કાલિકાપુરાણમ્ · અધ્યાય 58

॥શ્રી ભગવાનુવાચ॥
દેવ્યાસ્તન્ત્રં વિશેષેણ શૃણુતં સામ્પ્રતં યુવામ્।
યેન ચારાધિતા દેવી નચિરાદ્વરદા ભવેત

પૂર્વતન્ત્રાદ્વિશેષણ તથા વૈ તન્ત્રમુત્તરમ્।
વિશેષેણ ચ સામાન્યાત્ કથિતં ભવતોઃ પુરા

પુનર્દેવ્યા વિશેષેણ પૂજાયાં ભક્તિકર્મણિ।
યાનિ તન્ત્રાણિ શેષાણિ તાનિ વક્ષ્યામ્યહં પુનઃ॥ ૫૮.૩ ।
યઃ કુર્યાત્ તુ મહામાયાભક્તિમેકાગ્રમાનસઃ।
અઙ્ગિના વાઙ્ગિમન્ત્રેણ તેન કાર્યમિદં શુભમ્

ફલં પુષ્પં ચ તામ્બૂલમન્નપાનાદિકં ચ યત્।
અદત્ત્વા તુ મહાદેવ્યૈ ન ભોક્તવ્ય કદાચન

પથિ વા પર્વતાગ્રે વા સભાયામપિ સાધકઃ।
યથા તથા નિવેદ્યૈવ સ્વમર્થમુપકલ્પયેત્

દૃષ્ટ્વૈવ મદિરાભાણ્ડં રક્તવર્ણાસ્તથા સ્ત્રિયઃ ।
સિંહં શવં રક્તપદ્મં વ્યાઘ્રવારાણસઙ્ગમમ્

ગુરું રાજાનમથવા મહામાયાં તતો નમેત્।
પતિવ્રતાયાં ભાર્યાયાં સદૈવ ઋતુસઙ્ગમઃ

ક્રિયતે ચણ્ડિકાં ધ્યાત્વા તદા કાર્યો વિભૂતયે।
શાન્તિકં પૌષ્ટિકં વાપિ તથેષ્ટાપૂર્ત્તકર્મણી

યદા કુર્યાત્ તદા નત્વા દેવીયાત્રાં સમાચરેત્।
તૌર્ય્યત્રિકં યદા પશ્યેત્ કેવલં ગીતમેવ વા

તચ્ચ દેવ્યૈ નિવેદ્યૈવ કર્તવ્યં સ્વોપયોજનમ્।
યદેવ ભૂષણં વાસો મલયોદ્ભવમેવ વા

સ્વકાયે પરિયુઞ્જીત તત્ર મન્ત્રં ધિયા ન્યસેત।
વ્યાયામે ચ વિધાને ચ સભાયાં વા જલે સ્થલે

યત્ર યત્ર સ્વયં ગચ્છેત્ તત્ર દેવીં સદા સ્મરેત્।
યદ્ યત્ કર્મ તુ પૂજાઙ્ગં તત્તન્મન્ત્રેણ ચાચરેત્

મન્ત્રહીનં પૂજનાઙ્ગં કર્મ યત્ તત્તુ નિષ્ફલમ્।
યસ્મિન્ કર્મણિ યોદ્દિષ્ટો મન્ત્રર્પૂજાસુ ભૈરવ

નૈવેદ્યાલોકમન્ત્રેણ તત્ તત્ કર્મ સમાચરેત્।
દેવ્યાસ્તુ મણ્ડલન્યાસમિષ્ટમન્ત્રેણ ચાચરેત્

પૂજાન્તે મણ્ડલં લિપ્ત્વા તિલકં તેન કારયેત્ ।
સર્વવશ્યેન મન્ત્રેણ ધર્મકામાર્થદાયિના

બલિદાને બલિં છિત્વા ખડ્ગસ્થૈ રુધિરૈઃ સ્વકૈઃ।
સર્વવશ્યેન મન્ત્રેણ લલાટે તિલકં ન્યસેત્

જગદ્‌વશે ભવેત્ તસ્ય ચતુર્થઃ કસ્ય વહ્નિના ।
ષષ્ઠસ્વરેણ સંયુક્તઃ કલાબિન્દુસમન્વિતઃ

અથોપાન્તસ્થકારાન્તઃ સપરોઽપિ તથા પુનઃ।
દ્વિર્મોહીતિ હકારાસ્ય તુર્યો દ્વિસ્વરસંયુતઃ

તૃતીયવર્ગપ્રાન્તેન તૃતીયસ્વરસંજ્ઞિના।
પૂરિતાન્તો દ્વિધા વર્ણસ્તથા વાદિચતુર્થકઃ

સ્વરો દ્વિતીયશ્ચ તથા ક્ષોભશબ્દઃ પુરઃ સરઃ।
પુરેતિ સહિતઃ સોઽપિ મિત્રં શત્રુશ્ચ રાક્ષસઃ

દક્ષપ્રજા તથા રાજા સર્વશાસ્ત્ર ઇતિ શ્રુતઃ।
વિનાપિ પૂજનં કુર્યાદ્ યો રહિસ્તિલકં નરઃ

મન્ત્રેણાનેન સતતં સર્વં તસ્ય વશે ભવેત્।
રાજા વા રાજુપત્રો વા સ્ત્રિયો વા યક્ષરાક્ષસાઃ

સર્વે તસ્ય વશં યાન્તિ ભૂતગ્રામાશ્ચતુર્વિધાઃ।
પ્રવાસે પથિ વા દુર્ગે સ્થાનાપાપ્તૌ જલેઽપિ વા

કારાગારે નિબદ્ધો વા પ્રાયોવેશગતોઽપિ વા।
કુર્યાત્ તત્ર મહામાયાપૂજાં વૈ માનસીં બુધઃ

મનોભયે સમુત્પન્ને સિંહવ્યાઘ્રસમાકુલે।
પરચક્રાગમે વાપિ કુર્યાન્માનસપૂજનમ્

મનસા હૃદયસ્યાન્તર્ધ્યાત્વા યોગાખ્યપીઠકમ્।
તત્રૈવ પૃથિવીમધ્યે પૂજાં તત્ર સમાચરેત્

મૈત્રં પ્રસાધનં સ્નાનં દન્તધાવનકર્મ વૈ।
અન્યચ્ચ સર્વં મનસા કૃત્વા કુર્યાચ્ચ પૂજનમ્

પશ્ચાત્ પુષ્પાદિભિઃ પૂજા બહિર્દેશે વિધીયતે।
તથા હૃદ્યપિ કર્તવ્યા સર્વાશ્ચ પ્રતિપત્તયઃ

અષ્ટમ્યાં સતતં દેવીયાજકઃ સ્યાત્ સદા વ્રતી।
નવમ્યાં તુ તથા પૂજા કર્તવ્યા નિજશોણિતૈઃ

લિઙ્ગસ્થાં પૂજયેદ્ દેવીં પુસ્તકસ્થાં તથૈવ ચ।
સ્થણ્ડિલસ્થાં મહામાયાં પાદુકાપ્રતિમાસુ ચ

ચિત્રે ચ ત્રિશિખે ખડ્ગં જલસ્થાં વાપિ પૂજયેત્।
પઞ્ચાશદઙ્ગુલં ખડ્ગં ત્રિશિખં ચ ત્રિશૂલકમ્

શિલાયાં પર્વતસ્યાગ્રે તથા પર્વતગહ્વરે।
દેવીં સમ્પૂજયેન્નિત્યં ભક્તિશ્રદ્ધાસમન્વિતઃ

વારાણસ્યાં સદા પૂજા સમ્પૂર્ણફલદાયિની।
તતસ્તદ્‌દ્વિગુણા પ્રોક્તા પુરુષોત્તમસન્નિધૌ

તતોઽપિ દ્વિગુણા પ્રોક્તા દ્વારાવત્યાં વિશેષતઃ।
સર્વક્ષેત્રેષુ તીર્થેષુ પૂજા દ્વારાવતીસમા

વિન્ધ્યે શતગુણા પ્રોક્તા ગઙ્ગાયામપિ તત્સમા।
આર્યાવર્તે મધ્યદેશે બ્રહ્માવર્તે તથૈવ ચ

વિન્ધ્યવત્ ફલદા પૂજા પ્રયાગે પુષ્કરે તથા।
તતશ્ચતુર્ગુણા પ્રોક્તા કરતોયા નદીજલે

તસ્માચ્ચતુર્ગુણફલા નન્દિકુણ્ડે ચ ભૈરવ।
તતશ્ચતુર્ગુણા પ્રોક્તા જલ્પિષે શ્વરસન્નિધૌ

તત્ર સિદ્ધેશ્વરીયોનૌ તતોઽપિ દ્વિગુણા સ્મૃતા।
તતશ્ચતુર્ગુણા પ્રોક્તા લૌહિત્યનદપાથસિ

તત્સમા કામરૂપે તુ સર્વત્રૈવ જલે સ્થલે।
સર્વશ્રેષ્ઠો યતા વિષ્ણુર્લક્ષ્મીઃ સર્વોત્તમા યથા

દેવીપૂજા તથા શસ્તા કામરૂપે સુરાલયે।
દેવીક્ષેત્રં કામરૂપં વિદ્યતેઽન્યત્ર તતત્સમમ્

અન્યત્ર વિરલા દેવી કામરૂપે ગૃહે ગૃહે।
તતઃ શતગુણા પ્રોક્તા નીલકૂટસ્ય મસ્તકે

તતોઽપિ દ્વિગુણા પ્રોક્તા હેરુકે શિવલિઙ્ગકે।
તતોઽપિ દ્વિગુણા પ્રોક્તા શૈલપુત્ર્યાદિયોનિષુ

તતઃ શતગુણા પ્રોક્તા કામાખ્યાયોનિમણ્ડલે।
કામાખ્યાયાં મહામાયાપૂજાં યઃ કૃતવાન્ સકૃત્

સ ચેહ લભતે કામાન્ પરત્ર શિવરૂપતામ્।
ન તસ્ય સદૃશોઽન્યોઽસ્તિ કૃત્યં તસ્ય ન વિદ્યતે

વાઞ્છિતાર્થમવાપ્યેહ ચિરાયુરભિજાયતે।
વાયોરિવ ગતિસ્તસ્ય ભવેદન્યૈરબાધિતા

સઙ્ગ્રામે શાસ્ત્રવાદે વા દુર્જયઃ સ ચ જાયતે।
વૈષ્ણવીતન્ત્રમન્ત્રેણ કામાખ્યાયોનિમણ્ડલે।
સકૃત્ તુ પૂજનં કૃત્વા ફલં શતગુણં લભેત્

મૂલમૂર્તિર્મહામાયા યોગનિન્દ્રા જગન્મયી।
તસ્યાસ્તુ વૈષ્ણવીતન્ત્રં મન્ત્રં પ્રતિપાદિતમ્

અન્યા યા મૂર્તયઃ પ્રોક્તાઃ શૈલપુત્ર્યાદયોઽપરાઃ।
તસ્યા એવ વિભાગાસ્તાસ્તચ્છરીરવિનિર્ગતાઃ

નિઃસરન્તિ યથા નિત્યં સૂર્યબિમ્બાન્મરીચયઃ।
દેવ્યાસ્તથોગ્રચણ્ડાદ્યા મહામાયાશરોરતઃ

તાસામેવાઙ્ગરૂપાણિ વક્તવ્યાનિ મયા તવ ।
એકૈવ તુ મહામાયા કાર્યાર્થં ભિન્નતાં ગતા

કામાખ્યા તુ મહામાયા મૂલમૂર્તિઃ પ્રગીયતે।
પીઠૈર્ભિન્નાહ્વયા સા તુ મહામાયા પ્રગોયતે

એક એવ યથા વિષ્ણુર્નિત્યત્વાદ્ હિ સનાતનઃ।
જનાનામર્દનાત્ સોઽપિ જનાર્દન ઇતિ શ્રુતઃ

તથૈવ સા મહામાયા કામાર્થં સઙ્ગતા ગિરૌ।
કામાખ્યેતિ સદા દેવૈર્ગદ્યતે સતતં નરૈઃ

યથા હિ પુરુષઃ કોઽપિ ચ્છત્રો ચ્છત્રગ્રહાદ્ ભવેત્।
સ્નાપકઃ સ્નાનકાલે વૈ કામાખ્યાપિ તથાહ્વયા

મહામાયાશરીરં તુ કામાર્થં સમુપસ્થિતમ્।
લોહિતૈઃ કુઙ્કુમૈઃ પીતં કામાર્થમુપયોજિતૈઃ

ખડ્ગં ત્યક્ત્વા કામકાલે સા ગૃહ્ણાનિ સ્રજં સ્વયમ્।
યદા તુ ત્યક્તકામા સા તદા સ્યાદસિધારિણી

કામકાલે શિવપ્રેતે ન્યસ્તલોહિતપઙ્કજે।
રમતે ત્યક્તાકામા તુ સિતપ્રેતોપરિ સ્થિતા

તથૈવેતસ્તતો ગત્યા સિંહસ્થા કામદા ભવેત્।
કદાચિત્ સા સિતપ્રેતે કદાચિદ્રક્તપઙ્કજે

કદાચિત્ કેશરીપૃષ્ઠે રમતે કામરૂપિણી।
યદા લોહિતપદ્મસ્થા તથાગ્રે કેશરી ચરઃ

યદા પ્રેતગતા દેવી તદાગ્રેઽન્યં નિરીક્ષતે।
મહામાયાસ્વરૂપેણ યદા સા વરદા ભવેત્

પૂજાકાલે તદા પ્રેતપદ્મસિંહોપરિ સ્થિતા।
રક્તપદ્મે યદા ધ્યાયેત્ તદાગ્રે ચિન્તયેદ્ધરિમ્

યદા ધ્યાયેદ્ધરૌ ચાન્યદ્વયમગ્રે વિચિન્તયેત્।
ત્રિષુ ધ્યાતેષુ યુગપત્ પ્રેતપદ્મહરૈ ક્રમાત્

સ્થિતેષુ કામદા દેવી તેષુ ધ્યાયેન કામદામ્।
એકૈકસ્મિન્નપિ તથા યથાવચ્છિન્તયેચ્છિવામ્

એકા સમસ્તા જગતાં પ્રકૃતિઃ સા યતસ્તતઃ।
વિષ્ણુબ્રહ્મશિવૈર્દેવૈર્ધ્રિયતે સા જગન્મયી

સિતપ્રેતો મહાદેવો બ્રહ્મલોહિતપઙ્કજમ્।
હરિર્હરિસ્તુ વિજ્ઞેયો વાહનાનિ મહૌજસઃ

સ્વમૂર્ત્યા વાહનત્વં તુ તેષાં યસ્માન્ન યુજ્યતે।
તસ્માન્મૂર્ત્યન્તરં કૃત્વા વાહનત્વં ગતાસ્ત્રયઃ

યસ્મિન્ યસ્મિન્ મહામાયા પ્રીણાતિ સતતં શિવા।
તેન તેનૈવ રૂપેમ આસનાન્યભવંસ્ત્રયઃ

સિંહોપરિ સ્થિતં પદ્‌મં રક્તં તસ્યોર્ધ્વગઃ શિવઃ।
તસ્યોપરિ મહામાયા વરદાઽભયદાયિની

એવં રૂપેણ યો ધ્યાત્વા પૂજયેત્ સતતં શિવામ્।
બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાસ્તેન પૂજિતાઃ સ્યુરસંશયમ્

એવં સદા મહામાયા કામાખ્યા ચૈકરૂપિણી।
ધ્યાનતો રૂપતો ભિન્ના તસ્માત્તાં તત્ર પૂજયેત્

એવં વિશેષતન્ત્રાણિ દુર્ગાયાઃ કથિતાનિ વામ્।
અઙ્ગમન્ત્રાણિ તસ્યાસ્તુ શ્રૂયતાં નરસત્તમૌ

ઇતિ શ્રીકાલિકાપુરાણે અષ્ટપઞ્ચાશોઽધ્યાયઃ॥