કામસૂત્ર · અધ્યાય 3.1

સ:વર્નાયામ્ અન્:અન્યપૂર્વાયાં શાસ્ત્રતો ઽધિગતાયાં ધર્મો ઽર્થઃ પુત્રાઃ સંબન્ધઃ પક્ષ-વૃદ્ધિર્ અન્:ઉપસ્કૃતા((60)) રતિશ્ ચ((61)).

તસ્માત્ કન્યામ્ અભિજનોપેતાં માતા-પિતૃમતીં ત્રિ-વર્ષાત્ પ્રભૃતિ ન્યૂન-વયસં શ્લાઘ્યાચારે ધનવતિ પક્ષવતિ કુલે સંબન્ધિ-પ્રિયે સંબન્ધિભિર્ આકુલે પ્રસૂતાં પ્રભૂત-માતૃ-પિતૃ-પક્ષાં રૂપ-શીલ-લક્ષણ-સંપન્નામ્ અ:ન્યૂનાધિકા:વિનષ્ટ-દન્ત-નખ- કર્ણ-કેષાક્ષિ-સ્તનીમ્ અ:રોગિ-પ્રકૃતિ-શરીરાં તથા:વિધ એવ શ્રુતવાઞ્ શીલયેત્((62)).

યા ગૃહીત્વા કૃતિનમ્ આત્માનં મન્યેત ન ચ સમાનૈર્ નિન્દ્યેત તસ્યાં પ્રવૃત્તિર્ ઇતિ ઘોટકમુખઃ.

તસ્યા વરણે માતા-પિતરૌ સંબન્ધિનશ્ ચ પ્રયતેરન્. મિત્રાણિ ચ ગૃહીત-વાક્યાન્ય્ ઉભય-સંબદ્ધાનિ.

તાન્ય્ અન્યેષાં વરયિતૄણાં દોષાન્ પ્રત્યક્ષાન્ આગમિકાંશ્ ચ શ્રાવયેયુઃ. કૌલાન્ પૌરુષેયાન્ અભિપ્રાય-સંવર્ધકાંશ્ ચ નાયક-ગુણાન્. વિશેષતશ્ ચ કન્યા-માતુર્ અનુકૂલાંસ્ તદાત્વાયતિ-યુક્તાન્ દર્શયેયુઃ.

દૈવ-ચિન્તક-રૂપશ્ ચ શકુન-નિમિત્ત-ગ્રહ-લગ્ન-બલ-લક્ષણ-દર્શનેન નાયકસ્ય ભવિષ્યન્તમ્ અર્થ-સંયોગં કલ્યાણમ્ અનુવર્ણયેત્.

અપરે પુનર્ અસ્યાન્યતો વિશિષ્ટેન કન્યા-લાભેન કન્યા-માતરમ્ ઉન્માદયેયુઃ.

દૈવ-નિમિત્ત-શકુનોપશ્રુતીનામ્ આનુલોમ્યેન કન્યાં વરયેદ્ દદ્યાચ્ ચ.

ન યદૃચ્છયા કેવલ-માનુષાયેતિ ઘોટકમુખઃ.

સુપ્તાં રુદતીં નિષ્ક્રાન્તાં વરણે પરિવર્જયેત્.

અ:પ્રશસ્ત-નામધેયાં ચ ગુપ્તાં દત્તાં ઘોનાં((63)) પૃષતામ્((64)) ઋષભાં((65)) વિનતાં વિકટાં((66)) વિમુણ્ડાં((67)) શુચિ-દૂષિતાં((68)) સાંકરિકીં((69)) રાકાં((70)) ફલિનીં મિત્રાં સ્વનુજાં વર્ષકરીં ચ વર્જયેત્.

નક્ષત્રાખ્યાં નદી-નામ્નીં વૃક્ષ-નામ્નીં ચ ગર્હિતામ્. લ-કાર-રેફોપાન્તાં ચ વરણે પરિવર્જયેત્..

યસ્યાં મનશ્-ચક્ષોર્ નિબન્ધસ્ તસ્યામ્ ઋદ્ધિઃ. નેતરામ્ આદ્રિયેત. ઇત્ય્ એકે.

તસ્માત્ પ્રદાન-સમયે કન્યામ્ ઉદાર-વેષાં સ્થાપયેયુઃ. અપરાહ્ણિકં ચ. નિત્યં પ્રાસાધિતાયાઃ સખીભિઃ સહ ક્રીડા. યજ્ઞ-વિવાહાદિષુ જન-સંદ્રાવેષુ પ્રાયત્નિકં દર્શનમ્. તથોત્સવેષુ ચ. પણ્ય-સ:ધર્મત્વાત્.

વરણાર્થમ્ ઉપગતાંશ્ ચ ભદ્ર-દર્શનાન્ પ્રદક્ષિણ-વાચશ્ ચ તત્-સંબન્ધિ-સઙ્ગતાન્ પુરુષાન્ મઙ્ગલૈઃ પ્રતિગૃહ્ણીયુઃ.

કન્યાં ચૈષામ્ અલંકૃતામ્ અન્યાપદેશેન દર્શયેયુઃ.

દૈવં પરીક્ષણં ચાવધિં સ્થાપયેયુઃ. આ પ્રદાન-નિશ્ચયાત્.

સ્નાનાદિષુ નિયુજ્યમાના વરયિતારઃ સર્વં ભવિષ્યતીત્ય્ ઉક્ત્વા ન તદ્-અહર્ એવાભ્યુપગચ્છેયુઃ.

દેશ-પ્રવૃત્તિ-સાત્મ્યાદ્ વા બ્રાહ્મ-પ્રાજાપત્યાર્ષ-દૈવાનામ્ અન્યતમેન વિવાહેન શાસ્ત્રતઃ પરિણયેત્.
ઇતિ વરણવિધાનમ્((71)).
સેચ્તિઓન્ (પ્રકરણ)24

ભવન્તિ ચાત્ર શ્લોકાઃ.
સમસ્યાદ્યાઃ સહ-ક્રીડા વિવાહાઃ સઙ્ગતાનિ ચ. સમાનૈર્ એવ કર્યાણિ નોત્તમૈર્ નાપિ વાધમૈર્..

કન્યાં ગૃહીત્વા વર્તેત પ્રેષ્યવદ્ યત્ર નાયકઃ. તં વિદ્યાદ્ ઉચ્ચ-સંબન્ધં પરિત્યક્તં મનસ્વિભિઃ..

સ્વામિવદ્ વિચરેદ્ યત્ર બાન્ધવૈઃ સ્વૈઃ પુરસ્:કૃતઃ. અ:શ્લાઘ્યો હીન-સંબન્ધઃ સો ઽપિ સદ્ભિર્ વિનિન્દ્યતે..

પરસ્પર-સુખાસ્વાદા ક્રીડા યત્ર પ્રયુજ્યતે. વિશેષયન્તી ચાન્યોન્યં સંબન્ધઃ સ વિધીયતે..

કૃત્વાપિ ચોચ્ચ-સંબન્ધં પશ્ચાજ્ જ્ઞાતિષુ સંનમેત્. ન ત્વ્ એવ હીન-સંબન્ધં કુર્યાત્ સદ્ભિર્ વિનિન્દિતમ્((72))..