હરિવંશ · અધ્યાય 70
તતઃ પ્રભાતે વિમલે પક્ષિવ્યાહારસંકુલે
નૈશાકરે રશ્મિજાલે ક્ષણદાક્ષયસંહૃતે ॥
નભસ્ય્ અરુણસંતીર્ણે પર્યસ્તે જ્યોતિમણ્ડલે
પ્રત્યૂષપવનાસારૈઃ ક્લેદિતે ધરણીતલે ॥
ક્ષીણાકારાસુ તારાસુ સુપ્તનિષ્પ્રતિભાસુ ચ
નૈશમ્ અન્તર્દધે રૂપમ્ ઉદગચ્છદ્ દિવાકરઃ
શીતાંશુઃ શાન્તકિરણો નિષ્પ્રભઃ સમપદ્યત ॥
ગોભિઃ સમવકીર્ણાસુ વ્રજનિર્યાણભૂમિષુ
મન્થાવર્તનપૂર્ણેષુ ગર્ગરેષુ નદત્સુ ચ ॥
દામભિર્ યમ્યમાનેષુ વત્સેષુ તરુણેષુ ચ
ગોપૈર્ આપૂર્યમાણેષુ ઘોષરથ્યાસુ સર્વશઃ ॥
તત્રૈવ ગુરુકં ભાણ્ડં સકટારોપિતં બહુ
ત્વરિતાઃ પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા જગ્મુઃ સ્યન્દનવાહનાઃ ॥
કૃષ્ણો ઽથ રૌહિણેયશ્ ચ સ ચૈવામિતદક્ષિણઃ
ત્રયો રથગતા જગ્મુસ્ ત્રિલોકપતયો યથા ॥
અથાહ કૃષ્ણમ્ અક્રૂરો યમુનાતીરમ્ આશ્રિતઃ
સ્યન્દનં તાત રક્ષસ્વ યત્નં ચ કુરુ વાજિષુ ॥
હયેભ્યો યવસં દત્ત્વા હયભાણ્ડે રથે તથા
પ્રગાઢં યત્નમ્ આસ્થાય ક્ષણં તાત પ્રતીક્ષતામ્ ॥
યમુનાયા હ્રદે હ્ય્ અસ્મિન્ તોષ્યામિ ભુજગેશ્વરમ્
દિવ્યૈર્ ભાગવતૈર્ મન્ત્રૈઃ સર્વલોકપ્રભું યતઃ ॥
શ્રીમત્સ્વસ્તિકમૂર્ધાનં પ્રણમિષ્યામિ ભોગિનમ્
સહસ્રશિરસં દેવમ્ અનન્તં નીલવાસસમ્ ॥
ધર્મદેવસ્ય તસ્યાસ્યાદ્ યદ્ વિષં પ્રભવિષ્યતિ
સર્વં તદ્ અમૃતપ્રખ્યમ્ અશિષ્યામ્ય્ અમરો યથા ॥
સ્વસ્તિકાયતનં દૃષ્ટ્વા દ્વિજિહ્વં શ્રીવિભૂષિતમ્
સમાજસ્ તત્ર સર્પાણાં શાન્ત્યર્થં વૈ ભવિષ્યતિ ॥
આસ્તાં માં સમુદીક્ષન્તૌ ભવન્તૌ સંગતાવ્ ઉભૌ
નિવૃત્તો ભુજગેન્દ્રસ્ય યાવદ્ અસ્મિ હ્રદોત્તમાત્ ॥
તમ્ આહ કૃષ્ણઃ સંહૃષ્ટો ગચ્છ ધર્મિષ્ઠ માચિરમ્
આવાં ખલુ ન શક્તૌ સ્વસ્ ત્વયા હીનાવ્ ઇહાસિતુમ્ ॥
સ હ્રદે યમુનાયાસ્ તુ મમજ્જામિતદક્ષિણઃ
રસાતલે સ દદૃશે સર્પલોકમ્ ઇમં યથા ॥
તસ્ય મધ્યે સહસ્રાસ્યમ્ હેમતાલોચ્છ્રિતધ્વજમ્
લાઙ્ગલાસક્તહસ્તાગ્રમ્ મુસલાપાશ્રિતોદરમ્ ॥
ભોગોદરાસને શુભ્રે સ્વેન દેહેન કલ્પિતે
સ્વાસીનં સ્વસ્તિકાભ્યાં ચ વરાભ્યાં ચ મહીધરમ્ ॥
કિંચિત્ સવ્યાપવૃત્તેન મૌલિના હેમચૂલિના
જાતરૂપમયૈઃ પદ્મૈર્ માલયા ચ્છન્નવક્ષસમ્ ॥
રક્તચન્દનદિગ્ધાઙ્ગમ્ દીર્ઘબાહુમ્ અરિંદમમ્
પદ્મનાભં સિતાભ્રાભમ્ ભાભિર્ જ્વલિતતેજસમ્ ॥
દદર્શ ભોગિનાં નાથમ્ સ્થિતમ્ એકાર્ણવેશ્વરમ્
પૂજ્યમાનં દ્વિજિહ્વેન્દ્રૈર્ વાસુકિપ્રમુખૈઃ પ્રભુમ્ ॥
કમ્બલાશ્વતરૌ નાગૌ તૌ ચામરધરાવ્ ઉભૌ
અવીજયેતાં તં દેવમ્ ધર્માસનગતં પ્રભુમ્ ॥
તસ્યાભ્યાસગતો ભાતિ વાસુકિઃ પન્નગેશ્વરઃ
વૃતો ઽન્યૈઃ સચિવૈઃ સર્પૈઃ કર્કોટકપુરઃસરૈઃ ॥
તં ઘટૈઃ કાઞ્ચનૈર્ દિવ્યૈઃ પઙ્કજચ્છન્નમૂર્ધજમ્
રાજાનં સ્નાપયામાસુઃ સ્નાતમ્ એકાર્ણવામ્બુભિઃ ॥
તસ્યોત્સઙ્ગે ઘનશ્યામમ્ શ્રીવત્સાચ્છાદિતોદરમ્
કોટિકન્દર્પસુન્દરમ્ ।
દક્ષિણાવર્તસુસ્નિગ્ધ- ।
સહસ્રશુભનામાનમ્ અર્કચન્દ્રેક્ષણદ્યુતિમ્ ।
પીતામ્બરધરં વિષ્ણું સૂપવિષ્ટં દદર્શ હ ॥
આસીનં ચૈવ સોમેન તુલ્યસંહનનં પ્રભુમ્
સંકર્ષણમ્ ઇવાસીનં તં દિવ્યં વિષ્ટરં વિના ॥
સ કૃષ્ણં તત્ર સહસા વ્યાહર્તુમ્ ઉપચક્રમે
તસ્ય સંસ્તમ્ભયામાસ વાક્યં કૃષ્ણઃ સ્વતેજસા ॥
સો ઽનુભૂય ભુજંગાનાં તં ભાગવતમ્ અવ્યયમ્
ઉદતિષ્ઠત્ પુનસ્ તોયાદ્ વિસ્મિતો ઽમિતદક્ષિણઃ ॥
સ તૌ રથસ્થાવ્ આસિનૌ તત્રૈવ બલકેશવૌ
ઉદીક્ષમાણાવ્ અન્યોન્યં દદર્શાદ્ભુતરૂપિણૌ ॥
અથામજ્જત્ પુનસ્ તત્ર તદાક્રૂરઃ કુતૂહલાત્
ઇજ્યતે યત્ર દેવઃ સ નીલવાસાઃ સનાતનઃ ॥
તથૈવાસીનમ્ ઉત્સઙ્ગે સહસ્રાસ્યધરસ્ય વૈ
દદર્શ કૃષ્ણમ્ અક્રૂરઃ પૂજ્યમાનં યથાવિધિ ॥
ભૂયશ્ ચ સહસોત્થાય તં મન્ત્રં મનસા વહન્
રથં તેનૈવ માર્ગેણ જગામામિતદક્ષિણઃ ॥
તમ્ આહ કેશવો હૃષ્ટઃ સ્થિતમ્ અક્રૂરમ્ આગતમ્
કીદૃશં નાગલોકસ્ય વૃત્તં ભાગવતે હ્રદે ॥
ચિરં તુ ભવતા કાલં વ્યાક્ષેપેણ વિલમ્બિતમ્
મન્યે દૃષ્ટં ત્વયાશ્ચર્યં હૃદયં તે યથાચલમ્ ॥
પ્રત્યુવાચ સ તં કૃષ્ણમ્ આશ્ચર્યં ભવતા વિના
કિં ભવિષ્યતિ લોકેષુ ચરેષુ સ્થાવરેષુ ચ ॥
તત્રાશ્ચર્યં મયા દૃષ્ટં યત્ કૃષ્ણ ભુવિ દુર્લભમ્
તદ્ ઇહાપિ યથા તત્ર પશ્યામિ ચ રમાનિ ચ ॥
સંગતશ્ ચાસ્મિ લોકાનામ્ આશ્ચર્યેણેહ રૂપિણા
અતઃ પરતરં કૃષ્ણ નાશ્ચર્યં દ્રષ્ટુમ્ ઉત્સહે ॥
તદ્ આગચ્છ ગમિષ્યામઃ કંસરાજપુરીં પ્રભો
યાવન્ન્ આસ્તં વ્રજત્ય્ એષ દિવસાન્તે દિવાકરઃ ॥
મૂળ પાઠ: Harivaṃśa constituted text with star passages · Edition: Parashuram Lakshman Vaidya, Poona : Bhandarkar Oriental Research Institute 1969 (For details see the separate introduction on the Zürich server.) · Data entry Atul Agarwala J. Wayne Bass Julie Bélanger Peter Bisschop Horst Brinkhaus John Brockington Eva De Clercq André Couture James Fitzgerald Arlo Griffiths N. Hanemann Petteri Koskikallio Kreshi · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0