કાલિકાપુરાણમ્ · અધ્યાય 62
દ્વિષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
ભગવાનુવાચ
કામાર્થમાગતા યસ્માન્મયા સાર્ધં મહાગિરૌ ।
કામાખ્યા પ્રોચ્યતે દેવી નીલકૂટે રહોગતા
કામદા કામિની કામા કાન્તા કામાઙ્ગદાયિની ।
કામાઙ્ગનાશિની યસ્માત્ કામાખ્યા તેન ચોચ્યતે
એતસ્યાઃ શૃણુ માહાત્મ્યં કામાખ્યાયા વિશેષતઃ ।
યા સા પ્રકૃતિરૂપેણ જગત્સર્વં નિયોજયેત્
મધુકૈટભનાશાય મહામાયાવિમોહિતઃ ।
યદા સંયુયુધે વિષ્ણુસ્તદૈષામોહયદ્ધરિમ્
દૈનન્દિને તુ પ્રલયે પ્રસુપ્તે ગરુડધ્વજે ।
તસ્ય શ્રવણવિડ્જાતાવસુરૌ મધુકૈટભૌ
કૂર્મપૃષ્ઠે સ્થિતા દેવી વિશીર્ણેવાભવજ્જલૈઃ ।
તાં વિશીર્ણાં યોગનિદ્રા મહામાયા વ્યલોકયત્
તાં વૈ દૃઢતરાં પૃથ્વીં કર્તું પ્રતિ તદેશ્વરી ।
ઉપાયં ચિન્તયામાસ કથં પૃથ્વી ભવેદ્દૃઢા
ઇદાનીમાજ્યવત્ પૃથ્વી પ્રવૃત્તા કોમલા જલૈઃ ।
સૃષ્ટિકાલે જનાન્ સોઢું કથં શક્તા ભવિષ્યતિ
ઇતિ સઞ્ચિન્ત્ય સા માયા જગતાં સૃષ્ટિરૂપિણી ।
ઉપગમ્ય તદા વિષ્ણુમાસસાદ સુનિદ્રિતમ્
તં તુ સુપ્તં સમાસાદ્ય જગન્નાથં જગત્પતિમ્ ।
વામહસ્તકનિષ્ઠાગ્રં તસ્ય કર્ણે ન્યવેશયત્
નિવેશ્ય નખરાગ્રેણ પ્રોદ્ધૃત્ય શ્રાવણં મલમ્ ।
ચૂર્ણીચકાર સા દેવી યોગનિદ્રા જગત્પ્રસૂઃ
તત્કર્ણમલચૂર્ણેભ્યો મધુર્નામાસુરોઽભવત્ ।
તતો દક્ષિણહસ્તસ્ય કનિષ્ઠાગ્રં તુ દક્ષિણે
કર્ણે ન્યવેશયદ્ દેવી તસ્માદપ્યુદ્ધૃતં મલમ્ ।
તચ્ચાપિ ક્ષોદયામાસ કરશાખાદ્વયેન તુ
તતોઽભૂત્ કૈટભો નામ બલવાન્ સોઽસુરો મહાન્ ।
ઉત્પન્નઃ સ ચ પાનાર્થં યસ્માન્મૃગિતવાન્મધુ
તતસ્તસ્ય મહાદેવી મધુનામાકરોત્તદા ।
ઉત્પન્નઃ કીટવદ્ભાતિ મહામાયાકરે યતઃ
તતોઽસ્ય કૈટભં નામ મહામાયા તદાકરોત્ ।
આવુવાચ મહામાયા યુધ્યતાં હરિણા સહ
યુવાં નો શ્રદ્ધયેવાત્ર ભવન્તૌ નિહનિષ્યતિ ।
યુવાં યદા પ્રભાષેથે આવાં વિષ્ણો વધાન ભો
તદૈવાયં યુવાં હન્તા નાન્યથા હરિરપ્યથ ।
મહામાયામોહિતૌ તૌ વિષ્ણુગાત્રં તદા ગતૌ
ભ્રમમાણૌ દદૃશતુર્નાભિપદ્મોત્થિતં વિધિમ્ ।
તમૂચતુસ્તૌ ધાતારં હનિષ્યાવોઽદ્ય ત્વામિહ
તં જાગરય વૈકુણ્ઠં યદિ જીવિતુમિચ્છસિ ।
તતો બ્રહ્મા મહામાયાં યોગનિદ્રાં જગત્પ્રસૂમ્
પ્રસાદયામાસ તદા સ્તુતિભિર્બહુભિર્ભયાત્ ।
ચિરં સ્તુતાથ સા દેવી બ્રહ્મણા જગદાત્મના
પ્રસન્ના તરસા વ્યગ્રમુવાચ ચ યથાવિધિ ।
કિમર્થં સંસ્તુતા ચાહં કિં કરિષ્યામ્યહં તવ
તદ્ વદ ત્વં મહાભાગ કરિષ્યામ્યહમદ્ય તે ।
તતસ્તેન મહામાયા પ્રોક્તા ધાત્રા મહાત્મના
પ્રબોધય જગન્નાથં યાવત્રો માં હનિષ્યતઃ ।
સમ્મોહય દુરાધર્ષાવસુરૌ મધુકૈટભૌ
ઇત્યુક્તા સા તદા દેવી બ્રહ્મણા જગદાત્મના ।
બોધયામાસ વૈકુણ્ઠં મોહયામાસ તૌ તદા
તતઃ પ્રબુદ્ધઃ કૃષ્ણસ્તુ દદર્શ ભયશાલિનમ્ ।
બ્રહ્માણં તૌ તદા ઘોરાવસુરૌ મધુકૈટભૌ
તતસ્તાભ્યાં સ યુયુધે હ્યસુરાભ્યાં જનાર્દન ।
નાશકદ્ધારિતું વીરાવસુરૌ મધુકૈટભૌ
અનન્તોઽપિ ફણાગ્રેણ તાન્નો ધર્તું ક્ષમોઽભવત્ ।
યુધ્યમાનાન્ મહાવીરાન્ વૈકુણ્ઠ મધુકૈટભાન્
અથ બ્રહ્મા શિલારૂપાં સ્થિતિશક્તિં તદાકરોત્ ।
અર્ધયોજનવિસ્તીર્ણામર્ધયોજનમાયતામ્
તસ્યાં શિલાયાં ગોવિન્દો યુયુધે નૃપસત્તમ ।
સહ તાભ્યાં શિલા સા તુ પ્રવિવેશ જલાન્તરમ્
તસ્યાં તુ શક્ત્યાં મગ્નાયાં તોયે સ યુયુધે હરિઃ ।
પઞ્ચવર્ષસહસ્રાણિ બાહુયુદ્ધૈર્નિરન્તરમ્
યદા વૈ નાશકદ્ હન્તું તૌ વિષ્ણુર્જગતાં પતિઃ ।
પરાં ચિન્તાં તદાવાપ વિધાતાપિ ભયાત્ તતઃ
તતસ્તાવેવ તં વિષ્ણુમૂચતુર્બલદર્પિતૌ ।
પુનઃ પુનર્જગન્માતૃ-મહામાયા-વિમોહિતૌ
તુષ્ટૌ સ્વસ્ત્વન્નિયુદ્ધેન વરં વરય માધવ ।
તવેષ્ટં સમ્પ્રદાસ્યાવઃ સત્યમેતદ્ બ્રુવોઽધના
તયોસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા માધવો જગતાં પતિઃ ।
ઉવાચ તૌ યુવાં વધ્યૌ ભવતાં મે મહાબલૌ
ઇતિ દેહિ વરં મહ્યં દાતવ્યં યદિ વિદ્યતે ।
તૌ તદા પ્રાહતુર્નાશસ્ત્વત્તો નૌ શોભનોઽધુના
તત્રાવાં જહિ નો યત્ર તોયં સમ્પ્રતિ વિદ્યતે ।
તયોસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા માધવો જગતાં પતિઃ
બ્રહ્માણં માં ચ શીઘ્રેણ પ્રાહેદં ચાત્મસંજ્ઞયા ।
બ્રહ્મશક્તિશિલાં શીઘ્રમુદ્ધૃત્ય ધ્રિયતાં યથા
તત્ર સ્થિત્વા મહાઘોરૌ હનિષ્યામિ મહાબલૌ ।
તતો બ્રહ્મા હ્યહં ચૈવ ઉદ્દધાર શિલાં તુ તામ્
તસ્યાં મધ્યે પૂર્વભાગે હ્યહ પર્વતરૂપધૃક્ ।
ઊર્ધ્વે સ્થિત્વા શિલાં ભિત્ત્વા પ્રવિવેશ રસાતલમ્
ઐશાન્યામભવત્ કૂર્મઃ પર્વતશ્ચાગ્રહીચ્છિલામ્ ।
વાયવ્યાં તથાનન્તો નૈર્-ઋત્યાં ચ સુરેશ્વરી
મહામાયા જગદ્ધાત્રી શૈલરૂપપ્રધારિણી ।
આગ્નેયયાં ચ તથા વિષ્ણુરેકરૂપેણ સંસ્થિતઃ
બ્રહ્મશક્તિશિલાં ગૃહ્ણન્ ભગવાન્ પરમેશ્વરઃ ।
મધ્યે બ્રહ્મા ત્વહં ચૈવ વરાહશ્ચ તથાપરઃ
તતો વરાહપૃષ્ઠસ્ય ચરમે જગતાંપતિઃ ।
સ્થિત્વા શિલામવષ્ટભ્ય બ્રહ્મશક્તિમધોગતામ્
વામોરુજઘને યત્નાદારોપ્ય શિરસી તયો ।
જગદાધારભૂતઃ સ સર્વયત્નેન સંયુતઃ
સર્વર્બલૈઃ સમાક્રમ્ય ચિચ્છેદ ચ પૃથક્ પૃથક્ ।
મધુકૈટભયોઃ સમ્યગ્ ગ્રીવયોઃ પૃથિવીમૃતે
તસ્ય ચાક્રમત સ્થેમ્ના બ્રહ્મશક્તિરધોગતા ।
ધ્રિયમાણાપિ દેવૌઘૈર્યત્નાદપિ મુહુર્મુહુઃ
તતસ્તયોસ્તુ મૃતયોઃ શરીરે જગતાં પતિઃ ।
બ્રહ્મશક્તિં સમુદ્ધૃત્ય ન્યધાત્ તસ્યાં પ્રયત્નતઃ
ઉદ્ધૃતાયાં પૃથિવ્યાં તુ તયોર્મેદોવિલેપનૈઃ ।
સુદૃઢામકરોત્ પૃથ્વીં ક્લેદિતાં તોયરાશિભિઃ
મેદોવિલેપનાદ્ યસ્માદ્ ગીયતે મેદિની ચ સા ।
અદ્યાપિ પૃથિવી દેવી દેવરાક્ષસમાનુષૈઃ
અથ કાલે બહુતિથે વ્યતીતે પ્રાણિસર્જને ।
અગૃહ્ણાં દક્ષતનયાં ભાર્યાર્થેઽહં વધૂં વરામ્
સા મેઽભૂત્ પ્રેયસી ભાર્યા પ્રાદાય સમયં પિતુઃ ।
અનિષ્ટકારી ત્વં ચેત્ સ્યાઃ પ્રાણાંસ્ત્યક્ષ્યે તદા ત્વહમ્
તતો યજ્ઞે સમસ્તાંસ્તુ સ ચ વવ્રે ચરાચરમ્ ।
ન માં નાપિ સતીં વવ્રે તદાનીષ્ટાન્મૃતા તુ સા
તતો મોહં સમાક્રાન્તતામાદાય મૃતામહમ્ ।
પ્રાતઃ પીઠવરં તં તુ ભ્રમમાણ ઇતસ્તતઃ
તસ્યાસ્ત્વઙ્ગાનિ પર્યાયાત્ પતિતાનિ યતો યતઃ ।
તત્ તત્ પુણ્યતમં જાતં યોગનિદ્રાપ્રભાવતઃ
તસ્મિંસ્તુ કુબ્જિકાપીઠે સત્યાસ્તદ્યોનિમણ્ડલમ્ ।
પતિતં તત્ર સા દેવી મહામાયા વ્યલીયત
લીનાયાં યોગનિદ્રાયાં મયિ પર્વતરૂપિણિઃ ।
સ નીલવર્ણઃ શૈલોઽભૂત્પતિતે યોનિમણ્ડલે
સ તુ શૈલો મહાતુઙ્ગઃ પાતાલતલમાવિશત્ ।
તસ્યા આક્રમણાદ્ગાઢં હ્યન્તસ્થં દ્રુહિણો હ્યધાત્
સ તુ પૂર્વં બ્રહ્મશક્તિં શિલાં ધર્તું ચતુર્મુખઃ ।
શૈલરૂપોઽભવત્ તેન શૈલરૂપેણ મામધાત્
બ્રહ્મા પર્વતરૂપી સ મયિ પર્વતરૂપિણિ ।
સ શક્તોઽધોઽગમદ્ ગાઢમાક્રાન્તો માયયા વિધેઃ
ઉદ્ધૃતાયાં પૃથિવ્યાં તુ તયોર્મેદોવિલેપનૈઃ ।
સુદૃઢામકરોત્ પૃથ્વીં ક્લેદિતાં તોયરાશિભિઃ
મેદોવિલેપનાદ્ યસ્માદ્ ગીયતે મેદિની ચ સા ।
અદ્યાપિ પૃથિવી દેવી દેવરાક્ષસમાનુષૈઃ
અથ કાલે બહુતિથે વ્યતીતે પ્રાણિસર્જને ।
અગૃહ્ણાં દક્ષતનયાં ભાર્યાર્થેઽહં વધૂં વરામ્
સા મેઽભૂત્ પ્રેયસી ભાર્યા પ્રાદાય સમયં પિતુઃ ।
અનિષ્ટકારી ત્વં ચેત્ સ્યાઃ પ્રાણાંસ્ત્યક્ષ્યે તદા ત્વહમ્
તતો યજ્ઞે સમસ્તાંસ્તુ સ ચ વવ્રે ચરાચરમ્ ।
ન માં નાપિ સતીં વવ્રે તદાનીષ્ટાન્મૃતા તુ સા
તતો મોહં સમાક્રાન્તતામાદાય મૃતામહમ્ ।
પ્રાતઃ પીઠવરં તં તુ ભ્રમમાણ ઇતસ્તતઃ
તસ્યાસ્ત્વઙ્ગાનિ પર્યાયાત્ પતિતાનિ યતો યતઃ ।
તત્ તત્ પુણ્યતમં જાતં યોગનિદ્રાપ્રભાવતઃ
તસ્મિંસ્તુ કુબ્જિકાપીઠે સત્યાસ્તદ્યોનિમણ્ડલમ્ ।
પતિતં તત્ર સા દેવી મહામાયા વ્યલીયત
લીનાયાં યોગનિદ્રાયાં મયિ પર્વતરૂપિણિઃ ।
સ નીલવર્ણઃ શૈલોઽભૂત્પતિતે યોનિમણ્ડલે
સ તુ શૈલો મહાતુઙ્ગઃ પાતાલતલમાવિશત્ ।
તસ્યા આક્રમણાદ્ગાઢં હ્યન્તસ્થં દ્રુહિણો હ્યધાત્
સ તુ પૂર્વં બ્રહ્મશક્તિં શિલાં ધર્તું ચતુર્મુખઃ ।
શૈલરૂપોઽભવત્ તેન શૈલરૂપેણ મામધાત્
બ્રહ્મા પર્વતરૂપી સ મયિ પર્વતરૂપિણિ ।
સ શક્તોઽધોઽગમદ્ ગાઢમાક્રાન્તો માયયા વિધેઃ
તતો વરાહઃ સંસક્તો મયિ માં સ તુ માધવઃ ।
શૈલરૂપઃ શૈલરૂપં ધર્તું સમુપચક્રમે
સોઽપ્યધોઽયાન્મયા સાર્ધં તદા પર્વતરૂપિણી ।
આક્રમ્ય દેવીં પૃથિવીં સ્થિતો ભુવિ નિખાનિતઃ
શતં શતં યોજનાનાં તુઙ્ગમાસીદ્ ગિરિત્રયમ્ ।
તદાક્રાન્તં મહાદેવ્યા સર્વમેવ હ્યધોગતમ્
ક્રોશમાત્રસ્થિતં તુઙ્ગશેષં તત્ત્રિતયસ્ય તુ ।
એકા સમસ્તજગતાં પ્રકૃતિઃ સા યતસ્તતઃ
બ્રહ્મવિષ્ણુશિવૈર્દેવૈર્ધૃતા સા જગતાં પ્રસૂઃ ।
તત્ર પૂર્વો બ્રહ્મશૈલઃ શ્વેત ઇત્યુચ્યતે સુરૈઃ
મદ્રૂપધારી શૈલસ્તુ નીલ ઇત્યુચ્યતે તથા ।
સ તુ મધ્યગતઃ પીઠસ્ત્રિકોણોલૂખલાકૃતિઃ
વિભ્રાજમાનઃ સતતં મધ્યે બ્રહ્મવરાહયોઃ ।
વરાહઃ શૈલરૂપો યઃ સ ચિત્ર ઇતિ કથ્યતે
સર્વેષાં સંસ્થિતઃ પશ્ચાદ્ દીર્ઘઃ સર્વેભ્ય એવ તુ ।
ઐશાન્યાં યોઽભવત્ કૂર્મઃ શૈલરૂપો મહાદ્યુતિઃ
મણિકર્ણઃ સ નામ્ના તુ ખ્યાતો દેવૌઘસેવિતઃ ।
યોઽનન્તરૂપઃ શૈલસ્તુ વાયવ્યાં સમવસ્થિતઃ
મણિપર્વતસંજ્ઞોઽસૌ પર્વતો માધવપ્રિયઃ ।
મહામાયા ગિરિર્યસ્તુ નૈર્-ઋત્યાં સમવસ્થિતઃ
સ ગન્ધમાદનો નામ્ના સર્વદા શઙ્કરપ્રિયઃ ।
વરાહપૃષ્ઠચરમે યતશ્છિન્નૌ મહાસુરૌ
હરિણા તત્ર સંયાતઃ પાણ્ડુનાથ ઇતિ સ્મૃતઃ ।
બ્રહ્મશક્તિશિલાયાસ્તુ પૂર્વભાગે તુ મધ્યતઃ
યસ્તુ પર્વતરૂપોઽહં સ તુ ભસ્મચલાહ્વયઃ ।
એવં પુણ્યતમે પીઠે કુબ્જિકાપીઠસંજ્ઞકે
નીલકૂટે મયા સાર્ધં દેવી રહસિ સંસ્થિતા ।
સત્યાસ્તુ પતિતં તત્ર વિશીર્ણં યોનિમણ્ડલમ્
શિલાત્વમગમચ્છૈલે કામાખ્યા તત્ર સંસ્થિતા ।
સંસ્પૃશ્ય તાં શિલાં મર્ત્યો હ્યમરત્વમવાપ્નુયાત્
અમર્ત્યો બ્રહ્મસદનં તત્સ્થો મોક્ષમવાપ્નુયાત્ ।
તસ્યાઃ શિલાયા માહાત્મ્યં યત્ર કામેશ્વરી સ્થિતા
અદ્ભુતં યસ્ય ગુહ્યે તુ લોહં ભસ્મ ભવેદ્ગતમ્ ।
સા ચાપિ પ્રત્યહં તત્ર પઞ્ચમૂર્તિધરાભવત્
મોહાર્થં સર્વલોકાનાં મમાપિ પ્રીતયે શિવા ।
અહં પઞ્ચમુખેનાશુ પઞ્ચભાગે વ્યવસ્થિતઃ
ઈશાનઃ પૂર્વભાગસ્થઃ કામેશ્વર્યાઃ પ્રધાનતઃ ।
ઐશાન્યાં વૈ તત્પુરુષો હ્યઘોરસ્તસ્ય સન્નિધૌ
સદ્યોજાતોઽથ વાયવ્યાં વામદેવસ્તુ સઙ્ગતઃ ।
દેવ્યાશ્ચાપિ નરશ્રેષ્ઠ પઞ્ચરૂપાણિ ભૈરવ
શૃણુ વેતાલ ગુહ્યાનિ દેવૈરપિ સદૈવ હિ ।
કામાખ્યા ત્રિપુરા ચૈવ તથા કામેશ્વરી શિવા
શારદાથ મહાલોકા કામરૂપગુણૈર્યુતા ।
મયિ લિઙ્ગત્વમાપન્ને શિલાયાં યોનિમણ્ડલે
સર્વે શિલાત્વમગમચ્છૈલરૂપાશ્ચ નિર્જરાઃ ।
યથાહં નિજરૂપેણ રેમે વૈ સહ કામયા
શિલારૂપપ્રતિચ્છન્નાસ્તથા સર્વાસ્તુ દેવતાઃ ।
શિલારૂપપ્રતિચ્છન્નાઃ શૈલે શૈલે વ્યવસ્થિતા
રમન્તે ચ સ્વરૂપેણ નિત્યં રહસિ સઙ્ગતાઃ ।
બ્રહ્મા વિષ્ણુર્હરશ્ચાત્ર દિક્પાલાઃ સર્વ એવ તે
અન્યેઽપ્યત્ર સ્થિતા દેવાઃ સાનુકૂલાઃ સદા મયિ ।
ઉપાસિતું તદા દેવીં કામાખ્યાં કામરૂપિણીમ્
નીલશૈલસ્ત્રિકોણસ્તુ મધ્યનિમ્નઃ સદાશિવઃ ।
તન્મધ્યે મણ્ડલં ચારુ ત્રિંશચ્છક્તિસમન્વિતમ્
ઉહા મનોભવા તત્ર મનોભવવિનિર્મિતા ।
યોનિસ્તસ્યાં શિલાયાં તુ શિલારૂપા મનોહરા ।
વિતસ્તિમાત્રવિસ્તીર્ણા એકવિંશાઙ્ગુલીયુતા
ક્રમસૂક્ષ્મવિનમ્રા સા ભસ્મશૈલાનુગામિની ।
અહામાયા જગદ્ધાત્રી મૂલભૂતા સનાતની
સિન્દૂરકુઙ્કુમારક્તા સર્વકામપ્રદાયિની ।
તસ્યાં યોનૌ પઞ્ચરૂપા નિત્યં ક્રીડતિ કામિની
તત્રાષ્ટૌ યોગિનીર્નિત્યા મૂલભૂતાઃ સનાતનીઃ ।
પૂર્વોક્તાઃ શૈલપુત્ર્યાદ્યાઃ સ્થિતા દેવ્યાઃ સમન્તતઃ
તાસાં તુ પીઠનામાનિ શૃણુ ચૈકત્ર ભૈરવ ।
ગુપ્તકામા ચ શ્રીકામા તથાન્યા વિન્ધ્યવાસિની
કોટીશ્વરી વનસ્થા તુ પાદદુર્ગા તથાપરા ।
દીર્ઘેશ્વરી ક્રમાદેવ પ્રકટા ભુવનેશ્વરી
સ્વયોગિન્યઃ પીઠનામ્ના ખ્યાતા અષ્ટૌ ચ દેવતાઃ ।
સર્વતીર્થાનિ ચૈકત્ર જલરૂપાણિ ભૈરવ
સ્થિતાનિ નામ્ના સૌભાગ્યસરસ્યલ્પાપિ પુણ્યદા ।
વિષ્ણુસ્તુ તીરે તસ્યાસ્તુ નામ્ના કમલ ઇત્યુત
કામુકાખ્યસ્તુ વટુકઃ કામાખ્યાભ્યર્ણસંસ્થિતઃ ।
લક્ષ્મીઃ સરસ્વતી દેવ્યૌ દેવ્યાઃ સઙ્ગે વ્યવસ્થિતે
લલિતાખ્યાભવલ્લક્ષ્મીર્માતઙ્ગી તુ સરસ્વતી ।
ગણાધ્યક્ષઃ પૂર્વભાગે તસ્ય શૈલસ્ય સંસ્થિતઃ
સિદ્ધઃ સ નામ્ના વિખ્યાતા દ્વારે દેવ્યાઃ પ્રિયઃ સુતઃ ।
કલ્પવૃક્ષઃ કલ્પવલ્લી તિન્તિડી ચાપરાજિતા
ભૂત્વા તસ્મિન્ મહાશૈલે સ્થિતો દેવ્યા ધૃતઃ પ્રિયે ।
વરાહઃ પાણ્ડુનાથાખ્યઃ સ્થિતસ્તત્ર હરિર્યતઃ
જઘને શિરસી કૃત્વા જઘાન મધુકૈટભૌ ।
તસ્યાસન્ને બ્રહ્મકુણ્ડં બ્રહ્મણા નિર્મિતં પુરા
ઈશાનાખ્યઃ શિવો યત્ર તત્ સિદ્ધેશ્વરસંજ્ઞકમ્ ।
શિલારૂપં સિદ્ધકુણ્ડં મધ્યસ્થં વિદ્ધિ ભૈરવ
ક્રમસૂક્ષ્મવિનમ્રા સા ભસ્મશૈલાનુગામિની ।
અહામાયા જગદ્ધાત્રી મૂલભૂતા સનાતની
સિન્દૂરકુઙ્કુમારક્તા સર્વકામપ્રદાયિની ।
તસ્યાં યોનૌ પઞ્ચરૂપા નિત્યં ક્રીડતિ કામિની
તત્રાષ્ટૌ યોગિનીર્નિત્યા મૂલભૂતાઃ સનાતનીઃ ।
પૂર્વોક્તાઃ શૈલપુત્ર્યાદ્યાઃ સ્થિતા દેવ્યાઃ સમન્તતઃ
તાસાં તુ પીઠનામાનિ શૃણુ ચૈકત્ર ભૈરવ ।
ગુપ્તકામા ચ શ્રીકામા તથાન્યા વિન્ધ્યવાસિની
કોટીશ્વરી વનસ્થા તુ પાદદુર્ગા તથાપરા ।
દીર્ઘેશ્વરી ક્રમાદેવ પ્રકટા ભુવનેશ્વરી
સ્વયોગિન્યઃ પીઠનામ્ના ખ્યાતા અષ્ટૌ ચ દેવતાઃ ।
સર્વતીર્થાનિ ચૈકત્ર જલરૂપાણિ ભૈરવ
સ્થિતાનિ નામ્ના સૌભાગ્યસરસ્યલ્પાપિ પુણ્યદા ।
વિષ્ણુસ્તુ તીરે તસ્યાસ્તુ નામ્ના કમલ ઇત્યુત
કામુકાખ્યસ્તુ વટુકઃ કામાખ્યાભ્યર્ણસંસ્થિતઃ ।
લક્ષ્મીઃ સરસ્વતી દેવ્યૌ દેવ્યાઃ સઙ્ગે વ્યવસ્થિતે
લલિતાખ્યાભવલ્લક્ષ્મીર્માતઙ્ગી તુ સરસ્વતી ।
ગણાધ્યક્ષઃ પૂર્વભાગે તસ્ય શૈલસ્ય સંસ્થિતઃ
સિદ્ધઃ સ નામ્ના વિખ્યાતો દ્વારે દેવ્યાઃ પ્રિયઃ સુતઃ ।
કલ્પવૃક્ષઃ કલ્પવલ્લી તિન્તિડી ચાપરાજિતા
ભૂત્વા તસ્મિન્ મહાશૈલે સ્થિતો દેવ્યા ધૃતઃ પ્રિયે ।
વરાહઃ પાણ્ડુનાથાખ્યઃ સ્થિતસ્તત્ર હરિયતઃ
જઘને શિરસી કૃત્વા જઘાન મધુકૈટભૌ ।
તસ્યાસન્ને બ્રહ્મકુણ્ડં બ્રહ્મણા નિર્મિતં પુરા
ઈશાનાખ્યઃ શિવો યત્ર તત્ સિદ્ધેશ્વરસંજ્ઞકમ્ ।
શિલારૂપં સિદ્ધકુણ્ડં મધ્યસ્થં વિદ્ધિ ભૈરવ
તસ્યાસન્ને ગયાક્ષેત્રં ક્ષત્રં વારાણસી તથા ।
યોનિમણ્ડલસંકાશં કુણ્ડં ભૂત્વા વ્યવસ્થિતમ્
તત્રૈવામૃતકુણ્ડં તુ સુધાસઙ્ઘપ્રપૂરિતમ્ ।
મમ પ્રિયાર્થમિન્દ્રેણ સ્થાપિતં સહ નિર્જરૈઃ
વામદેવાહ્વયં શીર્ષં શ્રીકામેશ્વરસંજ્ઞકમ્ ।
કામકુણ્ડં મહાપુણ્યં તસ્યાસન્ને વ્યવસ્થિતમ્
કેદારસંજ્ઞકં ક્ષેત્રં મધ્યસ્થં સિદ્ધકામયોઃ ।
દીર્ઘં ચતુર્દશવ્યામચ્છાયાચ્છત્રાહ્વયં તુ તત્
તસ્યાસન્ને શૈલપુત્રી ગુપ્તકામાહ્વયા તુ સા ।
ગુપ્તકુણ્ડસ્ય મધ્યસ્થા કામેશગ્રાવણિ સઙ્ગતા
કામેશ્વરશિલાસક્તા કામાખ્યાસંજ્ઞિતા સદા ।
પૂર્વભાગેણ સંસક્તા યોનેસ્તુ પરમાર્ગતઃ
કામકામાખ્યયોર્મધ્યે કાલરાત્રિર્વ્યવસ્થિતા ।
પીઠે દીર્ઘેશ્વરો નામ્ના સીમાભાગે પ્રચણ્ડિકા
કામાખ્યાપ્રસ્તરપ્રાન્તે કૂષ્માણ્ડી નામ યોગિની ।
પીઠે કોટીશ્વરી નામ્ના યોનિરૂપેણ સંસ્થિતા
યચ્ચાઘોરાહ્વયં શીર્ષં તત્કામાયાસ્તુ દક્ષિણે ।
પીઠે ભૈરવનામા તુ ગદિતે પરમાર્થિભિઃ
ચામુણ્ડા ભૈરવી નામ્ના ભૈરવાસન્નસંસ્થિતા ।
નાયિકા કામદા ભક્તેશ્ચણ્ડમુણ્ડવિનાશિની
કામાભૈરવયોર્મધ્યે સ્વયં દેવી સુરાપગા ।
હિતાય સર્વજગતાં દેવ્યાસ્તુ પ્રીતયે સદા
સદ્યોજાતાહ્વયં શીર્ષં પીઠે ત્વામ્રાતકેશ્વરમ્ ।
ભૈરવાખ્યે ગહ્વરે તુ સ્થિતં દેવર્ષિસેવિતમ્
વિદ્ધિ તત્રૈવ દુર્ગાખ્યાં નાયિકાં યોનિરૂપિણીમ્ ।
સિદ્ધકામેશ્વરી નામ્ના ખ્યાતા દેવેષ નિત્યશઃ
અજીર્ણપત્રઃ સુચ્છાયો વૃક્ષસ્તત્ર સુસંસ્થિતઃ ।
આમ્રાતકઃ કલ્પવૃક્ષઃ કલ્પવલ્લીસમન્વિતઃ
પીઠે તુ સિદ્ધગઙ્ગાખ્યા સ્વયં ગઙ્ગા સમુત્થિતા ।
આમ્રાતકસ્ય નિકટે મમ પ્રીતિવિવૃદ્ધયે
પુષ્કરાખ્યં તુ તત્ક્ષેત્રં પીઠે ત્વામ્રાતકાહ્વયમ્ ।
ઐશાન્યાં તત્પુરુષાખ્યં મમ શીર્ષં વ્યવસ્થિતમ્
ભુવનેશ્વરનામ્ના તુ પીઠે ખ્યાતં ચ ભૈરવ ।
ગહ્વરં ભુવનેશસ્ય ભુવનાનન્દસંજ્ઞકમ્
તસ્યાસન્ને તુ સુરભિઃ શિલારૂપેણ સંસ્થિતા ।
કામધેનુરિતિ ખ્યાતા પીઠે કામપ્રદાયિની
યોઽસૌ શરભમૂર્તિર્મે મધ્યખણ્ડપ્રચણ્ડકઃ ।
મહાભૈરવનામાભૂત્ કોટિલિઙ્ગાહ્વયસ્તુ સઃ
મૂર્તિભિઃ પઞ્ચભિઃ પઞ્ચભાગેષુ સમવસ્થિતઃ ।
અહં પશ્ચાદતિપ્રાત્યા ભૈરવાખ્યઃ સ્થિતો ધરે
મહાગૌરી તુ યા દેવી યોગિની સિદ્ધરૂપિણી ।
સા બ્રહ્મપર્વતે ચાસ્તે શિલારૂપેણ ચોર્ધ્વતઃ
અતીવરૂપસમ્પન્ના નામ્ના સા ભુવનેશ્વરી ।
યત્ર બ્રહ્મા તુ સંસક્તો મયિ પર્વતરૂપિણિ
કલ્પવલ્લી તુ તત્રાસ્તે નામ્ના સા ત્વપરાજિતા ।
કામધેનુરદૂરસ્થા પૂર્વભાગે મહેશ્વરી
શ્રીકામાખ્યા યોનિરૂપા ચણ્ડિકા સા તુ યોગિની ।
આગ્નેયયાં વિદ્ધિ તાં સંસ્થાં સર્વકામપ્રદાં શુભામ્
યોગિની ચણ્ડઘણ્ટાખ્યા પીઠેઽભૂદ્ વિન્ધ્યવાસિની ।
યોગિની સ્કન્દમાતા તત્પીઠેઽભૂદ્ વનવાસિની
કાત્યાયની પીઠનામ્ના પાદદુર્ગેતિ ગદ્યતે ।
નૈર્-ઋત્યાં નીલશૈલસ્ય પ્રાન્તે સા સંસ્થિતા શિવા
યોઽસૌ નન્દી મમ તનુઃ સ તુ પાષાણરૂપધૃક્ ।
સંસ્થિતઃ પશ્ચિમદ્વારિ હનુમાન્ પીઠનામતઃ
ઔર્વ ઉવાચ
ઇતિ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા શમ્ભોરમિતતેજસઃ ।
ભૈરવસ્ય તુ પપ્રચ્છ વેતાલોઽપિ સમુત્સુકઃ
વેતાલભૈરવાવૂચતુઃ
શ્રુતઃ પીઠક્રમસ્તાત દેવ્યાઃ પૂજાક્રમસ્તથા ।
શ્રોતુમિચ્છામિ મૂર્તીનાં પઞ્ચાનામપિ શઙ્કર
રૂપાણિ પઞ્ચમૂર્તીનાં મન્ત્રાણિ ચ સમન્તતઃ ।
તત્ર મન્ત્રાણિ તન્ત્રાણિ વદ નૌ વૃષભધ્વજ
ઈશ્વર ઉવાચ
શૃણુ વક્ષ્યામિ વેતાલ મન્ત્રં તન્ત્રં પૃથક્ પૃથક્ ।
કામાખ્યાપઞ્ચમૂર્તીનાં રૂપં કલ્પં ચ ભૈરવ
કામસ્થં કામમધ્યસ્થં કામદેવપુટીકૃતમ્ ।
કામેન કામયેત્ કામી કામં કામે નિયોજયેત્
જ્યેષ્ઠં તુ વ્યઞ્જનં બ્રહ્મન્ પરઃ શાન્તં તદુચ્યતે ।
પ્રથમં ક્રમતઃ કુર્યાત્તત્સંસક્તં સુધામયમ્
પ્રજાપતિસ્તથા શક્રબીજં સંસ્થાદિસંયુતમ્ ।
ચન્દ્રાર્ધસહિતં બીજં કામાખ્યાયાઃ પ્રચક્ષ્યતે
ઇદં ધર્મપ્રદં કામમોક્ષાર્થાનાં પ્રદાયકમ્ ।
ઇદં રહસ્યં પરમમન્યત્ર તુ સુદુર્લભમ્
શ્રોત્રેણોદ્યમ્ય શૃણુયાદ્ ગુરુવક્ત્રાન્નરોત્તમઃ ।
સ કામાનખિલાન્ પ્રાપ્ય શિવલોકે મહીયતે
શ્રુતિસકલિતસારં દેવકણ્ઠૌઘહારં
સકલકલુષહારિ શ્રીધરાનન્દકારિ ।
સુનયસુભગગોભિભ્રાજયેદ્યદ્યશોભિ-
સ્તદિહ શિવસમસ્તં વિઘ્નહન્ત્રીઙ્ગિતાર્થમ્
નયનકરભકારિ ધ્યાનિનાં ચોપકારિ
પ્રણયિસુનયસંસ્થં દેવસત્યાહ્નિકસ્થમ્ ।
પરમપદવિશીર્ણં સર્વદૌર્ભાગ્યજીર્ણં શૃણુ શિવપદરૂપં
કામદેવ્યાઃ સ્વરૂપમ્
શ્રવણગગનમાત્રા ચાર્દિતં યસ્ય નામ
પ્રભવતિ બહુભૂત્યૈ નીતિમાર્ગૈકધામ ।
સુરગણગણનાયાં કુણ્ડલી યસ્ય શક્તિ-
સ્તદિહ પરમરૂપં ચિન્તનીયં હતાશૈઃ
રવિશશિયુતકર્ણા કુઙ્કુમાપીતવર્ણા
મણિકનકવિચિત્રા લોલકર્ણા ત્રિનેત્રા ।
અભયવરદહસ્તા સાક્ષસૂત્રપ્રશસ્તા
પ્રણતસુરનરેશા સિદ્ધકામેશ્વરી સા
અરુણકમલસંસ્થા રક્તપદ્માસનસ્થા
નવતરુણશરીરા મુક્તકેશી સુહારા ।
શવહૃદિ પૃથુતુઙ્ગસ્તન યુગ્મા મનોજ્ઞા
શિશુરવિસમવસ્ત્રા અર્વકામેશ્વરી સા
વિપુલવિભવદાત્રી સ્મેરવક્ત્રા સુકેશી
અલિતનખરદન્તા સામિચન્દ્રાવનમ્રા ।
મનસિજદૃષદિસ્થા યોનિમુદ્રાલસન્તી
અવનગમનશક્તા સંશ્રુતસ્થાનહાગા
ચિન્ત્યા ચૈવં વિદ્યુદગ્નિપ્રકાશા
ધર્માર્થાદ્યં સાધકૈર્વાઞ્છિતાર્થૈઃ ।
કલ્પ્યન્તુ ત્રીણ્યર્યતદં સમ્યગર્યં
વેતાલ ત્વં ભૈરવ શ્રીપ્રતિષ્ઠમ્
તસ્મિન્નર્ધં મણ્ડલં યદ્ધિ પશ્ચાત્
કાર્યં ચૈતચ્ચન્દનૈઃ પુષ્પયુક્તૈઃ ।
પર્યાયો યો લેખને પૂર્વમુક્તો દેવીતન્ત્રે સોઽત્ર પૂર્વ વિધેયઃ
ઇતિ શ્રીકાલિકાપુરાણે કામાખ્યાપૂજાતન્ત્રે દ્વિષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ
મૂળ પાઠ: kālikāpurāṇam · Sanskrit Wikisource contributors · Sanskrit Wikisource · CC BY-SA 4.0