કાલિકાપુરાણમ્ · અધ્યાય 80
॥ અશીતિતમોઽધ્યાયઃ ॥
॥શાશ્વતી કથિતા યા તુ નદી મત્સ્યધ્વજાસિતા।
તસ્યાઃ પૂર્વે સમાખ્યાતા નદી દીપવતી મતા
એષા ચ હિમવજ્જાતા છિન્દન્તી દીપવત્તમઃ।
તેન દેવમનુષ્યેષુ નદી દીપવતી સ્મૃતા
દીપવત્યાઃ પૂર્વતસ્તુ શૃઙ્ગાટો નામ પર્વતઃ।
તત્ર દેવસ્ય ભર્ગસ્ય લિઙ્ગમકં પ્રતિષ્ઠિતમ્
સરિત્ તુ સિદ્ધા ત્રિઃસ્રોતા દક્ષિણોદધિગામિની।
શૃઙ્ગાટકસ્ય સતતં સ્રવન્તી સા તુ પાદતઃ
દક્ષિણં સાગરં યાતિ ભર્ગસ્ય પ્રિયકારિણી।
સલિલે યો નરઃ સ્નાત્વા ત્રિઃસ્રોતાયા નરોત્તમઃ
શૃઙ્ગાટકં સમારુહ્ય પૂજયેલ્લિઙ્ગશઙ્કરમ્।
સ દીપ્તકાયઃ શુદ્ધાત્મા પ્રાપ્ય કામાનિહાતુલાન્
અન્તે ભર્ગગૃહં યાતિ તતો મોક્ષમવાપ્નુયાત્।
હરસ્તુ દ્વિભુજસ્તસ્મિન્ સદા વૃષભવાહનઃ
ઉમયા રમતે સાર્ધં વામદેવસ્ય મન્ત્રકૈઃ।
તન્ત્રૈશ્ચ પૂજયેદ્ દેવમુમામન્ત્રેણ ચણ્ડિકામ્
તત્-પૂર્વતો નિમ્નગ તુ નામ્ના તુ વૃદ્ધવેદિકા।
તસ્યાં સ્નાત્વા ફલં મર્ત્યો વેદિકાસ્નાનજં લભેત્
તતો ભટ્ટારિકા નામ હિમશૈલસમુદ્ભવા।
મહાનદી દેવગણૈર્યા સદોપાસ્યતે સુખમ્
તસ્યાં યઃ કુરુતે સ્નાનં યુગાદિષુ ચતુર્ષ્વપિ।
સ યાતિ પરમં સ્થાનં તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્
અસ્તિ નાટકશૈલે તુ સરો માનસસન્નિભમ્।
યત્ર સાર્ધં શૈલપુત્ર્યા જલક્રીડાં સદા હરઃ
કુરુતે નરશાર્દૂલ સ્વર્મપઙ્કજશોભિતે।
તસ્ય પશ્ચાન્મધ્યપૂર્વભાગેભ્યસ્તુ સરિત્-ત્રયમ્
અવતીર્ણં પ્રયાત્યેવ દક્ષિણં સાગરં પ્રતિ।
તસ્ય પશ્ચિમભાગે તુ નદી દિક્કરિકાહ્રયા
દિગ્ગજક્ષતસંજાતા તેન દિક્કરિકાહ્વયા।
મધ્યભાગાત્ સૃતા યા તુ શઙ્કરેણાવતારિતા
વૃદ્ધગંગાહ્વયા સા તુ ગંગેવ ફલદાયિની।
યા નિઃસૃતા પુર્વભાગાત્ તસ્માદ્ ગિરિવરાન્નદી
સુવર્ણશ્રીરિતિ વિખ્યાતા સા ગઙ્ગાસદૃશીફલે।
કુર્વત્યાઃ સરસિ સ્નાનં પાર્વત્યાશ્ચ શરીરતઃ
નિઃસૃતાઃ સ્વર્ણકણિકાસ્તા વહન્તિ જલૈરિમાઃ।
ક્રીડાર્થં શમ્ભુના ગાત્રે કણિકાભિઃ સમાચિતાઃ
સ્વસ્થાનાત્ તત્ર સંલગ્નાસ્તતશ્ચન્દનબિન્દવઃ।
તા ઉમાયાઃ શરીરાત્ તુ સંસ્રવન્તિ જલૈઃ સહ
તતઃ સ્વર્ણવહા નામ સ્વર્ણશ્રીઃ સર્વતોઽધિકા।
એતાસુ ચૈત્રમાસં તુ સ્નાત્વા મર્ત્યો નરર્ષભઃ
કૃષ્ણપક્ષે ચતુર્દશ્યાં ત્રિકાલં યત્ર મનાવઃ।
ચિરં દેવીગૃહે સ્થિત્વા શેષે બ્રહ્મગૃહં વ્રજેત્
ભૂમાવવગતઃ પશ્ચાત્સાર્વભૌમો નૃપો ભવેત્।
વૃદ્ધગઙ્ગાજલસ્યાન્તસ્તીરે બ્રહ્મસુતસ્ય વૈ
વિશ્વાનાથાહ્વયો દેવઃ શિવલિઙ્ગસમન્વિતઃ।
વિશ્વદેવી મહાદેવી યોનિમણ્ડલરૂપિણી
હયગ્રીવેણ યુયુધે તત્ર દેવો જગદ્પતિઃ।
હયગ્રીવં યત્ર હત્વા મણિકૂટં પુરાગતમ્
તત્ર યઃ પૂજયેદ્ દુર્ગાં શારદાં તન્ત્રમન્ત્રકૈઃ।
હયગ્રીવસ્ય મન્ત્રેણ તન્ત્રેણ ગરુડધ્વજમ્
કામેશ્વરસ્ય તન્ત્રેણ મન્ત્રેણાપિ ચ શઙ્કરમ્।
યો યજેત્ પરયા ભક્ત્યા દ્વાદશ્યાં સમુપોષિતઃ॥ ૮૦.૨૬ ।
અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યાં તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ।
કલ્પકોટિત્રયં સ્થિત્વા શિવગેહે ગૃહે હરેઃ
તાવન્તં સંસ્થિતઃ કાલં તાવન્તં ચ શિવાગૃહે।
શેષે ભુવં સમાસાદ્ય વેદવિદ્ બ્રાહ્મણો ભવેત્
નદ્યાઃ સ્વર્ણશ્રિયઃ પૂર્વં નદી કામાહ્વયા શુભા।
કામાયાઃ પૂર્વભાગે તુ નદી સોમાશનાહ્વયા
સોમાશનાયાઃ પૂર્વસ્યાં નદો નામ્ના વૃષોદકા।
તતઃ પૂર્વે કામરૂપં પીઠં તે જગતાં પ્રસૂઃ
જગન્મયો મહામાયા દેવી દિક્કરવાસિની।
એતા યાઃ કથિતા નદ્યઃ સકલા દક્ષિણસ્રવાઃ
તાસુ સ્નાત્વા ચ પીત્વા ચ સ્વર્ગલોકમવાપ્નુયાત્।
પ્રાન્તે દિક્કરવાસિન્યાઃ સદા વહતિ સ્વર્ણદી
સિતગઙ્ગાહ્વયા લોકે સાક્ષાદ્ ગઙ્ગાફલપ્રદા।
સા ભૂમિપીઠસંસ્થા ચ દેવી દિક્કરવાસિની
અન્તર્જલે પ્લાવયન્તી યાતિ પ્રત્યક્ષતાં સુરૈઃ।
સિતગઙ્ગાજલે સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા શમ્ભું હરિં વિધિમ્
ઇષ્ટ્વા લલિતકાન્તાખ્યાં પુનર્યોનૌ ન જાયતે।
લિઙ્ગસ્વરૂપી ભગવાચ્છમ્ભુસ્તત્ર સ્વયં સ્થિતઃ
વિષ્ણુઃ શિલાસ્વરૂપેણ બ્રહ્મલિઙ્ગસ્વરૂપધૃક્।
પીઠે દિક્કરવાસિન્યા દ્વિરીપા રમતે શિવા
તીક્ષ્ણકાન્તાહ્વયા ત્વેકા યોગ્રતારા પ્રકીર્તિતા।
પરા લલિતકાન્તાખ્યા યા શ્રીમઙ્ગલચણ્ડિકા
તસ્યાસ્તુ સતતં રૂપં તીક્ષ્ણકાન્તાહ્વયં નૃપ।
કૃષ્ણા લમ્બોદરી યા તુ સા સ્યાદેકજટા શિવા
તેન રૂપેણ તાં દીવં સતતં પરિપૂજયેત્।
અઙ્ગમન્ત્રં ચ રૂપં ચ તસ્યાઃ પ્રાક્પ્રતિપાદિતમ્
ત્રિકોણં મણ્ડલં ચાસ્યાઃ કર્તવ્યં મન્ત્રપૂર્વકમ્।
આદૌ રેખે તતઃ પશ્ચાત્ સુરેખેતિ પદં તતઃ
તથા પદં ચાધિગમ્ય તિષ્ઠન્તિવતિ પદં તતઃ।
મણ્ડલસ્યાસ્ય મન્ત્રોઽયં તીક્ષ્ણાયાઃ પરિકીર્તિતઃ
નરત્રિપુરદેવાદિયમવેતાલદુર્ધરાઃ।
ગણશ્રમેત્યન્તકાન્તા દ્વારપાલાઃ પ્રકીર્તિતાઃ
એતાંસ્તુ પૂજયેત્ સમ્યઙ્મણ્ડલસ્યાષ્ટદિક્ષુ વૈ।
આદૌ સમ્બોધનં કૃત્વા વજ્રપુષ્પં તતઃ પરમ્
વહ્નિજાયં તતઃ પશ્ચાન્મન્ત્રમેષાં પ્રકીર્તિતમ્।
પાત્રોપકરણાદીનાં સ્થાનસ્યાન્યસ્ય સર્વતઃ
સર્વમુત્તરતન્ત્રોક્તં ભીષણા ભગા
વિકટેતિ ચ યોગિન્યઃ પ્રોક્તા યસ્યાસ્તવૈવ ષટ્।
હે ભગવત્યેકજટે વિદ્મહે પદમન્તતઃ
વિકટદંષ્ટ્રે ધીમહિ તન્નસ્તારે પ્રચોદયાત્।
એષા તુ તીક્ષ્ણગાયત્રી પીઠદેવ્યાઃ પ્રકીર્તિતા
નિર્માલ્યધારિણી ચાસ્યા દેવી વિકટચણ્ડિકા।
માલા તુ મૃન્મયી પ્રોક્તા રુદ્રાક્ષસમ્ભવાપિ વા
વિશેષ એષ દેવ્યાસ્તુ પૂજને પરિકીર્તિતઃ।
ઉપચારાદિકં કૃત્યં બલિદાનં જપાદિકમ્
સર્વં તુ પર્વવદ્ ગ્રાહ્યં કામાખ્યાપૂજને યથા।
પાનેષુ મદિરા શસ્તા નરો વલિષુ પાર્થિવ
મોદકો નારિકેલં ચ માંસવ્યઞ્જનમૈક્ષવમ્।
નૈવેદ્યેષુ પ્રિયકરાસ્તીક્ષ્ણાયાઃ પરિકીર્તિતાઃ
યૈષા લલિતકાન્તાખ્યા દેવી મઙ્ગલચણ્ડિકા।
વરદાભ્યહસ્તા સા દ્વિભુજા ગૌરદેહિકા
રક્તપદ્માસનસ્થા ચ મૃકુટોજ્જ્વલમણ્ડિતા।
રક્તકૌશેયવસાના સ્મિતવક્ત્રા શુભાનના
નવયૌવનસમ્પન્ના ચાર્વઙ્ગી લલિતપ્રભા।
ઉમાયા ભાષિતં મન્ત્રં યત્ પૂર્વં ત્વેકમક્ષરમ્
મન્ત્રમસ્યાસ્તુ તજ્જ્ઞેયં તેન દેવીં પ્રપૂજયેત્।
નારાયણ્યૈ વિદ્મહે ત્વાં ચણ્ડિકાયૈ તુ ધીમહિ
તન્નો લલિતકાંન્તેતિ તતઃ પશ્ચાત્ પ્રચોદયાત્।
એષા લલિતગાયત્રી દેવ્યા ઇષ્ટ્યૈ પ્રકીર્તિતા
લોહિતાંગસ્ય દિવસઃ પ્રિયોઽસ્યાઃ પરિકીર્તિતઃ।
કાલો વસન્તકાલશ્ચ સ્વરશ્ચાપિ તુ પઞ્ચમઃ
અષ્ટમ્યાઁ ચ નવમ્યાં ત્ર પૂજા કાર્યા વિભૂતયે।
નિર્માલ્યધારિણી ચાસ્યા દેવી લલિતચણ્ડિકા
દૂર્વાઙ્કુરૈઃ સમાયુક્તમક્ષતં પ્રીતિદ પરમ્।
અયમસ્યા વિશેષસ્તુ પૂજને પરિકીર્તિતઃ
વૈષ્ણવીતન્ત્રમન્ત્રસ્યતન્ત્રં ગ્રાહ્યં તુ પૂજને।
ઉપચારો બલિશ્ચાસ્યા વિહિતો યઃ ક્રમઃ પુરા
મહામાયામહાદેવ્યાસ્તદ્ગ્રાહ્યં પરિપૂજને।
સ્વગાત્રરુધિરં દદ્યાદાત્મનશ્ચ હિતાય વૈ
પટેષુ પ્રતિમાયાં વા ઘટે મઙ્ગલચણ્ડિકામ્।
યઃ પૂજયેદ્ ભૌમદિને શુબૈર્દૂર્વાઙ્કુરૈઃ શિવામ્
સતતં સાધકઃ સોઽપિ કામમિષ્ટમવાપ્નુયાત્।
એવં દિક્કરવાસિન્યાઃ કથિતઃ પૂજનક્રમઃ
યચ્છ્રુત્વા નાશુભં કિઞ્ચિદાપ્નોતિ શ્રવણે રતઃ।
દિક્કરસ્ત્વરુણઃ પ્રોક્તસ્તથા શમ્ભુશ્ચ દિક્કરઃ
તસ્મિન્નધ્યુષિતા દેવી તસ્માદ્ દિક્કરવાસિની।
જગત્ત્રયેઽપિ યસ્યાસ્તુ સદૃશી ક્વાપિ સન્દરી
નાન્યાસ્તિ લલિતા તન દેવી લલિતકાન્તિકા।
શઙ્કરસ્ય પુરા પ્રોક્તો ગ્રાહ્યો વૈ પૂજનક્રમઃ
શૃણુ રાજન્નવહિતો બ્રહ્મણઃ પૂજનક્રમમ્।
બ્રહ્મબોજં પુરા પ્રાક્તં તન્મ્ત્રં સર્વતશ્ચરેત્
તેનૈવ તં તુ સમ્પૂજ્ય પરં નિર્વાણમાપ્નુયાત્।
એતસ્ય ચાઙ્ગમન્ત્ર તુ યથા ભર્ગેણ ભાષિતમ્
વેતાલભૈરવાભ્યાં તુ રૂપં ચ શૃણુ ભૂમિપ।
પસ્તૃતીયશ્ચ વહ્નિશ્ચ શેષસ્વરસમન્વિતઃ
ચન્દ્રબિન્દુસમાયુક્તો બ્રહ્મમન્ત્રં પ્રકીર્તિતમ્।
અનેનૈવ તુ મન્ત્રેણ બ્રાહ્મણં યઃ પ્રપૂજયેત્
સ કામમિષ્ટં સંપ્રાપ્ય બ્રહ્મલોકેષુ મોદતે।
બ્રહ્મા કમણ્ડલુધરશ્ચતુર્વક્ત્રશ્ચતુર્ભુજઃ
કદાચિદ્રક્તકમલે હંસારૂઢઃ કદાચન।
વર્ણેન રક્તગૌરાઙ્ગઃ પ્રાંશુસ્તુઙ્ગાઙ્ગ ઉન્નતઃ
કમણ્ડલું વામકરે સ્રુચ હસ્તે ચ દક્ષિણે।
દક્ષિણાધસ્તથા માલાં વામાધશ્ચ તથા સ્રુવમ્
આજ્યસ્થાલી વામપાર્શ્વે દેવાઃ સર્વેઽગ્રતઃ સ્થિતાઃ।
સાવિત્રી વામપાર્શ્વસ્થા દક્ષિમસ્થા સરસ્વતી
સર્વે ચ ઋષયો હ્યગ્રે કુર્યાદેવં વિચિન્તનમ્।
ચતુષ્કોણં ચતુર્દ્વારમષ્ટપત્રસમન્વિતમ્
ચતુષ્કોણેષ્વઙ્કિતં તુ સ્રક્કમણ્ડલુક્સ્રુવૈઃ।
સમ્માર્જનાદિકં સર્વં યાશ્ચાન્યાઃ પ્રતિપત્તયઃ
દૃષ્ટ્વાશ્ચોત્તરતન્ત્રોક્તા યોગપીઠેઽઙ્ગિકાદિકાઃ।
આધારશક્તિપ્રમુખાંસ્તથા સર્વાંસ્તુ પૂજયેત્
અષ્ટપત્રેષુ પદ્મસ્ય દિક્પાલાંશ્ચ પ્રપૂજયેત્।
પદ્માસનાય વિદ્યમહે હંસરૂઢાય ધીમહિ
તન્નો બ્રહ્મન્નિતિ પદં તતઃ પશ્ચાત્ પ્રચોદયાત્।
એષા તુ બ્રહ્મગાયત્રી પૂજયેદનયા વિધિમ્
નિર્માલ્યધારી ચૈતસ્ય સનત્કુમાર ઉચ્યતે।
ઉપચારાઃ પૂર્વવત્ તુ નેત્રાઞ્જનવિવર્જિતાઃ
રક્તકૌશેયવસ્ત્રં તુ બ્રહ્મપ્રીતિકરં પરમ્।
અન્નં સપાયસં સર્પપિસ્તિલયુક્તં ચ ભોજનમ્
સિતરક્તસમાયુક્તં ચન્દનં પરિકીર્તિતમ્।
પાર્શ્વયોઃ શંકરં વિષ્ણું પૂજને પૂજયેત્ પુરઃ
સ્રુવાદીન્ કરસંસ્થાંસ્તુ મણ્ડલે પ્રરિપૂજયેત્।
સરસ્વતીં ચ સાવિત્રિં હંસ પદ્મં તથૈવ ચ
અયં વિશેષઃ કથિતઃ પ્રણામશ્ચાસ્ય દણ્ડવત્।
પદ્મબીજભવા માલા જપકર્મણિ કીર્તિતા
પૂર્ણાદર્શૌ તિથી ગ્રાહ્યી પૂજાકર્મણિ સર્વદા।
ક્ષીરેણાર્ઘ્યં પ્રદદ્યાત્ તુ સર્વદા બ્રહ્મણે નૃપ
અયં તે કથિતો ભૂપ યથા ભર્ગેણ ભાષિતઃ।
દર્શયતા સ્વપુત્રાભ્યાં કામરૂપાહ્વયં શુભમ્
યત્ર તત્ર વિધિઞ્ચૈવ સાધકઃ પરિપૂજયેત્।
પીઠે સમ્યક્ પૂજયિત્વા પરં નિર્વાણમાપ્નુયાત્
કથિતા બ્રહ્મણઃ પૂજા પૂજનં શૃણુ વૈષ્ણવમ્।
બીજં તુ વાસુદેવસ્ય પુરૈવ પ્રતિપાદિતમ્
તદઙ્ગમન્ત્રં રાજેન્દ્ર દ્વાદ્વશાક્ષરમુચ્યતે।
નમો ભગવતે પૂર્વં વાસુદેવાય વૈ પરમ્
અઙ્ગમન્ત્રમિદં ચૈવ વાસુદેવસ્ય કીર્તિતમ્।
અસ્ય પ્રત્યઙ્ગરૂપં તુ દધિવામનસંજ્ઞકમ્
તસ્ય મન્ત્રં નરશ્રેષ્ઠ શમ્ભુના ભાષિતં શૃણુઃ।
ૐ નમો વિષ્ણવે પૂર્વં પદં તસ્ય પ્રકીર્તિતમ્
પદં ચ સુરપતયે ચતુર્થ્યન્તં મહાબલમ્।
સ્વાહાન્તં હૃદયાસન્નં પ્રત્યઙ્ગવૈષ્ણવં મતમ્
મન્ત્રત્રયં તુ યો વેદ બીજં પ્રત્યઙ્ગસંજ્ઞકમ્।
સ પુમાન્ દેવકાયસ્તુ ન સ ભૂયોઽભિજાયતે
સર્વં ઉત્તરતન્ત્રોક્તઃ ક્રમો ગ્રાહ્યઃ પ્રપૂજને।
ત્રિષુ મન્ત્રેષુ ચ સદા વિશેષં શૃણુ ભૂપતે
રૂપં તુ બીજમન્ત્રસ્ય પ્રથમં શૃણૂ ભૂપતે।
પૂર્વચન્દ્રોપમઃ શુક્લઃ પક્ષિરાજોપરિસ્થિતઃ
ચતુર્ભુજઃ પીતવસ્ત્રૈસ્ત્રિભિઃ સંવીતદેહભૃત્।
દક્ષિણોર્ધ્વે ગદાં ધત્તે તદધો વિકચામ્બુજમ્
વામોર્ધ્વે ચક્રમત્યુગ્રં ધત્તેઽધઃ શઙ્ખમેવ ચ।
શ્રીવત્સવક્ષાઃ સતતં કૌસ્તુભં હૃદિ ચાંશુમત્
દત્તે કક્ષે હ્યધોવામે તૂણીરં બાણપૂરિતમ્।
દક્ષિણે કોષગં ખડ્ગં નન્દકં ચશરાસનમ્
શીર્ષે કિરીટં સૂદ્યોતં કર્ણયોઃ કુણ્ડલદ્વયમ્।
આજાનુલમ્બિનીં ચિત્રાં વનમાલાં ગલે સ્થિતામ્
દધાનં દક્ષિણે દેવીં શ્રિયં પાર્શ્વે તુ બિભ્રતમ્।
સરસ્વતીં વામપાર્શ્વે ચિન્તયેદ્ વરદં હરિમ્
બીજમન્ત્રસ્ય રૂપં ચ કથિતં તવ પાર્થિવ।
દ્વાદશાક્ષરમન્ત્રસ્ય રૂપમેતચ્છૃણુષ્વ મે
નીલોત્પલદલશ્યામં તથૈવ ચ ચતુર્ભુજમ્।
દક્ષિણોર્ધ્વસ્તિતં પદ્મં ગદાં ચાથ પ્રયોજયેત્
વામેઽધશ્ચક્રમતુલમૂર્ધ્વે શંખં ચ બિભ્રતમ્।
ચિન્તયેદ્ વરદં દેવં સર્વમન્યચ્ચ પૂર્વવત્
અષ્ટાદસાક્ષરસ્યાસ્ય પ્રત્યઙ્ગસ્ય ચ ચિન્તનમ્।
શૃણુ રાજન્નવહિતો દારિદ્ર્યભયનાશનમ્
પૂર્ણેન્દુસદૃશં કાન્ત્યા શુક્લવર્ણં વિચિન્તયેત્।
કરે વિચિન્તયેદ્ વામે પોયૂષાપૂરિતં ઘટમ્
દધ્યન્નખણ્ડસંયુક્તં દક્ષિણે સ્વર્ણભાજનમ્।
પદ્માસનગતં દેવં ચન્દ્રમણ્ડલમધ્યગમ્
શુક્લવસ્ત્રધરં દેવં પ્રમાણાદ્ વામનં સદા।
ઈષદ્ધાસસમાયુક્તં ત્રિલોકેશં ત્રિવિક્રમમ્
ચિન્તયેદ્ વરદં દેવં સર્વકામફલપ્રદમ્।
દહનપ્લવનાદૌ ચ પૂર્વતન્ત્રોદિતા યથા
તથા મન્ત્રાઃ પરિગ્રાહ્યાસ્તથા ચોત્તરતન્ત્રગાઃ।
મણ્ડલસ્ય ક્રમં તસ્ય શૃણુ ભર્ગેણ ભાષિતમ્
રખયા નિત્યપૂજાસુ રજોભિઃ પંચભિસ્તથા।
નૈમિત્તિકે યથા કાર્યં ભેદાભેદેન સામ્પ્રતમ્
હસ્તમાત્રં ચતુર્દ્ધારં વતુલામ્બુજસન્નિભમ્।
ચતુષ્કોણ ચતુર્ભિસ્તુ શઙ્ખૈર્યુક્તં મનોહરમ્
બદ્ધદ્વારં દિક્પતીનામાયુધૈઃ કરણૈસ્તથા।
અષ્ટાસુ દિક્ષુ નિહિતં સબહિર્વેષ્ટપદ્મકમ્
એવં યથા રજોભિસ્તુ કાર્યં તચ્છૃણુ પાર્થિવ।
સિતૈઃ પીતૈસ્તથા રક્તૈઃ શ્યામૈશ્ચ હરિતૈઃ ક્રમાત્
રજોભિર્મણ્ડલં કુર્યાદન્યતા ન સમાચરેત્
ચતુર્હસ્તં ત્રિહસ્તં ચ દ્વિહસ્તં હસ્તમાત્રકમ્
સર્વત્ર મણ્ડલં કર્યાદ્ યથોક્તં વાધિકં પુનઃ।
રાજસૂયાશ્વમેધાદી ચતુર્હસ્તાધિકં મતમ્
કલ્પાનતિક્રમાદ્ ભૂપ યથોક્તં યત્ર યત્ર ચ।
દિક્પાલાયુધપદ્માનાં પૂર્વવલ્લિખનક્રમઃ
સિતૈ રજોભિઃ કર્તવ્યં મધ્યે પદ્મં સુવર્તુલમ્।
કર્ણિકા પીતવર્ણાસ્ય કેશરાગ્રં તથારુણમ્
રક્તૈઃ પીતૈઃ પૂરયેત્ તુ બહિઃ પદ્મસ્ય સર્વતઃ।
વજ્રં શક્તં લોહદણ્ડં ખડ્ગં પાશાઙ્કુશં ગદામ્
શૂલમષ્ટદિગીશાનામાયુધાનિ ક્રમાત્ પુનઃ।
શમ્ભુર્ગૌરી તથા બ્રહ્મા રામઃ કૃષ્ણસ્તથૈવ ચ
એતાસ્તુ સતતં પૂજ્યાઃ સંસ્થિતાઃ પઞ્ચદેવતાઃ।
ન કદાચિદબુધઃ કુર્યાચ્છમ્ભૂગૌર્યો વર્યોજનમ્
વિયોગે તુ કૃતા પૂજા નિષ્ફલા તસ્ય જાયતે।
વિચ્છિન્નં મૂર્ધ્નિ ભૂતં તુ પૂજિતં શક્તમેવ ચ
ન્યાસે તુ મણ્ડલસ્યાસ્ય રજોદોષં વિવર્જયેત્।
સર્વત્ર મણ્ડલં કાર્યં વાસુદેવસ્ય પૂજને
એવમેવ નૃપશ્રેષ્ઠ નિષ્ફલં ચન્યથેતરમ્।
બલભદ્રશ્ચ કામશ્ચ હ્યનિરુદ્ધસ્તદુદ્ભવઃ
નારાયણસ્તથા બ્રહ્મા વિષ્ણુઃ ષષ્ઠઃ પ્રકીર્તિતઃ।
નરસિંહો વરાહશ્ચ યોગિન્નોઽષ્ટૌ પ્રકીર્તિતાઃ
પૂર્વાદ્યષ્ટદલે શ્વેતાન્રૂપતો મન્ત્રતઃ પૃથક્।
પૂજયેત્ કર્ણિકામધ્યે વાસુદેવં તુ નાયકમ્
વિમલા નાયિકા તસ્ય વાસુદેવસ્ય કીર્તિતા।
બલભદ્રમુખાનાં તુ યોગિનીઃ શૃણુ પાર્થવ
આદાવુત્કર્ષિણી જ્ઞેયા જ્ઞાના પશ્ચાત્ ક્રિયાપરા।
યોગા પ્રહ્વી તથૈશાની અનુગ્રાહી તથાષ્ટમી
સર્વ ચતુર્ભુજાઃ પ્રોક્તાઃ શઙ્ખચક્રગદાધરાઃ।
યોગિનો બલભદ્રતુ કામં વિધિમૃતે તથા
વિધે રૂપં તુ પૂર્વોક્તં હલં ચ મુષલં બલઃ।
ખડ્ગં ચક્રં ચ ધત્તે યો ગદાં પાર્શ્વે સ્થિતાં સદા
કામસ્તુ પુષ્પકોદણ્ડં ધત્તે વામેન પાણિના।
ગદાં ચક્રં ચ પુષ્પં ચ ધત્તેઽન્યૈઃ પાણિભિઃ પુનઃ
પાર્શ્વે પદ્મં તથા ધત્તે સર્વમન્યચ્ચ પૂર્વવત્।
ચક્રં શઙ્ખો વરાહસ્ય દક્ષિણે પરિકીર્તિતૌ
નૃસિંહસ્ય પુનશ્ચશઙ્ખૌ દક્ષિમવામયોઃ।
શઙ્ખં પદ્મં તથા વિષ્મોઃ પાણ્યોર્દક્ષિણયોઃ સ્થિતમ્
શંખો ગદા વામતસ્તુ નારાયણકરસ્થિતૌ।
દક્ષિણાધો ગદાં ધત્તે હ્યનિરુદ્ધો નરોત્તમ
સિતરક્તસ્તથા પીતો ભિન્નાઞ્જનનિભસ્તથા।
નીલોત્પલદલશ્યામસ્તથા ક્તઘનપ્રભઃ
ભ્રમરશ્યામલઃ પિઙ્ગઃ સ્વર્ણગૌરઃ ક્રમાદિમે।
વર્ણતો યોગિનઃ પ્રોક્તા વાસુદેવસ્ય પાર્થિવ
યાદગ્વર્ણશ્ચ ધ્યાનં ચ યસ્ય યસ્ય ચ યોગિનઃ।
તાદૃશીંયોગિનીંતસ્ય ચિન્તયેત્ તત્સમીપગામ્
આધારશક્તિપ્રમુખાઃ સર્વા આસનદેવતાઃ।
ગ્રહાશ્ચ સર્વે દિક્પાલા ધ્યાનતો મન્ત્રતસ્તથા
પૂજનીયા યથોદ્દેશે મણ્ડલસ્ય ક્રમાન્નૃપ।
દેવસ્ય ચિન્તિતં યદ્યચ્છરીરે કામલાદિકમ્
ધૃતાસ્ત્રં વજ્રશક્ત્યાદિગરુડાર્દીશ્ચ પૂજયેત્।
વર્ણમાલાં શમ્ભુમતામાસાદ્ય ક્રમયોગતઃ
આદ્યદ્વિતીયક્રમતો ગદાદીનાં તુ મન્ત્રકમ્।
પઞ્ચરાત્રોદિતે ભાગે નારદેન યથોદિતાઃ
મન્ત્રાશ્ચક્રગદાદીનાં ગ્રાહ્યાઃ સર્વત્ર પૂજને।
ગરુત્માન્ સૂર્યસઙ્કાશો ગદા કૃષઅમાયસી પુનઃ
સરસ્વતી શુક્લવર્ણા લક્ષ્મીર્હેમપ્રભા સદા।
મધ્યાહ્નસૂર્યપ્રતિમં ચક્રં તુ પરિકીર્તિતમ્
સમ્પૂર્ણચન્દ્રપ્રતિમઃ શઙ્ખસ્તુ પરિકીર્તિતઃ।
કૌસ્તુભો હ્યરુણઃ પ્રોક્તઃ શ્રીવત્સો હ્યરુણદ્યુતિઃ
આરક્તકૌસ્તુભો જ્ઞેયો માલા ચિત્રા પ્રકીર્તિતમ્।
વિદ્યુત્પ્રભા સર્વબાણાઃ શક્રચાપપ્રભં ધનુઃ
સ્વર્મચૂર્ણપ્રકાશં તુ વસ્ત્રમસ્ય પ્રકીર્તિતમ્।
બાલસૂયંપ્રતીકાશે કુણ્ડલે દ્વે શ્રવોગતે
સૂર્યસ્ય સદૃશં શીર્ષે કિરીટં પરિકીર્તિતમ્।
શૃણુ ન્યાસં તતો ભૂપ યૈર્ન્યાસૈર્વિષ્ણુરૂપધૃક્
સાધકો હિ ભવેન્નિત્યં સ્વર્ગમોક્ષપ્રદાયકમ્।
ન્યાસં તુ પ્રથમં કુર્યાન્મન્ત્રવિદ્ દ્વાદશાક્ષરૈઃ
વાસુદેવસ્ય બીજેન બીજં ચૈવાથ યોગિનામ્।
તર્તો ન્યસેન્મહામન્ત્રૈ સ્તતશ્ચાષ્ટાદસાક્ષરૈઃ
તતસ્તુ હૃદયાદીનાં ષડ્ભિર્મન્ત્રર્દ્વિધા પુનઃ।
એવં ચતુર્ભિર્ન્યાસૈસ્તુ પૂજામેકાં સમાચરેત્
પ્રથમં દક્ષિણાઙ્ગુષ્ઠે ન્યસેદાદ્યક્ષરં બુધઃ।
દ્વાદશાક્ષરમન્ત્રસ્ય શેષબીજાનિ તુ ક્રમાત્
તર્જન્યાદૌ દક્ષિણસ્ય વામાઙ્ગુષ્ઠાન્તમેવ ચ।
શેષાક્ષરદ્વયં પશ્ચાદ્ ન્યસેત્ પાણિતલદ્વયે
હૃદિ શીર્ષે શિખાયાં ચ સ્કન્ધયોર્દૃક્પિચણ્ડયોઃ।
પૃષ્ઠે તુ ભુજયોઃ પાણ્યોર્જઘયોઃ પાદયોઃ ક્રમાત્
દ્વાદશક્ષરમન્ત્રસ્ય બીજાનિ ચ તતો ન્યસેત્।
અઙ્ગુષ્ઠયોસ્તુ પ્રથમં વાસુદેવસ્ય તત્ત્વકમ્
તર્જન્યાદૌ યોગિનાં તુ બીજાન્યષ્ટૌ દ્વયોર્ન્યસેત્।
શિરોદૃગા સ્યકણ્ઠોરોનાભિગુહ્યેષુ જાનુનોઃ
પાદયોર્વાસુદેવસ્ય યોગિબીજાનિ વિન્યસેત્।
મન્ત્રાણિ હૃદયાદીનાં યાન્યુક્તાનિ પુરા નૃપ
તાનિ ન્યસ્યાઙ્ગુષ્ઠમૂલેઽઙ્ગુલીજાતે દ્વયે દ્વયે।
વામદક્ષિણપાણ્યોસ્તુ શેષં તુ તલયોન્યસેત્
હૃદયાદ્યસ્ત્રપર્યન્તં પુનસ્તાનિ ક્રમાન્ન્યસેસેત્।
અષ્ટાદશાક્ષરસ્યાદિનવવર્ણાન્ ન્યસેદ્ બુધઃ
શિરોનેત્રાદિપૂર્વોક્તે નવબીજસ્ય ગોચરે।
શેષાન્ વર્ણાન્ સઙ્કીર્ણપાર્શ્વસ્તિષુ શેફસિ
કટ્યામૂર્વોર્જઙ્ઘયોશ્ચ ન્યસેત્ પાદાઙ્ગુલીષુ ચ।
યસ્ય મન્ત્રસ્ય યા પૂજા તન્ત્રૈસ્તુ યત્ર ચોદિતા
તસ્ય તન્ત્રસ્ય તત્રૈવ ન્યાસં મન્ત્રી સમાચરેત્।
અથ ચૈકત્ર સર્વેષાં ન્યાસં કુર્યાદ વિચક્ષણઃ
ચતુર્વિધૈઃ કૃતૈર્ન્યાસૈઃ પૂતાત્મા ધૂતકલ્મષઃ।
સાક્ષાદ્ વિષ્ણુર્ભવેન્મન્ત્રી સમ્યક્ પૂજાફલં લભેત્
વિનાપિ પૂજનં યસ્તુ ન્યાસં કુર્યાચ્ચતુર્વિધમ્।
સ ધીરો વિષ્ણુસાયુજ્યમાપ્નોતિ પરમં પદમ્
યોગપીઠં તતો ધ્યાત્વા ગરુડં ચક્રંશઙ્ખં ચ।
ગદાં લક્ષ્મીં તથા પદ્મં ક્રમાદેતેષુ વિન્યસેત્
પૂર્વદક્ષિણકૌબેરપશ્ચાત્ કોણેષુ વૈ ક્રમાત્।
દક્ષિણે ચોત્તરે વાપિ વિન્યસેન્મન્ત્રવિદ્ બુધઃ
વનમાલાં પદ્મમધ્યે શ્રીવત્સં કૌસ્તુભં મણિમ્।
વિન્યસ્ય દક્ષિણે તસ્ય ન્યેસેચ્છાર્ઙ્ગ શરાસનમ્
તણીરયુગલં વામે ખડ્ગં દક્ષિણતો ન્યસેત્।
વામે ચર્મ નિધાયાશ તત્ર કુર્યાત્ સરસ્વતીમ્
પૂજયિત્વા ચ સર્વાણિ તતો મુર્દ્રાં પ્રદર્શયેત્।
મુદ્રાઃ પુટાદ્યા યાઃ પ્રોક્તા વિષ્ણુર્યાશ્ચાપિ યોગિનામ્
ગ્રહાણાં દિક્પતીનાં ચ મુદ્રાસ્તા દર્શયેત્ પૃથક્।
શેષમન્ત્રાઃ પુરા પ્રોક્તા અચ્છિદ્રસ્યાવધારણે
તન્મન્ત્રાન્ સંપઠિત્વૈવ સૂર્યાયાર્ધ્યં નિવેદયેત્
નિર્માલ્યધારી વિષ્ણોસ્તુ વિષ્વક્સેનસ્ચતુર્ભુજઃ।
શઙ્ખચક્રગદાપાણિર્દીર્ઘશ્મશ્રુજટાધરઃ।
રક્તપિઙ્ગલવર્ણસ્તુ સિતપદ્મોપરિસ્થિતઃ
યત્ તૃતીયસ્વરાન્તેન સયુક્તો બિન્દુનેન્દુના।
કીર્તિતસ્તસ્ય મન્ત્રોઽયં તેન તં પરિપૂજયેત્
વિસર્જનં તથા વિષ્ણોરૈશાન્યાં પરિકીર્તિતમ્।
અન્યેષાં મનસા કુર્યાદ્ બલાદીનાં વિસર્જનમ્
એવં યઃ કુરુતે પૂજાં વિષ્ણોઃ શમ્ભોર્વિધેઃ ક્વચિત્।
પીઠે દિક્કરવાસિન્યાઃ સ યાતિ પરમં પદમ્
યત્ર યત્ર ભવેદ્ વિષ્ણોઃ પૂજનં નૃપસત્તમ્।
તત્ર તત્રૈવ તન્ત્રોઽયં ગ્રાહ્યો વૈ વૈષ્ણવૈર્બુધૈઃ
સઙ્ક્ષેપેણૈવ તત્રૈવ પૂજયેદ્ દધિવામનમ્।
હૃદયાદ્યઙ્ગપૂજા તુ ન કર્તવ્યાઽસ્ય પૂજને
સંક્ષેપૈર્વિસ્તરૈર્વાપિ વાસુદેવં પ્રપૂજયેત્।
રક્તં કોશેયવસ્ત્રં ચ પીતં શુક્લં તથૈવ ચ
પ્રીતિદં વાસુદેવસ્ય વસ્ત્રમેતત્ પ્રકીર્તિતમ્।
ઘૃતપ્રદીપો દીપેષુ ગન્ધેષુ મલયોદ્ભવઃ
પાનાર્ધ્યભોજ્યપાત્રેષુ તામ્રં પ્રીતિકરં મતમ્।
કિરીટં કુણ્ડલ હારો ભૂષણં વિષ્ણુતુષ્ટિદમ્
શઙ્ખઃ સ્નાનીયપાત્રેષુ ધૂપેષ્વગુરુરેવ ચ।
પ્રીતિદો વાસુદેવસ્ય સતતં પરિકીર્તિતઃ
કદમ્બં કુબ્જકં જાતી મલ્લિકા માલતો તથા।
પઙ્કજં ચેતિ પુષ્પાણિ તદ્ વિષ્ણોઃ પ્રીતિદાન્યુત
નિર્જનં સ્થણ્ડિલં સ્થાનં તીર્થં તોયમથાપિ વા।
તદ્ વિષ્ણોરિતિ મન્ત્રસ્તુ સ્તુતિઃ પુરુષસૂક્તકમ્
પુત્રઞ્જીવોદ્ભવા માલા પ્રશસ્તા વિષ્ણુપૂજને।
તિથિશ્ચ દ્વાદશી પ્રોક્તા વસન્તઃ કાલ ઉત્તમઃ
શાલ્યોદનં હવિષ્યાન્નં યાવકં પાયસં ઘૃતમ્।
કૃશરાન્નં તથાન્નેષુ પાનેષુ ક્ષીરમિષ્યતે
દલેષુ તુલસીપત્રં બૈલ્વમામલમેવ ચ।
હરેઃ પ્રીતિકરાણિ સ્યુરેતાનિ નૃપસત્તમ
સર્વાણિ પરકીયાણિ યાનિ તાનિ ચ વર્જયેત્।
એવં યઃ પૂજયેદ્ વિષ્ણું સતતં નરસત્તમઃ
કુલકોટિં સમુદ્ધૃત્ય સ સ્વયં સ્યાજ્જનાર્દનઃ।
ઇદં તે કથિતં ભૂપ વાસુદેવસ્ય યન્ત્રકમ્
પીઠસ્ય કામરૂપસ્ય સઙ્ક્ષેપાન્નિર્ણયં તથા।
ઇતિ સર્વં કામરૂપપીઠં શમ્ભુરદશયત્
પુત્રાભ્યાં સ પુનસ્તાભ્યાં કૈલાસં પ્રયયૌ ગિરિમ્।
તત્ર ગત્વા યતાયોગં નિધાય તનયૌ સ્વકૌ
વિમુક્તશાપાસ્તે જાતાઃ શમ્ભુર્ગિરિસુતા તથા।
વેતાલો ભૈરવશ્ચેતિ નૃપસત્તમ નિર્જરાઃ
ઇદં યો મહદાખ્યાનં શૃણોત્યેકાગ્રમાનસઃ।
શાપભીતિર્ન તસ્યાસ્તિ વ્યાધયસ્તસ્ય નાધયઃ
પુત્રપૌત્રધનૈશ્વર્યયુક્તઃ સર્વત્ર વલ્લભઃ।
સર્વકલ્યાણસંયુક્તો દીર્ઘકાલં સ જીવતિ
કામરૂપં મહાપીઠં યો જાનાતિ નરોત્તમઃ।
સ દિવ્યજ્ઞાનસમ્પન્નઃ પરં નિર્વાણમાપ્નુયાત્
યઃ કામરૂપે સકલે પીઠયાત્રાં સમાચરેત્।
આસાદ્ય સકલાન્ પીઠાન્ પૂજયેત્ સર્વદેવતાઃ
દશપૂર્વાન્ દશ પરાનાત્માનં ચૈકવિંશતિમ્।
દિવ્યે જ્ઞાને વિધાયાશુ સર્વં મુક્તિમિયાત્ સહ
॥ ઇતિ શ્રીકાલિકાપુરાણેઽશીતિતમોઽધ્યાયઃ
મૂળ પાઠ: kālikāpurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0