કાઠકસંહિતા · અધ્યાય 1

અથાશ્વમેધઃ।
(પઞ્ચમો ગ્રન્થઃ।)
અથ પ્રથમં વચનમ્ ।
પન્થાનુવચનમ્ ।
યે તે પન્થાનસ્સવિતઃ પૂર્વ્યાસોઽરેણવો વિતતા અન્તરિક્ષે ।
તેભિર્નો અદ્ય પથિભિસ્સુગેભી રક્ષા ચ નો અધિ ચ બ્રૂહિ દેવ ॥
નમોઽગ્નયે પૃથિવિક્ષિતે લોકસ્પૃતે લોકમસ્મૈ યજમાનાય દેહિ નમો વાયવેઽન્તરિક્ષક્ષિતે લોકસ્પૃતે લોકમસ્મૈ યજમાનાય દેહિ નમ આદિત્યાય દિવિક્ષિતે લોકસ્પૃતે લોકમસ્મૈ યજમાનાય દેહિ

દેવસ્ય ત્વા સવિતુઃ પ્રસવેઽશ્વિનોર્બાહુભ્યાં પૂષ્ણો હસ્તાભ્યામાદદે ॥
ઇમામગૃભ્ણન્ રશનામૃતસ્ય પૂર્વ આયુષિ વિદથેષુ કવ્યા ।
તયા દેવાસ્સુતમાબભૂવુરૃતસ્ય સામન્ સરમારપન્તી ॥
અભિધા અસિ ભુવનમસિ ॥ યન્તાસિ ધર્તાસિ સોઽગ્નિં વૈશ્વાનરઁ સપ્રથસં ગચ્છ સ્વાહાકૃતઃ પૃથિવ્યાઁ સ્વગા ત્વા દેવેભ્યસ્સ્વાહા ત્વા પ્રજાપતયે યન્તા રાડ્યન્તાસિ યમનો ધર્તાસિ ધરુણઃ કૃષ્યૈ ત્વા ક્ષેમાય ત્વા રય્યૈ ત્વા પોષાય ત્વા પૃથિવ્યૈ ત્વાન્તરિક્ષાય ત્વા દિવે ત્વા સતે ત્વાસતે ત્વાદ્ભ્યસ્ત્વૌષધીભ્યસ્ત્વા વિશ્વેભ્યસ્ત્વા ભૂતેભ્યઃ

વિભુર્માત્રા પ્રભુઃ પિત્રાશ્વોઽસિ હયોઽસિ મયોઽસ્યત્યોઽસિ નરોઽસ્યર્વાસિ સપ્તિરસિ વાજ્યસિ વૃષાસિ નૃમણા અસિ યયુર્નામાસ્યાદિત્યાનાં પત્વાન્વેહ્યગ્નયે સ્વાહા સ્વાહેન્દ્રાગ્નિભ્યાઁ સ્વાહા વિશ્વેભ્યો દેવેભ્યસ્સ્વાહા પ્રજાપતયે સ્વાહા સર્વાભ્યો દેવતાભ્ય ઇહ ધૃતિસ્સ્વાહેહ વિધૃતિસ્સ્વાહેહ રન્તિસ્સ્વાહેહ રમતિસ્સ્વાહા ભૂરસિ ભુવે ત્વા ભવ્યાય ત્વા ભવિષ્યતે ત્વા વિશ્વેભ્યસ્ત્વા ભૂતેભ્યો દેવા આશાપાલા એતં દેવેભ્યોઽશ્વં મેધાય પ્રોક્ષિતં ગોપાયત

આયનાય સ્વાહા પ્રાયણાય સ્વાહોદ્દ્રાવાય સ્વાહોદ્દ્રુતાય સ્વાહા શૂકારાય સ્વાહા શૂકૃતાય સ્વાહા પલાયિતાય સ્વાહાપલાયિતાય સ્વાહા વલ્ગતે સ્વાહા પરાવલ્ગતે સ્વાહા યતે સ્વાહા પ્રયતે સ્વાહા

અગ્નયે સ્વાહા સોમાય સ્વાહા વાયવે સ્વાહાપાં મોદાય સ્વાહા સવિત્રે સ્વાહા સરસ્વત્યૈ સ્વાહા પૂષ્ણે સ્વાહા બૃહસ્પતયે સ્વાહા મિત્રાય સ્વાહા વરુણાય સ્વાહા

પૃથિવ્યૈ સ્વાહાન્તરિક્ષાય સ્વાહા દિવે સ્વાહા સૂર્યાય સ્વાહા ચન્દ્રમસે સ્વાહા નક્ષત્રેભ્યસ્સ્વાહા પ્રાચ્યૈ દિશે સ્વાહા દક્ષિણાયૈ દિશે સ્વાહા પ્રતીચ્યૈ દિશે સ્વાહોદીચ્યૈ દિશે સ્વાહોર્ધ્વાયૈ દિશે સ્વાહા દિગ્ભ્યસ્સ્વાહાવાન્તરદિશાભ્યસ્સ્વાહા સમાભ્યસ્સ્વાહા શરદ્ભ્યસ્સ્વાહાહોરાત્રેભ્યસ્સ્વાહાર્ધમાસેભ્યસ્સ્વાહા માસેભ્યસ્સ્વાહર્તુભ્યસ્સ્વાહા સંવત્સરાય સ્વાહા સર્વસ્મૈ સ્વાહા

અગ્નયે સ્વાહા સોમાય સ્વાહા સવિત્રે સ્વાહા સરસ્વત્યૈ સ્વાહા પૂષ્ણે સ્વાહા બૃહસ્પતયે સ્વાહાપાં મોદાય સ્વાહા વાયવે સ્વાહા મિત્રાય સ્વાહા વરુણાય સ્વાહા

પૃથિવ્યૈ સ્વાહાન્તરિક્ષાય સ્વાહા દિવે સ્વાહાગ્નયે સ્વાહા સોમાય સ્વાહા સૂર્યાય સ્વાહા ચન્દ્રમસે સ્વાહાહ્ને સ્વાહા રાત્ર્યૈ સ્વાહર્જવે સ્વાહા સાધવે સ્વાહા સુક્ષિત્યૈ સ્વાહા ક્ષુધે સ્વાહાશિતિમ્ને સ્વાહા રોચાય સ્વાહા હિમાય સ્વાહા શીતાય સ્વાહાતપાય સ્વાહારણ્યાય સ્વાહા સ્વર્ગાય સ્વાહા લોકાય સ્વાહા વૃત્તાય સ્વાહા સર્વસ્મૈ સ્વાહા

ભુવો દેવાનાં કર્મણાપસર્તસ્ય પથ્યાસિ વસુભિર્દેવેભિર્દેવતયા ગાયત્રેણ ત્વા છન્દસા યુનજ્મિ વસન્તેન ત્વર્તૂનાઁ હવિષા દીક્ષયામિ ભુવો દેવાનાં કર્મણાપસર્તસ્ય પથ્યાસિ રુદ્રેભિર્દેવેભિર્દેવતયા ત્રૈષ્ટુભેન ત્વા છન્દસા યુનજ્મિ ગ્રીષ્મેન ત્વર્તૂનાઁ હવિષા દીક્ષયામિ ભુવો દેવાનાં કર્મણાપસર્તસ્ય પથ્યાસ્યાદિત્યેભિર્દેવેભિર્દેવતયા જાગતેન ત્વા છન્દસા યુનજ્મિ વર્ષાભિસ્ત્વર્તૂનાઁ હવિષા દીક્ષયામિ ભુવો દેવાનાં કર્મણાપસર્તસ્ય પથ્યાસિ વિશ્વેભિર્દેવેભિર્દેવતયાનુષ્ટુભેન ત્વા છન્દસા યુનજ્મિ શરદા ત્વર્તૂનાઁ હવિષા દીક્ષયામિ ભુવો દેવાનાં કર્મણાપસર્તસ્ય પથ્યાસ્યઙ્ગિરોભિર્દેવેભિર્દેવતયા પાઙ્ક્તેન ત્વા છન્દસા યુનજ્મિ હેમન્તશિશિરાભ્યાં ત્વર્તૂનાઁ હવિષા દીક્ષયામિ ભુવો દેવાનાં કર્મણાપસર્તસ્ય પથ્યાસ્યાહં દીક્ષામરુહમૃતસ્ય પત્નીં ગાયત્રેણ ચ્છન્દસા બ્રહ્મણા ચર્તઁ સત્યેઽધાઁ સત્યમૃતેઽધાઁ સુત્રામાણં મહીમૂ ષુ

ઇંકારાય સ્વાહેંકૃતાય સ્વાહા ક્રન્દતે સ્વાહાવક્રન્દતે સ્વાહા પ્રોથતે સ્વાહા પ્રપ્રોથતે સ્વાહા ગન્ધાય સ્વાહા ઘ્રાતાય સ્વાહા પ્રાણાય સ્વાહા વ્યાનાય સ્વાહાપાનાય સ્વાહા સંદીયમાનાય સ્વાહા સંદિતાય સ્વાહા વિચૃત્યમાનાય સ્વાહા વિચૃત્તાય સ્વાહા પલાયિષ્યતે સ્વાહા પલાયિતાય સ્વાહોપરઁસ્યતે સ્વાહોપરતાય સ્વાહા નિવેક્ષ્યતે સ્વાહા નિવિશમાનાય સ્વાહા નિવિષ્ટાય સ્વાહા નિષત્સ્યતે સ્વાહા નિષીદતે સ્વાહા નિષણ્ણાય સ્વાહાસિષ્યતે સ્વાહાસીનાય સ્વાહાસિતાય સ્વાહા નિપત્સ્યતે સ્વાહા નિપદ્યમાનાય સ્વાહા નિપન્નાય સ્વાહા શયિષ્યતે સ્વાહા શયાનાય સ્વાહા શયિતાય સ્વાહા સંમીલિષ્યતે સ્વાહા સંમીલતે સ્વાહા સંમીલિતાય સ્વાહા સ્વપ્સ્યતે સ્વાહા સ્વપતે સ્વાહા સુપ્તાય સ્વાહા પ્રભોત્સ્યતે સ્વાહા પ્રબુધ્યમાનાય સ્વાહા પ્રબુદ્ધાય સ્વાહા જાગરિષ્યતે સ્વાહા જાગ્રતે સ્વાહા જાગૃતાય સ્વાહા શુશ્રૂષમાણાય સ્વાહા શૃણ્વતે સ્વાહા શ્રુતાય સ્વાહા વીક્ષિષ્યતે સ્વાહા વીક્ષમાણાય સ્વાહા વીક્ષિતાય સ્વાહા સઁહાસ્યતે સ્વાહા સંજિહાનાય સ્વાહોજ્જિહાનાય સ્વાહા વિવર્ત્સ્યતે સ્વાહા વિવર્તમાનાય સ્વાહા વિવૃત્તાય સ્વાહોત્થાસ્યતે સ્વાહોત્તિષ્ઠતે સ્વાહોત્થિતાય સ્વાહા વિધવિષ્યતે સ્વાહા વિધૂન્વાનાય સ્વાહા વિધૂતાય સ્વાહોત્ક્રઁસ્યતે સ્વાહોત્ક્રામતે સ્વાહોત્ક્રાન્તાય સ્વાહા ચંક્રમિષ્યતે સ્વાહા ચંક્રમ્યમાણાય સ્વાહા ચંક્રમિતાય સ્વાહા કણ્ડૂયિષ્યતે સ્વાહા કણ્ડૂયમાનાય સ્વાહા કણ્ડૂયિતાય સ્વાહા નિકષિષ્યતે સ્વાહા નિકષમાણાય સ્વાહા નિકષિતાય સ્વાહા યદત્તિ તસ્મૈ સ્વાહા યત્ પિબતિ તસ્મૈ સ્વાહા યન્મેહતિ તસ્મૈ સ્વાહા યચ્છકૃત્ કરોતિ તસ્મૈ સ્વાહા રેતસે સ્વાહા પ્રજાભ્યસ્સ્વાહા પ્રજનનાય સ્વાહા

અગ્નયે સ્વાહા વાયવે સ્વાહા સૂર્યાય સ્વાહર્તમસ્યૃતસ્યર્તમસિ સત્યમસિ સત્યસ્ય સત્યમસ્યૃતસ્ય પન્થા અસિ દેવાનાં છાયામૃતસ્ય નામ તત્ સત્યં યત્ ત્વં પ્રજાપતિરસિ ॥
અધિ યદસ્મિન્ વાજિનીવ શુભસ્સ્પર્ધન્તે દિવસ્સૂર્યેણ વિશઃ ।
અપો વૃણાનઃ પવતે કવીયન્ પશૂન્ન ગોપા ઇર્યઃ પરિજ્મા

॥ ઇતિ શ્રીયજુષિ કાઠકે ચરકશાખાયામશ્વમેધનામનિ પઞ્ચમે ગ્રન્થે પન્થાનુવચનં નામ પ્રથમં વચનં સંપૂર્ણમ્