક્તિર્ભવેદ્દેવિ દીક્ષાર્થં સમુદન્તિ યે ।
પુનવીપુલહૃષ્ટાસ્તે આદિયોગ્યા ઇતીરિતાઃ

દીક્ષાસમયસમ્પ્રાપ્તા જ્ઞાનવિજ્ઞાનવજીતાઃ ।
ભક્ત્યા પ્રધ્વસ્તપર્યાયા મધ્યયોગ્યાશ્ચ તે સ્મૃતાઃ

આદૌ ભક્તિવિહીના યે મધ્યભક્તાસ્તુ યે નરાઃ ।
અન્તપ્રવૃદ્ધભક્તાશ્ચ અન્તયોગ્યા ભવન્તિ તે ।
ઉત્તમજ્ઞાનસંજ્ઞાશ્ચેત્યુપદેશસ્ત્રિધા પ્રિયે

યથા પિપીલિકા મન્દમન્દં વૃક્ષાગ્રગં ફલમ્ ।
ચિરેણાપ્નોતિ કર્મોપદેશશ્ચાપિ તથા સ્મૃતઃ

યથા કપિશ્ચ શાખાયાં શાખામુલ્લંઘ્ય યત્નતઃ ।
ફલં પ્રાપ્નોતિ ધર્મસ્ય ચોપદેશસ્તથા પ્રિયે

યથા વિયદ્ગમઃ શીઘ્રં ફલ એવ નિષીદતિ ।
તથા જ્ઞાનોપદેશશ્ચ કથિતઃ કુલનાયિકે

સ્પર્શાખ્યા દેવિ દૃક્સંજ્ઞા માનસાખ્યા મહેશ્વરિ ।
ક્રિયાયાસાદિરહિતા દેવા દીક્ષા ત્રિધા સ્મૃતા

યથા પક્ષી સ્વપક્ષાભ્યાં શિશૂન્ સંવર્દ્ધયેચ્છનૈઃ ।
સ્પર્શદીક્ષોપદેશચ્ચ તાદૃશઃ કથિતઃ પ્રિયે

સ્વાપત્યાનિ યથા મત્સ્યો વીક્ષણેનૈવ પોષયેત્ ।
દૃગ્ભ્યાં દીક્ષોપદેશશ્ચ તાદૃશઃ પરમેશ્વરિ

યથા કૂર્મઃ સ્વતનયાન્ ધ્યાનમાત્રેણ પોષયેત્ ।
વેધદીક્ષોપદેશશ્ચ માનસઃ સ્યાત્ તથાવિધઃ

શક્તિપાતાનુસારેણ શિષ્યોઽનુગ્રહમર્હતિ ।
યત્ર શક્તિર્ન પતતિ તત્ર સિદ્ધિર્ન જાયતે

ક્રિયાવર્ણકલાસ્પર્શવાગ્દૃઙ્માનસસંજ્ઞયા ।
દીક્ષા મોક્ષપ્રદા દેવિ સપ્તધા પરિકીત્તીતા

સમયાખ્યા વિશેષા ચ સાધિકા પુત્રિકાહ્વયા ।
વેધકા પૂર્ણસંજ્ઞા ચાચાર્યા નિર્વાણસંજ્ઞિકા

ક્રિયાદીક્ષાષ્ટધા પ્રોક્તા કુણ્ડમણ્ડપપૂવીકા ।
કલસાદિસમાયુક્તા કર્ત્તવ્યા ગુરુણા બહિઃ ।
દેવેશિ દેહશુદ્ધ્યર્થં પૂર્વોક્તવિધિનાચરેત્

વર્ણદીક્ષા ત્રિધા પ્રોક્તા દ્વિચત્વારિંશદક્ષરૈઃ ।
પઞ્ચાશદ્વર્ણૈર્વા દેવિ દ્વિષષ્ટિલિપિભિસ્તુ તા

વર્ણાન્ શિષ્યતનૌ ન્યસ્ય પ્રતિલોમેન સંહરેત્ ।
પરમાત્મનિ સંયોજ્ય તચ્ચૈતન્યં ગુરુઃ પ્રિયે

તસ્માદુત્પાદ્ય તાન્ વર્ણાન્ ન્યસેચ્છિષ્યતનૌ પુનઃ ।
સૃષ્ટિક્રમેણ વિધિના ચૈતન્યઞ્ચ પ્રયોજયેત્

જાયતે દેવતાભાવઃ પરાનન્દમયઃ શિશોઃ ।
એષા વર્ણમયી પ્રોક્તા દીક્ષા પાશહરા પ્રિયે

કલાદીક્ષા ત્રિધા જ્ઞેયા કર્ત્તવ્યા વિધિવત્ પ્રિયે ।
નિવૃત્તિર્જાનુપર્યન્તં તલાદારભ્ય સંસ્થિતા

જાનુનોર્નાભિપર્યન્તં પ્રતિષ્ઠા તિષ્ઠતિ પ્રિયે ।
નાભેઃ કણ્ઠાવધિ વ્યાપ્તા વિદ્યા શાન્તિસ્તતઃ પરમ્

કણ્ઠાલ્લલાટપર્યન્તં વ્યાપ્તા તસ્માચ્છિરોઽવધિ ।
શાન્ત્યતીતા કલા ચૈષા કલાવ્યાપ્તિરિતીરિતા

સંહારક્રમયોગેન સ્થાનાત્ સ્થાનાન્તરં પ્રિયે ।
સંયોજ્ય વિધિવત્ સમ્યગ્વિધિવેત્તા શિરોઽવધિ

ઇયં પ્રોક્તા કુલેશાનિ દિવ્યભાવપ્રદાયિની ।
અષ્ટત્રિંશત્કલાભિર્વા પઞ્ચાશદ્ભિરથાપિ વા

તત્ત્વન્યાસક્રમેણૈવ સૃષ્ટિસંહારમાર્ગતઃ ।
જ્ઞાત્વા ગુરુમુખાદ્દેવિં શિષ્યે સંયોજ્ય વેધયેત્

જાયતે દેવતાભાવો યોગિનીવીરમેલનમ્ ।
કલાદીક્ષા સમુદ્દિષ્ટા પશુપાશાપહારિણી

દ્દસ્તે શિવં ગુરું ધ્યાત્વા જપેન્મૂલાઙ્ગમાલિનીમ્ ।
ગુરુઃ સ્પૃશેચ્છિષ્યતનું સ્પર્શદીક્ષા ભવેદિયમ્

ચિત્તં તત્ત્વે સમાધાય પરતત્ત્વોપબૃંહિતાન્ ।
ઉચ્ચરેત્ સંહતાન્મન્ત્રાન્ વાગ્દીક્ષેતિ નિગદ્યતે

નિમીલ્ય નયને ધ્યાત્વા પરતત્ત્વપ્રસન્નધીઃ ।
સમ્યક્ પશ્યેદ્ગુરુઃ શિષ્યં દૃગ્દીક્ષા ચ ભવેત્ પ્રિયે

ગુરોરાલોકમાત્રેણ ભાષણાત્ સ્પર્શનાદપિ ।
સદ્યઃ સઞ્જાયતે જ્ઞાનં સા દીક્ષા શામ્ભવી મતા

મનોદીક્ષા દ્વિધા પ્રોક્તા તીવ્રા તીવ્રતરાપિ ચ ।
અધ્વાનં ષડ્વિધં જ્ઞાત્વા શિષ્યદેહે સ્મરન્ પ્રિયે

કલ્પયેદ્ભુવનં તત્ત્વં કલાં વર્ણં પદં મનુમ્ ।
આજાનુનાભિહૃત્કણ્ઠતાલુમૂર્દ્ધાન્તમમ્બિકે

ગુરૂપદિષ્ટમાર્ગેણ વેધં કુર્યાદ્વિચક્ષણઃ ।
પાશયુક્તઃ ક્ષણાચ્છિષ્યશ્છિન્નપાશસ્તદા ભવેત્ ।
એષા મુક્તિપ્રદા પ્રોક્તા તીવ્રદીક્ષા કુલેશ્વરિ

દેવિ તીવ્રતરા ચાપિ ગુરુણા સ્મૃતમાત્રતઃ ।
સમ્યક્ સંવેધિનઃ શિષ્યશ્છિન્નપાપસ્તદા ભવેત્

વાહ્યવ્યાપારનિર્મુક્તો ભૂમૌ પતતિ તત્ક્ષણાત્ ।
સઞ્જાતદિવ્યભાવોઽસૌ સર્વં જાનાતિ શામ્ભવિ

યદસ્તિ વેધકાલે તત્ સ્વયમેવાનુભૂયતે ।
પ્રબુદ્ધઃ સન્ ન શક્નોતિ તત્ સુખં વક્તુમીશ્વરિ

વેધવિદ્ધઃ શિવઃ સાક્ષાન્ન પુનર્જન્મભાગ્ ભવેત્ ।
એષા તીવ્રતરા દીક્ષા ભવબન્ધવિમોચની ।
શિવભાવપ્રદા સાક્ષાત્ ત્વાં શપે કુલનાયિકે

આનન્દશ્ચૈવ કમ્પશ્ચેદ્ભવો ઘૂર્ણા કુલેશ્વરિ ।
નિદ્રા મૂર્ચ્છા ચ વેધસ્ય ષડવસ્થાઃ પ્રકીત્તીતાઃ

દૃશ્યન્તે ષડ્ગુણા હ્યેતે વેધકાલે કુલેશ્વરિ ।
વેધિતો યત્ર કુત્રાપિ તિષ્ઠેન્મુક્તા ન સંશયઃ

વેધદીક્ષાકરો લોકે શ્રીગુરુર્દુર્લભઃ પ્રિયે ।
શિષ્યોઽપિ દુર્લભસ્તાદ્દૃક્ પુણ્યયોગેન લભ્યતે ।
ન દદ્યાદ્ યસ્ય કસ્યાપિ ઇત્યાજ્ઞા પરમેશ્વરિ

કુલદ્રવ્યૈઃ સમભ્યર્ચ્ય કુલચક્રં વિધાનતઃ ।
શિષ્યાય દર્શયેદ્દેવિ દીક્ષૈષા કૌલિકી સ્મૃતા

કુલદ્રવ્યં મુખે પૂર્વ પઞ્ચગવ્યામૃતાન્વિતમ્ ।
અભિષિઞ્ચેદ્ ગુરુઃ શિષ્યં ગણ્ડૂષાખ્યા સમીરિતા

સજીવમીનયુક્તેન સુરયા પૂરિતેન ચ ।
પઞ્ચામૃતૈઃ સુસમ્પૂર્ણશઙ્ખેન કલસેન વા ।
અભિષેકં તતઃ કુર્યાદ્બાહ્યે તત્ કથિતં પ્રિયે

મીનસ્તુ લમ્બિકા દેવિ વક્ત્રં કલસ ઉચ્યતે ।
પઞ્ચગવયામૃતાપૂર્ણં શિષ્યં તેનાભિષેચયેત્

અયં સિદ્ધાભિષેકઃ સ્યાદાચાર્યસ્યાપિ પાર્વતિ ।
ત્રિકાલં દન્તકાષ્ઠઞ્ચ પુષ્પાઞ્જલિરપિ પ્રિયે

શઙ્ખે વેદકલાન્યાસસ્તજ્જ્ઞાનઞ્ચાષ્ટધા ભવેત્ ।
સમયો દન્તકાષ્ઠેન સાધકઃ કુસુમાઞ્જલિઃ

પુત્રં શઙ્ખાભિષેકેણ બોધકો વેધસંજ્ઞયા ।
પૂર્ણાભિષેકેણાચાર્યઃ પઞ્ચાવસ્થાઃ પ્રકીત્તીતાઃ

કુલાચારૈકનિરતા ગુરુભક્તા દૃઢવ્રતાઃ ।
પૂર્ણાભિષેકપૂતા યે તે મુક્તાશ્ચેહ જન્મનિ

પૂર્ણાભિષેકપૂતા યે મૃતાશ્ચ કુલનાયિકે ।
પુનર્લબ્ધ્વોત્તમં જન્મ ગુરુણા શિવરૂપિણા

શુદ્ધાઃ પૂર્ણાભિષેકેણ શિવસાયુજ્યદાયિના ।
તેન મુક્તિં વ્રજેયુસ્તે શામ્ભવી વાચમવ્રવીત્

પૂર્ણા(દીક્ષા)ભિષેકહીનો યઃ કૌલિકો મિરયતે યદિ ।
પિશાચત્વમવાપ્નોતિ યાવદાહૂતસંપ્લવમ્

દીક્ષા ચ દ્વિવિધા પ્રોક્તા બાહ્યાભ્યન્તરભેદતઃ ।
ક્રિયાદીક્ષા ભવેદ્બાહ્યા વેધાખ્યાભ્યન્તરી મતા

અન્તઃ શુદ્ધિર્બહિઃ શુદ્ધિદ્વીવિધા પરિકીત્તીતા ।
અન્તરા ચ ક્રિયાશુદ્ધિર્બહિઃ શુદ્ધિશ્ચ દીક્ષયા

દીક્ષયા મોક્ષદીપેન ચણ્ડાલોઽપિ વિમુચ્યતે ।
આભ્યાં વિના કુલેશાનિ કૌલિકો નૈવ મુચ્યતે

શરીરસ્ય ન સંસ્કારો જાયતે ન ચ કર્મણઃ ।
આત્મનઃ કારયેદ્દીક્ષામનાદિકુલકુણ્ડલીમ્

દીક્ષા હ્યેતાઃ કર્મસામ્યે ભિન્નાર્થપ્રતિપાદિકાઃ ।
અભિસન્ધાનતો દેવિ દેશિકોત્તમશિષ્યયોઃ

મન્ત્રૌષધેર્યથા હન્યાદ્વિષશક્તિં કુલેશ્વરિ ।
પશુપાશં તથા છિન્દ્યાદ્દીક્ષયા મન્ત્રવિત્ ક્ષણાત્

અસ્માત્ પ્રવિતતાદ્વન્ધાત્ પરસંસ્થાનબોધકાત્ ।
દીક્ષૈવ મોક્ષયેત્ પૂર્વં દિવ્યં ધામ નયત્યપિ

ઉપપાતકલક્ષાણિ મહાપાતકકોટિશઃ ।
ક્ષણાદ્દહતિ દેવેશિ દીક્ષા હિ વિધિના કૃતા

યયા ચોન્મીલિતાત્માનો ભવન્તિ પશવઃ શિવાઃ ।
સા દીક્ષા હ્યુદિતા દેવિ પશુપાશવિમોચિકા

યયા દીક્ષિતમાત્રેણ જાયન્તે પ્રત્યયાઃ પ્રિયે ।
સા દીક્ષા મોક્ષદા જ્ઞેયા શેષાસ્તુ જનસેવિકાઃ

ઉપાસનાશતેનાપિ યાં વિના નૈવ સિધ્યતિ ।
તાં દીક્ષામાશ્રયેદ્ યત્નાત્ શ્રીગુરોર્મન્ત્રસિદ્ધયે

રસેન્દ્રેણ યથા વિદ્ધમયઃ સુવર્ણતાં વ્રજેત્ ।
દીક્ષાવિદ્ધસ્તથા હ્યાત્મા શિવત્વં લભતે પ્રિયે

દીક્ષાગ્નિદગ્ધકર્માસૌ માયાવિચ્છિન્નબન્ધનઃ ।
ગતઃ પરાં જ્ઞાનકાષ્ઠાં નિર્બીજસ્તુ શિવો ભવેત્

ગતં શૂદ્રસ્ય શૂદ્રત્વં વિપ્રસ્યાપિ ચ વિપ્રતા ।
દીક્ષાસંસ્કારસમ્પન્ને જાતિભેદો ન વિદ્યતે

શિવલિઙ્ગે શિલા બુદ્ધિં કુર્વન્ યત્ પાપમશ્નુતે ।
દીક્ષિતશ્ચાપિ પૂર્વત્વસ્મૃત્યા તત્ પાપમાપ્નુયાત્

દાર્વશ્મલૌહમૃદ્રત્નજાતિલિઙ્ગપ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
યથોચ્યતે તથા શુદ્ધાઃ સર્વવર્ણાસ્તુ દીક્ષિતાઃ

યેન પૂજિતમાત્રેણ ચાબ્રહ્મભુવનાન્તિકમ્ ।
પૂજિતં તેન સર્વં સ્યાદ્દીક્ષિતેન ન સંશયઃ

દીક્ષિતસ્ય ન કાર્યં સ્યાત્તપોભિનીયમવ્રતૈઃ ।
ન તીર્થક્ષેત્રગમનૈર્ન ચ શરીરયન્ત્રણૈઃ

અદીક્ષિતા યે કુર્વન્તિ જપપૂજાદિકાઃ ક્રિયાઃ ।
ન ફલન્તિ પ્રિયે તેષાં શિલાયામુપ્તબીજવત્

દેવિ દીક્ષાવિહીનસ્ય ન સિદ્ધિર્ન ચ સદ્ગતિઃ ।
તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન ગુરુણા દીક્ષિતો ભવેત્

દ્વિજો યો દીક્ષિતઃ પશ્ચાદન્ત્યજઃ પૂર્વદીક્ષિતઃ ।
દ્વિજઃ કનિષ્ઠઃ સ જ્યેષ્ઠ ઇતિ શાસ્ત્રાર્થનિર્ણયઃ

ગુરુશક્તિસુતાનાઞ્ચ યો વા સ્યાત્ પૂર્વદીક્ષિતઃ ।
ગુરુવત્તેન તે પૂજ્યા નાવમાન્યાઃ કથઞ્ચન

શિષ્યો દીક્ષિતમાત્રશ્ચેદ્ યદિ સ્વર્ગં ગતો ગુરુઃ ।
એકસન્તાનકેનૈવ પૂર્ણસંસ્કારમાચરેત્

દર્શનેષુ ચ સર્વેષુ ગુરુણા જ્ઞાનશાલિના ।
દીક્ષિતો યસ્તુ વિધિના સ યુક્તો નાપરઃ પ્રિયે

અધિવાસનપૂર્વન્તુ ચક્રપૂજાપુરઃસરમ્ ।
દીક્ષયા શોધયેચ્છિષ્યમન્યથા નિષ્ફલં ભવેત્

શૂદ્રસઙ્કરજાતીનામાદિશુદ્ધિવીધીયતે ।
પાદોદકપ્રદાનાદ્યૈઃ કુર્યાત્ પાપવિમોચનમ્

એકાબ્દેન દ્વિજો યોગ્યઃ ક્ષત્રિયો વત્સરદ્વયાત્ ।
વૈશ્યો યોગ્યસ્ત્રિભિર્વર્ષૈશ્ચતુભિઃ શૂદ્ર એવ ચ

વિધવાયાઃ સુતાદેશાત્ કન્યાયાઃ પિતુરાજ્ઞયા ।
નાધિકારઃ સ્વતો નાર્યા ભાર્યાયા ભર્ત્તુરાજ્ઞયા

સ્યાદ્વેદાધ્યયને શૂદ્રો નાધિકારી યથા પ્રિયે ।
તથૈવાદીક્ષિતશ્ચાપિ નાધિકારી કુલેશ્વરિ

શ્રીગુરું ગુરુપત્નીઞ્ચ તત્પુત્રં શક્તિ કૌલિકાન્ ।
દીક્ષિતસ્તોષયેદ્દેવિ યથાવિભવવિસ્તરમ્

ઇતિ તે કથિતં કિઞ્ચિત્ પરીક્ષા ગુરુશિષ્યયોઃ ।
દીક્ષાભેદાદિકં દેવિ કિમ્ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
ગુરુશિષ્યપરીક્ષાકથનં નામ ચતુર્દશોલ્લાસઃ

અથ પઞ્ચદશોલ્લાસઃ
શ્રી દેવ્યુવાચ
કુલેશ શ્રોતુમિચ્છામિ પુરશ્ચરણલક્ષણમ્ ।
સ્થાનાહારાદિભેદઞ્ચ વદ મે પરમેશ્વર

ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણમાત્રેણ મન્ત્રતત્ત્વં પ્રકાશતે

જપયજ્ઞાત્ પરો યજ્ઞો નાપરોઽસ્તીહ કશ્ચન ।
તસ્માજ્જપેન ધર્માર્થકામમોક્ષાંશ્ચ સાધયેત્

સર્વપાદાન્ પરિત્યજ્ય મન્ત્રપાદં સમભ્યસેત્ ।
અપ્રમાદાદ્ ભવેત્ સિદ્ધિઃ પ્રમાદાદશુભં ફલમ્

ભોગાપવર્ગસઙ્કલ્પકલ્પવ્રતશુભો જપઃ ।
જપધ્યાનમયં યોગં તસ્માદ્દેવિ સમાચરેત્

આબ્રહ્મબીજદોષાશ્ચ નિયમાતિક્રમોદ્ભવાઃ ।
જ્ઞાનાજ્ઞાનકૃતાઃ સર્વં પ્રણશ્યન્તિ જપાત્ પ્રિયે

સંસારે દુઃખભૂયિષ્ઠે યદીચ્છેત્ સિદ્ધિમાત્મનઃ ।
પઞ્ચાઙ્ગોપાસનેનૈવ મન્ત્રજાપી વ્રજેત્ સુખમ્

પૂજા ત્રૈકાલિકી નિત્યં જપસ્તર્પણમેવ ચ ।
હોમો બ્રાહ્મણભુક્તિશ્ચ પુરશ્ચરણમુચ્યતે

યદ્ યદઙ્ગં વિહીયેત તત્સંખ્યાદ્વિગુણો જપઃ ।
કુર્યાદ્ દ્વિત્રિચતુઃપઞ્ચ-સંખ્યાં વા સાધકઃ પ્રિયે

કુર્વીત ચાઙ્ગસિદ્ધ્યર્થં તદશક્તૌ સ ભક્તિતઃ ।
તચ્ચેદઙ્ગં વિહીયેત મન્ત્રી નેષ્ટમવાપ્નુયાત્

અન્નૈશ્ચતુવીધૈર્દેવિ પદાર્થૈઃ ષડ્રસાન્વિતૈઃ ।
સુભોજિતેષુ વિપ્રેષુ સર્વં હિ સફલં ભવેત્

સમ્યક્સિદ્ધૈકમન્ત્રસ્ય પઞ્ચાઙ્ગોપાસનેન ચ ।
સર્વમન્ત્રાશ્ચ સિધ્યન્તિ ત્વત્પ્રસાદાત્ કુલેશ્વરિ

ઉપદેશસ્ય સામર્થ્યાત્ શ્રીગુરોશ્ચ પ્રસાદતઃ ।
મન્ત્રપ્રભાવાદ્ભક્ત્યા ચ મન્ત્રસિદ્ધિઃ પ્રજાયતે

સિદ્ધમન્ત્રાદ્ ગુરોર્લબ્ધો મન્ત્રો યઃ સિદ્ધિભાગ્ભવેત્ ।
પૂર્વજન્મકૃતાભ્યાસાન્મન્ત્રો વા શીઘ્રસિદ્ધિદઃ

દીક્ષાપૂર્વં કુલેશાનિ પારમ્પર્યક્રમાગતમ્ ।
ન્યાયલબ્ધશ્ચ યો મન્ત્રઃ સ ચ સિદ્ધો ન સંશયઃ

સહસ્રં પ્રજપેન્મન્ત્રં માતૃકાક્ષરસંપુટમ્ ।
અનુલોમવિલોમેન મન્ત્રસિદ્ધિઃ પ્રજાયતે

ત્રિષષ્ટ્યક્ષરસંયુક્તમાતૃકાક્ષરસંપુટમ્ ।
ક્રમોત્ક્રમાત્સહસ્રન્તુ તસ્ય સિદ્ધો ભવેન્મનુઃ

માતૃકાજપમાત્રેણ મન્ત્રાણાં કોટિકોટયઃ ।
જષિતાઃ સ્યુર્ન સન્દેહો યતઃ સર્વં તદુદ્ભવમ્

અનેકકોટિમન્ત્રાણિ ચિત્તાકુલકરાણિ ચ ।
મન્ત્રં ગુરુકૃપાપ્રાપ્તમેકં સ્યાત્ સર્વસિદ્ધિદમ્

યદૃચ્છયા શ્રુતં મન્ત્રં દૃષ્ટેનાપિ છલેન ચ ।
પત્રે સ્થિતં વા ચાધ્યાપ્ય તજ્જપઃ સ્યાદનર્થકૃત્

પુસ્તકે લિખિતાન્મન્ત્રાન્ વિલોક્ય પ્રજપન્તિ યે ।
બ્રહ્મહત્યાસમં તેષાં પાતકં વ્યાધિદુઃખદમ્

પુણ્યક્ષેત્રં નદીતીરં ગુહા પર્વતમસ્તકમ્ ।
તીર્થપ્રદેશાઃ સિન્ધૂનાં સઙ્ગમઃ પાવનં વનમ્

ઉદ્યાનાનિ વિવિક્તાનિ વિલ્વમૂલં તટં ગિરેઃ ।
દેવતાયતનં કૂલં સમુદ્રસ્ય નિજં ગૃહમ્

સાધનેષુ પ્રશસ્તાનિ સ્થાનાન્યેતાનિ મન્ત્રિણામ્ ।
અથવા નિવસેત્તત્ર યત્ર ચિત્તં પ્રસીદતિ

સૂર્યસ્યાગ્નેર્ગુરોરિન્દોર્દીપસ્ય ચ જલસ્ય ચ ।
ગોવિપ્રકુલવૃક્ષાણાં સન્નિધૌ શસ્યતે જપઃ

ગૃહે શતગુણં વિદ્યાદ્ ગોષ્ઠે લક્ષગુણં ભવેત્ ।
કોટિર્દેવાલયે પુણ્યમનન્તં શિવસન્નિધૌ

મ્લેચ્છદુષ્ટમૃગવ્યાલશઙ્કાતઙ્કવિવજીતઃ ।
એકાન્તપાવને નિન્દારહિતે ભક્તિસંયુતે

સ્વદેશે ધામીકે દેશે સુભિક્ષે નિરુપદ્રવે ।
રાજભક્તજનસ્થાને નિવસેત્તાપસાશ્રયે

રાજાનઃ સચિવા રાજ્ઞાં પુરુષાઃ પ્રભવો જનાઃ ।
ચરન્તિ યેન માર્ગેણ ન વસેત્તત્ર મન્ત્રવિત્

જીર્ણદેવાલયોદ્યાનગૃહવૃક્ષતલેષુ ચ ।
નદીતડાગકૂપેષુ ભૂચ્છિદ્રાદિષુ નો વસેત્

દીપનાથમયષ્ટ્વા યો જપપૂજાદિકં ચરેત્ ।
તત્ફલં ગૃહ્યતે તેન તસ્યાયાસઃ ફલં ભવેત્

વંશાશ્મધરણીદારુતૃણપલ્લવનિમીતમ્ ।
વર્જયેદાસનં ધીમાન્ દારિદ્ર્યવ્યાધિદુઃખદમ્

તૂલકમ્બલવસ્ત્રાણાં સિંહવ્યાઘ્રમૃગાજિનમ્ ।
કલ્પયેદાસનં ધીમાન્ સૌભાગ્યજ્ઞાનવૃદ્ધિદમ્

પદ્મસ્વસ્તિકવીરાદિષ્વાસનેષૂપવિશ્ય ચ ।
જપાર્ચ્ચનાદિકં કુર્યાદન્યથા નિષ્ફલં ભવેત્

દ્વાદશાવર્ત્તયન્ બુદ્ધ્યા પ્રણવન્તુ ત્રિમાત્રકમ્ ।
મુઞ્ચેત્ પિઙ્ગલયા વાયુમન્તઃસ્થં રેચકો ભવેત્

ષોડશાવર્ત્તયન્ તારં પૂરયેદ્ બાહ્યમારુતમ્ ।
શનકૈરિડયા બદ્ધ્વા પૂરકં પરિકીત્તીતમ્

દ્વાદશાવર્ત્તયન્ તારં વાયું મધ્યે ચ કુમ્ભયેત્ ।
શોષયેદ્વાયુબીજેન દેહશોષણમીરિતમ્

પુનશ્ચ પૂર્વવદ્વાયું વિરેચ્યાપૂર્ય કુમ્ભયેત્ ।
દહેત્ દહનબીજેન દેહદાહનમીરિતમ્

પુનશ્ચ પૂર્વવદ્વાયું વિરેચ્યાપૂર્ય કુમ્ભયેત્ ।
શિવકુણ્ડલિનીયોગસ્યન્દનામૃતધારયા ।
આપાદમસ્તકં દેવિ પ્લાવયેત્ પ્લાવનં ભવેત્

જપધ્યાનં વિનાઽગર્ભઃ સગર્ભસ્તદ્વિપર્યયાત્ ।
અગર્ભાદ્ ગર્ભસંયુક્તઃ પ્રાણાયામઃ શતાધિકઃ

તપાંસિ તીર્થયાત્રાદ્યા મખદાનવ્રતાદયઃ ।
પ્રાણાયામસ્ય તસ્યૈતે કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્

માનસં વાચિકં પાપં કાયિકં વાપિ યત્ કૃતમ્ ।
તત્ સર્વં નિર્દ્દહેચ્છીઘ્રં પ્રાણાયામત્રયં શિવે

દહ્યતે ધ્માર્યમાનાનાં ધાતૂનાઞ્ચ યથા મલમ્ ।
તથેન્દ્રિયાણાં દહ્યન્તે દોષાઃ પ્રાણસ્ય સંયમાત્

પ્રાણાયામૈવીશુદ્ધાત્મા યદ્ યત્ કર્મ કરોતિ હિ ।
તત્તત્ ફલત્યસન્દેહસ્ત્વપ્રયત્નેન વા કૃતમ્

આગમોક્તેન માર્ગેણાભ્યાસં નિત્યં કરોતિ યઃ ।
દેવતાભાવમાપ્નોતિ મન્ત્રસિદ્ધિઃ પ્રજાયતે

યો ન્યાસકવચચ્છન્દો મન્ત્રં જપતિ તં પ્રિયે ।
વિઘ્ના દૃષ્ટ્વા પલાયન્તે સિંહં દૃષ્ટવા યથા ગજાઃ

અકૃત્વા ન્યાસજાલં યો મૂઢાત્મા પ્રજપેન્મનુમ્ ।
વાધ્યતે સર્વવિઘ્નૈશ્ચ વ્યાઘ્રૈર્મૃગશિશુર્યથા

અક્ષમાલા દ્વિધા પ્રોક્તા કલ્પિતાઽકલ્પિતેતિ ચ ।
કલ્પિતા મણિભિઃ કૢપ્તા માતૃકા સ્યાદકલ્પિતા

આદિક્ષાન્તાક્ષવર્ણત્વાદક્ષમાલેતિ કીત્તીતા ।
અનુલોમવિલોમાભ્યાં ગણયેન્મન્ત્રવિત્તમઃ

એકૈકમઙ્ગુલીભિઃ સ્યાદ્રેખાભિર્દ્દશધા ફલમ્ ।
મણિભિઃ શતસાહસ્રં માણિક્યાઽનન્તમુચ્યતે

ત્રિંશદ્ભિઃ સ્યાદ્ધનં પુષ્ટિઃ સપ્તવિંશતિભિર્ભવેત્ ।
પઞ્ચવિંશતિભિર્મોક્ષં પઞ્ચદશ્યાભિચારકે ।
પઞ્ચાશદ્ભિઃ કુલેશાનિ સર્વસિદ્ધિરુદીરિતા

અઙ્ગુષ્ઠેન ચ મોક્ષઃ સ્યાત્તર્જની શત્રુનાશિની ।
મધ્યમાં ધનદાં વિદ્યાત્ શાન્તિકર્મણ્યનામિકા ।
કનિષ્ઠા સ્તમ્ભન્યાકર્ષણ્યઙ્ગુલી સુપ્રકીત્તીતા

એતજ્જપિષ્યામીત્યાદૌ સઙ્કલ્પ્ય મન્ત્રવિત્તમઃ ।
સ્થિરાસનો જપિત્વાઽથ દેવ્યૈ સોદકમર્પયેત્

ઉચ્ચૈર્જપોઽધમઃ પ્રોક્ત ઉપાંશુમધ્યમઃ સ્મૃતઃ ।
ઉત્તમો માનસો દેવિ ત્રિવિધઃ કથિતો જપઃ

અતિહ્રસ્વો વ્યાધિહેતુરતિદીર્ઘસ્તપઃક્ષયઃ ।
અક્ષરાક્ષરસંયુક્તો યો મન્ત્રઃ સ ન સિધ્યતિ

મનસા યઃ સ્મરેત્ સ્તોત્રં વચસા વા મનું જપેત્ ।
ઉભયં નિષ્ફલં દેવિ ભિન્નભાણ્ડોદકં યથા

જાતસૂતકમાદૌ સ્યાત્તદન્તે મૃતસૂતકમ્ ।
સૂતકદ્વયસંયુક્તો યો મન્ત્રઃ સ ન સિધ્યતિ

આદ્યન્તરહિતં કૃત્વા મન્ત્રમાવર્ત્તયેદ્ધિયા ।
સૂતકદ્વયનિર્મુક્તો યો મન્ત્રઃ સર્વસિદ્ધિદઃ

મન્ત્રાર્થં મન્ત્રચૈતન્યં યોનિમુદ્રાં ન વેત્તિ યઃ ।
શતકોટિજપેનાપિ તસ્ય સિદ્ધિર્ન જાયતે

સુપ્તબીજાશ્ચ યે મન્ત્રા ન દાસ્યન્તિ ફલં પ્રિયે ।
મન્ત્રા ચૈતન્યસહિતાઃ સર્વસિદ્ધિકરાઃ સ્મૃતાઃ

ચૈતન્યરહિતા મન્ત્રાઃ પ્રોક્તા વર્ણાસ્તુ કેવલમ્ ।
ફલં નૈવ પ્રયચ્છન્તિ લક્ષકોટિજપાદપિ

મન્ત્રોચ્ચારે કૃતે યાદૃક્ સ્વરૂપં પ્રથમં ભવેત્ ।
શતૈઃ સહસ્રૈર્લક્ષૈર્વા કોટિજાપેન્ તત્ ફલમ્

હૃત્કણ્ઠગ્રન્થિભેદશ્ચ સર્વાવયવવર્દ્ધનમ્ ।
આનન્દાશ્રુ ચ પુલકો દેહાવેશઃ કુલેશ્વરિ ।
ગદ્ગદોક્તિશ્ચ સહસા જાયતે નાત્ર સંશયઃ

સકૃદુચ્ચરિતેઽપ્યેવં મન્ત્રે ચૈતન્યસંયુતે ।
દૃશ્યન્તે પ્રત્યયા યત્ર પારમ્પર્ય તદુચ્યતે

રુદ્ધઃ કૂટાક્ષરો મુગ્ધો બદ્ધઃ ક્રુદ્ધશ્ચ ભેદિતઃ ।
બાલઃ કુમારો યુવકઃ પ્રૌઢો વૃદ્ધશ્ચ ગવીતઃ

સ્તમ્ભિતો ર્મૂચ્છિતો મત્તઃ કીલિતઃ ખણ્ડિતઃ શઠઃ ।
મન્દઃ પરાઙ્મુખશ્છિન્નો બધિરોઽન્ધસ્ત્વચેતનઃ

કિઙ્કરઃ ક્ષુધિતઃ સ્તબ્ધઃ સ્થાનભ્રષ્ટઞ્ચ પીડિતઃ ।
નિઃસ્નેહો વિકલો ધ્વસ્તો નિર્જીવઃ ખણ્ડિતારિકઃ

સુપ્તસ્તિરસ્કૃતો નીચો મલિનશ્ચ દુરાસદઃ ।
નિઃસત્ત્વો નિજીતો દગ્ધચપલશ્ચ ભયઙ્કરઃ

નિસ્ત્રિંશો નિન્દિતઃ ક્રૂરઃ ફલહીનો નિકૃન્તનઃ ।
નિર્વીર્યો ભ્રમિતો શપ્ત રુગ્ણઃ કષ્ટોઽઙ્ગહીનકઃ ।
જડો રિપુરુદાસીનો લજ્જિતો મોહિતોઽલસઃ

ષષ્ટ્યેતાન્ મન્ત્રદોષાંશ્ચ યોઽજ્ઞાત્વા પ્રજપેન્મનુમ્ ।
સિદ્ધિર્ન જાયતે તસ્ય લક્ષકોટિજપાદપિ

કથ્યન્તે દશ સંસ્કારા મન્ત્રદોષહરાઃ પ્રિયે ।
જનનં જીવનં પશ્ચાત્તાડનં બોધનં તતઃ

અભિષેકોઽથ વિમલીકરણાપ્યાયને તથા ।
તર્પણં દીપનં ગુપ્તિઃ સંસ્કારાઃ કુલનાયિકે

શાણોલ્લોઢાનિ શસ્ત્રાણિ યથા સ્યુનીશિતાનિ વૈ ।
મન્ત્રાશ્ચ સ્ફૂત્તીમાયાન્તિ સંસ્કારૈર્દ્દશભિસ્તથા

ભક્ષ્યં હવિષ્યં શાકાદિ વિહિતાનિ ફલાન્યપિ ।
મૂલં શક્તુ યવાનાઞ્ચ શસ્તાન્યેતાનિ મન્ત્રિણામ્

યસ્યાન્નપાનપુષ્ટાઙ્ગઃ કુરુતે ધર્મસઞ્ચયમ્ ।
અન્નદાતુઃ ફલં ચાર્દ્ધં કર્ત્તુશ્ચાર્દ્ધં ન સંશયઃ

તસ્માત્ સર્વપ્રયત્નેન પરાન્નં વર્જયેત્ સુધીઃ ।
પુરશ્ચરણકાલે ચ કામ્યકર્મસ્વપીશ્વરિ

જિહ્વા દગ્ધા પરાન્નેન કરૌ દગ્ધૌ પ્રતિગ્રહાત્ ।
મનો દગ્ધં પરસ્ત્રીભિઃ કાર્યસિદ્ધિઃ કથં ભવેત્

ઇન્દ્રાગ્નિરુદ્રગ્રહદૃગ્વેદાર્કદિક્ષડષ્ટસુ ।
ષોડશમનુબાણાબ્ધિતિથિત્રયોદશસ્વપિ

લિખેત્ ષોડશકોષ્ઠેષુ માતૃકાર્ણાન્ વિચક્ષણઃ ।
સ્વનામાદ્યક્ષરાદ્ યાવન્મન્ત્રાદ્યક્ષરદર્શનમ્

સિદ્ધાદીન્ કલ્પયેન્મન્ત્રી કુર્યાત્ સાધ્યાદિભિઃ પુનઃ ।
ચતુશ્ચતુવીભાગેન સિદ્ધાદીન્ ગણયેત્ પુનઃ

સિદ્ધસિદ્ધો જપાત્ સિદ્ધો દ્વિગુણાત્ સિદ્ધસાધ્યકઃ ।
સિદ્ધસુસિદ્ધોઽર્દ્ધજપાત્ સિદ્ધારિર્હન્તિ બાન્ધવાન્

સાધ્યસિદ્ધોઽતિસંક્લેશાત્ સાધ્યસાધ્યો નિરર્થકઃ ।
સાધ્યસુસિદ્ધો ભજનાત્ સાધ્યારિહન્તિ ગોત્રજાન્

સુસિદ્ધસિદ્ધોઽર્દ્ધજપાત્તત્સાધ્યસ્તુ યથોક્તતઃ ।
તત્સુસિદ્ધો ગ્રહાદેવ સુસિદ્ધારિઃ સ્વગોત્રહા

અરિસિદ્ધઃ સુતં હન્યાદરિસાધ્યસ્તુ યોષિતમ્ ।
તત્સુસિદ્ધઃ કુલં હન્તિ સ્વાત્માનં હન્તિ તદ્રિપુઃ

સિદ્ધાર્ણા બાન્ધવાઃ પ્રોક્તાઃ સાધ્યાસ્તે સેવકાઃ સ્મૃતાઃ ।
સુસિદ્ધાઃ પોષકા જ્ઞેયાઃ શત્રવો ઘાતકાઃ સ્મૃતાઃ

બાન્ધવા નવબાર્ણકાઃ સ્યુદ્વિષડ્દશ સેવકાઃ ।
વહ્નિરુદ્રમુનયસ્તુ(પોષકા) દ્વાદશાષ્ટકચતુરસ્તુ(ઘાતકાઃ) ।૮૬
પ્રાપ લોભા પટુ પ્રાહ્યં રુદ્રસ્યાદ્રિરુરુઃ કરમ્ ।
લોક લોપ પટુઃ પ્રાયઃ ખલોઘોભેદિતાઃ પ્રિયે ।
વર્ણાઃ ક્રમાત્ સ્વરાન્તૌ તુ રેવત્યંશગતૌ તદા

જન્મ સમ્પદ્ વિપત્ ક્ષેમ પ્રત્યરિઃ સાધકો વધઃ ।
મિત્રં પરમમિત્રઞ્ચ જન્માદીનિ પુનઃ પુનઃ

વાલં ગૌરં ખુરં શોણં શમીશોભેતિ રાશિષુ ।
ક્રમેણ ભેદિતા વર્ણાઃ કન્યાયાં શાદયઃ સ્મૃતા

લગ્નો ધનં ભ્રાતૃબન્ધુપુત્રશત્રુકલત્રકાઃ ।
મરણં ધર્મકર્માય વ્યયા દ્વાદશ રાશયઃ

સ્વરાશેર્મન્ત્રશશ્યન્તં ગણનીયં વિચક્ષણૈઃ ।
અજ્ઞાતે રાશિનક્ષત્રે નામાદ્યક્ષરરાશિતઃ

નામાદ્યક્ષરમારભ્ય યાવન્મન્ત્રાદિમાક્ષરમ્ ।
ત્રિધા કૃત્વા સ્વરૈભિન્દ્યાત્તદન્યદ્વિપરીતકમ્

કૃત્વાધિકમૃણં જ્ઞેયં ઋણી ચેન્મન્ત્રવિત્તમઃ ।
સ્વયમૃણી ચેત્તન્મન્ત્રં જપેત્પૂર્વમૃણી યતઃ

વાયવગ્નિભૂજલાકાશાઃ પઞ્ચાશલ્લિપયઃ ક્રમાત્ ।
પઞ્ચ હ્રસ્વાઃ પઞ્ચ દીર્ઘા બિન્દ્વન્તાઃ સન્ધિસમ્ભવાઃ ।
કાદયઃ પઞ્ચશઃ ષક્ષસહાન્તાશ્ચ પ્રકીત્તીતાઃ

મહીસલિલયોમીત્રમનિલાનલયોરપિ ।
શાત્રવં વૈપરીત્યેન મૈત્રં સર્વત્ર ચાપરમ્

પરસ્પરવિરુદ્ધાનાં વર્ણાનાં યત્ર સઙ્ગતિઃ ।
વર્જયેત્તાદૃશં મન્ત્રં નાશકૃત્તત્ કુલેશ્વરિ

એકાક્ષરે તથા કૂટે ત્રૈપુરે મન્ત્રનાયિકે ।
સ્ત્રીદત્તે સ્વપ્નલબ્ધે ચ સિદ્ધાદીન્નૈવ શોધયેત્

મન્ત્રસિદ્ધોપદિષ્ટેષુ ચતુરામ્નાયજેષુ ચ ।
માલામન્ત્રેષુ દેવેશિ સિદ્ધાદીન્નૈવ શોધયેત્

નૃસિંહાર્કવરાહાણાં પ્રાસાદપ્રણવસ્ય ચ ।
સપિણ્ડાક્ષરમન્ત્રાણાં સિદ્ધાદીન્નૈવ શોધયેત્

મનોઽન્યત્ર શિવોઽન્યત્ર શક્તિરન્યત્ર મારુતઃ ।
ન સિધ્યતિ વરારોહે લક્ષકોટિજપાદપિ

વાદાર્થં પઠ્યતે વિદ્યા પરાર્થં ક્રિયતે જપઃ ।
ખ્યાત્યર્થં દીયતે દાનં કથં સિદ્ધિર્વરાનને

ધનાર્થં ગમ્યતે તીર્થં દમ્ભાર્થં ક્રિયતે તપઃ ।
કાર્યાર્થે દેવતાપૂજા કથં સિદ્ધિર્નુ જાયતે

અમેધ્યેન તુ દેહેન ન્યાસં દેવાર્ચનં જપમ્ ।
હોમં કુવન્તિ ચેન્મૂઢાસ્તત્ સર્વં નિષ્ફલં ભવેત્

વિણ્મૂત્રત્યાગશેષાદિયુક્તઃ કર્મ કરોતિ યઃ ।
જપાર્ચનાદિકં સર્વમપવિત્રં ભવેત્ પ્રિયે

મલિનામ્બરકેશાદિમુખદૌર્ગન્ધસંયુતઃ ।
યો જપેત્તં દહત્યાશુ દેવતા સુજુગુપ્સિતા

આલસ્યં જૃમ્ભણં નિદ્રાં ક્ષુતં નિષ્ઠીવનં ભયમ્ ।
નીચાઙ્ગસ્પર્શનં કોપં જપકાલે વિવર્જયેત્

અત્યાહારઃ પ્રલાપશ્ચ પ્રજલ્પો નિયમાગ્રહઃ ।
અન્યાસઙ્ગશ્ચ લૌલ્યઞ્ચ ષડ્ભિર્મન્ત્રો ન સિધ્યતિ

ઉષ્ણીશી કઞ્ચુકી નગ્નો મુક્તકેશો ગણાવૃતઃ ।
અપવિત્રોત્તરીયશ્ચાશુચિર્ગચ્છંશ્ચ નો જપેત્

જાડ્યં દુઃખં તૃણચ્છેદં વિવાદં વા મનોરથમ્ ।
બહિસ્તુ દેહવાયુઞ્ચ જપકાલે વિવર્જયેત્

શાન્તઃ શુચિમિતાહારો ભૂશાયી ભક્તિમાન્ વશી ।
નિર્દ્વન્દ્વઃ સ્થિરધીમૌની સંયતાત્મા જપેત્ પ્રિયે

વિશ્વાસાસ્તિક્યકરુણાશ્રદ્ધાનિયમનિશ્ચયૈઃ ।
સન્તોષૌત્સુક્યધર્માદિગુણૈર્યુક્તો જપેન્નરઃ

સુગન્ધિપુષ્પાભરણવસ્ત્રાદિભિરલઙ્કૃતઃ ।
તસ્ય હસ્તગતા સિદ્ધિર્નાન્યસ્ય જપકોટિતઃ

તન્નિષ્ઠસ્તદ્ગતપ્રાણસ્તચ્ચિત્તસ્તત્પરાયણઃ ।
તત્પદાર્થાનુસન્ધાનં કુર્વન્ મન્ત્રં જપેત્ પ્રિયે

જપાત્ શ્રાન્તઃ પુનર્ધ્યાયેદ્ધ્યાનાત્ શ્રાન્તઃ પુનર્જપેત્ ।
જપધ્યાનાદિયુક્તસ્ય ક્ષિપ્રં મન્ત્રઃ પ્રસિધ્યતિ

ઇતિ તે કથિતં કિઞ્ચિત્ પુરશ્ચરણલક્ષણમ્ ।
સમાસેન કુલેશાનિ કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

॥ ઇતિ શ્રીકુલાર્ણવે નિર્વાણમોક્ષદ્વારે મહારહસ્યે સર્વાગમોત્તમોત્તમે
સપાદલક્ષગ્રન્થે પઞ્ચમખણ્ડે ઊર્ધ્વામ્નાયતન્ત્રે
પુરશ્ચરણાદિકથનં નામ પઞ્ચદશોલ્લાસઃ

અથ ષોડશોલ્લાસઃ
શ્રીદેવ્યુવાચ
કુલેશ શ્રોતુમિચ્છામિ કરુણામૃતવારિધે ।
કામ્યકર્મવિધાનઞ્ચ વદ મે પરમેશ્વર

ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ દેવિ પ્રવક્ષ્યામિ યન્માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ ।
તસ્ય શ્રવણામાત્રેણ પ્રયોગનિપુણો ભવેત્

મન્ત્રી વિશુદ્ધહૃદયઃ પૂર્વોક્તનિયમાન્વિતઃ ।
શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રં તત્ત્વલક્ષં જપેત્ પ્રિયે

દશાંશં જુહુયાદ્દેવિ સંસ્કૃતે હવ્યવાહને ।
દશાંશં તર્પયેદ્દુગ્ધૈઃ સલિલૈઃ શાલિતણ્ડુલૈઃ

ગન્ધપુષ્પાક્ષતાકલ્પધનવસ્ત્રાદિભિઃ પ્રિયે ।
ભક્ષ્યાથોન્યાન્નપાનાદ્યૈર્હવ્યદ્રવ્યૈર્મનોહરૈઃ

તોષયેદ્ યોગિનીચક્રં યથાવિભવવિસ્તરમ્ ।
એવં ન્યાસજપધ્યાનસહોમાર્ચ્ચનતર્પણઃ

મન્ત્રી સિદ્ધિમનુર્દ્દેવિ સાક્ષાત્ પરશિવો ભવેત્ ।
તતઃ સ્વમનસોઽભીષ્ટાન્ પ્રયોગાન્ કુલનાયિકે

મન્ત્રેણાનેન મતિમાન્ સાધયેદ્ ભુક્તિમુક્તયે ।
સિદ્ધમન્ત્રસ્ય સિધ્યન્તિ ષટ્ કર્માણિ ન સંશયઃ ।
નૈવ સિધ્યન્ત્યસિદ્ધસ્ય દેવતાશાપમાપ્નુયાત્

કામ્યપ્રયોગકર્ત્તૄણાં પરલોકો ન વિદ્યતે ।
પ્રયોગસિદ્ધિરેવૈષાં ફલમન્યન્ન તુ પ્રિયે

એકસ્યાપિ વિધાનસ્ય ન કુત્રાપિ ફલદ્વયમ્ ।
દેવેશિ દૃશ્યતે તસ્માન્નિષ્કામો દેવતાં યજેત્

હોમતર્પણમન્ત્રાદ્યૈર્ન્યાસધ્યાનવિશેષકૈઃ ।
આત્મનશ્ચ પરસ્યાપિ ષટ્ કર્માણિ સમાચરેત્

પ્રયોગાન્તે ચક્રપૂજાં વિધિનૈવ સમાચરેત્ ।
લક્ષમેકં જપેન્મન્ત્રં ન્યાસધ્યાનસમન્વિતઃ

પ્રયોગદોષશાન્ત્યર્થમાત્મરક્ષાર્થમેવ ચ ।
ન ચેત્ ફલં ન ચાપ્નોતિ દેવતાશાપમાપ્નુયાત્

તિથિવારઞ્ચ નક્ષત્રં યોગમાસર્ત્તુ પક્ષકમ્ ।
દીપેશં કુલચક્રાણિ જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

ઋષિષ્છન્દોદેવતાઙ્ગન્યાસધ્યાનાર્ચ્ચનાદિકમ્ ।
બીજં શક્તિં કીલકઞ્ચ જ્ઞાત્વા મન્ત્રાણિ સાધયેત્

પુત્રબાન્ધવદારાશ્ચ રાશિવર્ણાનુકૂલતા ।
ભૂતમૈત્રીં તથોદ્યન્તં જ્ઞાત્વા મન્ત્રાણિ સાધયેત્

મન્ત્રવિદ્યાઽભેદરૂપં નિદ્રાઞ્ચ બોધરૂપકમ્ ।
સ્ત્રીપુંનપુંસકાદીંશ્ચ જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

સ્વરવર્ણપદદ્વિત્વં વિદુશ્ચૈતન્યસૂતકમ્ ।
હૃસ્વદીર્ઘપ્લુતાદીંશ્ચ જ્ઞાત્વા મન્ત્રાણિ સાધયેત્

પઞ્ચશુદ્ધ્યાસનપ્રાણાયામન્યાસાક્ષમાલિકાઃ ।
દોષસંસ્કારમુદ્રાદીન્ જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

તથૈવાસનદિગ્બન્ધનાડીબન્ધાદિસઙ્ગતિમ્ ।
દેવતાકાલમુદ્રાદિ જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

સાધ્યસાધકકર્માણિ લેખનીદ્રવ્યપઞ્ચકમ્ ।
સ્થાનં યન્ત્રં પ્રમાણઞ્ચ જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

ઉત્પત્તિવાસનાવર્ણમૂત્તીસંસ્કારસંસ્થિતમ્ ।
કુણ્ડદ્રવ્યપ્રમાણાદીન્ જ્ઞાત્વા હોમં સમાચરેત્

અગ્નિપ્રભાં ધૂમ્રવર્ણધ્વનિગન્ધશિખાકૃતીઃ ।
શુભચેષ્ટાદિકં જ્ઞાત્વા કલ્પયેત્તુ શુભાશુભમ્

મન્ત્રતત્ત્વાનુસન્ધાનદેહાવેશાદિલક્ષણમ્ ।
મન્ત્રોચ્ચારણભેદઞ્ચ જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

મણ્ડલં કલસદ્રવ્યશુદ્ધિ ગન્ધાષ્ટકાદિકમ્ ।
દીક્ષાનામપ્રદાનાદિ જ્ઞાત્વા દીક્ષાં સમાચરેત્

નિત્યં નૈમિત્તિકં કામ્યં નિયમં નામ વાસનામ્ ।
પૂજાધારણયન્ત્રાદિ જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

પૂજાગૃહપ્રવેશાદિકુલપૂજકલક્ષણમ્ ।
કુલદ્રવ્યાદિશુદ્ધિઞ્ચ જ્ઞાત્વા પૂજાં સમાચરેત્

અન્તર્યાગં બહિર્યાગં ઘટાર્ઘ્યસ્થાપનાદિકમ્ ।
પઞ્ચપુષ્પાઞ્જલિં દેવિ જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

પાત્રાધારાલિપિશિતં કલામુદ્રાધ્વમેલનમ્ ।
બટુકાદિબલિં દેવિ જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

કુલાકુલાખ્યસહજશક્તિભેદઞ્ચ લક્ષણમ્ ।
શુભલક્ષણસંયુક્તં સ્ત્રીસંસ્કારાર્ચનાદિકમ્ ।
દેવિ સમ્ભોગકાલઞ્ચ જ્ઞાત્વા શક્તિં પરિગ્રહેત્

પાનભેદં ફલોલ્લાસપ્રમાણં સ્થિતિલક્ષણમ્ ।
તત્ત્વત્રયસ્ય સ્વીકારં જ્ઞાત્વા કુલસુધાં પિબેત્

ચક્રપ્રવેશં પ્રણતિ સ્થિતિ નિર્ગમનં પ્રિયે ।
યોગિનીભોગચેષ્ટાદિ જ્ઞાત્વા ભવતિ કૌલિકઃ

રત્યુલ્લાસનકાલઞ્ચ કુલદીપનિવેદનમ્ ।
શાન્તસ્તવાદિપઠનં જ્ઞાત્વા સ્યાત્ કુલદેશિકાઃ

મિથુનાનુગ્રહાષ્ટાષ્ટપુષ્પિણીકન્યકાર્ચ્ચનામ્ ।
વિશેષતિથિપૂજાઞ્ચ જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

આમ્નાયભેદં સઙ્કેતં પુષ્પસઙ્કોચમેવ ચ ।
ગુરુત્રયં સમ્પ્રદાય જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

શ્રૌતવિદ્યાકુલાચારં મનુભેદઞ્ચ પાદુકામ્ ।
ચરણત્રિતયં દેવિ જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

સ્વાધિકસ્ય સમન્યૂનકૌલિકારાધનક્રમમ્ ।
સિદ્ધમુદ્રાધરાર્ચાદિ જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

ગુર્વગ્નિપ્રેતસંસ્કારમન્ત્યેષ્ટિં દિગ્બલિક્રમમ્ ।
મોક્ષદીપવિધાનાદિ જ્ઞાત્વા કર્માણિ સાધયેત્

ઇત્યાદ્યાઃ કથિતાઃ કિઞ્ચિદ્વિશેષાઃ કુલનાયિકે ।
સર્વેષામેવ મન્ત્રાણાં વિધિઃ સાધારણક્રમઃ

મન્ત્રાઃ પુરુષદેવાઃ સ્યુવીદ્યાઃ સ્ત્રીદેવતાઃ પ્રિયે ।
મન્ત્રાઃ પુંસો હુંફડન્તાઃ પ્રાણે ચરતિ દક્ષિણે ।
પ્રબુધ્યન્તેઽગ્નિજાયાન્તા વિદ્યાઃ સ્ત્રીદેવતાઃ પ્રિયે

વામે પ્રાણે પ્રબુધ્યન્તે નમોઽન્તાઃ સ્યુર્નપુંસકાઃ ।
નાડીદ્વયગતે પ્રાણે સર્વે બોધં પ્રયાન્તિ ચ

શાન્તિકે મનવઃ સૌમ્યા ભૂયિષ્ઠેન્દ્વમૃતાક્ષરાઃ ।
સ્વાહાન્તાઃ સ્યુવીયત્પ્રાયાશ્ચાગ્નેયાઃ ક્રૂરકર્મસુ

ફટ્ ચ પુષ્ટૌ વષટ્ વશ્યે હુંફટ્ ચૈવ તુ મારણે ।
સ્તમ્ભને ચ નમઃ પ્રોક્તં સ્વાહા શાન્તિકપૌષ્ટિકે

હોમતર્પણયોઃ સ્વાહા ન્યાસપૂજનયોર્નમઃ ।
મન્ત્રાન્તે યોજયેન્મન્ત્રી જપકાલે યથાસ્થિતમ્

શાન્તિકે રાજતં તામ્રં ભૂર્જપત્રન્તુ વશ્યકે ।
સર્વકાર્યેષુ સૌવર્ણે ક્રૂરે સ્યાત્ પ્રેતકર્પટમ્

ત્રિગન્ધં શાન્તિકે પ્રોક્તં પઞ્ચગન્ધઞ્ચ વશ્યકે ।
સર્વકાર્યંષ્વષ્ટગન્ધં ક્રૂરે ચાષ્ટવિષાણિ ચ

શાન્તકે લેખની દૂર્વા વશ્યાદૌ શિખિપુચ્છિકા ।
હેમ્ના તુ સર્વકાર્યાણિ ક્રૂરે સ્યાત્ કાકપુચ્છિકા

સ્વગૃહે શાન્તિકર્મં સ્યાદ્વશ્યાદ્યં ચણ્ડિકાલયે ।
સર્વકાર્યં દેવગૃહે શ્મશાને ક્રૂરકર્મ ચ

લક્ષણાન્યેવમાદીનિ જ્ઞાત્વા ગુરુમુખાત્ પ્રિયે ।
સર્વકર્માણિ કુર્વીત મન્ત્રી તત્તત્ફલાપ્તયે

મૂલે પ્રાસાદબીજઞ્ચ તરુણાદિત્યસન્નિભમ્ ।
ઉત્તમાઙ્ગે પરાબીજં ચન્દ્રાયુતસમપ્રભમ્

પરસ્પરજનસ્પર્શજનિતાનન્દનિર્ભરઃ ।
મૂલાદિબ્રહ્મરન્ધ્રાન્તં અનવચ્છિન્નરૂપિભિઃ

પરામૃતરસાસેકૈઃ સિક્તમાપાદમસ્તકમ્ ।
આત્માનં ભાવયેન્નિત્યં સ ભવેદજરામરઃ

એવં ધ્યાત્વા કુલેશાનિ સર્વકર્માણિ સાધયેત્ ।
સિધ્યન્તિ તરસા દેવિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

ધ્યાનભેદં પ્રવક્ષ્યામિ સર્વસિદ્ધિકરં પ્રિયે ।
ઈપ્સિતં લભતે યેન પૂજાહોમાદિકં વિના

સ્થાને મનોહરે દેવિ સાધકઃ સ્થિરમાનસઃ ।
સ્થિતો મૃદ્વાસને ધ્યાયેદ્ ગુરુવન્દનપૂર્વકમ્

મસ્તકસ્થિતસમ્પૂર્ણચન્દ્રમણ્ડલમધ્યગમ્ ।
શ્રીપ્રાસાદપરાબીજં ષોડશસ્વરસંયુતમ્

શુદ્ધસ્ફટિકકર્પૂરકુન્દેન્દુધવલં પ્રિયે ।
સચ્ચન્દ્રબિમ્બસઞ્જાતસુધાપ્લાવિતવિગ્રહમ્

આત્માનં ભાવયેન્નિત્યં નિશ્ચલેનાન્તરાત્મના ।
સર્વારિષ્ટં વિલીયેત શુભશ્રીપુષ્ટિકારકમ્

શ્રીપ્રાસાદપરામન્ત્રમષ્ટોત્તરસહસ્રકમ્ ।
તરુણોલ્લાસસહિતો મણ્ડલં પૂજયેત્ પ્રિયે

અપમૃત્યુમહારોગજરામરણજં ભયમ્ ।
ગ્રહાપસ્મારવેતાલભૂતોન્માદાદિજં ભયમ્

જિત્વાધિવ્યાધિરહિતઃ પુત્રપૌત્રસમન્વિતઃ ।
જીવેદ્વર્ષશતં સાગ્રં પૂજિતઃ સર્વમાનવઃ

અશ્રુતં બુધ્યતે શાસ્ત્રં કવિતા નિર્મલા ભવેત્ ।
ચિન્મયો જાયતે સાક્ષાન્નાત્ર કાર્યા વિચારણા

જ્વરોન્માદાદિરોગેષુ જપેચ્છિરસિ ચિન્તયન્ ।
શૂલવાતવ્રણગ્રન્થિમૂત્રકૃચ્છ્રાદિસમ્ભવે ।
તત્તત્સ્થાનેષુ દેવેશિ પૂર્વવચ્ચિન્તયન્ જપેત્

મહારોગેષુ જાતેષુ સર્વાઙ્ગેષુ વિચિન્તયેત્ ।
તત્ક્ષણાચ્છાન્તિમાયાન્તિ રોગાઃ સર્વે ન સંશયઃ

દશેન્દ્રિયેષુ યો ધ્યાયેલ્લભેદિન્દ્રિયસૌષ્ઠવમ્ ।
યત્ર બીજં સ્મરેત્તત્ર તત્ફલં ભવતિ ધ્રુવમ્

સદા યશ્ચિન્તયેન્મૂધ્ની સ ભવેદજરામરઃ ।
સર્વરોગપ્રહરણં વિદ્યારોગ્યપ્રદં પ્રિયે

અસ્માત્ પરતરધ્યાનં નાસ્તિ સત્યં ન સંશયઃ ।
સાત્ત્વિકધ્યાનજં દેવિ ફલમેતદુદીરિતમ્

શાન્તિકર્માણિ સર્વાણિ વિધિનાનેન કારયેત્ ।
વિધિનાનેન દેવેશિ સૌભાગ્યમતુલં ભવેત્

દ્વાદશાધારપદ્મેષુ દ્વાદશસ્વરસંયુતમ્ ।
બીજં સઞ્ચિન્તયેદ્ યસ્તુ સ ભવેદજરામરઃ

ષડાધારેષુ ષડ્દીર્ઘયુક્તં બીજં વિચિન્તયેત્ ।
ષડાધારસ્થદેવીભિઃ પૂજ્યતે કુલનાયિકે

હૃત્પદ્મકણીકામધ્યે સૂર્યમણ્ડલસંસ્થિતમ્ ।
પરાપ્રાસાદબીજન્તુ તરુણારુણસન્નિભમ્

જવાબન્ધૂકસિન્દૂરપદ્મરાગપ્રભોજ્જ્વલમ્ ।
પઞ્ચવિશતિભિઃ સ્પર્શાક્ષરૈઃ સંવીતમમ્બિકે

તત્પ્રભાપટલચ્છાયાવ્યક્તીકૃતજગત્ત્રયમ્ ।
આત્માનઞ્ચ સ્મરેદ્દેવિ નિશ્ચલેનાન્તરાત્મના

પરાપ્રાસાદબીજન્તુ તરુણોલ્લાસસંયુતઃ ।
અષ્ટોત્તરસહસ્રન્તુ મણ્ડલં પ્રજપેત્ સુધીઃ

દેવદાનવગન્ધર્વસિદ્ધકિન્નરગુહ્યકાન્ ।
વિદ્યાધરાન્મુનીન્ યક્ષાન્ નાગાનપ્સરસઃ સ્ત્રિયઃ

સિંહવ્યાઘ્રોરગેન્દ્રાદીનન્યાન્ દુષ્ટમૃગાનપિ ।
વશ્યાન્ કરોત્યસન્દેહં કિં પુનર્માનવાદિકાન્

મહદૈશ્વર્યમાપ્નોતિ સ્વર્ગભોગાદિકં પ્રિયે ।
યસ્ય મૂધ્ની સ્મરન્ જપ્યાત્ સ વશ્યો જાયતે હઠાત્

રાજસધ્યાનજં દેવિ ફલમેતદુદીરિતમ્ ।
વશ્યકર્માણિ સર્વાણિ વિધિનાનેન કારયેત્

સર્વવશ્યકરં દેવિ સર્વૈશ્વર્યફલપ્રદમ્ ।
અસ્માત્ પરતરં ધ્યાનં નાસ્તિ સત્યં ન સંશયઃ

લિખેત્ત્રિકોણં ષટ્કોણં અષ્ટારઞ્ચ મહીપુરમ્ ।
મૂલમન્ત્રં લિખેન્મધ્યે સાધ્યનામસમન્વિતમ્

ષટ્કોણેષુ ષડઙ્ગાનિ વિલિખેત્ પરમેશ્વરિ ।
કેશરેષુ સ્વરાનષ્ટૌ વર્ગાન્ પત્રેષુ પાર્વતિ

ભૂગૃહસ્ય ચતુષ્કોણે વિલિખેન્મૂલમમ્બિકે ।
પઞ્ચવર્ણરજોભિશ્ચ શુભં દૃષ્ટિમનોહરમ્

એવં યન્ત્રં સમાલિખ્ય વિધિવન્મન્ત્રવિત્તમઃ ।
એકત્રિષડ્વસુચતુઃકલસાન્ સ્થાપયેત્ પ્રિયે

મધ્યાદિચતુરસ્રાન્તં દ્વાત્રિંશત્ કલસાન્ પ્રિયે ।
અથવાષ્ટાદશેશાનિ સપ્ત વા દશ વા પ્રિયે

ચતુરો વાપ્યથૈકં વા કુર્યાત્ સાધકસત્તમઃ ।
અસ્થિરક્તશિરાતન્તુમૃણ્માંસં રુધિરં જલમ્

ચર્મવસ્ત્રશિલાકૂર્મનારિકેલફલં શિરઃ ।
મન્ત્રપ્રાણસમાયુક્તાં યજેત્ કલસદેવતામ્

સાવિત્રીનાપરાઙ્ગાનિ માતરોજ્ ભૈરવાન્વિતાઃ ।
વિદિક્ષુ ગુરુવિઘ્નેશદુર્ગાક્ષેત્રપતીન્ પ્રિયે

કલસેષુ સમભ્યર્ચ્ય વિધિવન્મન્ત્રવિત્તમઃ ।
અભિષિઞ્ચેત્ પ્રિયં શિષ્યં સર્વપાપપ્રશાન્તયે

આયુઃ શ્રીકાન્તિસૌભાગ્યવિદ્યારોગ્યાદિકં ભવેત્ ।
રાજાભિષિક્તો લભતે ચતુઃસાગરગાં મહીમ્

અકિઞ્ચનોઽભિષિક્તશ્ચ મહદૈશ્વર્યમાપ્નુયાત્ ।
વન્ધ્યાભિષિક્તા લભતે પુત્રં સર્વગુણાન્વિતમ્

ભૂતાપમૃત્યુરોગાદ્યા વિનશ્યન્તિ ન સંશયઃ ।
ત્રિલૌહે વાપિ ભૂર્જે વા લિખિત્વા યન્ત્રમુત્તમમ્

વિધૃતં બાહુના દેવિ સર્વરક્ષાકરં ભવેત્ ।
આયુરારોગ્યમૈશ્વર્યં વિદ્યાલાભં યશો જયમ્

યદ્ યત્ સ્વમનસોઽભીષ્ટં તત્તદાપ્નોત્યસંશયઃ ।
ખડ્ગવશ્યં વયઃસ્તમ્ભં યક્ષિણ્યઞ્જનપાદુકામ્

અણિમાદ્યષ્ટસિદ્ધ્યાદિ મહારસરસાયનમ્ ।
સઞ્જીવયોગગુટિકાપ્રમુખાખિલસિદ્ધયઃ

પરાપ્રાસાદમન્ત્રજ્ઞૈર્દૃશ્યન્તે નાત્ર સંશયઃ ।
ષટ્ કર્માણિ પ્રયુઞ્જીત નાન્યથા ભવતિ પ્રિયે

પીતદ્રવ્યૈર્હરિદ્રાદ્યૈઃ સમિત્પત્રફલાદિભિઃ ।
જુહુયાત્ પૂર્વવન્મન્ત્રી દેવતાધ્યાનતત્પરઃ

વાક્શ્રોત્રગતિદૃક્સેનાનદીગ્રહરિપૂન્ પ્રિયે ।
નાનાદુષ્ટમૃગાન્ દેવિ સ્તમ્ભયેન્નાત્ર સંશયઃ

ગ્રહવેગાદિદુષ્ટાનાં વિનાશનકરં પ્રિયે ।
અસ્માત્ પરતરં ધ્યાનં નાસ્તિ સત્યં ન સંશયઃ

તામસધ્યાનજં દેવિ ફલમેતદુદીરિતમ્ ।
દુષ્ટમારણકર્માણિ વિધિનાનેન સાધયેત્

ઇત્યાદિ ધ્યાનભેદેન જ્ઞાત્વા ગુરુમુખાત્ પ્રિયે ।
ષટ્ કર્માણિ પ્રયુઞ્જીત નાન્યથા વીરવન્દિતે

ખદિરશ્વેતમન્દારસિતભાનુસમિદ્વરૈઃ ।
પલાશોદુમ્બરાશ્વત્થપ્લક્ષાપામાર્ગસત્વચૈઃ

નન્દ્યાવર્ત્તસિતામ્ભોજહયારિકુસુમાદિભિઃ ।
સિતૈરન્યૈઃ શુભૈર્દ્ર્રવ્યૈઃ સમિત્પત્રફલાન્તરઃ

ભક્ષ્યૈશ્ચ પાયસૈર્દૂર્વાસહિતૈસ્તિલતણ્ડુલૈઃ ।
મધુરત્રયસંયુક્તૈર્મન્ત્રવિત્ કુલનાયિકે

એકેન વાથ સર્વૈર્વા તત્કાર્યગુરુલાઘવમ્ ।
જ્ઞાત્વા દેવિ સહસ્રન્તુ જુહુયાદથ પઞ્ચ વા

અયુતં નિયુતં વાપિ પ્રયુતં વા કુલેશ્વરિ ।
તત્તત્કર્મોદિતે કુણ્ડે સંસ્કૃતે હવ્યવાહને

આવાહ્ય દેવતામસ્મિન્ ધ્યાત્વા સાવરણાં પ્રિયે ।
વિધિવજ્જુહુયાદ્દેવિ તદ્ગતેનાન્તરાત્મના

સર્વરોગવ્રણોન્માદાપસ્મારોત્પાતયક્ષ્મજમ્ ।
સર્વદુઃખપ્રશમનં તત્ક્ષણાન્નાત્ર સંશયઃ

અનેન સર્વશાન્તિઞ્ચ જ્ઞાનં વિદ્યાં લભેત્ પ્રિયે ।
કદમ્બાશોકવકુલપુન્નાગામ્રમધૂકજૈઃ

ચમ્પકદ્વયપાલાશપાટલશ્રીકપિત્થકૈઃ ।
માલતીમલ્લિકાજાતિબન્ધૂકારુણપઙ્કજૈઃ

કલ્હારારુણમન્દારયૂથિકુન્દજવાદિભિઃ ।
સનારિકેલકદલીદ્રાક્ષેક્ષુપૃથુકૈરપિ

ચન્દનાગુરુકર્પૂરરોચનાકુંકુમાદિભિઃ ।
રક્તૈરન્યૈઃ શુભદ્રવ્યૈઃ સમિધૃતફલોદ્ભવૈઃ

પૂર્વવજ્જુહુયાદ્દેવિ વિધિવન્મન્ત્રવિત્તમઃ ।
મહીપતીંશ્ચ પુરુષાન્ કાન્તા યૌવનગવીતાઃ

સિંહાન્ મત્તાન્ તથા વ્યાઘ્રાન્ મૃગાન્ દુષ્ટાન્ ગજાનપિ ।
સિદ્ધદેવાપ્સરોયક્ષગન્ધર્વવનિતાસ્તથા ।
દેવાનપિ કુલેશાનિ વશયેન્નાત્ર સંશયઃ

વાજીલવણહોમેન સ્ત્રિયમાકર્ષયેદ્ ધ્રુવમ્ ।
વિધિનાનેન દેવેશિ સૌભાગ્યમુત્તમં લભેત્

બહુનાત્ર કિમુક્તેન ત્રિષુ લોકેષુ મન્ત્રિણામ્ ।
અનેન મન્ત્રરાજેન નાસાધ્યં વિદ્યતે ક્વચિત્

ઊર્ધ્વામ્નાયૈકનિષ્ણાતઃ પરાપ્રાસાદમન્ત્રવિત્ ।
કુલાર્ણવાર્થતત્ત્વજ્ઞો જીવન્મુક્તઃ કુલેશ્વરિ

સુતીર્થે વાપ્યતીર્થે વા જલમધ્યેઽપિ વા વસન્ ।
પરાપ્રાસાદમન્ત્રજ્ઞો મુક્ત એવ ન સંશયઃ