ઈશ્વરપ્રત્યભિજ્ઞાકારિકા · અધ્યાય 1.2

નનુ સ્વલક્ષણાભાસં જ્ઞાનમ્ એકં પરં પુનઃ
સાભિલાપં વિકલ્પાખ્યં બહુધા નાપિ તદ્ દ્વયમ્ ॥

નિત્યસ્ય કસ્ય ચિદ્ દ્રષ્ટુસ્ તસ્યાત્રાનવભાસતઃ
અહંપ્રતીતિર્ અપ્ય્ એષા શરીરાદ્યવસાયિની ॥

અથાનુભવવિધ્વંસે સ્મૃતિસ્ તદનુરોધિની
કથં ભવેન્ ન નિત્યઃ સ્યાદ્ આત્મા યદ્ય્ અનુભાવકઃ ॥

સત્યાપ્ય્ આત્મનિ દૃઙ્નાશાત્ તદ્દ્વારા દૃષ્ટવસ્તુષુ
સ્મૃતિઃ કેનાથ યત્રૈવા -નુભવસ્ તત્પદૈવ સા ॥

યતો હિ પૂર્વાનુભવ સંસ્કારાત્ સ્મૃતિસંભવઃ
યદ્ય્ એવમ્ અન્તર્ગડુના કો ઽર્થઃ સ્યાત્ સ્થાયિનાત્મના ॥

તતો ભિન્નેષુ ધર્મેષુ તત્સ્વરૂપાવિશેષતહ્
સંસ્કારાત્ સ્મૃઇતિસિદ્ધૌ સ્યાત્ સ્મર્તા દ્રષ્ટેવ કલ્પિતઃ ॥

જ્ઞાનં ચ ચિત્સ્વરૂપં ચેત્ તદ્ અનિત્યં કિમ્ આત્મવત્
અથાપિ જડમ્ એતસ્ય કથમ્ અર્થપ્રકાશતા ॥

અથાર્થસ્ય યથા રૂપં ધત્તે બુદ્ધિસ્ તથાત્મનઃ
ચૈતન્યમ્ અજડા સૈવં જાડ્યે નાર્થપ્રકાસતા ॥

ક્રિયાપ્ય્ અર્થસ્ય કાયાદેસ્ તત્તદ્દેશાદિજાતતા
નાન્યાદૃષ્ટેર્ ન સાપ્ય્ એકા ક્રમિકૈકસ્ય ચોચિતા ॥

તત્ર તત્ર સ્થિતે તત્ તદ્ ભવતીત્ય્ એવ દૃશ્યતે
નાન્યન્ નાન્યો ઽસ્તિ સંબન્ધઃ કાર્યકારણભાવતઃ ॥

દ્વિષ્ઠસ્યાનેકરૂપત્વાત્ સિદ્ધસ્યાન્યાનપેક્ષણાત્
પારતન્ત્ર્યાદ્યયોગાચ્ ચ તેન કર્તાપિ કલ્પિતઃ ॥