જાતકમાલા · શ્લોક 102-12

ભવપ્રબન્ધવ્યસનાનુષઙ્ગિની મતિર્ વિપર્યાસતમોઽવગુણ્ઠિતા ।
પરં સમુત્ક્ષિપ્ય નિપાતયત્ય્ અધો વિપત્તિપાતાલતલે દુરુત્તરે

તડિલ્લતાનાં સ્ફુટનાનુકારિણીમ્ અનેકરૂપવ્યસનાનુબન્ધિનીમ્ ।
ઉપાદદાનસ્ય ન જાત્વ્ ઇમાં શિવં નરસ્ય સંસ્કારવિકારસંકુલામ્

સ્વયં સમુત્થાપ્ય વિકલ્પવાસનાન્ સમીરણોદ્ધૂતશિખાન્ ભવાનલાન્ ।
જનાઃ સરોષા ઇવ નિર્દહન્ત્ય્ અમી સ્વમ્ ઇન્દ્રિયગ્રામમ્ અનર્થપણ્ડિતાઃ

સ્વભાવદુઃખાન્ પ્રકૃતિપ્રભઙ્ગુરાન્ અસારકાન્ ફેનલવાન્ ઇવામ્ભસઃ ।
અરીન્ ઇમાન્ આત્મસમુદ્ભવાન્ ભવાન્ સુખાભિમાનાશ્ છલિતાઃ શરીરિણઃ

નિશમ્ય કો નામ વિડમ્બનામ્ ઇમાં પુમાન્ મદીયાં શ્રવણોપતાપિનીમ્ ।
રતિં પ્રકુર્યાદ્ અપરિપ્લુતેન્દ્રિયો વિચિત્રસંક્લેશસમુદ્ભવે ભવે

ત એવ સન્તઃ સુખમ્ અધ્યુપાસતે સનાતનં શાન્તમ્ અતીતમાનુષમ્ ।
ભવોપભોગપ્રણયાનુપાતિની મતિર્ ન યેષાં પરિશુદ્ધકર્મણામ્

હતાવલેપાઃ પરિશુદ્ધવૃત્તયઃ સ્થિતાસ્ ત એવોપરિ સર્વસંપદામ્ ।
ન ભાવનાં યે શ્લથયન્તિ સાધવઃ પ્રવૃત્ત્યુપાદાનવિષોપશાન્તયે

પ્રખ્યાપ્ય દોષકણિકાન્ વિભવાન્ ભવાનાં નાનાવિધવ્યસનસંકટસંભવાનામ્ ।
સંવેજ્ય પર્ષદમ્ ઋષિઃ સ ઉપાસકાનાં સદ્યો યયૌ પ્રશમમ્ અગ્નિર્ ઇવામ્બુષિક્તઃ

ઇતિ ભવલુબ્ધકાવદાનમ્ ॥
4. કપીશ્વરજાતકમ્ = ગોકી
અભ્યસ્યન્તિ તથા તથાગતસુતાસ્ ત્યાગં યથા સ્વાન્ અપિ
પ્રાણાન્ પ્રાણિકૃતે ત્યજન્તિ કૃપયા રોગાન્ ઇવાયાસિનઃ ।
ક્ષુદ્રાઃ પાપવિધૌ તથા ત્વ્ અભિરતિં બધ્નન્તિ નિઃસાધ્વસા
ભૂત્વા દુશ્ચરિતૈકતાનમનસો ગચ્છન્ત્ય્ અધસ્તાદ્ યથા

તદ્યથાનુશ્રૂયતે
બોધિસત્ત્વઃ કિલાન્યતમસ્મિન્ વિવિધવર્ણગન્ધરસસંપન્નફલભારાવનતદ્રુમોપગૂઢે વિકચસુરભિકુસુમવલ્લીવિરાજિતપર્યન્તે મરકતમણિપ્રભાહરિતશાદ્વલકુથાસ્તીર્ણવિષમભૂમિભાગે કમલકુવલયાકરોન્મીલિતવિમલજલાશયપરિગ્રહે મહત્ય્ અરણ્યે વાનરાધિપતિર્ બભૂવ ॥
મહાકૃપાસ્વીકૃતમાનસત્વાન્ નીત્વાપિ પુણ્યાનિ પરં પ્રકર્ષમ્ ।
ગતિં તિરશ્ચામ્ અધમાં પ્રપેદે સાધુઃ સ કેનાપિ તુ કારણેન

શુભાશુભૈઃ કર્મભિર્ આર્યકર્મા ક્રીડન્ન્ ઇવાસૌ ભવરઙ્ગમધ્યે ।
નિદર્શયામ્ આસ વિચિત્રરૂપામ્ ઉપાયપૂર્વામ્ ઉપપત્તિમાયામ્

કૃત્વાપ્ય્ અસૌ દુર્ગતિસંનિરોધમ્ અપાયહેતોશ્ ચિરવિપ્રવાસાત્ ।
સંમોહતામિસ્રમયીં પ્રપેદે તિર્યગ્વિપત્તિં કરુણાપરીતઃ

પ્રવર્તતે કર્મવશેન લોકો નિરાશ્રયો ઽયં ગતિચક્રમધ્યે ।
બભૂવ તસ્ય ત્વ્ અનવદ્યબુદ્ધેઃ શુભાશુભે કર્મણિ કામકારઃ

મહાત્મા કાયમાત્રેણ વિનિપાતં ગતો ઽપ્ય્ અસૌ ।
અવિપન્નગુણાભ્યાસપેશલાધ્યાશયો બભૌ

અનાર્યૈશ્ ચરિતૈર્ દૂરાન્ નિશમ્યૈવ વિવર્જિતઃ ।
આર્યામ્ ઉદ્ભાવયામ્ આસ પદ્ધતિં સ શિવોદયામ્

આત્મસંજ્ઞાવિપર્યાસપ્રહાણાદ્ એવ સો ઽત્યજત્ ।
સ્વસુખાસઙ્ગિનીં ચર્યામ્ અનાર્યજનવર્તિનીમ્

વૃત્તશોભાં સમાલોક્ય તસ્ય જાતિવિરોધિનીમ્ ।
મુનયો ઽપ્ય્ અભવન્ન્ આત્મન્ય્ અવજ્ઞાશિથિલાદરાઃ

સ તત્ર માતરમ્ અન્ધાં વૃદ્ધાં ચ પરિચરન્ વિવેકકામતયા ચ સ્વયૂથમ્ અપહાય તેષુ તેષુ પુષ્પફલસમૃદ્ધેષુ વનાન્તરેષ્વ્ અનુત્કણ્ઠિતમના વિજહાર ।
અંસેન તાં પરિહરન્ વિષમેષુ દેશેષ્વ્ અમ્લાયિનીં સ્રજમ્ ઇવાધિપતિઃ કપીનામ્ ।
આનૃણ્યમ્ અપ્રતિસમં સ જગામ માતુર્ ગર્ભાદિધારણપરિશ્રમખેદિતાયાઃ

પાકોપપાદિતરસૈઃ સ ફલપ્રકારૈર્ નિષ્પ્રાણકૈશ્ ચ મધુભિઃ કુસુમાધિવાસૈઃ ।
તોયૈશ્ ચ ફુલ્લકમલોત્પલિનીમનોજ્ઞૈસ્ તાં માતરં પરિચચાર વિશુદ્ધસત્ત્વઃ

તયા કરુણયા ચાસાવ્ અનુબદ્ધઃ કપીશ્વરઃ ।
વિજહાર વિવિક્તેષુ પર્વતેષુ વનેષુ ચ