જાતકમાલા · શ્લોક 59-17

આલમ્બ્ય પ્લવમ્ ઇવ તે ઽથ તચ્છરીરં બાષ્પામ્બુવ્યતિકરપાટલાન્તનેત્રાઃ ।
ઉત્તેરુર્ મકરકરક્ષતોર્મિચક્રં તસ્યૈવ પ્રણિધિબલાશ્રયાત્ સમુદ્રમ્

તદ્ એવમ્ અતિદુષ્કરાણિ ભગવાન્ અસૌ ભૂતયે
ચકાર જગતાં કૃપાપરિગતામલાધ્યાશયઃ ।
પ્રસાદયત તત્ર માનસમ્ અતો જગદ્બાન્ધવે
સમગ્રભુવનોપકારકરણૈકવીરે જિને

પ્રસાદ્ય ચ મનો મુનૌ સુચરિતૈકરત્નાકરે
વચો ઽવિતથવાદિનઃ શ્રુતિરસાયનં શ્રૂયતામ્ ।
તદશ્રવણવઞ્ચિતં જગદ્ ઇદં ભ્રમત્ય્ આતુરં
ભવાધ્વનિ નિરાશ્રયે વ્યસનકણ્ટકાન્ધાચિતે

ઇતિ શ્રીસાર્થવાહજાતકં સમાપ્તમ્ ॥
14. સર્વંદદ
પરદુઃખદુઃખિતાઃ સ્વજીવિતમ્ અપિ નાપેક્ષન્તે સાધવઃ ।
તદ્યથાનુશ્રૂયતે ।
બોધિસત્ત્વો ઽન્યતમં સ્વકુલક્રમાગતં મહીમણ્ડલં સમનુશશાસ । તસ્યાર્થિજનમનોહરૈર્ અવિષમપ્રવૃત્તિમધુરતરૈર્ અનતિક્રાન્તકાલાભિલષિતૈઃ ફલાશાકાર્પણ્યોપશમસ્વચ્છશોભૈર્ વિભવવિસર્ગૈર્ લોકાન્ સંતર્પયતઃ સર્વંદદ ઇત્ય્ એવં યથાર્થં નામ પ્રથિતમ્ આસીત્ ।
જગદ્ધિતાધાનસમુત્સુકત્વાત્ સ રાજ્યભારં બિભરાં બભૂવ ।
ક્ષિતીશ્વરઃ પૂર્વકૃતાનવદ્યપુણ્યપ્રભાવોપનતં ક્રમેણ

ન તસ્ય કિંપાકફલોપમાશ્ ચલા મનો મનોવિભ્રમમાત્રભદ્રિકાઃ ।
સ્વભાગધેયોપનતા વિભૂતયો બબન્ધુર્ આર્યપ્રકૃતેર્ મહાત્મનઃ

પરિશ્રમસ્ તસ્ય બભૂવ યૌતકો મહાકૃપાધીનમતેર્ મહીપતેઃ ।
પ્રભુત્વમ્ આસીજ્ જગતાં ત્વ્ અબાધિથં વિભૂતિસંભોગસુખેષુ ભૂરિષુ

ન તસ્ય માત્સર્યતમોઽવગુણ્ઠનં બભૂવ ગાત્રેષ્વ્ અપિ માનસં યદા ।
તદા કથૈવોપરતાસુખાગતે તૃણોપમે શોકનિબન્ધને ધને

તં કિલ મહાત્માનમ્ અન્યતમઃ પાર્થિવો ઽતૃપ્તઃ સ્વરાજ્યશ્રિયા પરિત્યક્તધર્મયશાઃ સુખસાધનોપાયદારુણઃ સ્વરાજ્યાદ્ ઉચ્ચાલયિતુમ્ ઉપચક્રમે ।
સંપ્રાપ્ય ભોગાન્ મહતો ઽપ્ય્ અનાર્યાઃ પન્થાનમ્ આર્યાચરિતં વિલઙ્ઘ્ય ।
તૃષ્ણાપરીતાઃ કરુણાત્મકેષુ સાધુષ્વ્ અપિ ક્રોધવિષં વમન્તિ

ભૈષજ્યવૃક્ષા ઇવ યે કદા ચિત્ ક્વ ચિત્ કથં ચિજ્ જગતો હિતાય ।
ભવન્તિ તાન્ અપ્ય્ ઉપતપ્તચિત્તાઃ ક્રોધાગ્નિના કાપુરુષા દહન્તિ

કુર્વીત કો નામ મનુષ્ય આર્યઃ સચેતનસ્ તેષુ મનઃપ્રદોષમ્ ।
યેષાં યશોભિઃ કુમુદાવદાતૈર્ ઉદ્ભાસિતાનીવ દિગન્તરાણિ

અથ ધરણિરજોભિઃ શારિકાકણ્ઠધૂમ્રૈસ્ તુરગખુરનિપાતપ્રોદ્ગતૈશ્ છાદયન્ ખમ્ ।
સ નૃપતિર્ ઉપતસ્થે મત્તમાતઙ્ગસૈન્યૈર્ ઉપવનતરુપૂગાન્ આરુજન્ મેઘનીલાન્

ઉદધિર્ ઇવ યુગાન્તે પ્લાવયંલ્ લોકમ્ અન્તર્લુલિતમકરપુચ્છચ્છિન્નચઞ્ચત્તરઙ્ગઃ ।
સ નૃપબલસમૂહો નગ્નનિસ્ત્રિંશપત્ત્રસ્ફુરિતરવિમયૂખસ્ તત્પુરં સંરુરોધ

ઉપનતમ્ અપિ પુણ્યૈર્ વિપ્રલમ્ભાવસાનં ધિગ્ અનુપશમકારિ શ્રીસુખં પાર્થિવાનામ્ ।
પિશિતમ્ ઇવ વિપૂતિ ક્રવ્યભુગ્મણ્ડલાનાં યદ્ ઇહ ભવતિ પુંસાં વૈરવૈરસ્ય મૂલમ્

અથ બોધિસત્ત્વઃ પ્રાગ્ એવ વિદિતવિષયદોષવૈરવૈરઃ સંરમ્ભવિપ્રલભાદ્યનર્થભૂયિષ્ઠં રાજ્યમ્ અતિમન્યમાનઃ સ્વસુખસંભોગાભિષ્વઙ્ગદૈન્યાનુપક્લિષ્ટમાનસશ્ ચિન્તયાં બભૂવ ।
ધિગ્ અસ્ત્વ્ અનાર્યં વિષયાશ્રયં સુખં સમીરણોદ્ધૂતલતાન્તચઞ્ચલમ્ ।
ઉપાસતે યત્ર નિબદ્ધમાનસા નરા દશાં બન્ધુજનોપતાપિનીમ્

વાતોદ્ધૂતતરઙ્ગિતધ્વજશિખાપ્રત્યાહતામ્ભોધરં
દાનપ્રસ્રુતિસિક્તદન્તમુસલક્રૂરદ્વિપેન્દ્રાકુલમ્ ।
શક્તો ઽરાતિબલં વિહન્તુમ્ અખિલં બાહુદ્વિતીયો ઽપ્ય્ અહં
રક્ષેદ્ અક્ષતચારિણી યદિ કૃપા માતેવ માં નાપદિ

યા વા શ્રીર્ અધિગમ્યતે પરવધવ્યાસઙ્ગદગ્ધાત્મના
તાં વાઞ્છેદ્ ભ્રમરોપગીતકુસુમાં કો વધ્યમાલામ્ ઇવ ।
યો ઽપિ સ્વાર્હનિબન્ધનપ્રણયિના સંપ્રસ્થિતો વર્ત્મના
પ્રાગ્ એવ વ્યસનાતુરસ્ય જગતો યો ઽહં હિતાયોદ્યતઃ

અપિ ચ
રાજ્યે ઽપરો યદિ મમ પ્રણયં કરોતિ પૂજ્યો મયા નનુ વિશેષત એવ રાજા ।
રાજ્યાશ્રયં ખલુ પરાર્થમ્ અહં બિભર્મિ સંક્લેશભારમ્ ઇમમ્ આયતદુઃખહેતુમ્

અતિથિર્ ઇવ યતો ઽયં માનનીયો નરેન્દ્રો મદુપહિતવિભૂતિપ્રાર્થનાકૃષ્ટચેતાઃ ।
ઉપચિતકુશલત્વાચ્ ચાનુકમ્પાવિશેષાત્ સુત ઇવ વિનયાર્થં કો ઽત્ર કોપાવકાશઃ

ઉન્મોચયત્ય્ એવ બલાચ્ ચ યો માં રાજ્યાભિધાનાદ્ વ્યસનપ્રતાનાત્ ।
યદ્ય્ અત્ર કુર્યાં મનસઃ પ્રકોપં પાપો ઽપરઃ કો ઽથ મયા સમઃ સ્યાત્

રાજ્યસ્ય દોષાવયવે નિવેશં પ્રખ્યાપયન્ હન્તિ યશઃસુખાનિ ।
મામ્ અર્થતઃ શિક્ષયતે નરેન્દ્રો રાજ્યાભિધાને તમસિ ભ્રમન્તમ્