જ્ઞાનાલોકાલંકારસૂત્ર · અધ્યાય 1

ઇ
§1 મ્સ્. 1બ્1-2અ1, પ્. 301બ્6-302બ્1, દ્. 276અ1-276બ્1, ત્. 357 239અ5-239અ26, ત્. 358 250અ14-250બ્4, ત્. 359(દ્) 253ચ્20-254અ14.
નમો બુદ્ધાય ॥ એવં મયા શ્રુતમ્ એકસ્મિન્ સમયે ભગવાન્ રાજગૃહે વિહરતિ સ્મ । ગૃધ્રકૂટે પર્વતે ઽનન્તરત્નશિખરે ધર્મધાતુગર્ભે પ્રાસાદે મહતા ભિક્ષુસંઘેન સાર્ધં પઞ્ચવિંશતિભિર્ ભિક્ષુસહસ્રૈઃ । સર્વૈર્ અર્હદ્ભિઃ ક્ષીણાસ્રવૈર્ નિઃક્લેશૈર્ વશીભૂતૈઃ સુવિમુક્તચિત્તૈઃ સુવિમુક્તપ્રજ્ઞૈર્ આજાનેયૈર્ મહાનાગૈઃ કૃતકૃત્યૈઃ કૃતકરણીયૈર્ અપહૃતભારૈર્ અનુપ્રાપ્તસ્વકાર્થૈઃ પરિક્ષીણભવસંયોજનૈઃ સમ્યગાજ્ઞાસુવિમુક્તચિત્તૈઃ સર્વચેતોવશિપરમપારમિપ્રાપ્તૈઃ । આજ્ઞાતકૌણ્ડિન્યપ્રમુખૈશ્ ચાષ્ટષષ્ટિભિર્ મહાશ્રાવકૈઃ, દ્વાસપ્તતિભિર્ બોધિસત્ત્વકોટીનિયુતશતસહસ્રૈઃ । તદ્યથા મઞ્જુશ્રિયા કુમારભૂતેન, ધનશ્રિયા ચ બુદ્ધિશ્રિયા ચ ભૈષજ્યરાજેન ચ ભૈષજ્યસમુદ્ગતેન ચ બોધિસત્ત્વેન મહાસત્ત્વેન । સર્વૈર્ અવૈવર્તિકધર્મચક્રપ્રવર્તકૈઃ, સર્વૈ રત્નકૂટવૈપુલ્યસૂત્રપરિપૃચ્છાકુશલૈઃ, ધર્મમેઘભૂમિપ્રતિલબ્ધૈઃ, સુમેરુભૂતૈઃ પ્રજ્ઞયા, સર્વૈઃ શૂન્યતાનિમિત્તાપ્રણિહિતાનુત્પાદાજાતાભાવધર્મપરિભાવિતૈઃ, મહાગંભીરધર્મનિર્ભાસૈઃ, ( જાઅ 20 ) તથાગતેર્યાપથૈઃ, અન્યોન્યલોકધાતુષુ તથાગતકોટીનિયુતશતસહસ્રસંપ્રેષિતૈઃ, સર્વૈર્ અભિજ્ઞાપરિકર્મનિર્જાતૈઃ સર્વધર્મસ્વભાવપ્રકૃતિપ્રતિષ્ઠિતૈઃ ॥
§2 મ્સ્. 2અ1-7, પ્. 302બ્1-302બ્8, દ્. 276બ્1-276બ્7, ત્. 357 239બ્1-239બ્15, ત્. 358 250બ્4-250બ્13, ત્. 359(દ્) 254અ15-254અ26.
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ભગવત એતદ્ અભૂત્ । યન્ ન્વ્ અહં બોધિસત્ત્વાનાં મહાસત્ત્વાનાં મહાજવબલવેગસ્થામસંજનનાર્થં ધાર્મીં કથાં કથયેયમ્, યદ્ ગઙ્ગાનદીવાલિકાસમેભ્યો લોકધાતુભ્યો મહૌજસ્કમહૌજસ્કાન્ બોધિસત્ત્વાન્ મહાસત્ત્વાન્ સંનિપાતેયમ્ । યન્ ન્વ્ અહં મહાધર્મનિર્દેશસ્ય પરિદીપનાયૈ નિમિત્તમ્ આદર્શયેયમ્, મહાન્તમ્ અવભાસં કુર્યામ્ । યન્ મે બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા આગત્ય મહાધર્મનિર્દેશં પરિપૃચ્છેયુર્ ઇતિ ।
અથ ખલુ ભગવાંસ્ તસ્યાં વેલાયાં દશસુ દિક્ષ્વ્ અસંખ્યેયાચિન્ત્યત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રલોકધાતુપરમાણુરજઃસમં લોકધાતું મહારશ્મિમેઘૈર્ અવભાસયતિ સ્મ ।
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન દશભ્યો દિગ્ભ્ય એકૈકસ્માદ્ દિગ્ભાગાદ્ દશબુદ્ધક્ષેત્રાનભિલાપ્યકોટીનિયુતશતસહસ્રપરમાણુરજઃસમા બોધિસત્ત્વા મહાસત્ત્વા આગચ્છન્તિ સ્મ । ( જાઅ 21 ) તેષામ્ એકૈકો બોધિસત્ત્વો મહાસત્ત્વો ઽચિન્ત્યાભિર્ બોધિસત્ત્વવિકુર્વણાભિર્ આગત્ય ભગવતો ઽનુરૂપામ્ અચિન્ત્યાં પૂજાં કૃત્વા સ્વકસ્વકપ્રણિધાનબલનિર્જાતેષુ પદ્માસનેષુ ભગવતઃ પુરતો ન્યષીદન્ । ભગવન્તમ્ અનિમિષં નિરીક્ષમાણા સ્થિતા અભૂવન્ ॥
§3 મ્સ્. 2અ7-3અ5, પ્. 302બ્8-303બ્8, દ્. 276બ્7-277બ્6, ત્. 357 239બ્16-240અ1, ત્. 358 250બ્14-250ચ્9, ત્. 359(દ્) 254અ26-254બ્28.
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન ધર્મધાતુગર્ભે પ્રાસાદમધ્યે મહારત્નપદ્મગર્ભસિંહાસનં પ્રાદુરભૂત્ । અસંખ્યેયયોજનકોટીવિસ્તારમ્, અનુપૂર્વસમુચ્છ્રિતમ્, સર્વપ્રભાસમણિરત્નમયમ્, વિદ્યુત્પ્રદીપમ્, મણિરત્નવેદિકાપરિવૃતમ્, અચિન્ત્યપ્રભાસમણિરત્નદણ્ડમ્, અનુપમમણિરત્નપરિવારમ્, અનુપમાતિક્રાન્તપ્રભાવમણિરત્નદામકૃતશોભમ્, વશિરાજમણિરત્નજાલસંછન્નમ્, નાનામણિરત્નપ્રત્યુપ્તમ્, સમુચ્છ્રિતચ્છત્રધ્વજપતાકમ્ । તસ્ય ચ મહામણિરત્નપદ્મગર્ભસિંહાસનસ્યોપરિ સમન્તાદ્ દશાસંખ્યેયાનિ રશ્મિકોટીનિયુતશતસહસ્રાણિ નિશ્ચરન્તિ સ્મ । તે ચ રશ્મયો દશસુ દિક્ષ્વ્ અન્યોન્યાન્ લોકધાતૂન્ મહતાવભાસેન સ્ફરન્તિ સ્મ ।
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન દશદિશ્ય્ એકૈકસ્માદ્ દિગ્ભાગાદ્ દશબુદ્ધક્ષેત્રાનભિલાપ્યકોટીનિયુતશતસહસ્રપરમાણુરજઃસમા દેવનાગયક્ષગન્ધર્વાસુરગરુડકિન્નરમહોરગશક્રબ્રહ્મલોકપાલા આગચ્છન્તિ સ્મ । તત્ર કેચિદ્ રત્નકૂટાગારનિષણ્ણાસંખ્યેયાચિન્ત્યાપ્સરઃકોટીનિયુતશતસહસ્રસંગીતિસંપ્રવાદિતૈર્ ( જાઅ 22 ) આગચ્છન્તિ સ્મ । કેચિત્ પુષ્પમયૈઃ, કેચિદ્ ઉરગસારચન્દનમયૈઃ, કેચિદ્ મુક્તામયૈઃ, કેચિદ્ વજ્રમયૈઃ, કેચિદ્ વજ્રપ્રભાસમણિરત્નમયૈઃ, કેચિજ્ જામ્બૂનદસુવર્ણમયૈઃ, કેચિત્ સર્વપ્રભાસસમુચ્ચયમણિરત્નરાજમયૈઃ, કેચિદ્ વશિરાજમણિરત્નમયૈઃ, કેચિચ્ ચિન્તામણિરત્નમયૈઃ, કેચિચ્ છક્રાભિલગ્નમણિરત્નમયૈઃ, કેચિત્ સાગરપ્રતિષ્ઠાનવિશુદ્ધરત્નવ્યૂહસમન્તરશ્મિપ્રભામણિમહારત્નમયકૂટાગારનિષણ્ણાસંખ્યેયાચિન્ત્યાપ્સરઃકોટીનિયુતશતસહસ્રસંગીતિસંપ્રવાદિતૈર્ આગચ્છન્તિ સ્મ । આગત્ય ચ ભગવતો ઽચિન્ત્યાતુલ્યામાપ્યાં પરિમાણાભિક્રાન્તાં પૂજાં કૃત્વા, એકાન્તે સ્વપ્રણિધાનનિર્જાતેષ્વ્ આસનેષુ નિષીદન્તિ સ્મ । નિષીદ્ય ભગવન્તમ્ અનિમિષં નિરીક્ષન્તઃ સ્થિતા અભૂવન્ ।
તેન ખલુ પુનઃ સમયેનાયં ત્રિસાહસ્રમહાસાહસ્રો લોકધાતુર્ જામ્બૂનદસુવર્ણમયઃ સંસ્થિતો ઽભૂત્ । નાનામહામણિરત્નવૃક્ષૈર્ દિવ્યૈઃ પુષ્પવૃક્ષૈર્ વસ્ત્રવૃક્ષૈર્ ઉરગસારચન્દનગન્ધવૃક્ષૈર્ અલંકૃતઃ, ચન્દ્રસૂર્યવિદ્યુત્પ્રદીપમણિરત્નજાલસંચ્છન્નઃ, ઉચ્છ્રિતચ્છત્રધ્વજપતાકઃ । સર્વવૃક્ષાશ્ ચાસંખ્યેયાપ્સરઃકોટીનિયુતશતસહસ્રાર્ધકાયિકા મુક્તાહારપરિગૃહીતા મહામણિરત્નદામપરિગૃહીતાઃ સ્થિતા અભૂવન્ ॥
ઇઇ
§4 મ્સ્. 3અ5-3બ્3, પ્. 303બ્8-304અ5, દ્. 277બ્6-278અ3, ત્. 357 240અ2-240અ13, ત્. 358 250ચ્9-250ચ્22, ત્. 359(દ્) 254બ્29-254ચ્11.
તેન ખલુ પુનઃ સમયેન તતો મહામણિરત્નપદ્મગર્ભાત્ સિંહાસનાદ્ ઇમા ગાથા નિશ્ચરન્તિ સ્મ ।
આગચ્છ નિષીદ નરેન્દ્રરાજા અહં હિ તે પુણ્યબલેન ઉદ્ગતઃ ।
સંપૂર્ણસંકલ્પ અહં ત્વમ્ અદ્ય સંધારયિષ્યે દ્વિપદોત્તમં જિનમ્

મમાત્મભાવો રતનામયો હ્ય્ અયં રત્નૈકપદ્મં મમ મધ્યસંસ્થિતમ્ ।
મનોરમં તુભ્ય કૃતેન નાયકાઃ સંકલ્પ પૂરેહિ મમાદ્ય તાયિનઃ

નિષદ્ય રત્નામયિ પદ્મિ અસ્મિં શોભેહિ માં સર્વમ્ ઇમં ચ લોકમ્ ।
દેશેહિ ધર્મં બહુપ્રાણિકોટિનાં યં શ્રુત સિંહાસન ઈદૃશં લભેત્

રશ્મી સહસ્રા તવ ગાત્રસંભવાઃ પ્રભાસયન્તો બહુલોકધાતુમ્ ।
પ્રામોદ્યજાતસ્ય હિ લક્ષણં ઇમં સમાક્રમા મહ્ય કૃતેન નાયકાઃ

ક્ષિપ્રં નિષીદસ્વ કુરુષ્વ ઽનુગ્રહં પૂર્વં મયા ધારિત અષ્ટકોટિયઃ ।
અસ્મિન્ પ્રદેશે મુનિનાં સ્વયંભુવાં ભગવન્ પીહાદ્ય કરોત્વ્ અનુગ્રહમ્