જ્ઞાનામૃતસારસંહિતા · અધ્યાય 1.15

ઇતિ શ્રી-નારદ-પઞ્ચ-રાત્રે જ્ઞાણામૃત-સારે પ્રથમૈક-રાત્રે
કુલટોત્ત્પતિર્ નામ ચતુર્દશો ઽધ્યાયઃ
પ્રથમૈક-રાત્રે પઞ્ચદશો ઽધ્યાયઃ
ગતે નિયમિતે કાલે ગન્ધર્વશ્ ચોપવર્હણઃ ।
સ્વ-યોગેન જહૌ દેહં ભારતે પ્રાક્તનાદ્ અહો

સ જજ્ઞે શુદ્ર-યોનૌ ચ પિતુઃ શાપેન ચ દૈવતઃ ।
વિષ્ણુ-પ્રસાદં ભુક્ત્વા ચ બભૂવ બ્રહ્મણઃ સુતઃ

વિમુક્તસ્ તાત-શાપેન સમ્પ્રાપ્ય જ્ઞાનમ્ ઉત્તમમ્ ।
પ્રતિ-જન્મ-સ્મૃતિસ્ તસ્ય કૃષ્ણ-મન્ત્ર-પ્રસાદતઃ

પિતુઃ સકાશાદ્ આગત્ય સમ્પ્રાપ ચન્દ્ર-શેખરાત્ ।
શ્રી-કૃષ્ણ-મન્ત્રમ્ અતુલં સ્વર્ગ-મન્દાકિની-તટે

સ્વર્ગ-મન્દાકિની-તીરાદ્ ગુરુણા શઙ્કરેણ ચ ।
સહિતઃ પ્રયયૌ તૂર્ણં પાર્વતી-સન્નિધાનતઃ

ઉવાસ તત્ર શમ્ભુશ્ ચ નારદશ્ ચ મહા-મુનિઃ ।
પાર્વતી ભદ્ર-કાલી સ્કન્દો ગણ-પતિઃ સ્વયમ્

મહા-કાલશ્ ચ નન્દી ચ વીર-ભદ્રઃ પ્રતાપવાન્ ।
સિદ્ધા મહર્ષયશ્ ચ મુનયઃ સન્કાદયઃ

યોગીન્દ્રા જ્ઞાનિનઃ સર્વે સમૂચુઃ શમ્ભુ-સંસદિ ।
યત્ સ્તોત્રં કવચં ધ્યાનં સુભદ્રાય ચ કાનને

નારાયણર્ષિ-ભગવાન્ બ્રાહ્મણાય દદૌ પુરા ।
પૂજા-વિધાનં યદ્ યચ્ ચ પુરશ્-ચરણ-પૂર્વકમ્

તદ્ એવ ભગવાન્ શમ્ભુઃ પ્રદદૌ નારદાય ચ ।
ઉવાચ શમ્ભું દેવર્ષિર્ યોગિનાં ચ ગુરોર્ ગુરુમ્ ।
પાર્વતી-સન્નિધૌ તત્ર નારદશ્ ચ મહા-મુનિઃ

ભગવન્ સર્વ-ધર્મ-જ્ઞ સર્વ-જ્ઞ સર્વ-કારણ ।
સદ્ યત્ પૃષ્ટં મયા પૂર્વં તન્ માં વ્યાખ્યાતુમ્ અર્હસિ

યદ્ યત્ પૃષ્ટં ત્વયા બ્રહ્મન્ પ્રત્યેકં ચ ક્રમેણ ચ ।
પુનઃ પ્રશ્નં કુરુ મુને શૃણ્વન્તુ મત્-સભાસદઃ

આધ્યાત્મિકં ચ યજ્ જ્ઞાનં વેદાનાં સારમ્ ઉત્તમમ્ ।
જ્ઞાનં જ્ઞાનિષુ સારં યત્ કૃષ્ણ-ભક્તિ-પ્રદં શુભં

નિર્વાણ-મુક્તિદં જ્ઞાનં કર્મ-મૂલ-નિકૃન્તનમ્ ।
તત્-સિદ્ધિ-યોગાન્ મુક્તિશ્ ચ યોગિનામ્ અપિ વાઞ્ચ્છિતમ્

સંસાર-વિષયં જ્ઞાનં શશ્વત્ સમ્મોહ-વેષ્ટિતમ્ ।
આશ્રમાણાં સમાચારં તેષાં ધર્મ-પરિષ્કૃતમ્

ચતુર્ણાં વર્ણનાં વિધાનાં મહેશ્વર ।
ભિક્ષૂણાં વૈષ્ણવાનાં ચ યતીનાં બ્રહ્મ-ચારિણામ્

વાન-પ્રસ્થાશ્રમાણાં ચ પણ્ડિતાનાં તથૈવ ચ ।
પતિ-વ્રતાનાં યદ્ યચ્ ચ શ્રી-કૃષ્ણ-પૂજનં ચ યત્

યત્ સ્તોત્રં કવચં મન્ત્રં પુરશ્-ચરણમ્ ઈપ્સિતમ્ ।
સાર્વાહ્નિકમ્ અભીષ્ટં ચ વિપાકં કર્મ-જીવિનામ્

સંસાર-વાસના-બદ્ધં લક્ષણં પ્રકૃતીશયોઃ ।
તયોઃ પરં વા યદ્ બ્રહ્મ તસ્યાવતાર-વર્ણનમ્

કસ્ તત્ કલાવતીર્ણશ્ ચ કસ્ તદ્-અંશશ્ તથૈવ ચ ।
પરિપૂર્ણતમઃ કશ્ ચ કઃ પૂર્ણઃ કઃ કલાંશકઃ

કસ્ય વારાધને શમ્ભો કિં ફલં કિં યશસ્ તથા ।
અઙ્ગાઙ્ગિનોર્ ભેદ-ફલં વિસ્તીર્ણં નિરપેક્ષકમ્

નારાયણર્ષિ-કવચં સુભદ્ર-બ્રાહ્મણાય ચ ।
યદ્ દત્તં કિં તદ્ દેવેશ તદ્-આરાધ્યશ્ ચ કઃ સુરઃ

અતિ-સંગોપનીયં ચ કવચં પરમાદ્ભુતમ્ ।
સુદુર્લભં ચ વિશ્વેષુ નોક્તં માં બ્રહ્મણા પુરા

સનત્-કુમારો જાનાતિ નોક્તં તેન પુરા ચ મામ્ ।
મયા જ્ઞાનમ્ અનાપૃષ્ટં યદ્ યજ્ જાનાસિ મઙ્ગલમ્

વેદ-સારમ્ અનુપમં કર્મ-મૂલ-નિકૃન્તનમ્ ।
તન્ મે કથય ભદ્રેશ મામ્ એવાનુગ્રહં કુરુ

અપૂર્વં રાધિકાખ્યાનં વેદેષુ ચ સુદુર્લભમ્ ।
પુરાણેષ્વ્ ઇતિહાસે ચ વેદાઙ્ગેષુ સુદુર્લભમ્

ગુરોશ્ ચ જ્ઞાનોદિગરણાત્ જ્ઞાનં સ્યાન્ મન્ત્ર-તન્ત્રયોઃ ।
તત્ તન્તં સ ચ મન્ત્રઃ સ્યાત્ કૃષ્ણ-ભક્તિર્ યતો ભવેત્

જ્ઞાનં સ્યાદ્ વિદુષાં કિંચિદ્ વેદ-વ્યાખ્યાનતઃ પ્રભો ।
વેદ-કારણ-પૂજ્યશ્ ત્વં જ્ઞાનાધિષ્ઠાતૃ-દેવતા

તસ્માદ્ ભવાન્ પરં જ્ઞાનં વદ વેદ-વિદાં વર ।
માં ભક્તમ્ અનુરક્તં ચ શરણાગતમ્ ઈશ્વર

નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા યોગિનાં ચ ગુરોર્ ગુરુઃ ।
ભગવત્યા સહાલોચ્ય જ્ઞાનં વક્તું સમુદ્યતઃ

ઇત્ય્ એવં કથિતં સર્વં પૂર્વાખ્યાનં મનોહરમ્ ।
હરિ-ભક્તિ-પ્રદં સર્વં કર્મ-મૂલ-નિકૃન્તનમ્