જાતકમાલા · શ્લોક 50-69

અન્તર્નિગૂઢવિવિધાશુચિગાત્રયષ્ટ્યા રાગાન્ધબુદ્ધિનયનાશ્ છલિતા મયેતિ ।
સંરાગિણો ઽપહસતીવ ખગાવલુપ્તદન્તચ્છદેન વદનેન વરાઙ્ગનેયમ્

વીણાવેણુધ્વનિકલરવૈઃ કાકલીગીતકૈર્ યા
નિદ્રાં ભેજે પ્રિયતમપરિષ્વઙ્ગવિશ્રબ્ધગર્ભામ્ ।
સૈવાદ્યેહ સ્વપિતિ વનિતા ભૂરજોરૂક્ષિતાઙ્ગી
ગોમાયૂનાં ધ્વનિતમુખરારાવરૌદ્રે શ્મશાને

વાલાગ્રમાત્રમ્ અપિ યત્ર વિચાર્યમાણે નેક્ષામહે શુચિ નિજાશુચિગર્ભરન્ધ્રે ।
તસ્મિન્ રતિં કથમ્ અમી પ્રખલા લભન્તે કાયાધમે નિધનધર્મિણિ રોગનીડે

એવંવિધં જગદ્ ઇદં સકલં ભગિન્યઃ
સ્વપ્નેન્દ્રજાલજલચન્દ્રચલસ્વભાવમ્ ।
મત્વા વિરાગમ્ ઉપગચ્છત યાવદ્ એતત્
પ્રાણાવશેષમ્ ઉપયાતિ ન વો વિનાશમ્

પ્રાણાન્તિકવ્યસનકણ્ટકભિન્નમર્મા કુર્વીત કિં નુ કુશલં જલવિપ્લુતાક્ષઃ ।
દષ્ટઃ કૃતાન્તમકરેણ જરામુખેન મૂર્ધ્ના ચ શુક્લપલિતોત્કરદન્તુરેણ

ઘોરાન્ધકારપરલોકમહાપ્રપાતસંપાતચૂર્ણિતતનોઃ કુશલાભિલાષમ્ ।
આશીવિષાસ્યપુટસંકટસંનિરુદ્ધમણ્ડૂકવાસિતસમં પ્રવદન્તિ સન્તઃ

લોકં વાક્યૈઃ કૃતકમધુરૈર્ વઞ્ચયિત્વાદ્ય મૌનં
ધત્સે કસ્માત્ પરુષપિશુનાબદ્ધવાદપ્રગલ્ભૈઃ ।
ઇત્ય્ આક્રોશન્ન્ ઇવ સરભસં રાજદન્તાગ્રદષ્ટાં
જિહ્વાપેશીં હરતિ વિહગસ્ તુણ્ડસંદંશકેન

રાગાન્ધાનાં વિતથવિષયાભ્યાસજિહ્માશયાનાં
યદ્ બાલાનાં નયનવિષયં પ્રાપ્ય ધૈર્યં બિભેદ ।
તસ્મિન્ન્ અદ્ય વ્યપગતભયાશ્ ચારુબિમ્બે નિતમ્બે
નાર્યા ગૃધ્રા નખમુખપદન્યાસપઙ્ક્તિં લિખન્તિ

યાભ્યાં યાતા પ્રિયકરતલન્યસ્તહસ્તારવિન્દા
ભિત્તૌ સાચીપરિણતમુખી ચિત્રમ્ ઉદ્વીક્ષમાણા ।
મન્દં મન્દં સ્વભવનતલે મુક્તપુષ્પોત્તરીયે
તાવ્ એવાદ્ય ગ્રસતિ ચરણૌ જમ્બુકો ઽયં યુવત્યાઃ

ઇત્થંભૂતે સહજવિવિધામેધ્યજમ્બાલપઙ્કે
કષ્ટં કષ્ટં મદનમદિરાઃ ક્ષીબચિત્તાઃ પતન્તિ ।
કાયસ્યેમાં પ્રકૃતિમ્ અશિવાં વીક્ષમાણાસ્ તુ યૂયં
નિર્વિદ્યધ્વં પ્રચલિતતડિદ્ભઙ્ગુરાજ્ જીવલોકાત્

યઃ સત્ત્વાનામ્ અવિરતરસક્લેશનાડીવ્રણાન્તઃ-
સંતપ્તાનામ્ અધિગતયથાભૂતધર્માધિરાજઃ ।
હ્લાદં ચક્રે પ્રકૃતિશિશિરૈર્ ધર્મવાગમ્બુકુમ્ભૈઃ
શાસ્ત્રે તસ્મૈ પરમભિષજે સર્વકાલે નમો ઽસ્તુ

દુર્વિજ્ઞેયં કપટમ્ અશિવં ક્લેશકર્મપ્રયુક્તં
સર્વાકારં વિવૃતમ્ અખિલં યેન જન્માભિધાનમ્ ।
યસ્મિન્ મૂઢો રથચરણવદ્ બમ્ભ્રમીત્ય્ અસ્વતન્ત્રો
લોકસ્ તીવ્રવ્યસનકુલિશાઘાતનિષ્પિષ્ટમૂર્તિઃ

માતા બાલ્યે પ્રતિસરવતીં વેણિકાં યત્ર ચક્રે
યસ્મિન્ કાન્તો મણિમકરિકાં યૌવનાગ્રે બબન્ધ ।
વિપ્રૈઃ સિક્તં સુકુસુમલવૈર્ યચ્ ચ શાન્ત્યમ્બુલેશૈઃ
કષ્ટં ધૃષ્ટઃ સ્પૃશતિ બલિભુક્ તચ્ છિરો ઽદ્યાઙ્ગનાયાઃ

યે વાસિતાઃ સુકુસુમેન વિવાહકાલે માતુઃ કરેણ કૃતકૌતુકમઙ્ગલેન ।
તે ઽદ્ય પ્રચણ્ડપવનૈર્ અવધૂયમાનાઃ કેશાઃ શ્મશાનતરુચામરતાં પ્રયાતાઃ

પ્રકૃતિચતુરા દૃષ્ટિઃ ક્વાસાવ્ અપાઙ્ગવિલોકિની
સલલિતપદન્યાસા ક્વાસૌ ગતિર્ મદવિહ્વલા ।
ક્વ નુ ખલુ ગતા હાસાસ્ તે ઽસ્યા રદચ્છદલાસકાઃ
સુરચિતમ્ અહો ચિત્રં માયારહસ્યમ્ ઇદં કલેઃ

હાસાયાસવિલોલકુણ્ડલમણિચ્છાયોપરાગારુણે
યસ્મિન્ પ્રાણસમશ્ ચકાર મુદિતઃ પત્ત્રાઙ્કુરં યત્નતઃ ।
બાલામ્ભોરુહપત્ત્રકોમલદલે તત્રૈવ ગણ્ડસ્થલે
વક્ત્રં રક્તકલઙ્કિતં નિકષતિ સ્થિત્વા લલાટે ઽણ્ડજઃ

મુક્તાહારમરીચિફેનસલિલે રોમાવલીશૈવલે
વિસ્તીર્ણસ્તનચક્રવાકયુગલે વક્ષસ્તડાગોદરે ।
સવ્યાજસ્ખલિતાંશુકે વ્યસનિનાં યત્રૈવ નેત્રાલયઃ
પેતુસ્ તત્ર વિપૂયકે ઽદ્ય નિપતન્ત્ય્ આશાતિકા મક્ષિકાઃ

પૂર્વં ચન્દનવારિશીકરમુચૈર્ યા તાલવૃન્તાનિલૈઃ
પ્રેષ્યાભિર્ વલયધ્વનિવ્યતિકરૈઃ સંવીજિતા સુન્દરી ।
હર્મ્યે ચન્દ્રકરોપહારધવલે બિમ્બોપધાનાશ્રિતા
તામ્ એવાદ્ય તુ વીજયન્તિ પરુષૈઃ પક્ષાનિલૈર્ વાયસાઃ

યેનાયં કમ્પિતઃ પૂર્વં શાખાન્તરવિચારિણા ।
ક્વેમં કાયદ્રુમં ત્યક્ત્વા સ ગતશ્ ચિત્તમર્કટઃ

યેન નિષ્ક્રિયમ્ અપ્ય્ એતત્ ક્રિયાવદ્ ઇવ લક્ષ્યતે ।
કલેવરમ્ અનાત્મીયં ક્વ સ ચિત્તવિદૂષકઃ