જયાખ્યસંહિતા · અધ્યાય 29

પટલઃ - 29
અથ વક્રમન્ત્રસાધનં નામૈકોનત્રિંશઃ પટલઃ ॥ 29-1
શ્રીભગવાન્ ---
એતદ્વિધાનમઙ્ગાનાં કીર્તિતં તુ યથેપ્સિતમ્।
શૃણુ વક્રત્રયસ્પાથ કલ્પં વક્ષ્યામિ યાદૃશમ્

[નૃસિંહવક્ત્રમન્ત્રસાધનમ્] 29-2
યત્તન્નૃસિંહવદનં કલ્પાન્તાર્કાયુતપ્રભમ્।
તસ્યાઙ્ગષટ્‌કસંયુક્તં શૃણુ મૂર્તિચતુષ્ટયમ્

યુક્તં શક્તિચતુષ્કેણ કલ્પાન્તાગ્નિસમદ્યુતિ।
[નૃસિંહસ્યાઙ્ગમન્ત્રાઃ]
આદાય શાશ્વતં ષોઢા સામપાઠકસંસ્થિતમ્

ચતુર્ગતિધરેશાભ્યામન્તસ્સ્થેનાથ યોજયેત્।
ઉત્તરાધરતઃ પશ્ચાદાઙ્ગિકૈશ્ચાઙ્કયેત્સ્વરૈઃ

કૌસ્તુભોત્તમમદ્યેન વ્યોમેશેનાથ ભૂષયેત્।
અઙ્ગાન્યેતાનિ વિપ્રેન્દ્ર નૃસિહ્મસ્ય મહાત્મનઃ

[નૃસિંહસ્ય મૂર્તિમન્ત્રાઃ]
કૂટાન્તશ્ચૈવ ધા માત્મા(?)શાશ્વતાવસ્થિતસ્તતઃ।
વેદાત્મા પરમાત્મા ચ ચતુર્ણામધ યોજયેત્

અથ લોકેશ્વરાર્ણં તુ સૂક્ષ્માન્તસ્થં યદક્ષરમ્।
લોકશ્વરોજ્ઝિતં તં વૈ વ્યોમેશાખ્યાદ(ર્ણ?)સંયુતમ્

ચતુર્ણામપિ મૂર્ધસ્થં ચતસ્રો મૂર્તયો વિભોઃ।
સૂર્યલોકપ્રદશ્ચાદ્યો દ્વિતીયોઽગ્નિપ્રભાકરઃ

અત્યુગ્રદર્પશમનશ્ચતુર્થો વિશ્વસૂકરઃ।
[નૃસિંહાનુચરમૂર્તીનાં ધ્યાનપ્રકારઃ]
નૃસિહ્મભૂતયઃ(મૂર્તયઃ?) સર્વે ધ્યેયાસ્સર્વે ચતુર્ભુજાઃ

નખપ્રહરણાશ્ચૈવ વિશ્વોપપ્લવહાનિદાઃ।
વિસ્મયાખ્યાં સ્મરેન્મુદ્રાં સર્વેષાં ચ કરદ્વયે

કરેણ તુ કરં ધ્યાયેન્મર્દયન્તમતીવ હિ।
અતશ્ચોદ્રિક્ત(1)રૂપાણાં ધ્યેયા મુદ્રા પરા મુને

(1. વીર્યાણાં અ)
સિતરક્તસુવર્ણાભં નીલપૂર્વાકૃતિં સ્મરેત્।
[નૃસિંહસ્ય શક્તિમન્ત્રાઃ]
આદાયોત્ફુલ્લ (ય ફુલ્લ ?) નયનમગ્નિરૂપમતઃ પરમ્

દીપ્તિમદ્વિશ્વરૂપૌ ચ તેષાં મૂર્ધનિ વિનય્સેત્।
અશેષભુવનાધારં માયાવ્યોમેશભૂષિતમ્

માયાન્યોમેશરહિતં તત્તેષામાસનં ન્યસેત્।
યુગાન્તહુતભુગ્જ્વાલા વિશ્વમૂર્તિર્મહાપ્રભા

જગત્સંપૂરણી નામ્ના ચતુર્થી સંપ્રકીર્તિતા।
[નૃસિંહશક્તીનાં ધ્યાનપ્રકારઃ]
ક્રમેણ વર્ણમાસાં તુ યથાસ્વમવધારય

અલિહેમારુણા...દ્વિભુજાશ્ચારુકુણ્ડલાઃ।
ઉન્નતાઙ્ગા મહાકાયાઃ પિઙ્ગભ્રૂયુગ્મલોચનાઃ

ચતસ્રશ્ચાપિ ષડ્‌ઘ્રાણાઃ પ્રલમ્બિજઠરાસ્તથા।
ચક્રચામરહસ્તાશ્ચ બદ્ધપદ્માસનસ્થિતાઃ

સર્વાસાં પ્રણવં સંજ્ઞાં નમસ્કારપદં ન્યસેત્।
મૂલશક્તિપ્રણીતેન ન્યાયેન ન્યાસમાચરેત્

અર્ચયિત્વા તુ હૃત્પદ્મે ષટ્‌કોણે મણ્ડલે બહિઃ।
અષ્ટપત્રોદરે ન્યસ્ય પૂજયેત્પરમેશ્વરમ્

ન્યસેદ્ધૃદાદિકં પ્રાગ્વત્પત્રપ્રાન્તચતુષ્ટયે।
પ્રાગાદ્યે મૂર્તિસંઘં તુ આગ્ને યામ્યેઽથ શક્તગઃ

ઇષ્ટ્વાઽથ મૂર્તિમન્ત્રાણાં સ્વમુદ્રાં સંપ્રદર્શયેત્।
ચક્રં કીર્તિચતુષ્કસ્ય ગુગ્ગુલં ચ તિલં તતઃ

હૃતકિંશારુકાણાં તુ ધાન્યાનામરુણાત્મનામ્।
તણદોષવિમુક્તાનામાજ્યાક્તાનાં વિશેષતઃ

ગુગ્ગુલુક્ષૌદ્રમિશ્રાણાં દદ્યાત્પૂર્ણાહુતિં તતઃ।
પ્રમુઞ્ચન્વૈ મહાનાદં ત્રૈલોક્યજડકૃન્મહત્

નૃકેસરી સમાયાતિ ગગનાદનલાન્તરાત્।
તન્મન્ત્રેણ મહાનાદમુત્પ્લુત્ય ગગનં દ્રુતમ્

કુર્યાત્સાધકમુખ્યો વૈ તેજસા મુદિતો ભવેત્।
તદા સ ભગવાન્દેવઃ પરિતુષ્ટોઽનુભાષતે

વદ સાધકરાજેન્દ્ર યત્તે ચેતસ્યવસ્થિતમ્।
ઇત્યુક્ત્વાઽદર્શનં યાતિ મન્ત્રમૂર્તીનૃકેસરી

[નૃસિંહમન્ત્રસિદ્ધિજં સામર્થ્યમ્]
તતોઽષ્ટગુણમૈશ્વર્યં સાધકો યદિ ચેચ્છતિ।
આત્મનો દ્વિજ વાઽન્યસ્ય વાઙ્ભાત્રેણ તુ સાધયેત્

દૃષ્ટ્વા સુલક્ષણં પાત્રં બ્રાહ્મણં ક્ષત્રિયં તુ વા।
કૃત્વા તુ ચેતસા ન્યાસં પુષ્પૈરર્ઘ્યૈસ્તથાઽમ્બુના

સંપૂજ્ય રઙ્ગમધ્યસ્થમાવિષ્ટસ્સ વદેત્ક્ષણાત્।
ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યચ્ચ યસ્ય યત્પ્રતિભાતિ વૈ

ન્યસ્ય તન્મૂર્તિમન્ત્રાંશ્ચ તન્મન્ત્રૈરથ પૂજયેત।
દારકં સોઽપિ ચેત્સર્વમતીતાનાગતં વદેત્

શક્તિમન્ત્રચતુષ્કેણ સમાવેશ્ય ચ કન્યકામ્।
સ્વલ્પાઽપિ બાલભાવસ્થા સા વિવક્તિ યથેપ્સિતમ્

જપમાનસ્તુ મન્ત્રેશં તન્મન્ત્રેણાથ સંક્ષિપેત્।
સિદ્ધાર્થકાન્વિશેદ્ગ્રામાન્નગરં વા પુરં મહત્

તત્ક્ષણાત્ક્ષોભમાયાતિ સતિર્યઙ્નરદૈવતમ્।
... ... ... ... કૃત્વાતઃ(1) સિંહવિગ્રહમ્

(1. તલ્લિડ્ગવિગ્રહમ્ અ)
લેપનાભરણાદ્યૈસ્તુ સંરક્ષે (1)ખલુ કણ્ટકમ્(?)।
યાયાચ્છૈલેન્દ્રમૂર્ધાનં જપેલ્લક્ષાષ્ટકં વ્રતી

(1. લખલણ્ટયા અ)
વાઽયુતં લક્ષયુગ્મં તુ જપાન્તે જુહુયાત્તતઃ।
ન્યાસં કૃત્વા વિશેન્મધ્યમાસ્તે વાઽન્યસ્ય સમ્મુખે

ક્ષોભમાયાતિ તરસા સગજાશ્વાયુધાન્વિતમ્।
પ્રતિષ્ઠિતાયામલ્પાયાં યસ્યાં કસ્યાં હિ નારદ

જપન્મન્ત્રં કૃતન્યાસો યદ્યગ્રે તિષ્ઠતિ ક્ષણમ્।
સાઽપિ ચ ક્ષોભમાયાતિ ધાવેદ્યત્ર સ સાધકઃ

મકરાલયકૂલં તુ સમાસાદ્ય મહામતે।
એવમેવ હિ યસ્તિષ્ઠેત્ ક્ષોભયત્યચિરેણ તમ્

નિરીક્ષમાણો ગગનં યદિ મન્ત્રમનુસ્મરેત્।
વિઘનં નિર્મલં ચૈવ તત્ક્ષણાત્ક્ષોભમેતિ ચ

જીમૂતસ્તનિતૈર્ઘોરૈર્વિદ્યુન્માલાશનીયુતૈઃ।
વનં વનસ્પતિયુતં સિંહવ્યાઘ્રાકુલં મહત્

વિધિનાનેન વિપ્રેન્દ્ર ક્ષોભમાયાતિ ચાચિરાત્।
યં યં ક્ષોભયતે મન્ત્રી સિંહમન્ત્રેણ ભાસ્વતા

સ સ યચ્છતિ સર્વસ્વં ભયભીતશ્ચ ભક્તિતઃ।
યં યં કૃત્વા તુ મનસા યક્ષવિદ્યાધરાદિકમ્

જપેન્મન્ત્રવરં મન્ત્રી સ સ આયાતિ શીઘ્રતઃ।
આજ્ઞાં સ સાધયત્યાશુ સાધકસ્ય મહાત્મનઃ

તદાજ્ઞયા વ્રજેદ્ભૂયઃ સ્વસ્થાનં ભીતમાનસઃ।
વિલિખ્ય દ્વાદશારં તુ નાભિનેમિસમન્વિતમ્

સષટ્‌કોણં તુ નાભૌ તુ સપદ્મં કુઙ્કુમેન તુ।
તરૂત્થિતેન પયસા વસ્ત્રે રોચનયા સહ

કર્ણિકાન્તર્ગતાં સંજ્ઞાં મન્ત્રાદ્યન્તં નિરોધિતામ્।
અમૃતાર્ણાન્તરસ્થાં ચ વ્યાપી ચાન્દ્રીયુતશ્ચ સઃ

સ્વકોઽસૌ મૂર્તિમન્ત્રો યઃ પ્રત્યેકસ્મિન્દલે દલે।
રક્ષામુકપદોપેતાઃ ષટ્‌કોણે ચ હૃદાદયઃ

મૂર્તિદ્વયં તુ પ્રથમં સંજ્ઞાદ્યન્તગતં દ્વિજ।
ચક્રનાભૌ (1)દ્વિધા યોજ્યં દ્વયમેવ ન (ત્વ ?)રાન્તરે

(1. ત્રિધા અ)
અરાન્તરાન્તયોગેન એકૈકં ષટ્‌સુ ષટ્‌સુ ચ।
યાઽત્ર વૈ પ્રથમા શક્તી રક્ષનામપદાન્વિતા

અરાન્તરાલે સા યોજ્યા એકા દ્વાદશધા દ્વિજ।
નામયુક્તાં ત્રિધા ચાન્યાં ચક્રનેમૌ નિયોજ્ય ચ

ત્રિરષ્ટધા તૃતીયા ચ તથા ચક્રપ્રથિષ્વપિ।
વા(યા?) ચતુર્થી વિભોસ્શક્તિરેકધા ચક્રબાહ્યગા

તન્મયી યેન સૂત્રેણ ચક્રં સંવેષ્ટ્ય સપ્તધા।
વ્રતોપવાસશુદ્ધાત્મા પૂજાં કૃત્વા તથાઽઽહુતિમ્

દ્વાદશ્યાં સિતકૃષ્ણાયાં ગુરોર્વારેઽથ નારદ।
અથવા જીવનક્ષત્રે મુહૂર્તે શકુનાન્વિતે

વિલિખ્ય ચ બહિઃ પક્ષે સિતરક્તેન વેષ્ટયેત્।
ત્રિલોહગર્ભગં કૃત્વા મન્ત્રં યો ધારયેદ્દ્વિજ

તસ્યાયુઃ શ્રીસ્તથાઽઽરોગ્યં સૌભાગ્યમુચિતં બલમ્।
તૃપ્તિઃ કાન્તિસ્તથા કીર્તિર્વિજયસ્સર્વતોમુખઃ

મેધાઽભિચારવિઘ્વંસો મન્ત્રો યોગકૃતોઽથ વા।
સ્થાવરં જઙ્ગમં ઘોરં શઙ્ગાખ્યં કૃત્રિમં તથા

વિષં વિનાશમાયાતિ ગૃહભૂતેષુ કા કથા।
કામયેદ્વનિતાનાં તુ મદ્યે ભવતિ વલ્લભઃ

યં યં સમીહતે કામં તં તં પ્રાપ્નોત્યયત્નતઃ।
એતન્નૃસિંહમન્ત્રસ્ય વક્રભૂતસ્ય નારદ

[કપિલમન્ત્રસાધનપ્રકારઃ] 29-3
વિધાનં કથિતં સમ્યક્ કાપિલસ્યાથ કથ્યતે।
[કપિલસ્યાઙ્ગમન્ત્રઃ]
વિલેખ્યો દીપ્તિમાન્ષોઢા ઊર્ધ્વાધોઽનલવેષ્ટિતઃ

તન્નૃસિંહાઙ્ગવન્મૂર્ધ્ના ક્રમાત્કુર્યાચ્ચ યોજિતમ્।
એતાનિ કપિલાઙ્ગાનિ ચેટકાનસ્ય વૈ શૃણુ

[કપિલસ્યાનુચરમન્ત્રાઃ]
ચતુષ્કં વારુણાન્તસ્થં શાદ્યં કૃત્વા ક્રમેણ તુ।
ધરેશમનલારૂઢં સલોકેશં ચતુર્ષ્વધઃ

વિશ્વાપ્યાયકરો વ્યાપી ન્યસ્યો હ્યુપરિ સર્વતઃ।
યોગેશ્વરશ્ચ તત્ત્વજ્ઞો બ્રહ્મદત્તો મહામતિઃ

સિતરક્તારુણઃ કૃષ્ણશ્શાન્તદેહશ્ચતુર્ભુજઃ।
[કપિલાનુચરમૂર્તિધ્યાનપ્રકારઃ]
બ્રહ્માઞ્જલિકૃતાઃ સર્વે બદ્ધપદ્માસનસ્થિતાઃ

વિજ્ઞાનસંચયાકારા હ્યક્ષસૂત્રકરાસ્તુ વૈ।
પ્રભાકરસહસ્રાભા દિવ્યમાલામ્બરાન્વિતાઃ

દિવ્યગન્ધાનુલિપ્તાઙ્ગા દિવ્યાભરણભૂષિતાઃ।
[કપિલસ્ય શક્તિમન્ત્રાઃ]
આદ્યવર્ણચતુષ્કં તુ શાન્તાન્તં ચ લિખેત્ક્રમાત્

અનલસ્થં ચ સ્રવેષામધઃ સોમં ચ વિન્યસેત્।
વ્યાપી ચાન્દ્રી તતો માયા ચતુર્થ્યન્તં નિયોજયેત્

વિમલા કરુણા શક્તિર્જ્ઞાનાખ્યા ચેતિ શક્તયઃ।
[કપિલશક્તિધ્યાનપ્રકારઃ]
પીતશ્યામારુણાઃ શુક્લાઃ ક્રમશો દ્વિભુજાઃ સ્મૃતાઃ

વરદાભયહસ્તાશ્ચ કપિલાકૃતયસ્તથા।
કૃત્વા ન્યાસં યજેત્પશ્ચાત્ વિતતે હૃત્કુશેશયે

તતઃ પૂર્ણેન્દુસઙ્કાશમેકદ્વારં તુ વર્તુલમ્।
સપદ્મં મણ્ડલં કૃત્વા તન્મધ્યે હ્યવતાર્ય ચ

શેષમંગાદિકં પ્રાગ્વન્ન્યસ્ય લીલા(દ્દલે ન્યસ્ય?)તદન્તરે।
ઇષ્ટ્વા બ્રહ્માઞ્જલિં મુદ્રાં યોગેશાદિષુ દર્શયેત્

વરાભયૌ તુ શક્તીનાં મુખ્યસ્થાઙ્ગેષુ પૂર્વવત્।
કૃત્વા હોમં યથાશક્તિ તિલૈરાજ્યપરિપ્રુતૈઃ

દત્વા પૂર્ણાહુતિં પશ્ચાત્ સ્થાનમાસાદ્ય નિર્જનમ્।
જપેલ્લક્ષચતુષ્કં તુ હૃદાદીનાં તુ નારદ

ક્રમાત્સહસ્રમેકૈકં તતો હોમં સમાચરેત્।
પયસા મધુમિશ્રેણ જુહુયાદયુતદ્વયમ્

નિરમ્બુનાઽથ વૈ દધ્ના જુહુયાદયુતં તતઃ।
માલતીકુસુમાનાં તુ તતશ્ચાયુતપઞ્ચકમ્

એકમાજ્યસ્ય જુહુયાત્કેવલસ્ય સ્રુવેણ તુ।
શતં શતં ચ સર્વેષાં સર્વમેકીકૃતં જુહેત્

તતઃ પૂર્ણાહુતિં દદ્યાદ્દધિમધ્વાજ્યપૂરિતામ્।
એત્યાદિત્યપથાદગ્રે સાક્ષાત્તિષ્ઠેદધોક્ષજઃ

ગચ્છ સાધક સિદ્ધોઽસિ મન્મન્ત્રેણાખિલં કુરુ।
એવમુક્ત્વા સ ભગવાન્યાતિ સૂર્યપથાદતઃ

[કપિલમન્ત્રસિદ્ધિજં સામર્થ્યમ્]
તન્મન્ત્રેણાથ વૈ મન્ત્રી કુર્યાત્કર્મ યથેપ્સિતમ્।
જડાનાં યોજયન્મન્ત્રં મુહૂર્તં હૃત્કુશેશયે

પ્રાપ્નુવન્તિ પ્રબોધં ચ અષ્ટાક્ષરપદાન્વિતમ્।
મન્ત્રેણાદ્યન્તસંરુદ્ધં યસ્ય નામ તુ નારદ

જપેચ્છતદ્વયં મન્ત્રી સ સંબાધપથં વ્રજેત્।
મન્ત્રેશં જપમાનસ્તુ યદિ તિષ્ઠેત્તપોવને

લબ્ધવિજ્ઞાનસન્તોષાઃ પાદયોર્નિપતન્તિ તે।
તપસ્વિનઃ શાન્તચિત્તા મન્ત્રજ્ઞસ્ય મહાત્મનઃ

મહાનૃપાલયાગ્રે તુ ધ્યાયેદ્વૈ મન્ત્રનાયકમ્।
ક્ષણમાસ્તે યદા મન્ત્રી તદા નૃપવરસ્તુ તમ્

સમેત્ય પાદમૂલં તુ નિખિલં વિનિવેદયેત્।
યાન્યાંશ્ચેતસિ કૃત્વા વૈ જપેન્મન્ત્રવરં વ્રતી

સમેત્ય તેન વિપ્રેન્દ્ર મન્ત્રજ્ઞસ્ય મહાત્મનઃ।
સ્વં સ્વં ચૈવ તુ વિજ્ઞાનં કથયન્તિ પ્રયત્નતઃ

નાગા વિદ્યાધરા યક્ષા યે વૈ ગગનગામિનઃ।
વિજ્ઞાનસિદ્ધિં વૈ સર્વાં વિશેષેણ મહાત્મનઃ

દત્વા સાધકમુખ્યસ્ય યાન્તિ યત્રાગતાઃ પુનઃ।
વિજ્ઞાનવિષયે સિદ્ધૌ સન્દિગ્ધાર્થે તુ નારદ

મન્ત્રં ધ્યાયેજ્જપેન્મન્ત્રી નિસ્સન્દેહપદં વ્રજેત્।
ધ્યાત્વા નાભૌ તુ મન્ત્રેશં જપેદ્યદ્યયુતં પ્રતિ

ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યચ્ચ વેત્તિ સર્વં ન સંશયઃ।
સાષ્ટં શતદ્વયં જપ્ત્વા સર્ષપાન્કરસંપુટે

નિક્ષિપેદ્ભૂમિમધ્યે તુ તે સ્વયં સંઘટન્ત્યધઃ।
નિધિસ્થાને તુ વિપ્રેન્દ્ર સ્થાને રાસાયને તુ વા

તત્પ્રાણિ(પ્તિ?)સૂચનાર્થં તુ તત્રાવર્તં દદત્યથ।
પ્રાપ્તિર્ન વિદ્યતે યસ્મિન્નિધાવથ રસાયને

દૂરતશ્ચ તદુદ્દેશાત્પ્રયાન્તીતસ્તતો દ્વિજ।
બદ્ધપદ્માસનો મન્ત્રી શૂન્યધારણયા સ્થિતઃ

જપેદ્દશસહસ્રાણિ ખેચરત્વમવાપ્નુયાત્।
રાજોપલદ્યુતિમુષં ધ્યાત્વા મન્ત્રં જપેદ્યદિ

તુર્યાંશમયુતં ... .... તાલુરન્ધ્રપથસ્થિતમ્।
સ્વયમન્યસ્ય વા વિપ્ર પલિતં નાશયેદ્યતઃ

પુરન્દરપુરાન્તસ્થં મન્ત્રં મન્ત્રી જપેદ્યદિ।
જ્વલનાભં તુ જિહ્વાગ્રે રક્ષાવાનીશ્વરસ્ય તુ

સોઽપિ મૂકત્વમાપ્નોતિ કિં પુનર્મનુજોઽલ્પધીઃ।
નિશામ્બુના ચ ક્ષીરેણ સઘનેન રસેન ચ

વિલિખ્ય કુઙ્કુમાઢ્યેન ભૂર્જે વા સિતકર્પટે।
ષટ્‌પત્રં તુ મહાપદ્મં તદ્બહિર્દ્વાદશચ્છદમ્

સનાભિનેમિ તદ્બાહ્યે ષોડશારશ્ચ હેતિરાટ્।
પ્રાગ્વન્નામસમાયુક્તં મન્ત્રેશં કર્ણિકાન્તરે

પત્રષટ્‌કે ષડઙ્ગં તુ નામાક્ષરપદાન્વિતમ્।
અઙ્ગાનિ મૂર્તયશ્ચૈવ શક્તયોઽથ દલત્રયે

તાન્યેવાન્યેષુ પત્રેષુ ભૂયો ભૂયો વિલિખ્ય ચ।
પદ્મં સમાપ્યતે યાવન્નાભૌ મૂલં ન્યસેત્પુનઃ

અરાન્તરાલ હૃદ્બીજમસ્ત્રબીજમરેષુ ચ।
શેષમઙ્ગચતુષ્કં તુ મૂર્તયશ્શક્તયસ્તથા

ચક્રનેમૌ તુ વિનય્સ્ય ચક્રબાહ્યં તુ વૈ તતઃ।
નવધા શક્તિબીજેન વેષ્ટનીયં મહામતે

આશ્રમાવરુણાસઙ્ઘ(1)શાન્તિમન્ત્રાન્વિનિક્ષિપેત્(?)।
અથવાઽનેન તુ વ્યોમ્નિ તત્ર સૂત્રેણ વેષ્ટયેત્

(1. સઙ્ઘં)
જામ્બૂનદપુટે કૃત્વા ધારયેદ્ભક્તિમાન્હિ યઃ।
તસ્ય જ્ઞાનં સવિજ્ઞાનમાવિર્ભવતિ નારદ

નદીઃ સન્તરતસ્તસ્ય અથવોદધિલઙ્ઘને।
તોયોત્થા દોષસંઘાશ્ચ ઊર્મયઃ પ્રશમન્તિ ચ

યન્ત્રસંધારકો યત્ર નિવસત્યમ્બુજન્મ ચ।
જ્વલિતં (1)વાચકં તત્ર ગમયત્યચિરેણ તુ (?)

(1. પાતકં અ)
કૃત્વા સ્થાનં તુ નિર્બાધં મન્ત્રસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ।
પ્રવિશન્તિ ચ ઘોરાણિ ભૌમાદ્યાનિ સહસ્રશઃ

ન તત્ર દૈવિકો બાધઃ કુતો રાજકુલોદ્યતઃ।
ઉદેતિ પૂર્ણમતુલં ધૈર્યં લક્ષ્મીઃ પ્રગલ્ભતા

વિપરીતમતો યદ્વૈ તત્સર્વં નાશમેતિ ચ।
કિમસ્ય મન્ત્રનાથસ્ય અપ્રાપ્યં ભુવનત્રયમ્

સ્યાત્સમારાધિતસ્યૈવં વિધિદૃષ્ટેન કર્મણા।
યત્ર યત્ર ચ મન્ત્રેશં યં યં મન્ત્રી નિયોજયેત્

તત્રાઙ્ગશક્તિમૂર્તિં ચાપ્યર્ચયેજ્જુહુયાજ્જપેત્।
ઇત્યેતત્કાપિલસ્યોક્તં વારાહસ્યાધુનોચ્યતે

[વરાહમન્ત્રસાધનપ્રકારઃ તત્ર વરાહસ્યાઙ્ગમન્ત્રઃ] 29-4
ષોઢાઽનન્તેશમાદાય પ્રધાનોપરિ સંસ્થિતમ્।
ધરેશં તદધો દદ્યાત્સંયોજ્યાઙ્ગોદિતસ્વરૈઃ

[વરાહસ્યાનુચરમન્ત્રાઃ]
ગોવિન્દો વિબુધાદ્યશ્ચ વરાહશ્ચ ચતુર્ગતિઃ।
ક્રમાચ્ચતુષ્ટયં દદ્યાત્તેષાં ચાધો નિયોજ્ય ચ

ધરેશશ્ચ ગદધ્વંસી સૂક્ષ્મં વરુણમેવ ચ।
તદૂર્ધ્વમનંલ પશ્ચાચ્ચતુર્ણાં ક્રમશો ન્યસેત્

[વરાહસ્ય શક્તિમન્ત્રાઃ]
અથ શક્તિચતુષ્કાર્થમાદાયાર્ણચતુષ્ટયમ્।
ધ્રુવો વરાહસ્ત્વનલઃ પરમાત્મા મહામતેઃ

આરૂઢં સોમબીજં ચ ચતુર્ણામાસને ન્યસેત્।
વિષ્ણુનાઽલંકૃતાસ્સર્વે તતઃ સ્વહૃદયાન્મુને

સર્વસ્મિન્મન્ત્રચક્રે તુ ચાન્દ્રી વ્યાપી તુ મૂર્ધનિ।
ન્યાસં પુરોદિતં કૃત્વા ઇષ્ટ્વા હૃદયગોચરે

અષ્ટાસ્રં તુ પુરં કૃત્વા દ્વારાદ્યવયવાન્વિતમ્।
તન્મધ્યે કમલં શુક્લમષ્ટપદ્મં સકર્ણિકમ્

તત્રાવતાર્ય મન્ત્રેશં પૂજયેદ્ભક્તિપૂર્વકમ્।
પૂર્વવદ્ધૃદયાદીનિ તતોઽનુગચતુષ્ટયમ્

ધ્યાત્વા પદ્મદલાન્તસ્થં ન્યસેદ્ધ્યાનં નિબોધ મે।
[વરાહાનુચરધ્યાનપ્રકારઃ]
અતસીપુષ્પસંકાશં પ્રથમં ધરણીધરમ્

ધરાધરં દ્વિતીયં તુ નવમેઘસમપ્રભમ્।
પ્રિયઙ્ગુમઞ્ચરીશ્યામં તૃતીયં પૃથિવીધરમ્

ચતુર્થં વિશ્વધૃઙ્‌નામ ધ્યાયેદલિકુલદ્યુતિમ્।
વરાહવદનાઃ સર્વે શંખપદ્મકરોદ્યતાઃ

બદ્ધપદ્માસનાસીના વરદાભયકાસ્તુ વૈ।
પુષ્પાભરણદિગ્ધાઙ્ગાસ્તુષારનિકરાન્વિતાઃ

[વરાહશક્તિદ્યાનપ્રકારઃ]
તતઃ શક્તિચતુષ્કં તુ ધ્યાત્વા ધ્યાત્વા નિવેશયેત્।
નવચમ્પકવર્ણાભાં પ્રથમાં વિશ્વપૂરકીમ્

રાજોપલપ્રભામન્યાં વિસ્વસન્ધારણીતિ યા।
ધ્યાયેદ્બન્ધૂકપુષ્પાભામોજાખ્યાં તુ મહાબલામ્

ચતુર્થીં સ્થિતિસંજ્ઞાં ચ તુહિનાચલસન્નિભામ્।
વરાહવદનાસ્સર્વે દ્વિભુજાશ્ચારુકુણ્ડલાઃ

ગદાચક્રકરાશ્ચૈવ નાનાપુષ્પામ્બરાન્વિતાઃ।
પૂજયિત્વા તતો દદ્યાન્મુદ્રાં મન્ત્રગણસ્ય ચ

મૂલસ્ય હૃદયાદીનાં પૂર્વલક્ષણલક્ષિતામ્।
વરાભયાખ્યાં મૂર્તીનાં ગદામુદ્રાઙ્ગનાસુ ચ

તતસ્તુ જુહુયાન્મન્ત્રી મધ્વક્તાનસિતાંસ્તિલાન્।
દત્વા પૂર્ણાહુતિં કૃત્વા વારાહં રૂપમાત્મનઃ

યાયાજ્જલાશયોદ્દેશમેકાન્તં વિજનં મહત્।
તત્ર લક્ષાષ્ટકં જપ્ત્વા જુહુયાદ્દ્વે ચ સપ્ત ચ

તિલાનાં ત્વયુતં ચાપિ અયુતદ્વિતયં તથા।
ગવ્યસ્યાજ્યસ્ય જુહુયાત્ ગુલ્ગુલોરયુતં પુનઃ

દદ્યાત્પૂર્ણાહુતિં મન્ત્રી તતો દૃષ્ટિપથં વ્રજેત્।
સ્તૂયમાનસ્સુરૈઃ સર્વૈર્વરાહો વરદઃ પ્રભુઃ

ગચ્છ તુષ્ટોઽસ્મિ તે શીઘ્રમભીષ્ટં પરિસાધય।
તતઃ સાધકમુખ્યોઽસૌ સાધયેત્પ્રભુણોદિતમ્

[વરાહમન્ત્રસિદ્ધિજં સામર્થ્યમ્]
આરુહ્ય શિખરાગ્રે તુ દક્ષિણાશાં નિરીક્ષયન્।
જપેન્મન્ત્રવરં રાત્રૌ નિશાન્તે ચાન્તકઃ સ્વયમ્

વિહ્વલીભૂત આયાતિ કિં મયા તે પ્રયોજનમ્।
બ્રૂહિ વૈરિગણઃ કસ્તે યસ્યાદ્ય પ્રભવામ્યહમ્

(1)પ્રસન્નસ્ત્વવસન્નો વા યસ્યાસૌ કાલમૃત્યુના।
ન બાધ્યતેઽદ્યપ્રભૃતિ ત્વદીયં શપથં હિ મે

(1. પ્રપન્ન ય્ ચ્લ્)
ત્વમિદાનીં વ્રતધરો ગતમૃત્યુર્ન સંશયઃ।
યાસ્યામિ દેહિ ચાજ્ઞાં મે યાહીત્યસ્ય તતો વદેત્

ધ્યાત્વા તોયં ઘટાન્તસ્થં જપ્ત્વા સાર્ધશતં તથા।
ગર્દભાદ્યાશ્ચ યે રોગાઃ પ્રશમન્તિ ચ તજ્જલાત્

સ્નાનાત્પાનાત્તથા સેકાત્ ક્ષણેન તુ મહામુને।
નિશામ્બુના ચન્દનેન નામમન્ત્રપુટીકૃતમ્

પરિવારયુતં પદ્મે લિખિત્વા શીતલે જલે।
નિધાય તત્ક્ષણાદ્યાતિ જ્વરશ્ચૈકાહ્નિકાદિકઃ

પ્રજપ્ય ગુગ્ગુલું ધૂપં સિદ્ધાર્થકસમન્વિતમ્।
જ્વરાન્તે ધૂપિતઃ સમ્યક્ સુખી ભવતિ તત્ક્ષણાત્

મૃદમાદાય સંમન્ત્ર્ય કૃત્વા વામકરસ્થિતામ્।
જલેનાલોડ્ય તદનુ લૂતાક્તં પરિલેપયેત્

નશ્યત્યાશુ દ્વિજશ્રેષ્ઠ મન્ત્રસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ।
શતાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા તિલતૈલં ઘૃતાન્વિતમ્

સર્વવ્યાધિવિઘાતં ચ અભ્યઙ્ગાત્પરિજાયતે।
ઇચ્છાસંખ્યં કરે કૃત્વા નીલં દર્ભગણં દ્વિજ

શતાભિમન્ત્રિતં કૃત્વા નિક્ષિપેત્પૃષ્ઠદેશતઃ।
વ્રજમાનો મહારણ્યે ચોરાતઙ્કભયાકુલે

આસ્તે ચાનુગતા તસ્ય પૈશાચી યક્ષસન્તતિઃ।
નિપાતયતિ દોષાણાં પથિ સર્વસુખપ્રદા

યં યં સમીહતે મન્ત્રી પથિ તીર્થાન્તરે સ્થિતઃ।
તં તં યક્ષાદયશ્શશ્વત્ પ્રદદન્તે યથેપ્સિતમ્

તૃપ્ત્યર્થં તસ્ય સાર્થસ્ય ન શ્રમં ચાપ્યસૌ વ્રજેત્।
યક્ષરક્ષઃપિશાચાશ્ચ તિષ્ઠન્ત્યન્યેઽગ્રતોઽસ્ય વૈ

અન્રુગન્ધાનમાત્રેણ તદાજ્ઞાસંપ્રતીક્ષકાઃ।
યદા ગગનગામિત્વમિચ્છત્યદ્ભુતકૃદ્વ્રતી

તદાદાય ચ માક્ષીકં સુભગાં ચ મહૌષધીમ્।
તુષારં સૂતસહિતં કૃત્વા તામ્રપુટે ત્વમૂન્

ગૂહયેન્મર્દનેનાથ ભૂયો હેમપુટે ક્ષિપેત।
સહસ્રં પરિજપ્યાથ કૃત્વા ચ ગુલિકાં ચ તામ્

નિક્ષિપ્ય મુખમદ્યે તુ તતો નભસિ ચેત્પતેત્।
સિદ્ધવિદ્યાધરાઃ સર્વે આયાન્તિ ભયવિહ્વલાઃ

કિઙ્કરત્વેન વર્તન્તે મન્ત્રજ્ઞસ્ય મહાત્મનઃ।
સપ્તદ્વીપસમુદ્રાન્તાં યદ્યગાદવનિં દ્વિજ

અન્તરિક્ષેણ વૈ મન્ત્રી ન મોહમુપગચ્છતિ।
ભ્રમત્યવિરતં મન્ત્રી મેરુપૃષ્ઠે ગતો યદિ

દિવૌકસાં પુરાણાં તુ તત્ર ચેદ્વિબુધાઙ્ગનાઃ।
પૂજયન્તિ ચ વૈ તસ્ય વિબુધાઃ પ્રણમન્તિ ચ

આદાય ગુટિકાં મન્ત્રી કૃત્વા દ્વાદશમન્ત્રિતામ્।
સપ્તલોકોદ્ભવાઃ કન્યાઃ સપ્તપાતાલસમ્ભવાઃ

સંલિખ્ય ચેતસા કૃત્વા સ્વપરાર્થકરો યદિ।
દૃશ્યન્તે ચ તતઃ ક્ષિપ્તં મદાઘૂર્ણિતલોચનાઃ

નાગાશ્ચ મહિષા દાન્તા મૃગાસ્સિંહોરગાદયઃ।
નરા વા[કિ]ન્નરાશ્ચાન્યે તાન્ લિખેદ્યદિ સાધકઃ

ક્ષણેન સત્યંકારાસ્તે પ્રોત્તિષ્ઠન્તે ન સંશયઃ।
મધુના તિલકં કૃત્વા યુક્તં મૃગમદેન તુ

શતાભિમન્ત્રિતં સમયક્ લલાટે મુનિસત્તમ।
સાન્તઃપુરયુતો રાજા ક્ષોભમાયાતિ તત્ક્ષણાત્

અભિમન્ત્ર્ય ગદાં મન્ત્રી ખાદિરીમાયસીં તુ વા।
બિલં વિના તુ ભૂભાગં કેવલં તાડયેદ્યદિ

સપ્તાનાં તુ તલાનાં વૈ નિર્યન્ત્રો(યન્ત્રા ?) ભૂયતે ગતેઃ।
યા યા ચેતસિ વૈ સિદ્ધિરભીષ્ટા સાધકસ્ય તુ

સા સા મન્ત્રબલાત્સમ્યક્ સિધ્યતિ હ્યચિરાત્તતઃ।
અષ્ટયોન્યુત્થિતા દેવી તથા ચૈવાણિમાદયઃ

સામર્થ્યાન્મન્ત્રનાથસ્ય સાધકાનાં ચ નારદ।
પયસા કાપિલેનૈવ રોચનાકુઙ્કુમેન ચ

ભૂર્જપત્રેઽથવા વસ્ત્રે અષ્ટાસ્રં ચ લિખેત્પરમ્।
તન્મદ્યેઽષ્ટદલં પધ્મં ષટ્કોણં તદ્બહિઃપુરમ્

દ્વાદશારં તુ તદ્બાહ્યે નાભિનેમિ(1)પ્રથીયુતમ્।
મધ્યે મન્ત્રયુતં ... ... નામબીજાન્તરસ્થિતમ્

(1. પ્રકાશતે ય્)
પૂજાન્યાસપ્રયોગેણ દલાનાં ચ હૃદાદયઃ।
ભૂયોઽસ્ત્રબીજં વિપ્રેન્દ્ર અષ્ટાસ્રાસ્રિષુ ચાષ્ટધા

તદાશાસ્વષ્ટધા ભૂયો હૃન્મત્રં યોજયેત્તતઃ।
ષોઢા વૈ ષટ્‌સુ કોણેષુ બહિરષ્ટાસ્રકસ્ય તુ

શિખાબીજં તુ વિન્યસ્ય તનુત્રં યોજયેત્તતઃ।
પ્રપૂરણાર્થં નાભૌ તુ અસંખ્યં બહુશો લિખેત્

ષટ્‌પરાવર્તયોગેન ચતસ્રોઽરેષુ મૂર્તયઃ।
યાઽત્ર વૈ પ્રથમા શક્તિશ્ચતુર્વિંશતિધા ચ તામ્

દદ્યાદરાન્તરાલેષુ દ્વિતીયા નેમિમણ્ડલે।
નાભિસ્થબીજયુક્તા તુ યોજનીયા નિરન્તરમ્

અન્તરાન્તરયોગેન શેષં શક્તિદ્વયં તુ તત્।
પ્રથિષુ ન્યસનીયં ચ બાહ્યચક્રે તતો દ્વિજ

દ્વિષટ્કધા ચ શિરસા વેષ્ટયિત્વા ત્રયં નયેત્।
વિષ્ણું વ્યોમેશવર્ણેન તદ્યન્ત્રં પરિવેષ્ટયેત્

પઞ્ચરઙ્ગેણ સૂત્રેણ ક્ષિપેત્કનકસંપુટે।
દોર્દણ્ડે દક્ષિણે કુર્યાત્ સ્ત્રી વા સ્તનયુગાન્તરે

પ્રિયત્વં સતતં યાતિ વૈરિષ્વપિ ચ સાધકઃ।
નદીનદાન્સમુદ્રાન્વા લીલયા પરિલઙ્ઘયેત્

બહ્વર્થં તત્પ્રભાવાચ્ચ નો મજ્જતિ જલાન્તરે।
નારણ્યવનજાનાં તુ સકાશાદ્વિદ્યતે ભયમ્

ભજન્તિ સાનુકૂલં ચ વિપરીતસ્થિતા ગ્રહાઃ।
ન બાધતે વિષં ઘોરમનેકં ચાતિભીષણમ્

ચોરાદિશસ્ત્રસંઘાતો ગાત્રસન્ધિષુ નો વિશેત્।
યત્રોપલાનિ ગગનાત્પતન્તિ યદિ વૈ તતઃ

તુલ્યાનિ પુષ્પવૃષ્ટીનાં વૈધ(સ્યુઃ?)ન્યૂનાનય્થ દ્વિજ।
બાલગ્રહાદયો દૂરં ત્યક્ત્વા બાલં પ્રયાન્તિ ચ

યત્રેદં તિષ્ઠતે યન્ત્રં કિં તુ તદ્દેહગં તુ વૈ।
લગ્નગર્ભા ચ યા નારી સુખં સૂતે ચ ધારણાત્

ભવેત્પુત્રવતી વન્ધ્યા મૃતવત્સાઽથ પુત્રિણી।
સપત્ની ગણમધ્યે તુ પૂજામાપ્નોતિ શાશ્વતીમ્

રણે રાજકુલે દ્યૂતે વિવાદે ચાતિસંકટે।
ધારકો જયમાપ્નોતિ મન્ત્રસ્યાસ્ય પ્રભાવતઃ

તસ્માત્સંસાધિતે મન્ત્રે યન્ત્રં વૈ મુનિસત્તમ।
ઇહ તન્ત્રોત્થિતં વાન્યત્સર્વકર્મકરં ભવેત્

સર્વસિદ્ધિપ્રદં ચૈવ સર્વસંપત્સમૃદ્ધિકૃત।
ઇદં તે વિપ્ર મન્ત્રાણાં સરહસ્યં ચ કીર્તિતમ્

સાધનં ભોગકામાનાં સાધકાનાં મહાત્મનામ્।
નેદં શઠાનાં પાપાનામભક્તાનાં પ્રકાશયેત્

નાન્યદર્શનભક્તાનાં નાશિષ્યાણાં કદાચન।
નાન્યાયમાર્ગસંસ્થાનામધર્મનિરતાત્મનામ્

લીલયા ચોદકાનાં ચ માર્ગે વા યત્ર કુત્રચિત્।
યો ધર્મં ચાર્થલાભેન પ્રબ્રૂતે હ્યુન્નતિં વિના

ધનાભિમાનસક્તાનાં સ સિદ્ધોઽપિ વ્રજત્યધઃ।
તસ્માદિદં રહસ્યં ચ દૃષ્ટાદૃષ્ટદ્વયાર્થિષુ

ન્યાયતઃ પ્રતિપન્નેષુ વક્તવ્ય શ્રેય ઇચ્છતા।
ઇતિ શ્રીપાંચરાત્રે જયાખ્યસંહિતાયાં વક્રમન્ત્રસાધનં નામ એકોનત્રિંશઃ પટલઃ।
* * * * *