કાલિકાપુરાણમ્ · અધ્યાય 79
॥ એકોનાશીતિતમોઽધ્યાયઃ ॥
॥ઔર્વ્વ ઉવાચ॥
તતઃ પૂર્વ મહારાજ દર્પણો નામ પર્વતઃ।
કુબેરો યત્ર વસતિ ધનપાલૈઃ સમં સદા
યસ્મિન્નાસ્તે મધ્યભાગે રોહિતો રોહિતાકૃતિઃ।
યસ્મિંલ્લોહાદિકં સ્પૃષ્ટં સ્વર્મતાં યાતિ તત્ક્ષણાત્
યત્રાતિદૂરે સ્રવતિ દર્પણો નામ વૈ નદઃ।
હિમાદ્રિપ્રભવો નિત્યં લૌહિત્યસદૃશઃ ફલૈઃ
સમુત્પન્નં હિ લૌહિત્યં સર્વૈર્દૈવગણૈર્હરિઃ।
સર્વતીર્થોદકૈઃ સમ્યક્ સ્નાપયામાસ તં સુતમ્
તસ્ય સ્નાનસમુદ્ભૂતઃ પાપદર્પસ્ય પાટનઃ।
તેનાયં દર્પણો નામ પુરા દેવગણૈઃ કૃતઃ
તસ્મિન્ સ્નાત્વા નદવરે યોઽર્ચયેદ્ દર્પણાચલે।
કુબેરં પ્રતિપત્તિથ્યાં કાર્તિકે શુક્લપક્ષકે
સ યાતિ બ્રહ્મસદનમિહ ભૂતિશતૈર્યુતઃ।
દર્પણાદ્ દિશિં પૂર્વસ્યામગ્નિમાલાહ્વયૌ ગિરિઃ
સર્પાકારઃ સપ્તશતવ્યામદીર્ધોદર્ધં વિસ્તૃતઃ।
તત્ર તિષ્ઠતિ વૈ વહ્નિરૂર્ધ્વભાગેઽગ્નિમણ્ડલે
સિન્દૂરપુઞ્જસઙ્કાશે ચારુદારુશિલાતલે।
તસ્મિન્નિરિન્ધનો વહ્રિર્નિત્યમદ્યાપિ કશતે
ભૈરવસ્ય હિતાર્થાય કામાખ્યાપરિસેવને।
પૂર્વમેવ સ્થિતસ્તત્ર સાક્ષાદ્ વહ્નિર્ગણૈઃ સહ
લૌહિત્યપાથસિ સ્નાત્વા ત્વગ્નિમાલાહ્વયં ગિરિમ્।
આરુહ્ય વહ્નિં સમ્પૂજ્ય મોદતે વિષ્ણુમન્દિરે
પુરસ્તાદગ્નિમાલસ્ય કુણ્ડકં વારુણાહ્વયમ્।
તસ્ય તીરે ગિરિશ્રેષ્ઠો નામ્ના કંસકરઃ સ્મૃતઃ
વરુમસ્તત્ર વસતિ નિત્યમેવ જલાધિપઃ।
તસ્મિન્ કંસકરે સમ્યક્ પૂજયિત્વા પ્રચેતસમ્
સ્નાત્વા ચ વારુણે કુણ્ડે વારુણં લોકમાપ્નુયાત્।
આદ્યં વ્યઞ્જનમેવાત્ર પઞ્ચમસ્વરસંયુતમ્
શમ્ભુચૂડાશિકાયુક્તં કૌવેરં બીજમુચ્યતે।
સપ્તમો યઃ પકારસ્ય બિન્દુશ્ચન્દ્રર્ધસંયુતઃ
મકારપઞ્મઃ ખ્યાતં તેન વહ્નિ પ્રપૂજયેત્।
મકારપઞ્ચમઃ સોમબિન્દુના વારુમઃ સ્મૃતઃ
એભિર્મન્ત્રૈરિમાન્ દેવાન્ નિત્યમેવ પ્રપૂજયેત્।
વાયુકૂટો નામ ગિરિઃ પૂર્વસ્યાં વરુમાચલાત્
દ્વિખણ્ડો વાયુબીજેન મણ્ડલેન સમન્વિતઃ।
વાયુલોકસ્થિતશ્ચન્દ્રો યસ્માન્નિઃસૃત્ય મારુતઃ
ઊર્ધ્વાધોભાગમાસાદ્ય નિત્યં વહતિ ભુપતે।
તત્ર વાયું સમભ્યર્ચ્ય વાયુલોકમવાપ્નુયાત્
પૂર્વં વાયુગિરેઃ શૈલશ્ચન્દ્રકૂટ ઇતિ સ્મૃતઃ।
ત્રિકોણશ્ચન્દ્રસઙ્કાશસ્તદૂર્ધ્વે ચન્દ્રમણ્લમ્
દ્વિતીયવર્ગસ્યાદ્યં તુ બિન્દુના સમલઙ્કૃતમ્।
ચન્દ્રબીજમિતિ પ્રોક્તં તેન ચન્દ્રં પ્રપૂજયેત્
અદ્યાપિ પ્રતિદર્શે તુ પર્વતં તં નિશાપતિઃ।
પ્રદક્ષિણીકરોત્યેવ દશભિશ્ચાપિ ખેચરૈઃ
તસ્યૈવ પૂર્વભાગે તુ સોમકુણ્ડાહ્વયં સરઃ।
તત્ર સ્નાત્વા ચ પીત્વા ચ નરઃ કૈવલ્યમશ્નુતે
સ્વર્ગાદવતરચ્ચન્દ્રઃ કામાખ્યાસેવને યદા।
તદા તદ્રશ્મિસઙ્ઘાતાન્નિઃ સૃતાસ્તોયરાશયઃ
તૈસ્તોર્યર્વાસવઃ કુણ્ડમકરોદિન્દ્રચન્દ્રયોઃ।
મધ્યે પુણ્યતમે સ્થાને સ્વયં બ્રહ્મશિલોપરિ
ચન્દ્રશ્મિસમુદ્ભૂત ચન્દ્રકુણ્ડમહેદધે।
યં યં ભાવં સમાસાદ્ય ત્વં ચન્દ્ર કલુષ હર
સુધાસ્રવણમાહ્લાદ ત્વં ચન્દ્ર કલુષં હર।
ઇત્યનેન તુ મન્ત્રેણ યઃ સ્નાત્વા ચન્દ્રપાથસિ
ચન્દ્રકૂટં સમારુહ્ય પૂજયેત્ યસ્તુ તં નરઃ।
અવિચ્છિન્ના સન્તતિસ્તુ સુકાન્તા તસ્ય જાયતે
પરત્ર ચન્દ્રભવનં ભિત્ત્વા યાતિ પરં પદમ્।
તીરે તુ ચન્દ્રકૂટસ્ય નન્દનો નામ વૈ ગિરિઃ
તસ્મિન્ વસતિ શક્રસ્તુ કામાખ્યાસેવને રતઃ।
પઞ્ચભાવં સામસાદ્ય સર્વદેવેશ્વરો હરિઃ।
સેવિતું ત્રિદશેશાનીં સતતં વર્તતે નરઃ
ચન્દ્રકૂટગિરેર્યામ્યભાગે ગિરિજનાર્દનઃ।
તસ્ય યામ્યે ત્વધોભાગે અશ્વક્રાન્તાહ્વયં સરઃ॥ અ ॥
ન તસ્ય સદૃશં તીર્થમસ્તિ બ્રહ્માણ્ડગોચરે।
જલે સ્થલે મૃતા યેઽત્ર યાન્તિ બ્રહ્મ સનાતનમ્॥ આ ॥
જનાર્દનગિરૌ વિષ્ણુઃ કૂર્મરૂપસ્વરૂપધૃક્।
શિલાં ભિત્ત્વા સ્થિતસ્તત્ર દેવગન્ધર્વસેવિતઃ॥ ઇ ॥
અશ્વક્રાન્તજલે સ્નાત્વા પૂજયિત્વા જનાર્ધનમ્।
વંશકોટિં સમુદ્ધૃત્ય સ્વયં સ્યાત્ પુરુષોત્તમઃ॥ ઈ ॥
ચન્દ્રકૂટસ્ય તુ ગિરેર્નન્દનસ્ય તથા ગિરેઃ।
પ્રતિદર્શં તથા ચન્દ્રઃ પ્રદક્ષિણયતિ ત્રિધા
ચન્દ્રકૂટજલે સ્નાત્વા સમારુહ્યાથ નન્દનમ્
આરાધ્ય શક્રં લોકેશં મહાફલમવાપ્નુયાત્।
નન્દનાત્ પૂર્વભાગે તુ ભસ્મકૂટો મહાગિરિઃ
યઃ સ્વયં ભર્ગરૂપઃ સ સદા ચેચ્છાન્તમુત્તમમ્।
દક્ષિણે ભસ્મકૂટસ્ય દેવી પીયૂષધારિણી
ઉર્વશી નામ વિખ્યાતા શક્રપ્રીતિકરી સદા।
દેવૈર્યત્ સ્થાપિતં પૂર્વમભૃતં ભોજનાય વૈ
કામાખ્યાયાસ્તદાદાય સ્વયં તિષ્ઠતિ ચોર્વશી।
શિલારૂપો હરસ્તાં તુ સમાવૃત્યૈવ તિષ્ઠતિ
સા ચૈવામૃતરાશિં તુ કૃત્વા કિંચન કિંચન।
ઉપસ્થાપયતે નિત્યં કામાખ્યાયોનિમણ્ડલે
સુધાશિલાન્તરસ્થા તુ ઉર્વશીકુણ્ડવાસિની।
ઉર્વશીભસ્મકૂટસ્ય મધ્યે કુણ્ડં સાદવૃતમ્
દ્વાત્રિંશદ્ધનુરાકીર્ણં પઞ્ચાશદ્ધનુરાયતમ્।
તત્ર સ્નાત્વા ચ પીત્વા ચ નરા મોક્ષમવાપ્નુયાત્
કામાખ્યાયોનિરૈશાનીં દિશં યાતિ સદૈવ હિ।
ભસ્મકૂટે પ્રવિશતિ ઉર્વશીમપિ યોગિનો
આપ્યાયિતા ચામૃતેન નિત્યં દેવી પ્રમોદતે।
મોદયુક્તા મહાદેવી કામેન મોદતે સદા
ભસ્મકૂટસ્ય ચૈશાન્યાં મણિકૂટો મહાગિરઃ।
મણિકર્ણો નામ હરસ્તત્ર તિષ્ઠતિ લિઙ્ગકમ્
સ સદ્યોજાતરૂપસ્તુ મણિકર્ણ ઇતીરિતઃ।
સદ્યોજાતસ્ય મન્ત્રેણ પૂજિતવ્યઃ સદાશિવઃ
ચન્દ્રતીર્થજલે સ્નાત્વા દૃષ્ટ્વા ચન્દ્રં સવાસવમ્।
મણિકર્ણેશ્વરં દૃષ્ટ્વા મુક્તિર્ભસ્માચલં ગતે
શ્વેતઃ શ્વેતામ્બરધરો દશાશ્વો હેમભૂષિતઃ।
ગદાપાણિર્દ્વિબાહુશ્ચ કર્તવ્યો વરદઃ શશી
સહસ્રનેત્રો ગૌરાઙ્ગો દ્વિભુજો વામસ્તગમ્।
વજ્રં ગદાંકુશં ધત્તે દક્ષિણેનાપિ પાણિના
ઐરાવતગજસ્થસ્તુ બાણતૂણીરબન્ધનઃ।
ધનુશ્ચ કક્ષે ગૃહ્ણાતિ સેવમાનો મહેશ્વરીમ્
વકારાનન્તરો વર્ણશ્ચન્દ્રબિન્દુસમન્વિતઃ।
શક્રબીજમિતિ પ્રોક્તં શક્રં તેન પ્રપૂજયેત્
નદી સુમઙ્ગલા નામ હિમપર્વતનિર્ગતા।
પૂર્વસ્યાં મણિકૂટસ્ય સદા સ્રવતિ શોભના
મણિકૂટં સમારૂહ્ય યસ્તાં પશ્યતિ વૈ નદીમ્।
સ ગઙ્ગાસ્નાનજં પુણ્યમવાપ્ય ત્રિદિવં વ્રજેત્
મણિકૂટાચલાત્ પૂર્વં મત્સ્યધ્વજકુલાચલઃ।
નિર્દગ્ધો યત્ર મદનો હરનેત્રાગ્નિના પુનઃ
શરીરં પ્રાપ તપસા સમારાધ્ય વૃષધ્વજમ્।
તત્ર મત્સ્યસ્વરૂપસ્તુ કામદેવ સમંસ્થિત
અધિત્યકાયાં પૃથિવીં બીક્ષમામઃ સમન્તતઃ।
નદી તુ શાશ્વતી નામ તત્રાસ્તે દક્ષિમસ્રવા
સરઃ કામસરો નામ તત્ર શૈલે વ્યવસ્થિતમ્।
શાશ્વત્યાં વિધિવત્સ્નાત્વા પીત્વા કામસરોઽમ્ભસિ
ગન્ધમાદનપૂર્વસ્યાં સુક્રાન્તો નામ પર્વતઃ
તત્પ્રાન્તે વાસવં કુણ્ડં વાસવામૃતભોજનમ્।
યત્ર સ્થિત્વા દક્ષિણસ્યાં પુરા શક્રઃ શચીપતિઃ
અમૃતં શ્રાન્તદેહસ્તુ કામરૂપાન્તરે પપૌ।
સ્નાત્વા તુ વાસવે કુણ્ડે સમારુહ્ય સુકાન્તકમ્
વાસવસ્ય પ્રિયો ભૂત્વા શક્રલોકમવાપ્નુયાત્।
પૂર્વસ્યાં તુ સુકાન્તસ્ય રક્ષઃકૂટાહ્વયો ગિરિઃ
યત્રાસ્તે સતતં દેવો નિરૃતી રાક્ષસેશ્વરઃ।
ખડ્ગહસ્તો મહાકાયો વામે ચર્મધરસ્તથા
જટાજૂટસમાયુક્તઃ પ્રાંશુઃ કૃષ્ણાચલોપમઃ।
દ્વિભુજઃ કૃષ્ણવાસાસ્તુ ગર્દભોપરિસંસ્થિતઃ
પ્રાન્તોપાન્તૌ બિન્દુચન્દ્રસહિતાવાદિરેવ ચ।
નૈરૃત્યં કથિતં બીજં તેન તં પરિપૂજયેત્
રક્ષઃ કૂટં સમારુહ્ય નિઋતિં રાક્ષસેશ્વરમ્।
યઃ પૂજયેત્ વિધાનેન ચણ્ડિકાં રાક્ષસેશ્વરીમ્
ન તસ્ય રાક્ષસેભ્યોઽસ્તિ ભયં નૃપ કદાચન।
રાક્ષસાશ્ચ પિશાચાશ્ચ વેતાલા ગણનાયકાઃ
તં દૃષ્ટ્વા પુરુષં રાજન્ સર્વદૈવ પ્રબિભ્યતિ।
રક્ષઃકૂટાત્ પૂર્વદિશિ ભૈરવ નામ માધવઃ
પાણ્ડુનાથ ઇતિ ખ્યાતો ગ્રાવરૂપેણ સંસ્થિતઃ।
તં પાણ્ડુનાથં સતતમષ્ટાક્ષરભવોત્તરમ્
તેનૈવ પૂજયેદ્ દેવં પાણ્ડુનાથાહ્વયં હરિમ્।
વર્ણેન રક્તગૌરાઙ્ગં ગદાપદ્મધરં કરે
દક્ષિણે ચક્રશ્ક્તી ચ બાહુભ્યામપિ બિભ્રતમ્।
ચતુર્ભુજં રક્તપદ્મસંસ્થિતં મુકુટોજ્જ્વલમ્
કુણ્ડલે બિભ્રતં શુદ્ધે શ્રીવત્સોરસ્કમુત્તમમ્।
નમો નારાયણાયેતિ મૂલબીજેન વા હરેઃ
એવં સમ્પૂજયેદ્ ભૂપ ચતુર્વર્ગસ્ય સિદ્ધયે।
પાણ્ડુનાથસ્યોત્તરસ્યાં બ્રહ્મકૂટાહ્વયં સરઃ
બ્રહ્મણા નિર્મિતં પૂર્વં સ્નાનાર્થં સ્વર્ગવાસિનામ્।
આયામેન શતવ્યામં વિસ્તીર્ણં ત્વતદર્ધકમ્
સર્વપાપહરં પુણ્યં દેવલોકાત્ સમાગતમ્।
કમણ્ડલુસમુદ્ભૂત બ્રહ્મકુણ્ડામૃકસ્રવ
હર મે સર્વપાપાનિ પુણ્યં સ્વર્ગં ચ સાધય।
ઇત્યનેન તુ મન્ત્રેમ સ્નાત્વા તસ્મિન્ સરોજલે
પાણ્ડુનાથં ચ સમ્પૂજ્ય વિષ્ણુસાયુજ્યમાપ્નુયાત્।
બ્રહ્મકુણ્ડજલે સ્નાત્વા પૂજયિત્વા ઉમાપતિમ્
વાયુકૂટં સમારુહ્ય મુક્તિમેવાપ્નુયાન્નરઃ।
પાણ્ડુનાથાત્ પૂર્વદિશિ ગિરિશ્ચિત્રહરો હરિઃ
સતતં યત્ર રમતે વિષ્ણુર્વારાહરૂપધૃક્।
તતસ્તુ નીલકૂટાખ્યં કામાખ્યાનિલયં પરમ્
તત્પૂર્વભાગે વસતિ બ્રહ્મા બ્રહ્મગિરિઃ પુનઃ।
બ્રહ્મશૈલસ્ય પૂર્વસ્યાં ભૂમિપીઠે વ્યવસ્થિતમ્
ચારુનિમ્નશુભાવર્તં કામાખ્યાનાભિમણ્ડલમ્।
તત્રોગ્રતારારૂપેણ રમતે પરમેશ્વરી
તત્ર તેનૈવ રૂપેણ પૂજિતવ્યા શુભાત્મિકા।
તસ્યાસ્તુ બીજં પૂર્વસ્મિન્નુત્તરે પ્રતિપાદિતમ્
રૂપં શૃણુ નરશ્રેષ્ઠ યેન ધ્યેયા સદા શિવા।
કૃષ્ણા લમ્બોદરી દીર્ઘા વિરલા રક્તદન્તિકા
ચતુર્ભુજા કૃશાઙ્ગી તુ દક્ષિણે કર્તૃખર્પરૌ।
ખડ્ગં ચન્દીવરં વામે શીર્ષે ચૈકજટા પુનઃ
વામપાદં શવસ્યોર્વોર્નિધાયાઙ્ઘ્રિં તુ દક્ષિણામ્।
શવસ્ય હૃદયે ન્યસ્ય સાટ્ટહાસં પ્રકુર્વતી
નાગહારશિરોમાલાભૂષિતા કામદા પરા।
ત્રિકોણં મણ્ડલં ચાસ્યા હુઙ્કારં મધ્યબીજકામ્
દ્વારેશાનાં યોગિનોનાં નામાન્યસ્યાસ્તુ તન્ત્રકે।
જ્ઞેયાનિ નરશાર્દૂલ યત્ પ્રોક્તં વામ્યગોચરે
ઉર્વશ્યાં વિધિવત્ સ્નાત્વા સ્પૃષ્ટ્વા પાણ્ડુશિલાં તથા।
નીલકૂટં સમારુહ્ય પુનર્યોનૌ ન જાયતે
પુરન્દરપુરાયાતે વારાણસ્યાઃ ।
સુધાસંકીર્ણતોયૌધૈઃ પાપ હર મમોર્વશિ
અમૃતસ્રાવિણીં દેવી સુધૌઘપરિપૂરણી।
અમૃતેનામૃતં મેઽદ્ય દેહિ દેવિ મમોર્વશિ
પુરન્દરપ્રિયે દેવિ વારામસ્યાઃ સદામ્ધિકે।
લોહિત્યહ્રદસંકીર્ણે પાપં હર મનોર્વશિ
ઇત્યેભિઃ સ્તિતિભિર્મન્ત્રૈઃ સ્નાત્વા પુણ્યોર્વશીજલે।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો વિષ્ણુલોકે વિચેષ્ટતે
ઉર્વશી દ્વિભુજા પ્રોક્તા સ્વર્ણકઙ્કણધારિણી।
સૌવર્ણપાત્રમમૃતસ્રાવણાય બિભર્તિ ચ
શુક્લવસ્ત્રા ગૌરવર્ણા પીનોન્નતપયોધરા।
સર્વાઙ્ગસુન્દરી શુદ્ધા સર્વાભરણભૂષિતા
એતન્નામાદ્યક્ષરં તુ મન્ત્રમસ્યાઃ પ્રકીર્તિતમ્।
ઉમાતન્ત્રે તુ ગદિતં મન્ત્રમસ્યાઃ પ્રકીર્તિતમ્
ગણેશઃ પૂર્વદ્વારસ્થઃ કામાખ્યાપર્વતસ્ય તુ।
તત્રૈવ ચાગ્નિવેતાલઃ સ્થિતો દ્વારિ મનોહરઃ
તયો રૂપં ચ મન્ત્રં ચ યથોક્તં શમ્ભુના પુરા।
તદહં પ્રતિવક્ષ્યામિ મહારાજ શૃણુષ્વ મે
ૐ નમ ઉલ્કામુખાયેતિ મૂલબીજાદિસઙ્ગતમ્।
મન્ત્રં સિદ્ધગણેશસ્ય દ્વારસ્થસ્ય પ્રકીર્તિતમ્
રૂપં તસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ ગજવક્ત્રં ત્રિલોચનમ્।
લમ્બોદરં ચતુર્બાહું વ્યાલયજ્ઞોપવીતિનમ્
શૂર્પકર્ણ બૃહદ્ગણ્ડમેકદન્તં પૃથૂદરમ્।
દક્ષિણે તુ કરે દણ્ડમુત્પલં ચ તથાપરે
લડ્ડુકં પરશું ચૈવ વામતઃ પરિકીર્તિતમ્।
બૃહત્ત્વાક્ષિપ્તગગનં પીનસ્કન્ધાઙ્ઘ્રિપાણિનમ્
યુક્તં બુદ્ધિકુબુદ્ધિભ્યામધસ્તાન્મૂષકાન્વિતમ્।
તન્ત્રસ્તુ યાદૃશઃ પ્રોક્તઃ પઞ્ચવક્ત્રસ્ય પુજને
સ એવ તન્ત્રો ગ્રાહ્યસ્તુ તાદૃગ્વિધિનિષેધનમ્।
દ્વિભુજઃ પીનવદનો રક્તનેત્રો ભયઙ્કરઃ
છુરિકાં દક્ષિણે પાણૌ વામે રુધિરપાત્રકમ્।
દંષ્ટ્રાકરાલવદનં કૃશો ધમનિસન્તતઃ
જટાં દીર્ઘાં મૂર્ધ્નિ બિભ્રદ્ઘોરરાવયુતસ્તથા।
પચતુર્થોઽગ્નિબીજેન ષષ્ઠસ્વરવિભૂષિતઃ
અગ્નિવવેતાલબીજોઽયં સર્વત્ર ભયનાશકઃ।
પૂજયેદગ્નિવેતાલં સર્વત્ર ભયવારણમ્
યઃ પૂજયેત્ તસ્ય પૂનર્ભૂતાદિભ્યો ભયં નહિ।
અષ્ટાનામથ મન્ત્રાણાં યોગિનીનાં ક્રમાન્નૃપ
શૈલપુત્રીપ્રમુખ્યાણાં મન્ત્રાણ્યષ્ટાક્ષરાણિ તુ।
વૈષ્મવીતન્ત્રસંસ્તાનિ પૂર્વપ્રોક્તાનિ તાનિ તુ
શૈલપુત્ર્યાસ્તથા ચાઙ્ગમન્ત્રં પ્રાક્ પ્રતિપાદિતમ્।
રૂપં તુ નરશાર્દૂલ યોગિનીનાં વિશેષતઃ
પ્રત્યક્ષરેમ્ બીજેન દુર્ગાતન્ત્રેણ વા ત્વિમાઃ।
નેત્રબીજેનૈવ પૂજ્યા યોગિન્યો નૃપસત્તમ
કાત્યાયાનીં પાદદુર્ગાં દુર્ગાતન્ત્રેણ પૂજયેત્।
તદેવ પૂજનં રૂપં તત્પૂર્વં પ્રતિપાદિતમ્
કાલરાત્ર્યાસ્તુ મન્ત્રેણ કાલરાત્રિં પ્રપૂજયેત્।
કાલરાત્ર્યા રૂપમન્ત્રૌ પૂરૈવ પ્રતિપાદિતૌ
મહામાયાતન્ત્રમન્ત્રૈઃ પૂજયેદ્ ભુવનેશ્વરીમ્।
એતાઃ સર્વાસ્તુ યોગિન્યઃ કામાખ્યાવત્ ફલપ્રદાઃ
વિશેષો યત્ર નૈવોક્તો રૂપે તન્ત્રે ચ પૂજને।
દુર્ગાતન્ત્રેણ મન્ત્રેણ તત્ર પૂજાં સમાચરેત્
પ્રત્યેકં યોગિનીં યસ્તુ પૂજયેન્નરસત્તમઃ।
સ સર્વયજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ નરસત્તમ
નીલશૈલસ્ય પૂર્વસ્મિન્ સ્વરૂપં પ્રતિપાદિતમ્।
નાભિમણ્ડલપૂર્વસ્યાં ભસ્મકૃટસ્ય દક્ષિણે
પૂર્વસ્યાં કર્પટો નામ પર્વતો યમરૂપધૃક્।
તત્ર યામ્યશિલા કૃષ્ણા નીલાઞ્જનસમપ્રભા
અધિત્યકાયાં રાજેન્દ્ર વ્યામપઞ્ચસુવિસ્તૃતા।
પૂયજેત્ તત્ર શનં પાણૌ દણ્ડં સદૈવ યઃ
ધત્તે તુ પાણિના નિત્યં પ્રાણિદણ્ડસ્ય સાધનમ્।
કૃષ્ણવર્ણં તુ દ્વિભુજં કિરીટમુકુટોજ્જ્વલમ્
દધતં ચાસિપુત્રીં ચ વામપાણૌ સદૈવ હિ।
કૃષ્ણવસ્ત્રં સ્થૂલપાદં બહિર્નિઃસૃતદન્તકમ્
ભયાભયપ્રદં નિત્યં નૃણાં મહિષવાહનમ્।
પૂજયેત્ પરયા ભક્ત્યા યામ્યબીજેન સાધકઃ
ઉપાન્તવર્ગસ્યાદિર્યો વર્ણો બિન્દ્વિન્દુસંયુતઃ।
યમબીજમિતિ ખ્યાતં યમસ્ય પ્રીતિદાયકમ્
અનેનૈવ તુ મન્ત્રેણ શમનં પૂજયેત્ તુ યઃ।
કર્પટાખ્યેઽચલવરે નાપમૃત્યુમવાપ્નુયાત્
પૂર્વસ્યાં કર્પટાખ્યાત્ તુ શૈલચ્ચિત્ર ઇતિ સ્મૃતઃ।
યઃ પૂર્વભાગપ્રાન્તેઽબૂદ્દિશ્યાગ્નેય્યામવસ્થિતઃ
પીઠસ્તુ બ્રહ્મગ્રાવસ્તુ સ પ્રાક્ પર્વત ઉચ્યતે।
તસ્મિન્ વસન્તિ સતતં ગ્રહા નવ યથેચ્છયા
તત્ર તાન્ પૂજયેદ્ યસ્તુ સ નાપ્નોત્યાપદં ક્વચિત્।
રૂપં મન્ત્રં ચ સૂર્યસ્ય ચન્દ્રસ્ય પ્રતિપાદિતમ્
સપ્તાનામિતરેષાં તુ મન્ત્રં રૂપં શૃણુષ્વ મે।
રક્તામ્બરધરઃ શૂલી શક્તિમાંશ્ચ ગદાધરઃ
ચતુર્ભુજો મેષરથો વરદો મઙ્ગલો મતઃ।
પીતામ્બરધરઃ શૂલી પીતમાલ્યાનુલેપનઃ
ખડ્ગચર્મગદાપણિઃ સિંહસ્થો વરદો બુધઃ।
સ્વર્ણગૌરઃ પીતવાસાઃ સ્વર્ણપર્યંકસંસ્થિતઃ
માલાં કમણ્ડલું દણ્ડં વામેન વરદાયકમ્।
ચતુર્ભુજં ચ સર્વજ્ઞં ચિન્તયેદ્ દેવતીર્થકમ્
સર્વૈર્દેવગણૈર્નિત્યં નમ્યમાનં મનોહરમ્।
શુક્લવસ્ત્રં શુક્લવર્ણં શઙ્ખનાગોપરિસ્થિતમ્
ચતુર્ભુજં પાશમાલાં પુસ્તકં ચ વરાભયે।
ક્રમાદ્ દક્ષિમવામાયાં ધત્તે દૈત્યગુરુઃ સદા
ઇન્દ્રનીલનિભઃ શૂલી વરદો ગૃધ્રવાહનઃ।
પાશબાણાસનધરો ધ્યાતવ્યોઽર્કસુતઃ સદા
કામદેવસ્યબીજં તુ મન્ત્રં ભૌમસ્ય કીર્તિતમ્।
દુર્ગાયા નેત્રબીજસ્ય યત્તુ મધ્યાવરં શુભમ્
તન્મન્ત્રં શશિપુત્રસ્ય સર્વકામફલપ્રદમ્।
તંકારપઞ્ચમાદિસ્તુ ચતુઃષટ્સ્વરસંયુતમ્
ગણેશબીજાન્તમિદં ગુરોર્મન્ત્ર પ્રકીર્તિતમ્।
બિન્દ્વિન્દુસંયુતં ચાપિ પૂર્વવર્મદ્વયં પુનઃ
સપ્તમસ્વરસંયુક્તો મકારસ્ત્વાદિરન્તરમ્।
પ્રાન્તવર્ગાદ્યક્ષરં તુ બિન્દ્વિન્દુભ્યાં સમન્વિતમ્
ભવેચ્છુક્રસ્ય બીજં તુ સર્વકામસમૃદ્ધિદમ્।
પ્રાન્તવર્ગાદ્યક્ષરં તુ ચન્દ્રબિન્દુસમન્વિતમ્
આદ્યમન્ત્રસ્વરોપેતં તદેવેત્યાદિસંયુતમ્।
શનૈશ્ચરસ્ય મન્ત્રોઽયં સર્વદોષવિનાશનઃ
બિન્દુચન્દ્રસમાયુક્તં નામાદ્યક્ષરમેવ વા।
તેષાં સર્વગ્રહાણાં વૈ મન્ત્રમઙ્ગ પ્રકીર્તિતમ્
શાન્તિકે પૌષ્ટિકે કૃત્યે એભિર્મન્ત્રૈર્ગ્રહાનિમાન્।
પૂજયેત્ સર્વદા ધીરો ભૂતિકામો મહામતિઃ
વરદાભયહસ્તશ્ચ ખડ્ગચર્મધરસ્તથા।
સિંહાસનગતઃ કૃષ્ણા રાહુર્ધીરઃ પ્રચક્ષ્યતે
ધૂમ્રવર્ણો વિશાલાક્ષઃ પુચ્છરૂપી ચતુર્ભુજઃ।
ખડ્ગચર્મગદાબાણપાણિઃ કેતુઃ શવાસનઃ
ઉપાન્તાદિર્દ્વાદશેન સ્વરેમ સહિતઃ પુનઃ।
ઉપાન્તઃ પઞ્ચમેનેન્દુબિન્દુભ્યાં સહિતાવુભૌ
મન્ત્રોઽયમનુલોમેન રાહોઃ કેતોર્વિલોમતઃ।
આદ્યક્ષરં પૂર્વવદ્ વા મન્ત્રયુક્તમતૈતયોઃ
એવં ચિત્રે શૈલવરે પૂજયિત્વા નવગ્રહાન્।
અભીષ્ટાલ્લઁભતે કામાન્નરઃ શાન્તિં તથોત્તમામ્
ચિત્રકૂટાત્ તુ પૂર્વસ્યાં કજ્જલાચલ ઉત્તમઃ।
સર્વવિદ્યાધરાદ્યાસ્તુ સન્ત્યસ્મિન્ દેવયોનયઃ
તં પર્વતં સમારુહ્ય પ્રણમ્ય સકલાન્ સુરાન્।
સ્વર્ગં યાન્તિ નરશ્રેષ્ઠ ઇહ ચાપ્યતુલાં શ્રિયમ્
કજ્જલાચલશૈલાત્ તુ પૂર્વસ્મિઞ્છુભપર્વતઃ।
શચ્યા સાર્ધં પુરા રેમે યત્ર શક્રઃ સુરેશ્વરઃ
તત્પૂર્વસ્યાં મહાદેવી નદી કપિલગઙ્ગિકા।
તસ્યાં સ્નાત્વા નરો ગઙ્ગાસ્નાનજં ફલમાપ્નુયાત્
કામાખ્યાનિલયાત્ પૂર્વં દક્ષિણસ્યાં તથા દિશિ।
વિદ્યતે મહદાવર્તં ભુવિ બ્રહ્મબિલં મહત્
પંચવિંશતિમાનેન યોજનાનાં નરેશ્વર।
તસ્માદાયાતિ સુનદી સિતામ્ભોઽપમ તોયભાક્
કો બ્રહ્મા કીર્તિતો દેવૈર્યસ્માત્ તસ્ય બિલાત્ સૃતા।
ગંગેવ ફલદા યસ્માત્ તસ્માત્ કપિલગંગિકા
સ્નાત્વા કપિલગઙ્ગાયાં સર્વમન્વન્તરેષુ ચ।
નરઃ સ્વર્ગમવાપ્યાદૌ બ્રહ્મલોકં તતો વ્રજેત્
અતીત્ય તાં નદીં પૂર્વભાગે દમનિકાહ્વયા।
નદી મહાકૃષ્ણતોયા પાપસ્ય દમની તથા
તતો વૃદ્ધાહ્વયા ચાભૂદપરા સરિદુત્તમા।
તસ્યા નદ્યાઃ પૂર્વભાગે ગઙ્ગાવત્ ફલદાયિની
માઘં તુ સકલં માસં સ્નાત્વા મુક્તિમવાપ્નુયાત્।
તથા દમનિકાયાં ચ પરં નિર્વાણમાપ્નુયાત્
તતઃ પૂર્વે પરા દેવી નામ્ના સા સરિદુત્તમા।
મહતી દિવ્યયમુના યમુનાવત્ ફલપ્રદા
દક્ષિણાદ્રિસમુદ્ભૂતા દક્ષિણોદધિગામિની।
તસ્યાં તુ કાર્તિકં માસં સ્નાત્વા મુક્તિમવાપ્નુયાત્
ઇહ ચૈવોત્તમાન્ ભોગાન્ ભાગધેયાત્ પ્રતિષ્ઠિતાન્।
તન્મધ્યે ભૈરવો દેવો ભર્ગસમ્ભોગસમ્ભવઃ
દુર્જયાખ્યે વરગિરાવસ્ત્યુપત્યકભૂતિગઃ।
યોઽસૌ શરભરૂપસ્ય મધ્યખણ્ડોઽતિભૈરવઃ
સ એવ ભૈરવાખ્યોઽયં પઞ્ચવક્ત્રસ્ય મન્ત્રકૈઃ।
સમ્પૂજ્ય તત્ર મતિમાન્ સ યાતિ શિવલોકતામ્
કામેશ્વરસ્ય યા પૂજા કથિતા નીલનિર્ણયે।
સમ્પૂજ્ય પર્વતશ્રેષ્ઠે દુર્જયે ચાચલોત્તમે
તત્ર ભૈરવઘઙ્ગાસ્તિ સરો વૈ ભૈરવાહ્વયમ્।
તયોઃ સ્નાત્વા નરો યાતિ શિવલોકં સનાતનમ્
દુર્જયાખ્યસ્ય પૂર્વસ્યાં પુર નામ વરાસનમ્।
તદ્દક્ષિણે મહાશૈલઃ ક્ષોભકો નામ નામતઃ
તસ્મિન્ ગિરૌ શિલાપૃષ્ઠે રક્તદેવી વ્યવસ્થિતા।
પઞ્ચપુષ્કરિણી નામ્ના પઞ્ચયોનિસ્વરૂપિણી
પઞ્ચભિર્દુર્ગાયોનિભિઃ પૂજયેત્ પંચવક્ત્રકમ્।
સ્થિતા રમયિતું તત્ર નિત્યમેવ હિમાદ્રિજા
તચ્છૈલપૂર્વભાગે તુ કાન્તા નામ મહાનદી।
દક્ષિણં સાગરં યાતિ પ્રથમં ચોત્તરસ્રવા
દિવ્યં કુણ્ડં મહાકુણ્ડં તચ્છૈલોપત્યકાક્ષિતૌ।
સંસ્તિતં તત્ર સ્નાત્વા તુ તાં દેવીં પરિપૂજયેત્
દિવ્યકુણ્ડે નરઃ સ્નાત્વા પઞ્ચપુષ્કરણીં શિવામ્।
યઃ પૂજયેન્મહાભાગઃ સ યોનૌ ન હિ જાયતે
પઞ્ચયોન્યઃ પુષ્કરિણીઃ પંચૈવ પરિસંસ્થિતાઃ।
યતસ્તતઃ પઞ્ચરૂપા પઞ્ચપુષ્કરિણી મતા
યથાબકલુ-પુષ્પાણિ તથૈતાઃ પઞ્ચયોનયઃ।
પઞ્ચપુષ્કરિણીદેવ્યઃ પ્રચણ્ડાઃ સર્વકામદાઃ
ત્રિપુરાયાસ્તુ તન્ત્રેણ તાઃ પૂજ્યાઃ સાધકોત્તમૈઃ।
કામેશ્વરીતન્ત્રમન્ત્રૈરથવા પૂજયેચ્છિવામ્
બાલાયાસ્ત્રિપુરાયાસ્તુ મન્ત્રમસ્યાઃ પ્રકીર્તિતમ્।
કામેશ્વર્યાસ્તુ વા મન્ત્રં પૂજનેઽસ્યાઃ પ્રકીર્તિતમ્
ઉગ્રચણ્ડા પ્રચણ્ડા ચ ચણ્ડોગ્રા ચણ્ડનાયિકા।
ચણ્ડા ચેતિ ચ યોગિન્યઃ પઞ્ચાસ્યાઃ પરિકીર્તિતાઃ
શિવલિઙ્ગં ચ તત્રાસ્તિ શિલાયાં હેરુકાહ્વયમ્।
દેવીદક્ષિણપૂર્વસ્યાં નાયકં તં તુ પૂજયેત્
ભૈરવસ્ય તુ મન્ત્રેણ પૂજયિત્વા દિવં વ્રજેત્।
નિર્માલ્યધારિણો દેવી ચણ્ડગૌરીતિ કીર્તિતા
એતસ્યાં નરશાર્દૂલ પુરા ભર્ગેમ ભાષિતા।
કાન્તાયાં સલિલે સ્નાત્વા વસન્તે માનવોત્તમઃ
રૂપવાન્ ગુણવાન્ ભૂત્વા શિવલોકાય ગચ્છતિ।
ક્ષોભકાખ્યાદ્ મહાશૈલદૈશાન્યાં પર્વતોત્તમઃ
તુંગસન્ધ્યાચલો નામ વસિષ્ઠો યત્ર શપ્તવાન્।
નિમિનામ્નસ્તુ રાજર્ષેઃ શાપાદ્ બ્રહ્મસુતઃ પુરા
વસિષ્ઠો હ્યશરીરોઽભૂત્ તચ્છાપાચ્ચ નિમિસ્તથા।
તતો બ્રહ્મોપદેશેન નિર્જને કામરૂપકે
સન્ધ્યાચલે તપસ્તેપે તસ્ય વિષ્ણુરભૂત્ તદા।
પ્રત્યક્ષસ્તસ્ય દેવસ્ય વરદાનાન્મહામુનિઃ
અમૃતાન્યવતાર્યાશુ કુણ્ડં કૃત્વા ગિરેસ્તટે।
તત્ર સ્નાત્વા ચ પીત્વા ચ શરીરં પ્રાપ પૂરિતમ્
તસ્માદમૃતકુણ્ડાચ્ચ સન્ધ્યા નામ નદીવરા।
નિઃસૃતા તત્ર ચાપ્લુત્ય ચિરાયુરગદો ભવેત્
તસ્માત્ પૂર્વં તુ લલિતા લલિતાખ્યા સરિદ્વરા।
સાગરાદ્ દક્ષિણાત્ પૂર્વં મહાદેવાવતારિતા
વૈશાખશુક્લપક્ષસ્ય તૃતીયાયાં નરસ્તુ યઃ।
કુર્યાદ્ વૈ લલિતાસ્નાનં સ શમ્ભુસદનં વ્રજેત્
લલિતાયાઃ પૂર્વતીરે ભગવાનન્નામ પર્વતઃ।
સ્વયં વિષ્ણુર્લિઙ્ગરૂપિ તત્રાસ્તે ભગવાન્ હરિઃ
લલિતાયાં નરઃ સ્નાત્વા દ્વાદશ્યાં શુક્લપક્ષકે।
ભગવન્તં સમારુહ્ય યો યજેત્ પરમેશ્વરમ્
સ યાતિ વિષ્ણુસદનં શરીરેણ વિરાજતા।
એતાઃ પૂર્વોદિતા નદ્યઃ સર્વાશ્ચૈવોત્તરસ્રવાઃ
ક્રમાત્ તુ દક્ષિણં યાન્તિ સાગરં જાહ્નવીસમાઃ।
કામાખ્યાં પ્રથમં દૃષ્ટ્વા સ્નાત્વા ચૈવોર્વશીજલે।
ય એતાસુ ચરેત્ સ્નાનં સ તુ મુક્તિમવાપ્નુયાત્
॥ ઇતિ શ્રીકાલિકાપુરાણે એકોનાશીતિતમોઽધ્યાયઃ
મૂળ પાઠ: kālikāpurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0