જાતકપારિજાતઃ · અધ્યાય p4

સ્ત્રીબલારોગ્યસન્તાનવિદ્યાકીતિવિવર્દ્ધનમ્ ।
તિથિમગ્રહસંયુક્તં જાતકં બ્રમહે વયમ્

અર્થાર્જને સહાયઃ પુરુષાણમાપદર્ણવે પોતઃ ।
યાત્રાકાલે મન્ત્રી જાતકમપહાય નાસ્યપરઃ

શ્રીમજ્જાતલપત્રિકા પરહિતં વ્યોમાધિવાસસ્ફુટૈઃ
પઙ્ચાઙ્ગદ્યુચરાષ્ટવર્ગસહિતસ્થાનાદિષડ્વીર્યજૈઃ ।
આયુર્ગોચરયોગભાવજફલૈઃ સાર્દ્ધં દશાચક્રજ્ઞૈ-
ર્દીર્ઘાયુઃસુતભર્તૃસૌખ્યવિપુલશ્રીકીર્તિદા લિખ્યતે

સ્ત્રીણાં જન્મફલં નૃયોગમુદિતં યત્તત્પતૌ યોજયેત્-
તાસાં દેહશુભાશુભં હિમકરાલ્લગ્નાચ્ચ વીર્યાધિકાત્ ।
ભર્તૃઈણામગુણં ગુણં મદગૃહાચ્છિદ્રાચ્ચ તેષાં મૃતિમ્
સૌમ્યાસૌમ્યબલાબલેન સકલં સઙ્ચિન્ત્ય સર્વં વદેત્

સ્ત્રીણાં જન્મનિ લગ્નશીતકરયોર્મધ્યે બલી યસ્તતઃ
સમ્પદ્રૂપબલાનિ તન્નવમતઃ પુત્રાયવૃદ્ધિં વદેત્ ।
સૌમઙ્ગલ્યપ્રનિષ્ટમષ્ટમગૃહાદ્ ભર્તૃશ્રિયં સપ્તમાત્
કેચિદ્ભર્તૃશુભાશુભં શુભગૃહાદિચ્છન્તિ હોરાવિદઃ

વૈધવ્યં નિધનેન લગ્નભવનાત્તેજો યશઃ સમ્પદઃ
પુત્રં પઙ્ચમભાવતઃ પતિસુખં કામેન કેચિદ્વિદુઃ ।
પ્રવ્રજ્યામપિ યોષિતામતિસુખં ધર્મોપયાતગ્રહૈઃ
શેષં ભાવજયોગજન્યમખિલં નારીનરાણાં સમમ્

યમે લગ્નનિશાકરૌ યદિ વરસ્ત્રી રૂપશિલાન્વિતા
સૌમ્યાલોકિતસંયુતૌ ગુણવતી સાધ્વી ચ સમ્પદ્યુતા ।
ઓજર્ક્ષે પુરુષાકૃતિશ્ચ ચપલા પુંશ્ચેષ્ટિત પાપિની
પાપવ્યોમચરેણ વીક્ષિતયુતૌ જાતા દુરાચારિણી

લગ્નેન્દૂ વિપમર્ક્ષગૌ શુભયુતૌ સૌમ્યગ્રહાલોકિતૌ
નારી મિશ્રગુણાકૃતિઃ સ્થિતિગતિપ્રક્ષાવતી જાયતે ।
યુગ્માગારગતૌ તુ પાપસહિતૌ પાપેક્ષિતૌ વા તથા
તદ્રાશીશયુતેક્ષકગ્રહબલાદાહુઃ સમસ્તં વિદઃ

ઓજે વિલગ્ને પુરુષૈર્બલિષ્ઠૈર્બલાન્વિતૈશ્ચન્દ્રબુધાસુરેજ્યૈઃ ।
સામાન્યશક્તૌ સતિ સૂર્યપુત્રે જાતા હિ તસ્થા બહવો ધવાઃ સ્યુઃ

યુગ્મે વિલગ્ને કુજસૌમ્યજીવશુક્રૈર્બકિષ્ઠૈઃ ખલુ જાતકન્યા ।
વિખ્યાતનામ્ની સકલાર્થતત્ત્વબુદ્ધિપ્રસિદ્ધા ભવતીહ સાધ્વી

સૌરે મધ્યબલે બલેન અહિતૈઃ શીતાંશુશુક્રેન્દુજૈઃ
શેષૈર્વીર્યસમન્વિતૈઃ પુરુષીણી યદ્યોજરાશ્યુદ્રમે ।
જીવારાસ્ફુજિદૈન્દવેષુ બલિષુ પ્રાગ્લગ્નરાશૌ સમે
વિખ્યાતાખિલશાસ્ત્રયુક્તિકુશલા સ્ત્રી બ્રહ્મવાદિન્યપિ

અથ ત્રિંશામશફલમ્ ।
લગ્ને ભૌમગૃહં ગતે શશિનિ વા વીર્યાધિકે ભૂસુતે
ત્રિંશાંશપ્રભવાઽબલા યદિ દુરાચારપ્રયુક્તા ભવેત્ ।
પ્રેષ્યા ભાનુસુતાંશકે ગુણવતી સાધ્વી ચ જીવાંશકે
સૌમ્યાંશે મલિના સિતાંશજવધૂર્જારવ્રતાચારિણી

લગ્ને ભાર્ગવરાશિગે કલહકૃદ્ દુષ્ટા કુજસ્યાંશકે
સાધ્વી પુત્રવતી પુરન્દરગુરોરંશે પુનર્ભૂઃ શનેઃ ।
સૌમ્યસ્યાંશસમુદ્ભવાઽખિલકલાસઙ્ગીતવાદ્યપ્રિયા
શુક્રાંશે બુધવલ્લભા ચ સુભગા લોકપ્રિયા જાયતે

ત્રિંશાંશેઽવનિજસ્ય બોધનગૃહે લગ્ને તુ પુત્રાન્વિતા
મન્દાંશે વિધવાઽથવા મૃતસુતા ક્લીબાકૃતિસ્થાઽસની ।
જૈવે ભર્તૃપરા બુધસ્ય તરુણી વિખ્યાતતેજસ્વિની
શૌક્રે ચારુતરામ્બરાભરણગોવિત્તપ્રસિદ્ધા ભવેત્

લગ્ને ચન્દ્રગૃહં ગતે બલવતિ ક્ષોણિસુતસ્યાંશકે
જાતા જારવિનોદશીલરસિકા પાપેક્ષિતે શીતગૌ ।
વિશ્વસ્તા રવીજસ્ય નિર્જજરગુરોરલ્પાયુરલ્પાત્મજા
બૌધે શિલ્પકલાવતી ભૃગુસુતત્રિંશાંશકે કામુકી

ભાનુક્ષેત્રગતે તનૌ શશિનિ વા ભૂનન્દનસ્યાંશકે
નારી પુમ્પ્રકૃતિસ્થિતા ચ કુલટા મન્દાંશકે દુઃખિતા ।
જીવાંશે નૃપવલ્લભા ગુણવતી સૌમ્યસ્ય પુંશ્ચેષ્ટિતા
દુષ્ટા ચાસુરવન્દિતસ્ય કુપતિસ્નેહાન્વિતા રોગિણી

વાગીશસ્ય ગૃહોદયે વસુમતીપુત્રસ્ય ભાગોદ્ભવા
વિખ્યાતા પરિવારિણી રવિસુતસ્યાંશે દરિદ્રા ભવેત્ ।
જીવાંશે ધનવસ્ત્રભૂષણવતી સૌમ્યસ્ય સમ્પૂજિતા
સાધ્વી દાનવમન્ત્રિણઃ સુતવતી સદ્વસ્ત્રભૂષાન્વિતા

લગ્ને મન્દગૃહે બલિન્યવનિજત્રિંશાંશકે શોકિની
મન્દાંશે સતિ દુર્ભગા નિજકુલાચારાનુરક્તા ગુરોઃ ।
સર્વજ્ઞા કુલટા બુધાંશજનિતા શુક્રસ્ય બન્ધ્યા સતી
લગ્નેન્દુસ્ફુટયોગતસ્તુ સકલત્રિંશાંશજં વા વદેત્

આગ્નેયૈર્વિધવાઽસ્તરાશિસહિતૈર્મિશ્રૈઃ પુનર્ભૂર્ભવેત્
ક્રૂરે હીનબલેઽસ્તગે સ્વપતિના સૌમ્યેક્ષિતે પ્રોજ્ભિતા ।
અન્યોન્યાંશકયોઃ સિતાવનિજયોરન્યપ્રસક્તાઙ્ગના
દ્યૂને વા યદિ શીતરશ્મિસહિતે ભર્તુસ્તદાઽનુજ્ઞયા

સ્વૈરિણી ચા પતિ સ્યક્ત્વા સર્વણં કામતઃ શ્રયેત્ ।
અક્ષતં ચ પ્રજાદ્વારં પુનર્ભૂઃ સંસ્કૃતા પુનઃ

સૌરાર્ક્ષે લગ્નગે સેન્દુશુક્રે માત્રા સાર્દ્ધં પુંશ્ચલી પાપદૃષ્ટે ।
કૌજે સ્વાંશે સૌરિણા વ્યાધિયોનિશ્ચારુશ્રોણી વલ્લભા સદ્ગ્રહાંશે

બલહીનેઽસ્તગે પાપે સૌમ્યગ્રહનિરીક્ષિતે ।
પત્યા વિસૃજતે નારી નીચારિસ્થે ચ વૈરિણી

ઉત્સૃષ્ટા મદનસ્થિતે દિનકરે શત્રુગ્રહાલોકિતે।
અવિશ્વસ્તાઽવનિજે વધૂરમણયોરન્યોન્યવૈરં તુ વા ।
સૌમ્યાસૌમ્યયુતે કલત્રભવને જાતા પુનર્ભૂઃ શનૌ
કામસ્થે રિપુવીક્ષિતે ત્વવિધવા જાતા જરાં ગચ્છતિ

પાપર્ક્ષે મદનસ્થિતે શનિયુતે વૈધવ્યમેત્યઙ્ગના
જારાસક્તવિલાસિની સિતકુજાવન્યોન્યરાશ્યંશગૌ ।
ચન્દ્રે કામગૃહં ગતે તુ પતિના સાર્દ્ધં દુરાચારિણી
મન્દારર્ક્ષવિલગ્નૌ શશિસિતૌ બન્ધ્યા સુતસ્થે ખલે

કલત્રરાશ્યાંશગતે મહીજે મન્દેક્ષિતે દુર્ભગમેતિ કન્યા ।
કલત્રાંશકે સૌમ્યદૃશા સમેતે કલત્રરાશૌ પતિવલ્લભા સ્યાત્

ભૌમાગારવિલગ્નગૌ શશિસિતૌ નારી પતિદ્વેષિણી
ચન્દ્રજ્ઞૌ પરતત્ત્વવાદચતુરા ભૌમેન્દુજૌ ભોગિની ।
ચન્દ્રજ્ઞાસુરવન્દિતા યદિ સુખદ્રવ્યાન્વિતા લગ્નગા
વાગીશો યદિ લગ્નગઃ સુતનયા પ્રજ્ઞાવિભૂષાન્વિતા

તુઙ્ગથા ગગનાટનાઃ શુભકરા રન્ધ્રે સપાપે વધૂ-
ર્વૈધવ્યં સમુપૈતિ પાપભવને પાપગ્રહાલોકિતે ।
રન્ધ્રેશાંશપતૌ ખલે ચ વિધવા નિસંશયો ભામિની
સૌમ્યૈ રન્ધ્રગતૈઃ સમેતિ તરુણી પ્રાગેવ મૃત્યુ પતેઃ

ભગ્યાસ્થાઃ શુભખેચરાઃ સ્મરગતે પાપેઽષ્ટમસ્થેઽથવા
ભર્તૃશ્રીબહુપુત્રસૌખ્યવિભવૈઃ સાર્દ્ધ ચિરં જીવતિ ।
ક્રૂરૈર્બન્ધુગૃહોપગૈર્બહુસુતપ્રાપ્તા ભવત્યઙ્ગના
ચાપે વા કટકોદયે પતિસુતપ્રાપ્તા દરિદ્રાન્વિતા

ગોસિંહાલિવધૂદયે સુતગતે ચન્દ્રેઽલ્પપુત્રાન્વિતા
પાપિરસ્તશુભોદયાષ્ટમગતૈર્દારિદ્રયશોકાકુલા ।
સૌમ્યાસૌમ્યયુતૈશ્ચ મિશ્રફલિની સૌમ્યૈઃ શુભશ્રીયુતા
પુત્રેશેઽરિગતે લગ્નૌ રિપુપતૌ શસ્ત્રેણ મૃત્યુર્ભવેત્

કરગ્રહૈરસ્તગતૈઃ સમસ્તૈર્વિલગ્નરાશેર્વિધવા ભવેત્સા ।
મિશ્રૈઃ પુનર્ભૂરિહ જાતકન્યા પત્યુજ્ભિતા હીનબલૈરસદ્ભિઃ

સ્ત્રીજન્મલગ્નાન્મદગે શશાઙ્કે શુક્રારયુક્તે યદિ જાતકન્યા ।
સા પત્યનુજ્ઞાપરગામિની સ્યાત્સૌરારભાંશોપગતે તથૈવ

સૌરારભાંશોપગતગ્રહેષુ શુક્રેન્દુયુક્તેશ્વશુભેક્ષિતેષુ ।
જાતા કુલાચારગુણૈર્વિહીના માત્રા ચ સાકં વ્યભિચારિણી સ્યાત્

ક્ષિતિતનયનવાંશે લગ્નતઃ સપ્તમસ્થે દિનકરબુધદૃઈષ્ટે વ્યાધિયોનિઃ પ્રજાતા ।
શુભકરનવભાગે સપ્તમસ્થાનસંસ્થે સુભગસુતવતી સા ચાન્યથા દુર્ભગા સ્યાત્

કામાસક્તમનસ્વિની ચ વિધવા પાપદ્વયે સપ્તમે
પશ્ચાર્ખામિવધં કરોતિ કુલટા પાપત્રયે ચાસ્તગે ।
રાજામાત્યવરાઙ્ગના યદિ શુભે કામં ગતે કન્યકા
મારસ્થે તુ શુભત્રયે ગુણવતી રાજ્ઞી ભવેદ્ ભૂપતેઃ

અન્યોન્યાંશગતૌ સિતાર્કતનયાવન્યોન્યદૃઈષ્ટૌ તુ વા
કુમ્ભે ચાષ્ટમભાગજાતવનિતા કામાગ્નિતપ્તા ભવેત્ ।
વૈધવ્યં સમુપૈતિ ચન્દ્રભવનાત્ ક્રૂરે મદસ્થાનગે
ચન્દ્રાદસ્તગૃહોપગઃ શુભકરો રાજ્યાપદં યચ્છતિ

સ્ત્રીજન્મલગ્ને શશિશુક્રયુક્તે કોપાન્વિતા સા સુખભાગિની સ્યાત્ ।
સર્વત્ર ચન્દ્રે સતિ તત્ર જાતા સુખાન્વિતા વીતરતિપ્રિયા સ્યાત્

શુક્રેન્દુભે રૂપગુણાભિરામા કલાવતી જીવબુધોદયે તુ ।
લગ્નસ્થિતા જીવબુધાસુરેજ્યા જાતાઙ્ગના સર્વગુણપ્રસિદ્ધા

વાચસ્પતૌ નવમપઙ્ચમકેન્દ્રસંસ્થે તુઙ્ગાદિકે ભવતિ શીલસમન્વિતા ચ ।
સાધ્વી સુપુત્રજનની સુખિની ગુણાઢ્યાં નૂનં કુલદ્વયયશત્કરિણી ભવેત્સા

યદિ શુભકરદૃષ્ટા શિલ્પિની શુદ્ધચિત્તા સતતમિહ સલજ્જા ચારુમૂતિઃ સુપુત્રા ।
બહુધનશુભયુક્તા વલ્લભે વ્રજતિ શુભશતાનાં ભાજનત્વં ચ હોરા

ચન્દ્રે કર્કટકોદયે ચ બલિભિઃ શુક્રજ્ઞજીવેન્દુભિ-
ર્નાનાશાસ્ત્રકલારસજ્ઞચતુરા વિખ્યાતતેજખિની ।
કામસ્થૈરથવા વિલગ્નભવનાદ્ધર્મસ્થિતૈઃ ખેચરૈઃ
પ્રવ્રજ્યાભુપયાતિ જન્મસમયે પાણિગ્રહે ચિન્તયેત્

પાપેઽસ્તે નવમગતગ્રહસ્ય તુલ્યાં પ્રવ્રજ્યાં યુવતિરુપૈત્યસંશયેન ।
ઉદ્વાહે વરણવિધૌ પ્રદાનકાલે ચિન્તાયામપિ સકલં વિધેયમેતન્

જન્મન્યુદ્ધાહકાલે ચ ચિન્તાયાં વરણે તથા ।
સ્ત્રીણાં ચિન્તા બુધેનોક્તા ઘટતે તત્પતિષ્વપિ

ક્રૂરેઽષ્ટમે વિધવતા નિધનેશ્વરાંશે યસ્ય સ્થિતે વયસિ તસ્ય સમે પ્રદિષ્ટા ।
સત્સ્વર્થગેષુ મરણં સ્વયમેવ તસ્યાઃ કન્યાલિગોહરિષુ ચાલ્પસુતત્વમિન્દૌ

રન્ધ્રે મિશ્રબલે શુભાશુભખગૈરાલોકિતે વા યુતે
દમ્પત્યો સમકાલમૃત્યુમખિલજ્યોતિર્વિદઃ સંવિદુઃ ।
એકસ્થૌ મદલગ્નપૌ યદિ વા લગ્નસ્થિતે કામપે
કામસ્થે તનુપે શુભગ્રહયુતે મૃત્યુસ્તયેસ્તુલ્યતઃ

સત્સ્વર્થગેષુ સ્વયમેવ સા સ્ત્રી વિપદ્યતે તત્પરિપાકકાલે ।
રન્ધ્રસ્થતન્નાથતદંશપાનાં દશાપહારે મૃતિમાહુરાર્યાઃ

સહજભવનનાથે પુઙ્ગ્રહે પુઙ્ગ્રહર્ક્ષે પુરુષસ્વચરયુક્તે પુઙ્ગ્રહાલોકિતે વા ।
નય્નભવનકેન્દ્રે કોણગે વા બલિષ્ટે બહુધનસુખવન્તં સોદ્રં યાતિ જાતા

સહોદરસ્થાનપલાભનાથૌ વિલગ્નતઃ પઙ્ચમરાશિયાતૌ ।
નૃપાલતેજોગુણરૂપવન્તં સહોદરં જાતવધૂઃ સમેતિ

અથ્ પતિલક્ષણમ્ ।
યસ્યા મન્મથમન્દિરે ગતબલે શૂન્યે ખલાલોકિતે
સૌમ્યવ્યોમનિવાસદૃષ્ટિરહિતે ભર્તા નરઃ કો ભવેત્ ।
ક્લીબઃ સ્યાન્ પતિરસ્તગે શશિસુતે સાર્કાત્મજે દુર્ભગા
બન્ધ્યા વા તરુણી ચરે મદગૃહે નિત્યં પ્રવાસાન્વિતઃ

સ્વાંશે ભાસ્વતિ કામગે મૃદુરતિક્રીડાવિનોદી પતિ-
શ્ચન્દ્રે સૌખ્યમુપૈતિ ભૂમિતનયે જારે વધૂતત્પરઃ ।
વિદ્વાન્ ચન્દ્રસુતે જિતેન્દ્રિયવરો જીવે મદસ્થાનગે
શુક્રે કાન્તવપુઃ સુખી ચ રવિજે વૃદ્ધોઽતિમૂર્ખો ભવેત્

સ્થાન્માર્દવાઙ્ગો ગુણવાન્પ્રગલ્ભો જામિત્રરાશ્ય્ંશકજા તુ થાઽસ્યાઃ ।
સૌરેઽસ્તગે સ્વાંશગૃહોપયાતે વૃદ્ધોઽતિમૂર્ખઃ પતિરેવ તસ્યાઃ

દુઃસ્થૌ ધર્મગૃહેશદેશદેસચિવૌ ભર્તા ગતાયુર્ભવેદ્
દીર્ઘાયુર્ધનવાંસ્ત્રિકોણગૃહગૌ કેન્દ્રસ્થિતૌ વા યદિ ।
વિદ્વાન્ બોધનવાહનેશસહિતૌ સારાર્કજૌ કર્ષકઃ
સ્વર્ભાનુધ્વજસંયુતૌ યદિ ખલઃ સારીશ્રરશ્ચોરરાટ્

ગૌરાઙ્ગઃ પતિરસ્તગે દિનકરે કામી સરોષેક્ષણ-
શ્ચન્દ્રે રૂપગુણાન્વિતઃ કૃશતનુર્ભોગી રુગાર્તો ભવેત્ ।
નમ્રઃ ક્રૂરરસોઽલસઃ પટુવચાઃ સંરક્તકાન્તિઃ કુજે
વિદ્યાવિત્તગુણપ્રપઙ્ચરૈકઃ સૌમ્યે મદસ્થાનગે

દીર્ઘાયુર્નૃપતુલ્યવિત્તવિભવઃ કામી ચ બાલ્યે ગુરૌ
કાન્તો નિત્યવિનોદકેલિચતુરઃ કાવ્યે કવિઃ શ્માપતિઃ ।
મન્દે વૃદ્ધકલેવરોઽસ્થિરતનુઃ પાપી પતિઃ કામગે
રાહૌ વા શિખિનિ સ્થિતે મલિનધીર્નીચોઽથવા તત્સમઃ

દિગ્દેશસ્થિતિધર્મકર્મજગુણાઃ પઙ્ચાતકે યોષિતાં
યે નારીજનજાતકે નિજપતૌ સંયોજિતાસ્તત્વતઃ ।
દ્યુણાંશોપગતગ્રહેષુ બલવત્ખેટાંશતુલ્યાઃ સુતાઃ
કેન્દ્રે કામપતિઃ કરોતિ વિપુલં કલ્યાણકાલોત્સવમ્

ઇતિ શ્રીનવગ્રહકૃપયા વૈદ્યનાથવિરચિતે જાતકપારિજાતે ષોડશોઽધ્યાયઃ