જાતકમાલા · શ્લોક 52-71

તતઃ સા માતા સમુત્થાયાહ । પુત્રક
મયિ ગમનનિવૃત્તિં કર્તુમ્ અભ્યુદ્યતાયાં
યદ્ ઉપચિતમ્ અપુણ્યં મચ્છિરસ્તાડનાત્ તે ।
વ્યસનફલમ્ અનન્તં મા તુ ભૂત્ કર્મણો ઽસ્ય
પુનર્ અપિ ગુરુવાક્યં માતિગાઃ સ્વપ્નતો ઽપિ

અથ મૈત્રકન્યકો બોધિસત્ત્વો વિવિધવિહારાયતનપર્વતોપવનગહ્વરસરિત્તડાગારામરમણીયતરાન્ અનેકનગરનિગમકર્વટગ્રામાદીન્ અનુવિચરન્ ક્રમેણ સમુદ્રતીરં સંપ્રાપ્ય સજ્જીકૃતયાનપાત્રો ભુજગપતિવદનવિસૃતશ્વસનચપલાનિલબલવિલુલિતવિપુલવિમલસલિલમ્ અરુણતરુણકિરણનિકરરુચિરપદ્મરાગપુઞ્જપ્રભારાગરઞ્જિતોર્મિમાલાજલમ્ અસુરસ્વરસમસુરસુરેશ્વરકરોદરસ્ફુરિતહુતવહશિખાવલીકરાલવજ્રપતનભયનિલીનધરણીધરશિખરપરાહતજલોદ્ધતોત્તુઙ્ગતરઙ્ગભઙ્ગરૌદ્રં સમુદ્રમ્ અવતતાર ।
મહાનિલોત્ક્ષિપ્તતરઙ્ગભઙ્ગૈઃ સમુલ્લસદ્ભિઃ ખમ્ ઇવોત્પતન્તમ્ ।
સરિત્સહસ્રામ્બુરયપ્રવાહૈર્ ભુજૈર્ વિલાસૈર્ ઇવ ગૃહ્યમાણમ્

પ્રક્ષુબ્ધશીર્ષોરગભીમભોગવ્યાવર્તિતોદ્વર્તિતતોયરાશિમ્ ।
તન્મુર્ધ્નિ રત્નોદ્ગતરશ્મિપુઞ્જં જ્વાલાકલાપોચ્છુરિતોર્મિચક્રમ્

અહિપતિવદનાદ્ વિમુક્તતીવ્રજ્વલિતવિષાનલદાહભીમશઙ્ખમ્ ।
તિમિનખકુલિશાગ્રદારિતાદ્રિં તદચલપાદહતામ્બુમીનવૃન્દમ્

તુઙ્ગતરઙ્ગસમુદ્ગતતીરં તીરનિલીનકલસ્વનહંસમ્ ।
હંસનખક્ષતદારુણમીનં મીનવિવર્તિતકમ્પિતવેલમ્

રત્નલતાવૃતભાસુરશઙ્ખં શઙ્ખસિતેન્દુગભસ્તિવિવૃદ્ધમ્ ।
વૃદ્ધભુજંગમહાહવરૌદ્રં રૌદ્રમહામકરાહતચક્રમ્

ખગપતિસવિલાસપાણિવજ્રં પ્રહતવિપાટિતદૃષ્ટિમૂલરન્ધ્રમ્ ।
પ્રમુદિતજલદન્તિદન્તકોટિપ્રમથિતનૈકવિલાસકલ્પવૃક્ષમ્

તદ્ એવ સ સંલક્ષ્ય તીરપર્યન્તરેખં પ્રકટવિકટાવર્તગર્તોદરભ્રમદ્ભ્રમિતઝષભુજગકુલમણ્ડલં નૈકવિચિત્રાદ્ભુતાશ્ચર્યમ્ અતિશયમ્ અમ્ભસામ્ આલયમ્ અતિક્રમતસ્ તસ્ય ધરણીધરશિખરવિપુલાત્મભાવસ્ય મકરકરિપતેર્ વિવર્તમાનસ્ય સમુત્થિતૈર્ ઉર્વીધરાકારદારુણૈઃ પ્રમુક્તકલકલારાવરૌદ્રૈર્ મહદ્ભિઃ સલિલનિવહૈર્ ઉત્પીડ્યમાનં તદ્ યાનપાત્રં મરણભયવિષાદભ્રશ્યમાનગાત્રૈર્ દીનરુદિતાક્રન્દિતમાત્રપરાયણૈઃ સંયાનપાત્રકૈઃ સહ સહસૈવ સલિલનિધેર્ અધઃ પ્રવેષ્ટુમ્ આરબ્ધમ્ ।
ઉર્વીધરાકારતરઙ્ગતુઙ્ગૈર્ ઉગ્રૈર્ યુગાન્તાનિલચણ્ડવેગૈઃ ।
તદ્ યાનપાત્રં જલધેર્ જલૌઘૈર્ આસ્ફાલ્યમાનં વિદદાર મધ્યે

દંષ્ટ્રાકરાલે ઝષવક્ત્રરન્ધ્રે કશ્ ચિન્ મમારાર્તરવસ્ તપસ્વી ।
કે ચિજ્ જલોદ્ગારનિરુદ્ધકણ્ઠા જગ્મુર્ નિરુચ્છ્વાસગિરો વ્યસુત્વમ્

ગત્વાપિ કે ચિત્ ફલકૈર્ મહદ્ભિર્ અમ્ભોનિધેસ્ તીરમ્ અવેક્ષમાણાઃ ।
દૂરામ્બુસંતાનપરિશ્રમાર્તાસ્ ત્રાસાકુલા નેદુર્ ઉદીર્ણનાદાઃ

અથ મૈત્રકન્યકો બોધિસત્ત્વસ્ તેન મહતા વ્યસનોપનિપાતેનાપ્ય્ અનાપતિતભયવિષાદદૈન્યાયાસમનાઃ સમવલમ્બ્ય મહદ્ ધૈર્યપરાક્રમં સસંભ્રમં ફલકમ્ આદાય પ્રસસાર ।
તતો ઽસૌ સમપવનગમનજવજનિતસવિલાસગતિભિઃ સલિલપ્લવૈર્ ઇતસ્ તતઃ સમાક્ષિપ્યમાણો નિરાહારતયા ચ પરિમ્લાયમાનનયનવદનકમલશ્ ચાન્યૈર્ બહુભિર્ અહોરાત્રૈર્ યથા કથં ચિત્ તસ્ય દુરવગાહસલિલસ્ય મહાર્ણવસ્ય દક્ષિણં તીરદેશમ્ આસસાદ ।
તીર્ત્વા તમ્ અમ્ભોનિધિમ્ અપ્રગાધમ્ આસાદ્ય તીરં ફલકં મુમોચ ।
સંસ્મૃત્ય માતુર્ વચનં સ પાણૌ વ્યાસજ્ય મૂર્ધાનમ્ ઇદં જગાદ

શૃણ્વન્તિ યે નાત્મહિતં ગુરૂણાં વાક્યં હિતાર્થોદયકાર્યભદ્રમ્ ।
તેષામ્ ઇમાનિ વ્યસનાનિ પુંસાં માયાવહન્તિ પ્રભવન્તિ મૂર્ધ્નિ

તૈર્ એવ નૈકવ્યસનપ્રદસ્ય તોયેન્દુબિમ્બસ્થિતભઙ્ગુરસ્ય ।
પ્રાપ્તં ફલં જન્મતરોઃ સુધીભિર્ યે માનયન્તીહ ગિરો ગુરૂણામ્

માતુર્ હિતાયૈવ સદોદ્યતાયાઃ પ્રોલ્લઙ્ઘ્ય વાક્યં મમ દુષ્કૃતસ્ય ।
પુષ્પં યદ્ ઈદૃગ્ ભરપાપદારુણં પ્રાન્તં ગમિષ્યામિ કદા ફલસ્ય

હુતવહહતલેખાત્યન્તપર્યન્તરૌદ્રં
ગગનૌગ્રં વિસ્મયત્યન્તવજ્રમ્ ।
ગુરુશિરસિ દધાનઃ પાદવજ્રં ખલો ઽહં
કથમ્ અવનિવિદાર્યશ્વભ્રરન્ધ્રે ન લગ્નઃ

યે સન્તો હિતવાદિનાં સ્ફુટધિયાં સંપાદયન્તે ગિરઃ
શ્રેયસ્ તે સમવાપ્નુવન્તિ નિયતં ક્રવ્યાદપુર્યાં યથા ।
યે તૂત્સૃજ્ય મહાર્થસારદયિતાં વાચં શ્રયન્તે ઽન્યથા
દુસ્તરે વ્યસનોદધૌ નિપતિતાઃ શોચન્તિ તે ઽહં યથા

તતો ઽસૌ ક્રમેણ ખદિરવટસરલનિચુલબકુલતમાલતાલનાલિકેશરદ્રુમવનગહનં પ્રવરવારણવરાહચમરશરભશમ્બરમહિષવિષાણકર્ષણપતિતમથિતવિવિધમાલુતાલતાજાલદુઃસંચરં ક્વ ચિત્ ક્ષુભિતકેસરિનિનાદભયચકિતવનચરકુલાકીર્ણચરણં કથં ચિદ્ અપિ શબરમનુજજનચરણાક્ષુણ્ણપર્યન્તમ્ અનુચરન્ ક્વ ચિત્ સ્થિત્વૈવમ્ આહ ।
એતે દાડિમપુષ્પલોહિતમુખાઃ પ્રોન્મુક્તકોલાહલા
હાસાદર્શિતદન્તપઙ્ક્તિવિરસાઃ શાખામૃગા નિર્ભયાઃ ।
સર્પાન્ ભીમવિષાનલસ્ફુરદુરુજ્વાલાકરાલસ્ફુટાન્
હત્વા પાણિતાલૈઃ પ્રયાન્તિ વિવશાઃ ફુત્કારભીતાઃ પુનઃ

રમ્યે કુઙ્કુમશાખિનામ્ અવિરલચ્છાયાકુથાશીતલે
મૂલે કોમલનીલશાદ્વલવતિ પ્રવ્યક્તપુષ્પોત્કરે ।
વંશૈસ્ તાલરવૈઃ સગીતમધુરૈઃ પ્રચ્છેદસંપાદિભિઃ
સંગીતાહિતચેતસઃ પ્રમુદિતા ગાયન્ત્ય્ અમી કિન્નરાઃ

તતો નાતિદૂરમ્ અતિસૃત્ય મહીધરવરાકારં પર્વતં દદર્શ ।
ક્વ ચિદ્ ઉગ્રતરચારુમણિપ્રભયા સુરભીકૃતભીમગુહાવિવરમ્ ।
ક્વ ચિદ્ ઉદ્ધતકિન્નરગીતરવં પ્રતિબુદ્ધસસંભ્રમનાગકુલમ્

ચપલાનિલવેલ્લિતપુષ્પતરું તરુમન્દિરમૂર્ધ્નિ ચલદ્ભ્રમરમ્ ।
ભ્રમરધ્વનિપૂર્ણગુહાકુહરં કુહરસ્થિતરૌદ્રભુજંગકુલમ્