કૌશિકપદ્ધતિ · અધ્યાય 1.3

યુનજ્મિ ત્વા બ્રહ્મણા દૈવ્યેન હવ્યાયાસ્મૈ વોઢવે જાતવેદઃ । ઇન્ધાનાસ્ત્વા સુપ્રજસઃ સુવીરા જ્યોગ્ જીવેમ બલિહૃતો વયં તે ઇતિ

]
ઽઅગ્નિર્ભૂમ્યામોષધીષુઽ, ઽઅગ્નિર્દિવ આ તપતિઽ, ઽઅગ્નિવાસાઃ પૃથિવ્યસિતજ્ઞૂઃઽ, ઽઅસ્મૈ ક્ષત્રાણિ ધારયન્તમગ્નેઽ, ઽએતમિધ્મમ્ઽ ઇતિ વા, ઽયુનજ્મિ ત્વાઽ ઇત્યેભિઃ પઞ્ચભિરિધ્મમુપસમાદધાતિ ॥ દ્વિતીયા કણ્ડિકા ॥
[દક્ષિણતો જાઙ્માયનમુદપાત્રમુપસાદ્યાભિમન્ત્રયતે તથોદપાત્રં ધારય યથાગ્રે બ્રહ્મણસ્પતિઃ । સત્યધર્માં અદીધરદ્દેવસ્ય સવિતુઃ સવે ઇતિ

]
દક્ષિણતોઽગ્નેર્જાઙ્માયનમુદપાત્રં કાંસ્યપાત્રમુપસાદ્યાભિમન્ત્રયતે ઽતથોદપાત્રં ધારયઽ ઇત્યૃચા ॥
[અથોદકમાસિઞ્ચતિ ઇહેત દેવીરમૃતં વસાના હિરણ્યવર્ણા અનવદ્યરૂપાઃ । આપઃ સમુદ્રો વરુણશ્ચ રાજા સમ્પાતભાગાન્ હવિષો જુષન્તામ્ ॥ ઇન્દ્રપ્રશિષ્ટા વરુણપ્રસૂતા અપઃ સમુદ્રાદ્દિવમુદ્વહન્તુ । ઇન્દ્રપ્રશિષ્ટા વરુણપ્રસૂતા દિવસ્પૃથિવ્યાઃ શ્રિયમા વહન્તુ ઇતિ

]
ઽઇહેત દેવીઃઽ ઇતિ દ્વાભ્યામૃગ્ભ્યાં સન્તતધારયોદપાત્રમવસિઞ્ચતિ ॥
[ઋતં ત્વા સત્યેન પરિષિઞ્ચામિ જાતવેદઃ ઇતિ સહ હવિર્ભિઃ પર્યુક્ષ્ય જીવાભિરાચમ્યોપોત્થાય વેદપ્રપદ્ભિઃ પ્રપદ્યતે ઓં પ્રપદ્યે ભૂઃ પ્રપદ્યે ભુવઃ પ્રપદ્યે સ્વઃ પ્રપદ્યે જનત્ પ્રપદ્યે ઇતિ

]
ઽઋતં ત્વા સત્યેનઽ ઇતિ સહ હવિર્ભિઃ પર્યુક્ષ્ય સર્વત્ર સ્થણ્ડિલકર્મણિ હોષ્યન્ ઽઋતં ત્વા સત્યેનઽ હુત્વા ઽસત્યં ત્વર્તેનઽ (કૌશ્સ્ 6.20) ઇતિ સમ્પ્રદાયગ્રન્થ ઉક્તમ્ । ઽજીવા સ્થઽ (19.69-70) ઇતિ સૂક્તેન ત્રિરાચામતિ । ઽસત્યં બૃહત્ઽ (12.1.1-9) ઇતિ નવભિઃ ઽશાન્તિવાઽ (12.1.59) ઇત્યૃચા ઽઉદાયુષાઽ (3.31.10-11) ઇતિ દ્વાભ્યામુત્તિષ્ઠતિ । વેદપ્રપદ્ભિઃ પ્રપદ્યતે ઽઓં પ્રપદ્યે ભૂઃઽ ઇત્યૃચા ઽ...પ્રપદ્યેઽ ઇતિ ॥
[પ્રપદ્ય પશ્ચાત્સ્તીર્ણસ્ય દર્ભાનાસ્તીર્ય અહે દૈધિષવ્યોદતસ્તિષ્ઠાન્યસ્ય સદને સીદ યોઽસ્મત્ પાકતરઃ ઇતિ બ્રહ્માસનમન્વીક્ષતે

નિરસ્તઃ પરાગ્વસુઃ સહ પાપ્મના નિરસ્તઃ સોઽસ્તુ યોઽસ્માન્ દ્વેષ્ટિ યં ચ વયં દ્વિષ્મઃ ઇતિ દક્ષિણા તૃણં નિરસ્યતિ

તદન્વાલભ્ય જપતિ ઇદમહમર્વાગ્વસોઃ સદને સીદામિ સત્યસ્ય સદને સીદામીષ્ટસ્ય સદને સીદામિ પૂર્તસ્ય સદને સીદામિ મામૃષ દેવ બર્હિઃ સ્વાસસ્થં ત્વાધ્યાસદેયમૂર્ણમ્રદમનભિશોકમ્

વિમૃગ્વરીમ્ (12.1.29) ઇત્યુપવિશ્યાસનીયં બ્રહ્મજપં જપતિ બૃહસ્પતિર્બ્રહ્મા બ્રહ્મસદન આસિષ્યતે બૃહસ્પતે યજ્ઞં ગોપાય યદુદુદ્વત ઉન્નિવતઃ શકેયમ્ ઇતિ

]
આસને દર્ભાનાસ્તીર્ય ઽઅહે દૈધિષવ્યોદતસ્તિષ્ઠઽ ઇત્યાસનસંસ્કારં કરોતિ ॥
[દર્ભૈઃ સ્રુવં નિર્મૃજ્ય નિષ્ટપ્તં રક્ષો નિષ્ટપ્તા અરાતયઃ પ્રત્યુષ્ટં રક્ષઃ પ્રત્યુષ્ટા અરાતયઃ ઇતિ પ્રતપ્ય

]
દર્ભૈઃ સ્રુવં નિર્મૃજ્ય ઽનિષ્ટપ્તં રક્ષઃઽ ઇતિ સ્રુવં પ્રતપતિ ॥
મૂલે સ્રુવં ગૃહીત્વા જપતિ વિષ્ણોર્હસ્તોઽસિ [દક્ષિણઃ પૂષ્ણા દત્તો બૃહસ્પતેઃ । તં ત્વાહં સ્રુવમાદદે દેવાનાં હવ્યવાહનમ્ । અયં સ્રુવો વિ દધાતિ હોમાઞ્છતાક્ષરચ્છન્દસા જાગતેન । સર્વા યજ્ઞસ્ય સમનક્તિ વિષ્ઠા બાર્હસ્પત્યેષ્ટિઃ શર્મણા દૈવ્યેન] ઇતિ

ઓં ભૂઃ શં ભૂત્યૈ ત્વા ગૃહ્ણે ભૂતયે ઇતિ પ્રથમં ગ્રહં ગૃહ્ણાતિ

ઓં ભુવઃ શં પુષ્ટ્યૈ ત્વા ગૃહ્ણે પુષ્ટયે ઇતિ દ્વિતીયમ્

ઓં સ્વઃ શં ત્વા ગૃહ્ણે સહસ્રપોષાય ઇતિ તૃતીયમ્

ઓં જનચ્છં ત્વા ગૃહ્ણેઽપરિમિતપોષાય ઇતિ ચતુર્થમ્

રાજકર્માભિચારિકેષુ અમુષ્ય ત્વા પ્રાણાય ગૃહ્ણેઽપાનાય વ્યાનાય સમાનાયોદાનાય ઇતિ પઞ્ચમમ્

સ્રુવેણાજ્યધાન્યાં ગ્રહગ્રહણં કરોતિ ઽઓં ભૂઃ શં ભૂત્યૈ ત્વાઽ ઇતિ ચતુર્ભિઃ ॥
અગ્નાવગ્નિઃ, હૃદા પૂતમ્ (4.39.9-10) પુરસ્તાદ્યુક્તઃ (5.29.1) યજ્ઞસ્ય ચક્ષુઃ (2.35.5) ઇતિ જુહોતિ

[પશ્ચાદગ્નેર્મધ્યદેશે સમાનત્ર પુરસ્તાદ્ધોમાન્

દક્ષિણેનાગ્નિમુદપાત્ર આજ્યાહુતીનાં સમ્પાતાનાનયતિ

પુરસ્તાદ્ધોમ આજ્યભાગઃ સંસ્થિતહોમઃ સમૃદ્ધિઃ શાન્તાનામિતિ

એતાવાજ્યભાગૌ