જાતકપારિજાતઃ · અધ્યાય p3

નિસર્ગપૈડ્યાંશકરશ્મિચ્ક્રનક્ષત્રદાયાષ્ટવર્ગજાતિ ।
પરાશરાદ્યિઃ કથિતાનિ યાનિ સઙ્ગૃહ્ય તાનિ ક્રમશઃ પ્રવચ્મિ

અથ નિસર્ગાયુષો વર્ષસઙ્ખ્યહ્ ।
નરવાઃ યયી દ્વુ ધૃતિય્ચ ધૃતિય્ચ કૃતિઃ ખબાણા રાવિપૂર્વકાણામ્ ।
ઇમા નિરુક્તાઃ ક્રમયો ગ્રહાણાં નૈસર્ગિકે હ્વાયુષિ વર્ષસઙ્ખ્યાઃ

અથ પિણ્ડાયુષો વર્ષસઙ્ખ્યઃ ।
નવેન્દવો વાણયમાઃ શરક્ષ્મા દિવાકરાઃ પશ્ચભુવઃ કુપક્ષાઃ ।
નખાશ્ચ ભાખત્પ્રમુખપ્રહાણાં પિણ્ડાયુષોઽબ્દા નિજતુઙ્ગાનામ્

અથ પિણ્ડાયુષઃ સ્પષ્ટીકરણવિધિઃ ।
નિજોશ્ચશુદ્ધઃ ખચરો વિશોધ્યોઃ ભમણડલાત્ ષડ્ભવનોનકશ્ચેત્ ।
યથાસ્થિતઃ ષડ્ભવનાધિકશ્ચેલ્લીકૃતઃ સઙ્ગુણિતો નિજાબ્દૈઃ

તત્ર ખાભ્રરસચન્દ્રલોચનૈરુદ્ધૃતે સતિ યદાપ્યતે ફલમ્ ।
વર્ષમાસદિનનાડિકાર્દકં તાદ્ધિ પીણ્ડભવમાયુરુચ્યતે

સ્વોચ્ચોનસ્ફુટખેચરં યદિ રસાદલ્પં ભચક્રોદ્ધૃતમ્
લિપ્તીકૃત્ય નિજાયુરબ્દગુણિતં તચ્ચક્રલિપ્તાહૃતમ્ ।
લબ્ધં વાસરનાયકાદિખચરૈર્દૃત્તાયુરબ્દાદિકમ્
નીચાર્દ્ધક્રમશો વદન્તિ ભુનયઃ પૈણ્ડયે ચ નૈસર્ગિકે

અથાયુષો હરણં હોરાયામ્ ।
નીચેઽતોઽર્ત્દ્ધં હ્વસતિ હિ તત્શ્વાન્તરસ્થેઽનુપાતો
હોરા ત્વાંશપ્રતિભમપરે રાશિતુલ્યં વદન્તિ ।
હિત્વા વક્રં રિપુગૃહગતૈર્હીયતે સ્વત્રિભાગઃ
સૂર્યોચિક્ષત્રદ્યુતિષુ ચ દલં પ્રોજ્ભૂય શુક્રાર્કપુત્રૌ

ક્ષોણીપુત્રં વર્જિયત્વા રિપુસ્થાર્વ્યંશં નીચસ્થાનગાસ્તે તદર્ધમ્ ।
અસ્તં યાતાઃ શર્વ એવાર્દ્ધહાનિં કુર્યુહિત્વા શુક્રમાર્તણ્ડપુત્રૌ

અથ વ્યયાદિહરણમ્
સર્વાર્દ્ધત્રિચરણપશ્ચષષ્ઠભાગાઃ ક્ષીયન્તે વ્યયભવનાદસત્સુ વામમ્ ।
સત્સ્વર્ધં હસતિ તથૈકરાશિગાનામેકોઽમ્શ હરતિ બલી તથાઽહ સત્યઃ

એકર્ક્ષોપગાનાં યો ભવતિ બલાધિકો વિશેષેણ ।
ક્ષપયતિ યથોત્કભંશં સ એવ નાન્યોઽપિ તત્રસ્થઃ

અથ ક્રુરોદયહરણમ્ ।
સાર્દ્ધોદિતોદિતનવાંશહતાત્સમસ્તાદ્ ભાગોઽષ્ટયુક્તશતસદ્ખ્ય ઉપૈતિ નાશમ્ ।
ક્રૂરે વિલગ્નસહિતે વિધિના ત્વનેન સૌમ્યેક્ષિતે દલમતઃ પ્રલયં પ્રયાતિ

લિપ્રિભૂતૈર્લગ્નભાવૈર્નહન્યાદાયુર્દ્ધયં ખેચરાણાં પૃથક્સ્યમ્ ।
વ્યોમાકાશત્વિન્દુપક્ષૈર્ભજેત્તત્ સ્વાયુર્દાયાચ્છોધ્યમબ્દાદિ લબ્ધમ્

એતત્ ક્રૂરે લગ્નકે સૌમ્યદૃષ્ટે તસ્મિન્પાપે તત્ફલાર્દ્ધં વિશોધ્યમ્ ।
એતરાયેનાં શસઙ્જ્ઞે વિધેયં પિણ્ડાયુર્વત્ કર્મ નૈસર્ગિકે ચ

અથ લગ્નાયુઃસાધનમ્ ।
આયુસ્થૈતેષુ બલાઢ્યલગ્ને વિહાય રાશીન્ કૃતલિપ્તિકેઽત્ર ।
ભક્તે દ્વિશત્યા ફલમબ્દપૂર્વં યત્સ્યાદ્વિલગ્નાયુષિ તઞ્ચ યોજ્યમ્

લગ્નરાશિસમાશ્વાબ્દાસ્તન્માસાદ્યનુપાતતઃ ।
લગ્નાયુર્દ્ષ્યમિચ્છન્તિ હોરાશાસ્ત્રવિશારદાઃ

અથ ષડ્વિધરણમ્ ।
ક્રૂરોદયાસ્તરિપુનીચસ્વગીપગાનાં રિઃફાયમાનનવરન્ધ્રકલત્રગાનામ્ ।
કૃત્વા યથાહરણષત્કમિનાદિકાનાં લગ્નાયુષા સહ યુતે યદિ તુલ્યમાયુઃ

અથ અંશકાયુઃ ।
સ્વમતેન કિલાહ જીવશર્મા ગ્રહદાયં પરમાયુપઃ સ્વરાંશમ્ ।
ગ્રહભુક્તનવાંશરાશિતુલ્યં બહુસામ્યં સમુપૈતિ સત્યવાક્યમ્

સત્યોક્તે ગ્રહમિષ્ટં લિપ્તિકૃત્વા શતદ્વયેનાસ્તમ્ ।
મણ્ડલભાગવિશુદ્ધેઽબ્દાઃ સ્યુઃ શેષાત્તુ માસાદ્યાઃ

સ્વતુઙ્ગવક્રોપગતૈર્સ્ત્રસઙ્ગુણો દ્વિરુત્તમસ્વામ્શકભત્રિભાગગિઃ ।
ઇયાન્ વિશેષસ્તુ મદન્તભાષિતે સમાનમન્યત્ પ્રથમેઽપ્યુદીરિતમ્

કિન્ત્વત્ર ભાંશપ્રતિમં દદાતિ વીર્યાન્વિતા રાશિસમં ચ હોરા ।
ક્રૂરોદયે ચોઽપચયઃ સ નાત્ર કાર્યં ચ નાબ્દૈઃ પ્રથમોપદિષ્ટૈઃ

સત્યોપદેશો વરમત્ર કિન્તુ કુર્વન્ત્યયોગ્યં બહુવર્ગણાભિઃ ।
વાચાર્યકં ત્વત્ર બહુઘ્નતાયામેકં તુ શદ્ તદેવ કાર્શમ્

અથ રાશ્મિજાયુઃ ।
દશગોશરબાણાદ્રિવસુસાયકરશ્મયઃ દિનનાયકમુખ્યેષુ નિજતુઙ્ગતેષુ ચ

સ્વોચ્ચોનમિષ્ટખચરં યદિ ષડ્ગૃહોનં ચક્રાદ્વિશોધ્ય કૃલિપ્તકમંશુમાનૈઃ ॥
હત્વા ભચક્રકલિકાહૃતમચ્દપૂર્વં રવ્યાદિરશિભજનિતાયુરિતિ બ્રુષન્તિ ॥ ૨૩
અથ રશ્મેર્હરણમ્ ।
સ્વરાશિકુમતિસુહૃત્ગૃહસ્થે વક્રોપગે તદ્રાદ્વિગુણિકૃતામ્યુઃ? ।
વક્રવસાનેઽષ્ટમભાગર્કજ્યાં સપત્નગે દ્વાદયભાગહાનિઃ

અસ્તઙ્ગતેષુ દ્યુચરેષુ ચાર્દ્ધં હિત્વા શાનિં દાનવપૂજિતં ચ ।
તદ્રાશ્મિયોગે ગ્રહદત્તમાયુર્મહેન્દ્રશાસ્ત્રોદિતમાહુરાર્યાઃ

અથ ચક્રાયુઃ ।
રવ્યાદિસપ્તગ્રહતારકાંશભુક્તાવશેષાબ્દસમૂહમાયુઃ ।
સવ્યાપસવ્યોપગવાક્યજં વા વદન્તિ ચક્રાયુરિનાદિકાનામ્

અથ દશાયુઃ ।
આદિત્યસુખ્યનવખેચરયોગતારાભુક્તાવશિષ્ટઘટિકાજનિવત્સરાદ્યમ્ ।
આયુર્દશાજનિતમષ્ટકવર્ગજાતં યત્પ્રોક્તમેવ સકલં પ્રવદન્તિ તજ્જ્ઞાઃ

અથ બલોપેતે શુભદૃષ્ટેઽશસમ્ભવમ્ ।
રવૌ પિણ્ડોદ્ભવં કુર્યાચ્ચન્દ્રે નૈસર્ગિકં ક્રમાત્

જચ્ચઙ્ગતે રવૌ ચાન્યે બલિષ્ઠાઃ કેન્દ્રકોણગાઃ ।
સર્વેષુ સ્વોચ્ચભાવેષુ બલિષ્ઠે શશહંસકે

એવં ચિરાયુષાં યોગોષ્વન્યેષુ ગણિતેષુ ચ ।
ચાન્દ્રયોગેષુ ત્ર્યે તુ ચન્દ્રે ચ બલસંયુતે

મહાપુરુષયોગેષુ વીર્યોત્કટયુતેષુ ચ ।
રાજયોગેષુ સર્વેષુ પૈણડ્યમાહ પરાશરઃ

લગ્ને ગુરૌ કર્મગતે ચ ભાનૌ ચન્દ્રે સુખે વાઽસ્તગતે બલાઢ્યે ।
કેન્દ્રત્રિકોણોપચયે ચ સૌમ્યે પાપેષ્ચથાપોક્લિમગેષુ પૈણડ્યમ્

પૈણડ્યં ભાનૌ નિસર્ગપ્રભવમુડુપતૌ રશ્મિજં સોમપુત્રે
ભૌમે ભિન્નાષ્ટવર્ગોદિતમસુરગુરૌ કાલચક્રોદ્ભવાયુઃ ।
દેવાચાર્યે દશાયુર્દિનકરતનયે સામુદાયં બલિષ્ટે
લગ્ને યદ્યંશકાયુર્ભવતિ બલયુતે ચાહુરાચાર્યમુખ્યાઃ

અથાયુષઃ પષ્ટીકરણમ્ ।
આયુરબ્દાદિકં સર્વં નિશ્ચલેન ગુણિકૃતમ્ ।
માતઙ્ગેન હૃતં લબ્ધં સૌરમાનાયુરુચ્યતે

આયુષોઽધિકારિણઃ ।
યે ધર્મમાર્ગનિરતા દ્વિજદેવભક્તા યે પવ્યભોજનરતા વિજિતેન્દ્રિયશ્ચ ।
યેમાનવાદ્વૃતિસત્કુલશીલસીમાસ્તેષામિદં કથિતમાયુરુદારધીભિઃ

યે પાપલુબ્ધાશ્વોરાશ્ચ દેવબ્રાહ્મણનિન્દકાઃ ।
સર્વાશિનશ્ચ યે તેષામકાલમરણં નૃણામ્

ધર્મે વિકલ્પબુદ્ધીનાં દુઃશીલાનાં ચ વિદ્વિષામ્ ।
બ્રાહ્મણાનાં ચ દેવાનાં પરદ્રવ્યાપહારિણામ્

ભયક્કરાણાં સર્વેષાં મૂર્ખાણાં પિશુનસ્ય ચ ।
સ્વધર્માચારહીનાનાં પાપકર્મોપજીવિનામ્

શાસ્ત્રેષ્વનિયતાનાં ચ મૂઢાનામપમૃત્યવઃ ।
અન્યેષામુત્તમાયુઃ સ્યાદિતિ શાસ્ત્રવિદો વિદુઃ

અથ નાનાજાતીયમાયુઃ ।
ગૃધ્રોલુકશુકષ્ત્રાડ્ક્ષસર્પાણાં ચ સહસ્ત્રકમ્ ।
શ્યેનવાનરમલ્લુકમણડુકાનાં શતત્રગ્રમ્

પશ્ચાશદુત્તરશવં રાક્ષસાનાં પ્રકીર્તિતમ્ ।
નરાણાં કુઞ્જરાણાં ચ વિંશોત્તરશતં વિદુઃ

દ્યુત્રિંશદાયુરશ્ચાનાં પશ્ચવિંશત્ ખરોષ્ટૂયોઃ ।
વૃષમાહિષયોશ્વૈશ્વ ચતુર્વશતિવત્સરાઃ

વિંશત્યાયુર્મયૂરાણાં છાગાદીનાં ચ ષોડશ ।
હંસસ્ય પઙ્ચનવકં દ્વાદશાબ્દાઃ પિકાઃ શુકાઃ

તદ્વત્પારાવતાનાં ચ કુક્કૂટસ્યાષ્ટવત્સરાઃ ।
બુદ્બુદાનામણડજાનાં સપ્તસઙ્ગથાઃ સમાઃ સ્મૃતાઃ

આરિષ્ટદશા ।
ત્રિમણડલેષ્વથૈકસ્મિન્ પાપસ્તિષ્ઠતિ દુર્બલઃ ।
ન સૌમ્યગ્રહસંયુક્તસ્તદશાન્તે મૃતિં વદેત્

રાશિસન્ધિસ્થખેટાનાં દશા રોગપ્રદા ભવેત્ ।
ત્રિંશદ્ભાગમનુક્રાન્તદશાયાં મરણં નૃણામ્

ષષ્ઠાષ્ટમસ્થો રિપુદૃષ્ટમૂર્ત્તિઃ પાપગ્રહઃ પાપગૃહોપગશ્ચેત્ ।
સ્વાન્તર્દશાયાં મરણં નરાણાં વદન્તિ યુદ્ધે વિજિતસ્ય દાયે

પઙ્ચમ્યારદશા મૃત્યું દદ્યાત્ષષ્ઠી ગુરોર્દશા ।
શનેશ્ચતુર્થી મૃત્યુઃ સ્યાદશા રાહોસ્તુ પઞ્ચમી

નીચારાતિવિમૂઢસ્ય વિપત્પ્રત્યારિનૈધનાઃ ।
દશા દદ્યુર્મૃતિં તસ્યં પાપયુક્તા વિશેષતઃ

તત્તદ્ભાવાર્થકામેશદશાસ્વન્તર્દશાસુ ચ ।
તત્તદ્ભાવવિનાશઃ સ્યાત્ તદ્યુક્તેક્ષિતકારકૈઃ

અષ્ટમસ્ય ત્રિભાગાંશપતિસ્થિતગૃહં શનૌ ।
તદીશાનવભાગર્ક્ષ ગતે વા મરણં ભવેત્

અથ ચ્છિદ્રગ્રહાઃ ।
રન્ધ્રેશ્વરો રન્ધ્રયુક્તો રન્ધ્રષ્ટા સ્વરેશ્વરઃ ।
રન્ધ્રાધિપયુતશ્ચૈવ ચતુઃષષ્ટયંશનાયકઃ

રન્ધ્રે શ્વરાતિશત્રુશ્ચ સપ્ત ચ્છિદ્રગ્રહાઃ સ્મૃતાઃ ।
તેષાં મધ્યે બલી યસ્તુ તસ્ય દાયે મૃતિં વદેત્

તત્તદ્ભાવાદ્વપયસ્ત્થસ્ય તદ્ભાવાધીશ્વરસ્ય વા ।
વીર્યોર્પેતસ્ય ખેટસ્ય પાકે મૃત્યુર્ન સંશયઃ

અથ દ્રેક્કાણસ્વરૂપમ્ ।
કુલીરમીનાલિગતા દૃગાણાઃ મધ્યાવસાનપ્રથમા ભુજઙ્ગાઃ ।
અલિદ્વિતીયો મૃગલેયપૂર્વઃ ક્રમેણ પાશો નિગડો વિહઙ્ગઃ

વિલગ્નજન્મદ્રેક્કાણાદ્યસ્તુ દ્વાવિંશાતિ સ્વરઃ ।
સુધાકરોપગાંશર્ક્ષાત્ ચતુઃષષ્ટ્યંશકો ભવેત્

અથ જીઘદેહમૃત્યુસંજ્ઞાઃ ।
લગ્નં પશ્ચહતં ચ માન્દિસહિતં પ્રાણસ્ફુટં પ્રાણિનામ્
ચન્દ્ર્સ્ય સ્ફુટમષ્ટકેન ગુણિતં દેહં સમાન્દિસ્ફુટમ્ ।
સપ્તઘ્નં ગુલિકસ્તુટં સહ દિવાનથેન મૃત્યુર્ભવેત્
તસ્માજ્જીવકલેવરૈક્યવિપુલે જાતશ્વિરં જીવતિ

અથ નિર્યાણસમયાઃ
જીવમૃત્યુતનુયોગરાશિગે ગોચરેણ રવિજે ધનક્ષયઃ ।
તન્ત્રિકોણગૃહગેઽથવા નૃણાં તન્નવાંશકયુતે મૃતિં વદેત્

ભાવત્રિકોણગે મન્દે ભાવનાશં વદેદ્વુધઃ ।
ભાવાધિપતિકોણે વા ગુરૌ પ્રાપ્તે મૃતિર્ભવેત્

લગ્નાકર્કમાન્દિસ્ફુટયોગરાશેરધીશ્વરો યદ્ભવનોપગસ્તુ ।
તદ્રાશિસંસ્થે પુરુહૂતવદ્યે તત્કોણગે વા મૃતિમેતિ જાતઃ

સ્ફુટે વિલગ્નનાથસ્ય વિશોધ્ય યમકણ્ટકમ્ ।
તદેઆશિવભાગસ્થે જીવે મૃત્યુર્ન સંશયઃ

માન્દિસ્ફુટે ભાનુસ્ફુતં વિશોધ્ય રાશ્યંશકોણે રવિજે મૃતિઃ સ્યાત્ ।
ધૂમાદિપઙ્ચગ્રહયોગરાશિદ્રેક્કાણયાતેઽર્કસુતે ચ મૃત્યુઃ

માન્દિસ્ફુટોદિતનવાંશગતેઽમરેજ્યે તદ્દ્વાદશાંશસહિતે દિનનાથસૂલૌ ।
દ્રેક્કણકોણભવને દિનપે ચ મૃત્યુર્લગ્નેન્દુમાન્દેયુતભેઽશ॥ઓદયે સ્યાત્

વિલગ્નમાન્દિસ્ફુટયોગમાંશં નિર્યાણમાંસં પ્રવદન્તિ તજ્જ્ઞાઃ ।
નિર્યાણચન્દ્રે ગુલિકેન્દુયોગો લગ્નં વિલગ્નાર્ક્કિસુતેન્દુયોગમ્

ગુલિકં રવિસૂનું ચ ગુણિત્વા નવસઙ્ગયયા ।
ઉભયોરૈક્યરાશગૃહગે રવિજે મૃતિઃ

ષષ્ઠાવસાનરન્ધ્રેશસ્ફુટૈક્યભવનં ગતે ।
તત્રિકોણોપગે વાઽપિ મન્દ્ મૃત્યુભયં નૃણામ્

જીવે નન્દહતે વિરિઙ્ચિગુણિતં મન્દં ચ માન્દિસ્ફુટમ્
સંયોજ્યં પુનરક્કવૃદ્ધિભિનજં મન્દાત્મજં યોજયેત્ ॥
તદેવેશપુરોહિતસ્ફુટચયપ્રાપ્તં નવાંશં ગતે
જીવે ગોચરગે યદિ નૃણાં નિર્યાણકાલો ભવેત્

ભાનુસ્ફુટે નવહતે રવિજં ચ માન્દિં હત્વા ગ્રહૈરતદિનરાશિગણેષુ યોજ્યમ્ ।
માન્દિ પુનશ્ચ નવકેન હતં ચ યુવ્જ્યાત્ તદ્રાશિકાંશગતપૂષણિ મૃત્યુકાલઃ

સુતેશસંયુક્તનભશ્વરાણામ્ દશાબ્દસઙ્ગયા દિનનાયકાપ્તાઃ ।
તચ્છેષિતે માસિ મૃતિં નરાણાં વદન્તિ લગ્નેશયુતગ્રહૈર્વા

ચન્દ્રસ્ફુટે નવકસઙ્ગુણિતે તુ માન્દિં મન્દં ચ નન્દહતમિન્દુનિયોજનીયમ્ ।
કૃત્વા પુર્નનવહતાર્કસુતં સમેતં યત્તન્નવાંશકશશી મરણપ્રદઃ સ્યાત્

જતોઽહ્નિ ચેદર્કશાનિસ્ફુટૌક્યતારાદિનિર્યાણદશા પ્રકલ્પ્યા ।
તારેશરાદ્દુસ્ફુટયોગતારાપૂર્વા દશાઽનિષ્ટકરા રજન્યામ્

અથ નિર્યાણહેતુઃ ॥
ઉદયાદ્દ્વાવિંશતિકં દ્રેક્કાણં કારણં મૃત્યોઃ ।
તસ્યાધિપસ્ય નિર્યાણં સૂચ્યેદ્વિધિવત્તમઃ

જ્ઞેયા જન્માનિ યન્નવાંશકગતો માન્દિસ્તદોયાસ્તકે
રાશૌ તિષ્ઠતિ ચેત્ શુભસ્તુ બલવાન્ સૌખ્યેન નૂનં મૃતિઃ ।
ભૂપુત્રે સમરેણ સૂર્યતનયે ચોરાદિભિર્દાનવૈઃ
સર્પાદ્યૈશ્ચ તથા નૃપભયાત્ક્ષિણોડુપે તોશજાત્

રન્ધ્રં યેન નિરીક્ષિતં બલવતા તદ્ધાતુકોપન્મૃતિઃ
સૂર્યાદભ્રિજલાયુધવ્વરકકક્ષુત્તૃટ્કૃતૈશ્ચામયૈઃ ।
લગ્નાદષ્ટમધામપે તનુગતે કાલસ્ય કાલસ્ય યદેહજૈઃ
છિદ્રામ્શે ચ ચરસ્થિરોભયગતે દેશાન્તરે સ્વે પાથિ

શૂન્યાગારે રન્ધ્રાશૌ બલિષ્ઠૈરાદિત્યાદ્યૈર્વીક્ષિતે સ્વેચરેન્દૈઃ ।
નો ચેન્ છિદ્રસ્થાનયાતૈશ્ચ નો ચેત્ તદ્રદ્રેક્કાણસ્વામિના મૃત્યુમેતિ

રવ્યાદિખેટનિજધાતુભવામયેન જાતસ્તદીયખલલીઙ્કરપીડયા વા ।
રન્ધ્રે શુભગ્રહયુતે તુ વિલાપહેતું સૌખ્યેન મૃત્યુભુપયાતિ શુભોપયાતે

તુલાયાં રુધિરે પ્રાપ્તે વૃષભસ્થે દિવાકરે ।
ચન્દ્રે મન્દગૃહં પ્રાપ્તે વિણમધ્યે મરણં ભવેત્

બલિના શાનિના દૃષ્ટે ક્ષીણેન્દૌ નિધનાશ્રિતે ।
ગુદાક્ષિરુકપીડયા વા મૃત્યુઃ શસ્ત્રકૃતો ભવેત્

લગ્નાચ્છિદ્રત્રિકોણસ્થૈરર્કારાર્કિનિશાકરૈઃ ।
મૃત્યુઃ સ્યાચ્છૈલપાતેન વજ્ઞકુઢ્યાદિભિશ્ચ વા

ભૌમારુણૌ યદિ પરસ્પરરાશિયુક્તૌ કેન્દ્રસ્થિતૌ નિધનનાવકખેચરેન્દ્રાત્ ।
જાતોઽઘસાનસમયે ક્ષિતિપાલકોપાત્ શૂલાદિકાયુધવરૈનિધનં સમેતિ

ચન્દ્રે તનૌ દિનકરે વિબલેઽષ્ટમસ્થે
લગ્નાદ્વ્યયે સુરગુરૌ સુખગે ચ પાપે ।
જાતસ્ય તસ્ય શયનાચ્ચ્યુતહેતુમૃત્યુઃ
શસ્ત્રેણ વા નિશિ નિધાદકૃતેન વા સ્યાત્

લગ્નેશે નિધનાંશસ્થે મૂઢે ષષ્ઠગતેઽથવા ।
ક્ષુવાધયા ચ મરણં બન્ધુહીને મહીતલે

આયુર્વિલગ્નાધિપતી બલેન હીનૌ ધરાસૂનુરૃણોશયુક્તઃ ।
યુદ્ધે મૃતિં તસ્ય વદન્તિ તજ્જ્ઞાઃ શસ્ત્રેણ જાતસ્ય મૃતિં વિશેષઃ

લગ્નેશ્વરે વાહનનાથયુક્તે વાગીશ્વરેણાપિ યુતે ત્વજીર્ણાત્ ।
દારેશ્વરે વાહનાવિત્તરાશિનાથાન્વિતે વા મરણં ત્વજીર્ણાત્

ભુક્ત્યંશપો ભાનુસુતેન યુક્તો દુઃસ્થાનગો વા વિષભક્ષણે ।
સહાર્હના વા શિખિના ચ તસ્ય મૃત્યુર્ભવેદ્રજ્જુનિબન્ધને

પિશાચપીડાઽગ્નિજલે વિપત્સ્યાદ્ભૌમહિમન્દાન્યતમેન યુક્ત ।
ક્ષીણે શશાઙ્કે નિધનસ્થિતે ચ દુઃસ્થે ત્વપસ્મારભયાન્મૃતિઃ સ્યાત્

રન્ધ્રસ્યાનગતે સૂર્યે ભૌમે વા બલવજિતે ।
વિત્તે પાપગ્રહૈર્યુક્તે પિત્તરોગાન્દ્મૃતિં વદેત્

જલરાશિગતે ચન્દ્રે ચાષ્ટમસ્થેઽથવા ગુરૌ ।
પાપગ્રહેણ સન્દૃષ્ટે ક્ષયરોગાન્મૃતિં વદેત્

અષ્ટમસ્થાનગે શુક્રે પાપગ્રહનિરીક્ષિતે ।
વાતરોગાત્ક્ષયાદ્વાઽપિ પ્રમેહાદ્વા મૃતિં વદેત્

સૂર્યસ્થાનગતે સૌમ્યે પાપગ્રહનિરીક્ષિતે ।
ત્રિદોષાન્મરણં વિન્દ્યાજ્ જ્વરરોગેણ વા વદેત્

મૃત્યુસ્થાનગતે રાહૌ પાપગ્રહનિરીક્ષિતે ।
પિટકાદ્યુષ્ણરોગાદ્વા સર્પદોષાન્મૃતિર્ભવેત્

પરાભવગતે રાહૌ પાપગ્રહનિરીક્ષિતે ।
મસૂરિકાદિરોગાદ્વા પિત્તભ્રંશાન્મૃતિં વદેત્

અથ હસ્તાદિવિચ્છેદયોગાઃ ।
ધર્મે શનૌ ચાથ ગુરૌ તૃતીયે કરચ્છિદઃ સ્યાગ્નિધને વ્યયે વા ।
કર્મસ્થિતાશ્ચેદ્યદિ રાહુન્મન્દસૌમ્યાઃ કરચ્છેદ્યુતોઽત્ર જાતઃ

શુક્રેણ દૃષ્ટે યદિ રન્ધ્રનાથે સૂર્યે શનૌ વા ફાણિનાથયુક્તે ।
ક્રૂરાદિષષ્ટ્યંશસમન્વિતે વા વિચ્છેદનં તચ્છિરસો વદન્તિ

મન્દે વિલગ્ને મદને સરાહૌ કન્યાન્વિતે ભાર્ગવનન્દને ચ ।
ક્ષીણે શશાઙ્કે મદરાશિયુક્તે વિચ્છિન્નહસ્તશ્ચ પદેન સાર્દ્ધમ્

ભૂસૂનુલગ્ને યદિ વા તદંશે સૂર્યાન્વિતે કૃષ્ણાનિશાકરે તુ ।
ફણીશચન્દ્રાત્મજસંયુતેઽર્કરાશૌ યદા તર્હ્યુદરપ્રભેદમ્

મન્દોદયે સૌમ્યદૃશા વિહીને સર્પાર્કયુક્તે યદિ કૃષ્ણચન્દ્રે ।
નાભિપ્રવેશોદરભેદમાહુઃ શસ્ત્રેણ જાતસ્ય પ્રાશરાદ્યાઃ

અથ દુર્મરણયોગાઃ ।
ષષ્ઠાષ્તમવ્યયે ચન્દ્રે લગ્નનાથેન વીક્ષિતે ।
મન્દમાન્દ્યગુસંયુત્ક્તે તસ્ય દુર્મરણં વદેત્

મેષુરણસ્થે યદિ ચિત્રભાનૌ ભૌમે ચતુર્થે ન ચ સૌમ્યુયુક્તે ।
સૌમ્યે વિલગ્નોપગતે તુ મૃત્યુ ગોશૃઙ્ગતઃ શૂલનિપાતતો વા

દશમસુખસમેતૈઃ પાપદૃષ્તૈશ્ચ સય્મ્યૈ-
રુદયનિધનયાતૈઃ શૂલપાતાન્મૃતિઃ સ્યાત્ ।
શશિનિ તનુગૃહસ્થે બન્ધુગે ન્ભાનુપુત્રે
કલહજનિતદોષૈરમ્બરસ્થે ચ ભૌમે

લગ્નં ગતે દિનકરે તરુણીગતેન્દૌ પાપેક્ષિતે કલહતોયભયાન્મૃતિઃ સ્યાત્ ।
લગ્ને દિનેશશશિનૌ દ્વિશરીરકેઽન્યે પાપેક્ષિતા યદિ બહુદકશૃઙ્ગદષ્ટાત્

તુહિનકિરણલગ્નાત્ પાપખેટોપયાતે નવમતનયરાશૌ પાપખેટેક્ષિતે વા ।
ભુજગનિગડપાશે રન્ધ્રજન્મત્રિમાગે જનનસમયલગ્નાન્મૃત્યુદ્બન્ધનેન

મીનોદયે શશિરવી યદિ પાપયુક્તો પાપેઽષ્ટમે ચ મરણં રભણીકૃતં સ્યાત્ ॥
ભૌમે સુખે દિનકરે યદિ વા મદસ્થે મન્દેઽષ્ટમે શશિનિ ચાન્નવિશેષજન્યમ્

મન્દે ધને સુખગતે શશિનિ ક્ષમાજે માનસ્થિતે વ્રણકૃતેન મૃતિં સમેતિ ।
બન્ધુસ્થેઽવનિસુતે ધનગે શશાઙ્કે ભાનૌ નભસ્થલગતે તુ ગજાશ્વયાનાત્

રન્ધ્રે શનૌ વિયતિ હીનબલે શશઙ્કે ભાનૌ સુખે નિભૃતકાષ્ઠહતેન મૃત્યુઃ ।
પાપાન્તરે જનલગ્નપતૌ સકેતૌ લગ્નાષ્તમે ખલયુતે સાતિ માતૃકોપાત્

સુખાસ્પ્દસ્થૈરશુભૈર્ગ્રહેન્દૈસ્ત્રિકોણગૈર્વાઽથ વિલગ્નરાશૌ ।
રન્ધ્રેશ્વરે ભૂતનયેન સાર્દ્ધ ઉદ્બન્ધનાત્તસ્ય મૃતિં વદન્તિ

લગ્ને રવૌ સુતે મન્દે રન્ધ્રસ્થે તૃડુનાયકે ।
ધર્મ ગતે ધરાસૂનૌ વૃક્ષાશબિભયાન્મૃતિઃ

પાપેષ્વાજ્ઞાબન્ધુરાશિસ્થિતેષુ ક્ષીણે તારાન્ગયકે શત્રુરાશૌ ॥
લગ્નાચ્છિદ્રસ્વાનરાશિ ગતે વા યાત્રાકાલે શત્રુદોષાન્મૃતિઃ સ્યાત

લગ્નાન્ત્યગૌ ભાનુધરાક્રમારૌ દિનેશચન્દ્રેન્દુસુતા મદસ્થાઃ ।
સુરાલથોદ્યાનવનપ્રદેશે પ્રવાસભૂમૌ ભ્રિયતે તુ જાતઃ

લગ્નાષ્તમે પાપયુતેઽષ્ટમેશે રિઃફોપયાતે યદિ કેન્દ્રગે વા ।
લગ્નેશ્વરે હીનબલેન યુક્તે દુર્માર્ગર્દોષાત્પ્રવદન્તિ મૃત્યુમ્

ભૌમાર્કજક્ષેત્રગતે શશાઙ્કે પાપેક્ષિતે પાપખગાન્તરસ્થે ।
કન્યાગૃહે વા હિબુકોપયાતે મૃતિં વદેદગ્નિજશસ્ત્રપાતૈઃ

યાદિ વિષઘટિકાયામષ્ટમે પાપયુક્તે વિંષશિખિભવસસ્ત્રૈર્જાયતે તસ્ય મૃત્યુઃ ।
બહુદિવિચરયુક્તે લગ્નપે સાષ્ટમેશે બહુજનમૃતિકાલે મૃત્યુમેતિ પ્રજાતઃ

લગ્નેશસ્થનવાંશસ્ય રાશિકોપોદ્ભવામયૈઃ ।
મૃત્યું તસ્ય વદન્ત્યેકે હૌરિકા મુનિપુઙ્ગ્રવાઃ

હોરેશઽશગતે તુ તુમ્દુરગૃહે તાપસ્વરાગ્ન્યુદ્ભવૈ-
રૂક્ષે શ્વાસવિકારશૂલજનિતૈર્યુગ્મે શિરશૂલજૈઃ ।
વાતોન્માદમવૈઃ કૂલીરભવને સિંહે વિષસ્ફોટકૈઃ
કન્યવાં જઠરામ્નિગુહ્યજનિતૈર્જાતસ્ય મૃત્યું વદેત્

જૂકેશોકચતુષ્પદજ્વરભષૈઃ કીટેઽસ્મશસ્ત્રાદિભિ-
ચાપે તીવ્રમરૂદ્ભષૈર્મૃગસુખે જ્વાઘ્રાદિશૂલામયૈઃ ।
કુમ્ભે જ્યાઘ્રવધૂકૃતૈરનિભિષે તોયાતિસાયિર્મૃતિમ્
સઙ્ઘ્રસ્થાંશગતા પ્રચારધરણી જાતસ્ય મૃત્યુપ્રદા

અથ બિર્યાણદિગ્જ્ઞનાનમ્ ।
નિશિ બલયુતરાશૌ લગ્નયાતેઽહ્નિકાલે
યદિ દિનબલયુક્તે જન્મલગ્ને રજન્યામ્ ।
ઉદયગનવભાગે સ્વામિયોગેક્ષિતાનામ્
દિશિ મૃતિમુપયાતિ સ્થાનવીર્યાધિકસ્ય

અથ મોહકાલઃ શષપરિણામશ્ચ ।
હોરશેષનવાંશમાનઘટિકા મોહઃ સ્વભાંશેક્ષિતે
પાપૈસ્તદ્દ્વિગુણીકૃતસ્ત્રિગુણિતઃ સૌમ્યૈરવસ્થાત્મકઃ ।
ક્રૂરાપશ્વરસૌમ્યમિશ્રતનુગૈર્દ્વાવિંશતિત્ર્યંશકૈ-
ર્ન્નશં યાતિ શશીરમગ્નિજલસમ્ભિશ્રશ્વમુખ્યૈઃ ક્રમાત્

અથ મરણાનન્તરં ગતિજ્ઞનમ્ ।
દેવમર્ત્યપિતૃનારકાલયપ્રાણિનો ગુરુરિનક્ષભાસુતૌ ।
કુર્યુરિન્દુભૃગુજૌ બધાર્કજૌ મૃત્યુકાલભવલગ્નગા યદિ

ભૂશ્વક્રં સ્યાત્ તુમ્બુરાદ્યં ચતુષ્કં સિંહાગારાદ્યં ભુવશ્વક્રમાહુઃ ।
ચાપાદિસ્થં તત્સુવશ્વક્રજન્યં જીવો મૃત્યુક્ષેત્રલોકં સમેતિ

રિઃફાધીશે પાપષષ્ત્યંશયાતે પાપૈર્દૃષ્ટે નારકં લોકમેતિ ।
રાહૌ રિઃફે માન્દિરન્ધ્રેશયુક્તે શત્રુસ્થાનસ્વામિદૃષ્ટે તથા સ્યાત્

ઉચ્ચસ્થે શુભખેચરે વ્યયગતે પાપગ્રહૈઃ શોભનૈઃ
સન્દૃષ્ટે શુભવર્ગકે ચ વિપુલં સ્વર્ગાદિભોગં વદેત્ ।
કર્મસ્થાનપતૌ પુરન્દરગુરૌ રિઃફોપયાતેઽથવા
સૌમ્યવ્યોમનિવાસદૃષ્ટિસહિતે તસ્યામરત્વં ભવેત્

બૃહસ્પતૌ ચાપનવાંશકસ્થે બલાન્વિતે કર્કટલગ્નયાતે ।
ત્રિભિશ્વતુભિઃ સહ કણ્ટકેષુ નભશ્વરૈર્બ્રહ્મપદં પ્રયતિ

ધનુવિલગ્ને યાદિ તુમ્બુરાંશકે લગ્ને ગુરૌ દાનવપૂજિતેઽસ્તગે ।
કન્યાગતે શીતકરે બલાન્વિતે પરં પદં લોકમુપૈતિ શાવતમ્

અધ્યાયોપસંહારઃ
નિસર્ગદાયપ્રમુખાયુરબ્દસ્ફુટક્રિયામૃત્યુદશાપ્રભેદાઃ ।
નિર્યાણકાલપ્રભવાશ્વ સર્વે સક્કીર્તિતા ભાનુમુખપ્રસાદાત્

ઇતિ ક્ષીનવપ્રહકૃપયા વૈદ્યનાથવિરચિતે જાતકપારિજાતે
આયુર્દાયાધ્યાયઃ પઙ્ચમઃ