જાતકમાલા · શ્લોક 109-128

કદા સરિન્નિકુઞ્જસ્થાસ્ તરઙ્ગૈર્ ઉદયવ્યયમ્ ।
ઉજ્ઝામો જીવલોકસ્ય ભિદ્યમાનૈર્ મુહુર્ મુહુઃ

સત્કાયદૃષ્ટિમ્ ઉત્પાટ્ય સર્વાત્મદૃષ્ટિમાત્રિકામ્ ।
નિઃસ્પૃહા ભવભોગેભ્યો ભવિષ્યામઃ કદા વયમ્

અવભોત્સ્યામહે લોકં કદા નુ સચરાચરમ્ ।
સ્વપ્નમાયામરીચ્યભ્રગન્ધર્વનગરોપમમ્

ઇતિ યાસાં પ્રિયા ત્રાતઃ સ્પૃહા હૃદિ વિજૃમ્ભતે
વરેણ તાસાં કો ન્વ્ અર્થઃ સામિષેણ ચલેન ચ

અપિ ચ સુરેશાન વરપ્રદાનચિત્તક ।
મિથ્યાવિકલ્પક્ષણમાત્રરમ્યાઃ સ્વભાવવામાઃ સુરનાથ કામાઃ ।
વિવર્જિતાઃ સદ્ભિર્ ઉદારચિત્તૈર્ મહાપ્રપાતા ઇવ સાન્ધકારાઃ

સર્વાનયોપદ્રવહેતુભૂતાઃ કામાઃ ખલીકારકરા નરાણામ્ ।
જુગુપ્સિતાશ્ ચૈવ ભયાવહાશ્ ચ પુરીષદિગ્ધા ઇવ કૃષ્ણસર્પાઃ

યાન્ સેવમાના નિધનં પ્રયાતાઃ પ્રયાન્તિ યાસ્યન્તિ ચ સત્ત્વકાયાઃ ।
તાન્ વધ્યઘાતપ્રતિમાન્ ભજેત કો નામ કામાન્ અઘહેતુભૂતાન્

શક્રે ચ યે પાંશુપિશાચકે ચ સુરેન્દ્ર તુલ્યં દધતિ સ્વભાવમ્ ।
અસદ્વિકલ્પપ્રણયોદ્ભવત્વાત્ સેવેદ્ ધિ કામાન્ મનસાપિ કસ્ તાન્

વૈડૂર્યનીલહરિતોદ્ગતશાદ્વલાનિ ત્યક્ત્વા વનાનિ કુસુમોન્મિષિતદ્રુમાણિ ।
તીક્ષ્ણાઙ્કુશોલ્લિખિતજર્જરકુમ્ભદેશા ભારાન્ વહન્તિ વિષયૈશ્ છલિતા ગજેન્દ્રાઃ

શૂલાન્તલગ્નવપુષઃ પરિવીજ્યમાનાઃ પક્ષાનિલૈર્ નગરવાયસમણ્ડલાનામ્ ।
વ્યાજેન મિત્રનયનૈર્ અભિવીક્ષ્યમાણા નાશં વ્રજન્તિ પુરુષા વિષયાહિદષ્ટાઃ

પ્રજ્વાલ્ય કામદહનં સ્વયમ્ એવ બાલા મિથ્યાવિકલ્પપવનૈઃ સ્વમનોગૃહેષુ ।
આત્માનમ્ એવ હિ દહન્તિ શરચ્છતાનિ સંઘર્ષજેન દહનેન યથૈવ વંશાઃ

અપિ ચ કુલિશપાણે વૈજયન્તે વિહૃત્ય સ્ફુરિતમણિમરીચિશ્રીસમુન્મેષરમ્યે ।
જ્વલદનલકરાલાં યાન્તિ ભૂયો ઽપ્ય્ અવીચિં યદિ વિષયવિષક્તાઃ સ્વસ્તિ તસ્મૈ સુખાય

ભવતુ કુગતિર્ અન્તે સ્વર્ગવાસસ્ય સા વા
ચ્યવનપતનદુઃખક્લીબલોલેક્ષણસ્ તુ ।
યદ્ અનુભવતિ દુઃખં દેવલોકાભિનન્દી
નનુ સુખમ્ અનુભૂતં તેન પૂર્વાનુભૂતમ્

વિકચકનકપદ્મચ્છત્ત્રસંસુપ્તહંસ્યાં
યદિ સુરપુરવાપ્યાં રત્નનૌભિર્ વિગાહ્ય ।
પતતિ પુનર્ અકામઃ કર્મભિર્ વૈતરણ્યાં
ક્વથિતનરકરઙ્કવ્યાકુલાન્તર્જલાયામ્

પરિણતિવિરસેભ્યઃ સ્વપ્નમાયોપમેભ્યઃ
સુરભવનસુખેભ્યઃ કા સ્પૃહા શક્ર તેભ્યઃ ।
કુપિતભુજગજિહ્વાચઞ્ચલં જીવલોકં
સકલમ્ ઇતિ વિદિત્વા મોક્ષકામાઃ સ્થિતાઃ સ્મઃ

સુખમ્ ઇદમ્ ઇતિ મિથ્યાકલ્પનામાત્રમ્ એતદ્
ભવગતિગહનાન્તર્વર્તિનાં બાલિશાનામ્ ।
ભવમ્ અવિતથવાદી દુઃખમ્ ઇત્ય્ આહ બુદ્ધઃ
સકલમ્ અપિ યતો ઽસ્માન્ સર્વદુઃખપ્રસૂતિઃ

પ્રકૃતિબહુલદુઃખોપપ્લુતે જીવલોકે
ભવતિ યદ્ અપિ સૌખ્યં કાકતાલીયમ્ અસ્મિન્ ।
વ્રજતિ તદ્ અપિ નાશં દુઃખજાલાભિભૂતં
સલિલમ્ ઇવ નદીનાં પ્રાપ્ય સામુદ્રમ્ અમ્ભઃ

યસ્માત્ સ્ત્રીણાં કરકિસલયૈઃ પદ્મપત્ત્રોપમાનૈઃ
કિંચિત્સ્થાનં કલિતવલયૈશ્ ચન્દનાશ્લેષશીતૈઃ ।
સ્પૃષ્ટઃ સ્નેહશ્લથમુકુલિતાતામ્રવૃત્તાઙ્ગુલીયૈર્
નિદ્રાં પ્રાપ્ય વ્યજનપવનવ્યસ્તમાલોપહારઃ

ભૂયઃ શેતે ક્લમગુરુતનુર્ દર્ભસૂચીકરાલે
માર્ગે ભસ્મવ્યતિકરખરૈર્ વીજ્યમાનો મરુદ્ભિઃ ।
તસ્માન્ મત્વા ક્ષણસુખલવં ચઞ્ચલં જીવલોકં
ત્યક્ત્વા કામાન્ વ્યસનફલદાન્ બ્રહ્મશાન્તં ભજેત

દશશતનયનો ઽથ કન્યકાનાં હૃષિતતનૂરુહકઞ્ચુકો વચોભિઃ ।
વ્યવસિતમ્ અભિનન્દ્ય ચૈવ તાસાં ત્રિદશપુરાભિમુખો યયૌ ક્ષણેન