ગૂઢાર્થદીપિકા · અધ્યાય 5

7 હે કુન્દસમાનદન્તિ । કુન્દાનાં મુકુલેનેતિ શેષ॥, સમાના
8 દન્તા યસ્યા॥, સા. તસ્યા॥ સમ્બોધનં. અદ્ય મેઘાગમે હંસા॥
9 દ્રવન્તિ ગચ્છન્તિ. દ્રુ ગતૌ [સ્વ્ 216,10]. કસ્માત્ - નદન્મેઘભયાત્ ણદ
10 વણ વ્યક્તાવ્યક્તશબ્દે [સ્વ્ 229,29] । નદન્તીતિ નદન્ત॥. અવ્યક્તશબ્દં કુર્વ[=]
11 ન્તો યે મેઘાસ્, તે નદન્મેઘાસ્. તેભ્યો યદ્ ભયં - તસ્માદ્, ભયહેત્ [[ઔ]] પંચમી.
12 હંસા હિ મેઘાગમેન સમ્પ્રતિ ગચ્છન્તીતિ પ્રસિદ્ધં ॥ ન કે[=]
13 વલં હંસા દ્રવન્તિ ॥ અપિ તુ અદ્ય નિશામુખાન્ય્ અપિ સન્ધ્યા[=]
14 પ્રભૃતીનિ, ન ચન્દ્રવન્તિ । ચન્દ્રો વિદ્યતે યેષાં, યેષુ વા [વ્ગ્લ્. સ્વ્ 189,21-190,19], તાનિ એતા[=]
15 દૃશાનિ, નેત્ય્ અર્થ॥ ॥ પુનર્ અદ્ય સમયે, શિખિન॥ મયૂરા, નદન્તિ ।
16 વ્યક્તશબ્દં કુર્વન્તીતિ ॥ કથંભૂતા॥ શિખિન॥ - નવામ્બુમત્તા॥ ।
17 નવં યદ્ અમ્બુ, તેન મત્તા॥ । મત્તાનાં સ્વભાવ એવ વ્યક્તશબ્દ॥. મત્તા॥
18 સન્તો વ્યક્તશબ્દં કુર્વન્તીતિ ભાવ॥ ॥ અયં ભાવ॥ - હંસસાદૃશ્યા[=]6.
1 ન્ નદન્મેઘાદ્ અહમ્ અપિ કથં ન બિભ્<ઈ>[[એ]]મિ । ઇષ્ટસંયોગવત્ય॥
2 મયૂરસાદૃશ્યાત્ કથં ન હર્ષિતા ભવેયુ॥ । હંસાનામ્ અનિષ્ટ[=]
3 સંયોગ॥ ॥ મયૂરાણામ્ ઇષ્ટસંયોગ॥ । ઉક્તં ચ ॥ ઇષ્ટા પ્રાવૃટ્
4 મયૂરાણાં હંસાનામ્ અન્યથા મતા ઇતિ । અસ્ય દ્વાદશપદાનિ
5 સન્તિ । ઇન્દ્રવજ્રા છન્દ॥ । તલ્લક્ષણમ્ । સા ચેન્દ્રવજ્રા તતજાસ્, તતો
6 ગૂ ॥~

~॥ મેઘાવૃતં નિશિ ન ભાતિ નભો વિતારં નિ[=]
7 દ્રાભ્યુપૈતિ ચ હરિં સુખસેવિતારં ॥ સેન્દ્રાયુધશ્ ચ જલદો
8 [ઽ]દ્ય રસન્ન્ ઇભાનાં સંરમ્ભમ્ આવહતિ ભૂધરસન્નિભાનામ્

9 હે પ્રિયે. નિશિ રાત્રૌ, નભ આકાશં । નભો [ઽ]ન્તરિક્ષં ગગનમ્ ઇત્ય્ અ[=]
10 મર॥ [1.2.1]. ન ભાતિ ન શોભતે. ભા દીપ્તૌ [સ્વ્ 272,8]. અત્ર નિશિ વિષયાર્થે
11 સપ્તમી । ભાતીતિ વર્તમાને. અકર્મકત્વાત્ <॥> નપુંસકવાચી
12 પ્રથમાન્ત એવ કર્તા પ્રતિપાદિત॥ । અકર્મકાશ્ ચોક્તા લજ્જા[=]
13 દિ [સ્વ્ 388,7-8] । દીપ્ત્યર્થાદ્ [સ્વ્ 388,8] અકર્મ[[ક]]ધાતુ॥ । કિંવિશિષ્ટં નભો દ્યૌર્ - આવૃત[=]
14 મ્ આચ્છાદિતં । પુન॥ કીદૃશં - વિતારં વિગતા તારા યત્ર, યસ્મા[=]
15 દ્ વા, તત્ । ચ પુન॥ । અદ્ય મેઘાગમે । નિદ્રા હરિં શ્રીકૃષ્ણમ્ અ[=]
16 ભ્યુપૈતિ । પ્રાપ્નોતિ । ઇણ્ ગતૌ [સ્વ્ 276,30] । અભિ-ઉપોપસર્ગાભ્યાં [સ્વ્ 123,23-25] પ્રાપ્ત્ય[=]
17 ર્થં ધાતુર્ અસૌ । યદ્ વા - યે ગત્યર્થાસ્, તે પ્રશ્નાર્થા॥ ક્વચિત્. કીદૃ[=]
18 શં હરિં - સુખં સેવિતું શીલં યસ્ય, સસ્ - તં । શીલેત્ય્ <અ>[[તૃ]]ન્પ્રત્યય॥ [સ્વ્ 434,6].7.
1 સુખમ્ અનુભવન્તમ્ ઇત્ય્ અર્થ॥ । ચ પુન॥ । અદ્ય મેઘાગમે, જલ[=]
2 દો મેઘ, ઇભાનાં હસ્તિનાં, સંરમ્ભં કોપમ્, આવહતિ ઉત્પા[=]
3 દયતિ. આઙુપસર્ગાદ્ ઉત્પાદને [ઽ]ર્થે. કિં કુર્વન્ - રસન્ શબ્દં
4 કુર્વન્ સન્. રસ શબ્દે [સ્વ્ ?; ધ્પ્ ઇ 745]. કથમ્ભૂતાનામ્ ઇભાનાં - ભુવં ધરન્તિ
5 ભૂધરાસ્, તેષાં સન્નિભાસ્ તુલ્યાસ્ - તેષાં. કીદૃશો મેઘ॥ - સેન્દ્રા[=]
6 યુધ॥. ઇન્દ્રાયુધેન સહ વર્તમાન॥. ઇન્દ્રાયુધં શક્રધનુ[=]
7 ર્ ઇત્ય્ અમર॥ [1.2.11] । વિંશતિપદાન્ય્ અસ્ય. વસન્તતિલકા વૃત્ત્<અ>[[ઇ]]॥ । વ[=]
8 સન્તતિલકા તભજા જગૌ ગ॥ ॥~

~॥ સતડિજ્જલ[=]
9 દાર્પિતં નગેષુ સ્વનદમ્ભોધરભીતપન્નગેષુ ॥ પરિધીરરવં
10 જલં દરીષુ પ્રપતત્ય્ અદ્ભુતરૂપસુન્દરીષુ

ચ પુન॥ ।
11 અદ્યાસ્મિન્ સમયે. જલં દરીષુ કન્દરાસુ પ્રપતતિ. પતૢ પતને [સ્વ્ 250,15] ।
12 અત્રાપિ મયા અકર્મકત્વાત્ કર્તૃ[[ક્રિ]]યે ચ પ્રતિપાદિતે, કર્તા
13 ચ ક્રિયા, [[તે]] <ત્>[[દ્]]વે નિરૂપિતે ॥ અકર્મકાશ્ ચ વિદ્વદ્ભિર્ ઉક્તા॥ - સન્તાપે
14 ક્ષરણે ચૈવ શોષે ચ પતને તથેત્યાદિ બહવ ઉક્તા॥, મયાલ્પા
15 દર્શિતા વિસ્તારભયાત્. કીદૃશં જલં - નગેષુ પર્વતેષુ, ત[=]
16 ડિતા વિદ્યુતા સહ વર્તમાનો યો જલદસ્, તેનાર્પિતં દત્તં.
17 કથંભૂતેષુ નગેષુ - સ્વનેતિ । સ્વન [સ્વ્ 251,13] ધ્વન [ધ્પ્ ઇ 854; 881] શબ્દે । સ્વનન્તીતિ સ્વનન્ત॥।
18 શબ્દં કુર્વન્તો યે ઽમ્ભોધરા મેઘાસ્, તેભ્યો ભીતા॥ પન્નગા॥ ભોગિનો,
19 યેષુ, તેષુ । અમ્ભો ધરન્તીતિ અમ્ભોધરા॥ । ઉરગ॥ પન્નગો ભોગીત્ય્ અમર॥ [1.7.8] ॥
8.
1 પુન॥ કીદૃશં - પરિ સમન્તાદ્, ધીરો ગમ્ભીરો, રવ॥ શબ્દો યસ્ય -
2 તત્ । કથંભૂતાસુ દરીષુ ॥ અદ્ભુતં યદ્ રૂપં, તેન સુન્દર્યો મનો[=]
3 હરાસ્ - તાસુ ॥ અથ વા<ઽ>દ્ભુતં રૂપં યાસામ્, ઈદૃશ્ય॥ સુન્દર્યો
4 યાસુ, તાસુ । અદ્ભુતરૂપસુન્દરીષુ । અષ્ટપદો ઽયં જ્ઞેય॥ ॥~ 4 ~॥
5 ક્ષિપ્રં પ્રસાદયતિ સમ્પ્રતિ કો [ઽ]પિ તાનિ કાન્તામુખાનિ ર[=]
6 તિવિભ્રમકોપિતાનિ ॥ ઉત્કણ્ઠયન્તિ જલદા॥ પથિકા[=]
7 ન્ સ્વનન્ત॥ શોક॥ સમુદ્ભવતિ તદ્વનિતાસ્વ્ અનન્ત॥

પુન॥
8 તસ્યાગમનં વ્ય<ક્ત્>[[ર્થ્]]અમ્ ઈક્ષ્ય ગૃહસ્થાનાં કામિનામ્ અન્યતાં કથ[=]
9 યતિ ॥ અર્ધેન મેઘપક્ષપાતં ચ ॥ અપીતિ નિશ્ચયેન, ક॥ કામી
10 પુરુષ॥ । સમ્પ્રતીદાનીં વર્ષાકાલે, તાનિ કાન્તામુખાનિ,
11 ક્ષિપ્રં શીઘ્રં, પ્રસાદયતિ । આનન્દમ્ ઉત્પાદયતિ । ષદૢ વિ[=]
12 શરણગત્યવસાદનેષુ [સ્વ્ 246,18] ॥ ઉપસર્ગાદ્ અન્યાર્થે સકર્મકધાતુ॥ [સ્વ્ 389,26-29].
13 કથંભૂતાનિ મુખાનિ । રતીતિ રતૌ રતિસમયે, વિભ્રમો
14 વિલાસસ્, તસ્મિન્ન્ અતીવ કોપિતાનિ વક્રીભૂતાનિ । વિશેષે[=]
15 ણ ભ્રમયતિ ચિત્તમ્ ઇતિ વિભ્રમ॥ ॥ વિભ્રમ॥ સંશયે ભ્રાન્તૌ
16 શોભાયાં ચેતિ વૈજયન્તી [2.2(પુંશ્).69] । જલદા॥ મેઘા॥, સ્વનન્ત॥ શ[=]
17 બ્દં કુર્વન્ત॥ સન્ત॥ । પથિકાન્ પથિકમ્ ઇતિ પાઠો વા,
18 ઉત્કણ્ઠયન્તિ [[આનંદયંતિ]] । મેઘાગમે પાન્થા યત્ર તત્રૈવ તિષ્ઠન્તિ । અતો
19 માર્ગગમનાદિદુ॥ખનિવારણે ના<ઽ>નન્દયન્તીતિ ભાવ॥.
9.
1 અથ વા - ઉત્કણ્ઠયન્તિ । ઉત્કણ્ઠ્<અ>[[આ]]વત॥ કુર્વન્તિ । માર્ગે ગમના[=]
2 દિવ્યાપારેણા<ઽ>નુત્કણ્ઠ એવ, પુનર્ મેઘાગમે સ્થિતિત્વાત્
3 વ્યાપારાભાવાચ્ ચ । પાન્થાનાં ગૃહેષૂત્કણ્ઠા જાયતે ॥ તદા
4 તદ્વનિતાસુ । તેષાં પથિકાનાં વનિતાસ્ - તાસ્વ્, અનન્તો ઽપાર॥ શોક॥ ।
5 સમુદ્ભવતિ । સમ્-ઉદ્-ઉપસર્ગાભ્યામ્ અન્યાર્થે ભૂ<<॥>> [વ્ગ્લ્.સ્વ્ 389, 26-29] ॥ અસ્ય ષોડશપ[=]
6 દાનિ જ્ઞેયાનિ । અત્રાપિ વસન્તતિલકા ચ્છન્દ॥ ॥~

~॥
7 છાદિતે દિનકરસ્ય ભાવને ખાજ્ જલે પતતિ શોકભાવને ॥
8 મન્મથે હૃદિ ચ હન્તુમ્ ઉદ્યતે પ્રોષિતપ્રમદયેદમ્ ઉદ્યતે

9 અથ વા - સુન્દરી પ્રિયવિયોગેના<ઽ>નુરાગકાતરા સતી મેઘા[=]
10 ગમે ઘનાન્ ઉપલભ્ય, સન્દેશાન્ વક્ષ્યતિ । પ્રોષિતપ્રમદયા
11 પ્રોષિતસ્ય પથિકસ્ય પ્રમદા ॥ પ્રકર્ષેણ મદ્યતે પુરુષો [ઽ]નયે[=]
12 તિ પ્રમદા. તયા ઇદં પૂર્વદર્શિતં વચ॥ [ઘ્ખ્ 1-5], ઉદ્યતે કથ્યતે ॥
13 કુલકત્વાત્ પૌનરુક્તેર્ ન દોષ॥. ક્વ સતિ વચ ઉદ્યતે - <<સતિ>> દિન[=]
14 કરસ્ય દિનં કરોતીતિ, તસ્ય ભાવને દ્યુતિસમૂહે, ભાનાં દ્યુતીનાં
15 વનં સમૂહં - તસ્મિન્. સ્યુ॥ પ્રભા રુક્ રુચિસ્ ત્વિડ્ ભા ભાશ્ છવિ દ્યુતિ
16 દીપ્તય ઇત્ય્ અમર॥ [1.2.35] । છાદિતે સતિ છન્ને સતીત્ય્ અર્થ॥ । તથા ખા[=]
17 દ્ આકાશાત્ । ખં ખગેન્દ્રિયનાકેષ્વ્ ઇતિ ધરણિ॥ । જલે
18 પતતિ સતિ । કિંવિશિષ્ટે જલે - શોકભાવને. શોકં સન્તાપં,
19 ભાવયતિ વારયતિ ઇતિ । યદ્ વા - શોકં ભાવય<<ન્>>તિ પ્રકાશય<<ન્>>તિ <॥>10.
1 પ્રોષિતભર્તૃકાનાં ઇતિ શોકભાવન॥ । ઉણાદિકત્વાદ્ યુણ્પ્રત્યય॥.
2 તસ્મિન્ શોકોત્પાદને ઇત્ય્ અર્થ॥ । યમકત્વાદ્ વ<ચ>[[બ]]યોર્ ન ભેદ॥ । બકા[=]
3 રસ્થાન્<અ>[એ] વકાર એવ પઠનીય॥ । ઇત્ય્ અર્થ॥ । ઉક્તં ચ વાગ્ભટાલ[=]
4 ઙ્કારે [1.20અબ્] । યમક<શ્લોકવ્યઙ્ગેષુ>[શ્શ્લેષચિત્રેષુ] બવયોર્ ડલયોર્ ન <સ્>[[ભ્]]ઇત્ । પુન॥ ક્વ
5 સતિ । હૃદિ અન્ત॥, મન્મથે કામદેવે, હન્તું ઘાતયિતુમ્ ઉદ્યતે ॥
6 સતિ । મથ્નાતીતિ મથ॥ ॥ મનોમથ॥ મન્મથ॥ આકૃતિગણ[=]
7 ત્વાત્ સાધુ॥ । તસ્મિન્. મદનો મન્મથો માર ઇત્ય્ અમર॥ [1.1.25] । કલાપકં
8 ચતુર્ભિસ્ સ્યાત્, તદૂર્ધ્વં કુલકં સ્મૃતમ્ ॥ સપ્તસુ રથોદ્ધતા ચ્છં[[દ॥]] ~6~
9 સર્વકાલમ્ અવલમ્બ્ય તોયદા આગતાસ્ સ્થ દયિતો ગતો યદા [।]
10 નિર્ઘૃણેન પરદેશસેવિના મારયિષ્યથ હિ તેન માં વિના 7
11 તાવન્ મેઘં પ્રતિ પ્રોષિતપ્રમદોપાલમ્ભં પ્રકટયન્ન્ આહ ।
12 ભો તોયદા॥. યદા દયિત॥ મમ પ્રિય॥ દેશાન્તરં ગત॥, તદા
13 પૂર્વં સર્વકાલં વસન્તગ્રીષ્માદિકમ્, અવલમ્બ્ય શીઘ્રં ત્યક્ત્વા,
14 આગતાસ્ સ્થ । અસ્<<અ>> ભુવિ [સ્વ્ 278,29] । મધ્યમપુરુષસ્ય બહુવચનાન્ત॥ યૂય[=]
15 મ્ ઇતિ કર્તા <।> પ્રત્યયાદ્ અઙ્ગીકૃત॥ । અકર્મકત્વાત્ કર્માભાવ॥ ॥
16 હિ નિશ્ચયેન । પૂર્વં તેન પ્રિયેણ વિના માં મારયિષ્યથ
17 ઘાતયિષ્યથ ॥ વિનાદિયોગે તૃતીયાપઞ્ચમ્યાવ્ અપિ ક્વ[=]
18 ચિદ્ વક્તવ્યાવ્ ઇતિ કથનાદ્ [વ્ગ્લ્. સ્વ્ 142,22-23] વિનાયોગે તૃતીયા ॥ કીદૃશેન
19 પ્રિયેણ - નિર્ઘૃણેન નિર્ગતા ઘૃણા<ઽ>નુકમ્પા યસ્માત્, સ - તેન.11.
1 કૃપા દયાનુકમ્પા સ્યાત્ કારુણ્યં કરુણા ઘૃણા ઇત્ય્ અમર॥ [1.6.18] ॥
2 ઘૃણા કૃપા જુગુપ્સા ચેતિ ધરણિ॥ [627] ॥ પુન॥ કથંભૂતે[=]
3 ન - પરસ્યાન્યજનસ્ય દેશ॥ પરદેશ॥, તં સેવિતું શીલં
4 યસ્ય, સ - તેન । અસ્યાપિ પઞ્ચદશાનિ પદાનિ જ્ઞેયાનિ ~7~
5 બ્રૂત તં પથિકપાંસુલઙ્ ઘના યૂયમ્ એવ પથિ શીઘ્ર[=]
6 લઙ્ઘના॥ ॥ અન્યદેશરતિર્ અદ્ય મુચ્યતાં સાથ વા તવ વધૂ॥ કિ[=]
7 મ્ ઉચ્યતામ્

અથ સન્દેશાન્ આહ ॥ ભો ઘના મેઘા.
8 યૂયમ્ એવ તં પ્રિયં, બ્રૂત કથ[[ય]]ત. કીદૃશં - પથિકપાંસુલં
9 પ્<અ>[[આ]]ન્થાન્ ઉદ્ધં । યદ્ વા । પથિભવ॥ પથિક॥ । સમાસે ક્વચિદ્ વિ[=]
10 ભક્ત્ [[એ]]ર્ અલુક્ ॥ પથિકશ્ ચાસૌ પાંસુરેણુશ્ ચ, તં લાતિ ગૃ[=]
11 હ્ણાતિ - તં ॥ અથ વા । પથિકાનાં પાંસું લાતીતિ - તં । રેણુર્ દ્વયો॥
12 સ્ત્રિયાં ધૂલિ[[॥ પાંશુર્ ના ન દ્વયો રજ॥]]] ઇત્ય્ અમર॥ [2.8.100] ॥ અથ વા । પથિકનિર્દયં. પાંસુલો
13 નિર્દયે [ઽ]ધમે ઇતિ ધરણિ॥ ॥ નનુ પ્રિયાયા ભર્તારં પ્રતિ
14 એતદ્ વાક્યમ્ અકથનીયં. સત્યં । કોપોક્તિત્વાન્ ન દોષ॥. કુત્ર - યૂયં
15 તત્ર ગતા॥ સન્ત॥ પાંસુનિવારણં, મત્સન્દેશૈ॥ તચ્ચિત્તાક[=]
16 ર્ષણં ચ, કરિષ્યથ ઇત્ય્ ઉપકારે કૃતે ભવત્કાય॥ પ્રકાશ॥
17 કામોદ્દીપનં ચ ભવિષ્યતીતિ ભાવ॥ ॥ ઉક્તં ચ ॥ વિભાતિ
18 કાય॥ કરુણાપરાણાં પરોપકારેણ, ન ચન્દનેનેતિ [ન્શ્ 63ચ્દ્] ॥
19 કથંભૂતા યૂયં - પથિ માર્ગે, શીઘ્રં લઙ્ઘયન્ત॥ શીઘ્રગામિન
20 ઇત્ય્ અર્થ॥ ॥12.
1 ક્વચિદ્ અતિશીઘ્રલઙ્ઘના ઇત્ય્ અપિ સમીચીન॥ । કિં બ્રૂમ[॥].
2 તદ્ આહ - ભો પથિક । અદ્ય વર્ષાકાલે ॥ ત્વયા<ઽ>ન્યદેશે રતિ॥, અ[=]
3 થ વા<ઽ>ન્યદેશં પ્રતિ રતિર્, મુચ્યતાં ત્યજ્યતાં । અથ વા પક્ષાન્તરે । નો
4 ચેન્ મુઞ્ચસિ, તર્હિ સા તવ વધૂ॥ ત્વયા વા<ઽ>સ્માભિ॥ કિં પુરુષા[=]
5 ન્તરં વાક્યં ઉચ્યતાં કથ્યતાં ઇતિ ભાવ॥ । અસ્યાષ્ટાદશપદાનિ ~ 8 ~
6 હંસપઙ્ક્તિર્ અપિ નાથ સમ્પ્રતિ પ્રસ્થિતા વિયતિ માનસ[=]
7 મ્ પ્રતિ ॥ ચાતકો [ઽ]પિ તૃષિતો [ઽ]મ્બુ યાચતે દુ॥ખિતા પથિક
8 સાપિ યા ચ તે

હે નાથ. સમ્પ્રતીદાનીં વર્ષાકાલે.
9 એતર્હિ સમ્પ્રતીદાનીમ્ અધુના સામ્પ્રતં તથા ઇત્ય્ અમર॥ [3.4.24]. હંસા[=]
10 નાં પઙ્ક્તિર્ અપિ શ્રેણ્ય્ અપિ, વિયતિ આકાશે, માનસં માનસા[=]
11 ખ્યં સર॥ પ્રતિ, પ્રસ્થિતા પ્રચલિતા । વિયદ્ વિષ્ણુપદં વા ત્વ્ ઇ[=]
12 ત્ય્ અમર॥ [1.2.2] । નનુ પૃથિવ્યાં હંસા॥ કથં ન ક્રીડન્તિ. તદ્ ઉક્તં - અસ્તિ
13 યદ્ય્ અપિ સર્વત્ર નીરં નીરજ[[મણ્ડિતમ્ । રમતે ન]] મરાલસ્ય માનસં [[માનસં]] વિના [સ્ભ્ 231,4]. ચાત[=]
14 કો [ઽ]પિ તૃષિત॥ સન્. તૃષા જાતા<ઽ>સ્યેતિ તૃષિત॥. [[અંબુ જલં યાચતે પ્રાર્થ્યતે ચ પુન॥. હે પથિક. સા પ્રિયા દુ॥ખિતા સતી તે તવ યાચતે. વયં કથં દદામ<॥>. અથ વા સા તે પ્રિયા દુ॥ખિતાસ્તિ]]. એકોનવિં[=]
15 શતિપદો [ઽ]યં ~ 9 ~ નીલશષ્પમ્ અતિભાતિ કોમલં
16 વારિ વિન્દતિ હિ ચાતકો [ઽ]મલમ્ ॥ અમ્બુદૈ॥ શિખિગણો
17 વિનાદ્યતે કા રતિ॥ પ્રિય વિના મયાદ્ય તે

હે પ્રિય.
18 નીલશષ્પં બાલતૃણં, અતિભાતિ અતિશોભતે ॥ નીલં ચ
19 તચ્ છષ્પં ચ ॥ તન્ નીલશષ્પં ॥ કર્મધારય ઉક્ત॥ ઉભયપદ[=]
20 પ્રધાનત્વાત્ [સ્વ્ 152,3].
[રન્દ્ગ્લોસ્સે:] ઉન્માદનસ્ તાપનશ્ ચ <ષ્>[શ્]ઓષણસ્ [સ્]તમ્બ્[હ્]અનસ્ તથા
સમ્મોહનશ્ ચ કામસ્ય પઞ્ચબાણા॥ મે સ્મૃત્<અ>[આ]॥ [વ્ગ્લ્. ત્ક્શ્ 1.1.40]13.
1 કિંભૂતં શષ્પં - કોમલં મૃદુ । હિ નિશ્ચિતં. ચાતકસ્ [સ્]તોકક॥
2 સમ્<અ>[આ] ઇત્ય્ અમર॥ [2.5.17] । અમલં મલવર્જિતં, વારિ જલં, વિન્દતિ
3 પ્રાપ્નોતિ ॥ વૃઞ્ આવરણે [ધ્પ્ x 271] । વૃણોત્ય્ આચ્છાદયતિ ભૂમિમ્ ઇતિ
4 વારિ ॥ તથા અમ્બુદૈ॥ મેઘૈ॥, શિખિગણો મયૂરસમૂહ॥,
5 વિનાદ્યતે વિશેષેણ શબ્દાયતે ॥ ણદ શબ્દે [સ્વ્ 229,29] ॥ હે પ્રિય.
6 અદ્ય (*વર્ષા-)કાલે, મયા વિના, તે તવ, રતિ॥ કા ॥ ન કાપીત્ય્ અર્થ॥ ॥
7 રતિ॥ કામ<॥>સ્ત્રિયાં રગ્<ઓ>[[એ]] <સૂનૃતે>[સુરતે ઽ]પિ રતિ॥ સ્મૃત્<અ>[આ] ઇતિ ધરણિ॥ [869] ॥
8 અસ્યાષ્ટાદશપદાનિ જ્ઞેયાનિ ॥~

~॥ મેઘ[=]
9 શબ્દમુદિતા॥ કલાપિન॥ પ્રોષિતાહૃદયશોકલાપિન॥ ॥
10 તોયદાગમકૃશા ચ સાદ્ય તે દુર્ધ્<ઉ>[[અ]]રેણ મદનેન સાદ્યતે

11 કલાપો વર્હં વિદ્યતે યેષામ્ ઇતિ કલાપિન॥ । યદ્ વા - કં
12 સુખં, લાપિતું પરિભાષિતું શીલં યેષાં, તે [સ્વ્ 419,5] । ક<॥>શબ્દ ઇષ્ટા[=]
13 ર્થવાચકશ્ ચોક્ત॥ [?] । મયૂરા મેઘાનાં શબ્દેન મુદિતા આસન્ ।
14 યદ્ય્ અપિ કુત્રચિચ્ છ્લોકે સાક્ષાત્ ક્રિયા નાસ્તિ ॥ તથાપિ કર્તુ॥
15 સકાશાત્ ક્રિયા <॥> યોજ્યા મનીષિભિ॥ । કીદૃશા॥ કલાપિન॥ -
16 પ્રોષિતાનાં પથિકવનિતાનાં હૃદયે, શોકં સન્તાપં, લાપિ[=]
17 તું પરિભાષિતું શીલં યેષાં, તે । અથ વા - પ્રોષિતાનાં હૃદયે
18 શોકાય લપિતું શીલં યેષાં, તે । યદ્ વા - પ્રોષિતાનાં [[પથિકવનિતાનાં]] હૃદયં
19 શોકાય લપિતું શીલં યેષાં, તે <।> તથોક્તા॥ । ચ પુનર્, અદ્ય (*અસ્મિન્) સમયે14.
1 સા તે પ્રિયા, મદનેન કામેન, સાદ્યતે પીડ્યતે । ષદૢ અવસા[=]
2 દને [સ્વ્ 246,18] । કર્મણિ યક્પ્રત્યયાત્ તૃતીયાન્તકર્તા<ઽ>ત્ર [સ્વ્ 388, 21] । કિંવિશિ[=]
3 ષ્ટેન મદનેન - દુર્ધ્<ઉ>[[અ]]રેણ સોઢુમ્ અશક્યેન, તોયદાનાં મેઘા[=]
4 નાં આગમ॥, તેન કૃશા દુર્બલા । અસ્યૈકાદશપદાનિ જ્ઞેયાનિ ~
5 કિં કૃપાપિ ન તવાસ્તિ કાન્તયા પાણ્ડુગણ્ડપતિતાલકા[=]
6 ન્તયા ॥ શોકસાગરજલે [ઽ]દ્ય પાતિતાં ત્વદ્ગુણસ્મરણમ્ એવ
7 પાતિ તામ્

પુનર્ યૂયં પ્રબોધયત ॥ હે પથિક. અ[=]
8 પીતિ નિશ્ચયે, તવ કિં કૃપા, કાન્તયા હેતુના, નાસ્તિ ॥
9 કાન્તયા સહ (*કિં) નાસ્તીતિ વા । ન્<અ>[[આ]]દાવ્ [સ્વ્ 119,29] અત્રાદિશબ્દાદ્ વાક્યાદાવ્ અ[=]
10 પિ ત્ [એ]-વસ્-આદયો [સ્વ્ 118,6-7] ન ભવન્તિ [સ્વ્ 120,6] ઇત્ય્ અનેન તવૈવ સ્યાત્.
11 કથંભૂતયા કાન્તયા - પાણ્ડુગણ્ડ્<અયો॥>[[ઔ]] પીતકપોલ્<અયો॥>[[ઔ, તયો॥]]
12 પતિતા વિલગ્ના, અલકાનામ્ અન્ત॥ કુન્તલાનામ્ અગ્રં યસ્યા॥,
13 સા - તથા ॥ ગણ્ડ્<અ>[[ઔ]] કપોલાવ્ ઇત્ય્ અમર॥ [2.6.90]. સમે કુન્તલાલકે ઇ[=]
14 ત્ય્ અમર॥ ॥ ન ચ કુર્યાત્ સંસ્કૃતાઙ્ગાન્ એકવેણીધરા યત॥ ॥ એકવા[=]
15 સા વેષહીના હારોપાન્તવિલોકિની ॥ વ્રતદેવાદિપૂજાર્હા
16 વ્યગ્રા તચ્ચિન્તન્<આદ્>[અત્]અનુ[॥] ॥ નાશનાદિસ્પૃહાં ધત્તે પ્રોષિતા નાયિ[=]
17 કાકૃતિર્ ઇતિ ॥ અન્યચ્ ચ ॥ દેવતાપૂજનં કુર્યાદ્, દેયાદ્ બલિ[=]
18 ભુજે બલિમ્ ॥ લિખેત્ કાન્તપ્રતિકૃતીન્, પાઠયેચ્ છુક<મ્>[[સ્]]આર્<અ>[ઇ][=]
19 કા॥ ॥ ગણયેદ્ આવધિદિનં, ગીતં ગાયેત દ્<અ>[આ]ન્તિકમ્ । એવંવિ[=]15.
1 ધેન નોદેન નયેત્ કાલં વિયોગિની ॥ અદ્ય વર્ષાકાલે । તવ ગુ[=]
2 ણાનાં સ્મરણમ્ એવ, તાં આતુરાં, પાતિ રક્ષતિ । કીદૃશીં - શોક
3 એવ સાગર॥, તસ્ય જલં [[અશ્રુપાતં]], તસ્મિન્ પાતિતાં ક્ષ્ [એ]પિતાં.
4 પઞ્ચદશપદાન્ય્ અસ્ય । રથોદ્ધતા વૃત્તિ॥ । રો નરૌ લઘુગુરૂ
5 રથોદ્ધતા ઇતિ લક્ષણં ॥~

~॥ પુનર્ દીનમ્ ઇદં
6 વાક્યં પ્રકટયતિ ॥~॥ કુસુમિતકુટજેષુ કાનનેષુ
7 પ્રિયરહિતેષુ સમુત્સુકાનનેષુ ॥ વહતિ ચ કલુષં જલં
8 નદીનાં કિમ્ ઇતિ ચ માં સમવેક્ષસે ન દીનાં

અ<<દ્યાઽ>>[=]
9 સ્મિન્ મેઘાગમે, કલુષમ્ આબિલં. કલુષો [ઽ]નચ્છ આ [વ્]ઇલ ઇત્ય્ અમર॥ [1.9.14] ॥
10 જલં પાનીયં નદીનાં, વહતિ પ્રાપયતિ । ચ પુનસ્. ત્<આં>[[વં]] માં,
11 ન સમવેક્ષસે ન વિલોકયસિ ઇતિ કિં. મહદાશ્ચર્યમ્ ઇત્ય્ અર્થ॥ ॥
12 યદ્ય્ અપિ જલં કલુષં, તથાપિ નદીનાં પ્રાપ્નોતિ । ત્વમ્ ઉજ્જ્વલો
13 [ઽ]પિ મત્ત॥ પરાઙ્મુખ ઇતિ ભાવ॥ । કીદૃશીં માં - દીનાં દુ॥ખિતાં,
14 વિરહવિધુરાં વા. કેષુ સત્સ્વ્ અપિ ન સમવેક્ષસે ॥ વનેષુ કુ[=]
15 સુમિત્[[અકુટજ્]]એષુ સત્સુ । ગહનં કાનનમ્ ઇત્ય્ અમર॥ [2.4.1] । કુસુમિતાનિ સઞ્જા[=]
16 તકુસુમાનિ પ્રફુલ્તાનિ, કુટજાનિ શક્તાખ્યવૃક્ષવિશે[=]
17 ષાણિ યેષુ, તેષુ. કુટજ॥ સક્<ત્>[ર્]ઓ વત્સકો ગિરિમલ્લ્<અ>[ઇ]ક્<અ॥>[[આ]]
18 ઇત્ય્ અમર॥ [2.4.66] ॥ પુન॥ પ્રિયરહિતેષુ - પ્રિયાભિ॥ રહિતા હીના16.
1 યે પુરુષાસ્, તેષુ [[સમુત્સુ]]કાનનેષુ સત્સુ ॥ સમુત્સુકા આનનેભ્ય॥ સમુત્સુ[=]
2 કાનનાસ્, તેષુ. ક્વચિદ્ આમાદ્યંતસ્ય પરત્વં વક્તવ્યમ્ ઇતિ [સ્વ્ 158,21]

3 માર્ગેષુ મેઘસલિલેન વિનાશિતેષુ કામો ધનુ॥ સ્પૃશતિ
4 તેન વિના શિતેષુ ॥ ગમ્ભીરમેઘરસિતવ્યથિતા કદાહં
5 જહ્યાં સખે પ્રિયવિયોગજશોકદાહમ્

કામ॥
6 પઞ્ચશર॥, તેન ભર્ત્રા વિના. વિનાદિયોગે તૃતીયા [સ્વ્ 142,22-23] । ધનુ॥ ચાપં
7 સ્પૃશતિ । અધિરોપ[ય]તિ । કેષુ સત્સુ - માર્ગેષુ, મેઘાનાં સલિ[=]
8 લેન પયોદકમલેન । સલિલં કમલં જલમ્ ઇત્ય્ અમર॥ [1.9.3] ॥
9 વિનાશિતેષુ નિવૃત્તેષુ, ભગ્નેષુ વા, સત્સુ । કીદૃશં ધનુ॥ - શિ[=]
10 ત્<ઈ>[[એ]]ષુ । શિતાસ્ તીક્ષ્ણા, ઇષવ॥ પઞ્ચ બાણા॥ । ઉત્સાદનમદન[=]
11 મોહનતાડન-ઉચ્ચ્<અ>[[આ]]ટના યસ્ય, તત્ [વ્ગ્લ્. ત્ક્શ્ 1.1.40] ॥ સ્પૃશ સ્પર્શને [સ્વ્ 332,12], તુદાદે[=]
12 ર્ અ<ચ્>[॥]પ્રત્યય॥ [સ્વ્ 326,32]. હે સખે. પ્રિય[॥] સખા મિત્ર<॥>[ં] સહચર ઇતિ ધરણિ॥.
13 પ્રિયસ્ય વિયોગ॥, તસ્માજ્ જાતો ય॥ શોકસ્, તસ્ય દાહ॥ સન્તાપ[=]
14 સ્, તં । ગમ્ભીરં યન્ મેઘરસિતં મેઘગર્જિતં, તેન વ્યથિતાહં
15 કદા જહ્યાં ત્યજેયં । ઓહાક્ ત્યાગે <।> હ્વાદિગણે સાધ્યતે [સ્વ્ 297, 30] ॥
16 સ્તનિતં ગર્જિતં મેઘનિર્ઘોષે રસિતાદિ ચેત્ય્ અમર॥ [1.2.9] ॥ પઞ્ચદ[=]
17 શપ્<આ>[[અ]]દો [ઽ]યં. વસન્તતિલકા વૃત્તિ॥. અત્રાપિ પાદાન્તસ્થં વિક[=]
18 લ્પેનેત્ય્ ઉક્તત્વાત્ દ્વિપ્<અ>[આ]દયો<ઽ>ર્ અન્તસ્ય ષ્<અ>[ઉ]કાર[સ્ય] ન હ્<ય્>[[ર્]]અસ્વત્વમ્ ॥~॥ 14 ~17.
1 કોકિલાસ્વ્ અનવકોકકૂજિતે મન્મથેન સકલે [ઽ]પિ કૂ જિતે [।]
2 નિર્ગતો [ઽ]સિ શઠ માસિ માધવે નોપયાસિ શયિતે [ઽ]દ્ય માધવે

3 હે શઠ । પ્રિયં વક્તિ પુરો, [ઽ]ન્યત્ર વિપ્રિયં કુરુતે ભૃશં ॥ યુક્ત્[[ય્]]આપ[=]
4 રાધચેષ્ટસ્ તુ શઠો [ઽ]સૌ કથિતો બુધૈ॥ [વ્ગ્લ્. શ્ત્ 27] । ત્વં માધવે માસિ, વૈશા[=]
5 ખે માધવો રાધ ઇત્ય્ અમર॥ [1.3.16] । નિર્ગતો [ઽ]સિ । અકર્મકત્વાત્ કર્માભાવ॥ ॥
6 ક્વ સતિ - મન્મથેન કામેન, સકલે સમ્પૂર્ણે [ઽ]પિ જનૈર્ ઇતિ શેષ॥ ॥
7 કૂ ઇતિ પાદપૂરણે, ઽવધારણે વા, જિતે સતિ. કૂહકાર[=]
8 ચકારાદ્યા॥ પાદપૂર્ણે પ્રકીર્તિતા॥ ઇતિ ધરણિ॥. એવં કૂ[=]
9 શ્ ચ તથા નૂનં હિ સ્યાદ્ અવધારણે ખલુ ઇતિ વૈજયન્તી [?]. સક[=]
10 લે જને જિતે ઇત્ય્ અપિ પાઠો ઽદોષ॥ ॥ કથંભૂતે માધવે - કોકિ[=]
11 લેતિ કોકિલાસુ [[સતીષુ]] અન્યભૃતાસુ સતીષુ, અનવમં શ્લાઘ્યં, જીર્ણં
12 વા, કોકાનાં ચક્રવાકાનાં, કૂજિત<॥>[ં] શબ્દો યત્ર, તત્ - તસ્મિન્.
13 અથ વા - કોકિલાભિ॥ હેતુભિ॥, સુ [[સુ]]તરામ્ <ઽ>અનવમશ્લાઘ્યકોક[=]
14 કૂજિતે યત્રેતિ. કોકિલાશ્<ચ્>[વ્] અનવ<વ્>[મ્]એતિ પાઠે કોકિલાભિ[=]
15 ર્ આશુ શીઘ્રં, અનવમકોકકૂજિતં યત્રેતિ, તસ્મિન્ । અદ્ય મેઘા[=]
16 ગમે, માધવે કૃષ્ણે, શયિતે સતિ । ત્વં નોપયાસિ નાગચ્છસિ ॥
17 માયા લક્ષ્મ્યા, ધવ॥ પતિ॥ માધવ॥ - તસ્મિન્. ઇન્દિરા લોક[=]
18 માતા મા ઇત્ય્ અમર॥ [1.1.28]. ષોડશપદો [ઽ]યં. અત્રાપિ રથોદ્ધતા ચ્છન્દ॥

19 સુસુગન્ધિતયા વને [ઽ]જિતાનાં સ્વનદમ્ભોધરવાતવીજિતાનામ્ [।]18.
1 મદનસ્ય કૃતે નિકેતનાનાં પ્રતિભાંત્ય્ અદ્ય વનાનિ કેતનાનામ્ 16
2 અદ્ય વર્ષર્તૌ, કેતનાનાં કેત<ક>[[ન]]વૃક્ષવિશેષાણાં, વનાનિ સમૂહાનિ,
3 પ્રતિભાન્તિ અતિશોભન્તે. ભા દીપ્તૌ [સ્વ્ 272,8] પ્ર અતિ ઉપસર્ગૌ [સ્વ્ 123,23-25] પ્ર અગ્રે અતિ.
4 હ<સ્>[લ્]આદેર્ ઇત્ય્ [સ્વ્ 21,10] અકારલોપ॥, સ્વરહીનં [પરેણ સંયોજ્યં] [સ્વ્ 16,24], યદ્ વા યસ્ય લોપ॥ [સ્વ્ 127,29; 128,7;16-22]. અથ વા કેચિ[=]
5 ત્ પ્રત્ય્ ઉપસર્ગ એવ વદન્તિ. કથંભૂતાનાં કેતનાનાં - વને કાનને, ઽજિતાનાં
6 પ્રાપ્તાનાં. અજ ગતૌ [સ્વ્ 234,1]. વનવાસિનામ્ ઇત્ય્ અર્થ॥. સ્વનન્તીતિ સ્વનન્ત॥, શબ્દં
7 કુર્વન્ત॥ યે ઽમ્ભોધરા મેઘાસ્, તદ્વાતેન વીજિતા॥ કમ્પિતાસ્, તેષાં. તથા
8 મદનસ્ય કામદેવસ્ય, કૃતે નિમિત્તે, નિમિત્તાત્ કર્મ<સં>યોગે [ચ સપ્તમી વક્તવ્યા] [સ્વ્ 148,5]]. નિકે[=]
9 તનાનાં ગૃહાણાં. કયા - સુ સુષ્ઠુ, સુગન્ધો યસ્યાસૌ સુસુગન્ધિસ્, તસ્ય
10 ભાવ॥ [વ્ગ્લ્. સ્વ્ 187,12-25] - તયા. અસ્ય શ્લોકસ્યૈકાદશપદાનિ ~ 16 ~ તત્ સાધુ
11 યત્ ત્વાં સુતરાં સસર્જ પ્રજાપતિ॥ કામનિવાસ સર્જ [।] ત્વં મઞ્જરી[=]
12 ભિ॥ પ્રવરો વનાનાં નેત્રોત્સવશ્ ચાસિ સયૌવનાનામ્ 17 અથ
13 કામાર્તા સુતરૂન્ આહ ॥ હે કામનિવાસ. કામસ્ય નિવાસો યસ્મિન્, સ.
14 તસ્ય સમ્બોધનં. પુન॥ - હે સર્જ શાલતરો<<॥>>. <શ્>[સ્]આલે <ન્>[[ત્]]ઉ સર્જક્[આર્શ્યાશ્વકર્ણક્]એત્ય્ અમર॥ [2.4.44] ॥
15 પ્રજાપતિર્ બ્રહ્મા યત્ ત્વાં સુતરાં અતિશયેન, સસર્જ સૃજતિ સ્મ, તત્ સાધુ
16 હિતં. સુતરુમ્ ઇતિ વા પાઠ॥. અત્ર [[દ્વિતીય]]વિશેષણં - ત્વં મઞ્જરીભિ॥ કૃત્વા,
17 વનાનાં સમૂહાનાં, કાનનાનાં વા મધ્યે, પ્રવરો [ઽ]સિ. ચ પુન॥, સયૌવ[=]
18 નાનાં પુંસાં, સ્ત્રીણાં વા, નેત્રોત્સવ॥ નેત્રાનન્દદાયક॥ અસિ । અસ્ય
19 શ્લોકસ્ય સપ્ત્<આ>[[અ]]દશપદાનિ. ઇન્દ્રવજ્રા વૃત્તિ॥ ~ 17 ~ નવ[=]
20 કદમ્બ શિરો[ઽ]વનતાસ્મિ તે વસતિ તે મદન॥ કુસુમસ્મિતે [।] કુટજ19.
1 કિં કુસુમૈર્ ઉપહાસ્યતે પ્રણ્<અ>[ઇ]<ય્>[પ્]અતામિ સુદુષ્પ્રસહસ્ય તે

2 હે નવકદમ્બ. નવશ્ ચાસૌ કદમ્બશ્ ચ, તત્સમ્બોધનં. પ્રત્યગ્રો [ઽ]ભિનવો નવ્યો
3 નવીનો નૂતનો નવ॥ ઇત્ય્ અમર॥ [3.1.78]. અહં તે તુભ્યં, શિરો[ઽ]વનતાસ્મિ શિરસા<ઽ>[=]
4 વનતા નમ્રીભૂતા. વિનતેતિ પાઠે વિશેષેણ નતાસ્મીત્ય્ અર્થ॥. હેતુમ્ આહ -
5 મદન॥ કામ॥, તે તવ, કુસુમસ્મિતે કુસુમ એવ ઈષદ્ધાસ્યં - તસ્મિન્, વ[=]
6 સતિ નિવાસં કરોતિ. હે કુટજ. તે કુસુમૈ॥ કિમ્ ઉપહાસ્યતે, સપુષ્પૈ॥
7 કિં પ્રહસ્યતે, હાસં ક્રિયતે. હસ્<અ>[એ] હસને [ધ્ ઇ 757; સ્વ્?]. અહં તે તુભ્યં, પ્રણયતામિ (!)
8 પ્રણામં કરોમિ. કથંભૂતસ્ય તે [[તવ]] - સુદુષ્પ્રસહસ્ય. કામાલયત્વાત્
9 પ્રિયરહિતત્વાત્ સુતરાં દુર્દ્ધરસ્યેતિ નવકદમ્બવિશેષણમ્ ॥
10 વિરહિણામ્ અતિદુષ્પ્રસહસ્ય તે ઇત્ય્ અપિ પાઠો [ઽ]સ્તિ । કુટજો [ઽ]પિ
11 કદમ્બકે ઇતિ કેચિત્ [?]. અસ્ય શ્લોકસ્ય પઞ્ચદશપદાનિ. દ્રુતવિ[=]
12 લમ્બિતશ્ છન્દ॥. દ્રુતવિલમ્બિતમ્ આહ નભૌ ભરાવ્ ઇતિ લક્ષણં । 18 ।
13 તરુવર વ્<અ>[[ઇ]]નતાસ્મિ તે સદાહં હૃદયં મે પ્રકરોષિ કિં સદાહં ॥
14 તવ કુસુમમ્ ઉદીક્ષ્ય ચાપદે [ઽ]હં વિસૃજેયં સહસૈવ નીપ દેહમ્ । 19 ।
15 હે તરુવર, તરુષુ વર॥, તત્સમ્બોધનં. યદ્ વા - તરૂણાં મધ્યે વર॥ શ્રેષ્ઠ॥ [[તત્સંબોધનં]].
16 વર॥ શ્રેષ્ઠે ત્રિષુ, ક્લીબ્<એ>[[અં]] મનાક્પ્રિય ઇત્ય્ અમર॥ [3.3.173]. અહં સદા વિનતાસ્મિ
17 વિશેષેણ નમ્રાસ્મિ. ત્વં મે મમ, હૃદયં સદાહં દાહયુક્તં કિં ક[=]
18 સ્માત્, પ્રકરોષિ. ચિત્તં તુ ચેતો હૃદયમ્ ઇત્ય્ અમર॥ [1.3.31]. યદ્ વા - મમ હૃદયં
19 સદાહં પ્રકરોષિ ઇતિ કિં. મહદાશ્ચર્યમ્ ઇત્ય્ અર્થ॥ । હે નીપ, હે ક[=]
20 દમ્બ । કદમ્બમ્ આહુ॥ સિદ્ધ્યર્થે નીપે ચૈવ કદમબકે ઇતિ વિશ્વ॥ ॥
21 અહં સહસૈવ શીઘ્રમ્ એવ, દેહં વિસૃજેયં જહ્યાં. કિં કૃત્વા - 20.
1 તે તવ, કુસુમં પુષ્પં, ચ આપદે આપન્નિમિત્તાય ઉત્થિતં, વીક્ષ્ય
2 દૃષ્ટ્વા, પુષ્પજં ત્વાં વીક્ષ્ય, મમા<ઽ>ન્યપુરુષેચ્છા ભવિષ્યતીતિ ભાવ॥ ।
3 ઉક્તં ચ ॥ પુષ્પૈ॥ કામો હિ પદ્યતે ઇતિ. [કુસુમ][[મ્ ઉદીક્ષ્ય તાપદેહમ્ ઇતિ પાઠે તવ કુસુમં ઉદીક્ષ્ય તાપસંયુક્તદેહં વિસૃજેયમ્ ઇત્ય્ અર્થ॥]]. દ્વાવિંશતિપ્<આ>[[અ]]દો [ઽ]સૌ

4 કુસુમૈર્ ઉપશોભિતાં સિતૈ॥ ઘનમુક્તામ્બુલવપ્રભાસિતૈ॥ [।] મ[=]
5 ધુન॥ સમવ્<ઈ>[[એ]]ક્ષ્ય કાલતાં ભ્રમરશ્ ચુમ્બતિ યૂથ્<અ>[ઇ]કાલતામ્

6 ભ્રમુ ચલને [સ્વ્ 250,21]. શતૃપ્રત્યય॥, નુમાગમ॥, ભ્રમન્ સન્ [સ્વ્ 430,26-29] અતિશયેન
7 રૌતિ ઇતિ, નામ્નિ ચ [સ્વ્ 406,30], સ્વરહીનં [પરેણ સંયોજ્યં] [સ્વ્ 16,24]. અત્ર વર્ણસ્ય નકારસ્ય નાશ॥, ભ્ર[=]
8 મર॥. યૂથ્<અ>[ઇ]કાલતાં - યૂથ(!)કા વૃક્ષવલ્લી, ચુમ્બતિ જિઘ્રતિ ॥
9 કિં કૃત્વા - મધુન॥ વસન્તસ્ય, ચૈત્ત્રસ્ય વા. મધુ મદ્યે, મધુ ક્ષૌદ્રે, મધુ
10 પુષ્પરસે વિદુ॥ । મધુ ચૈત્ત્રે, મધુશ્ ચૈત્ત્રે, મધુકો [ઽ]પિ મધુ સ્મૃત॥ ॥
11 કાલતાં નાશતાં સમવેક્ષ્ય । સમયે ચ નાશે કાલ॥ કીનાશે
12 કાલ ઇત્ય્ અપિ અમર॥. સમવેક્ષ્ય સમ્યગ્ જ્ઞાત્વા. કીદૃશીં લતાં - કુ[=]
13 સુમૈ॥ પુષ્પૈર્, ઉપશોભિતાં રમણીયાં । કીદૃશૈ॥ કુસુમૈ॥ - સિતૈ॥
14 શ્વેતૈ॥ ॥ પુન॥ કીદૃશૈ॥ । ઘનૈર્ મેઘૈર્, મુક્તા યે [ઽ]મ્બુલવા જલક[=]
15 ણાસ્, તૈ॥, પ્રભાસિતાનિ શોભિતાનિ, તૈ॥. દશપદાન્ય્ અસ્ય. અત્રાપિ
16 મોહનમન્ત્રશ્ છન્દ॥

એતન્ નિશમ્ય વિરહાનલ[=]
17 પીડિતાયાસ્ તસ્યા વચ॥ ખલુ દયાલુર્ અપીડિતાયા॥ [।] સા[=]
18 ધ્વીભિર્ એવમ્ ઉદિતં જલદૈર્ અમોઘૈ॥ પ્રત્યાયયૌ સદનમ્ ઊન[=]
19 દિનૈર્ અમોઘૈ॥ 21 ખલુ નિશ્ચયેન દયાલુર્ અપિ સ પુરુ[=]
20 ષો પિ,21.
1 અમોઘૈ॥ સફલૈ<॥>ર્ ઊનદિનૈર્ <ઽ>અલ્પદિનૈ॥, સદનં ગૃહં, પ્રત્યા<ઽ>[=]
2 યયૌ આજગામેત્ય્ અર્થ॥ । કિં કૃત્વા - તસ્યા॥ પ્રિયાયા॥, એતત્ પૂ[=]
3 ર્વોક્તં વચો, નિશમ્યાઙ્ગીકૃત્ય । શ્રુત્વેત્ય્ અર્થ॥ । કિંભૂતં - અમોઘૈસ્ સફલૈ॥,
4 જલદૈર્ મેઘૈ॥, સાધ્વીભિસ્ સખીભિશ્ ચ કૃત્વા, એવમ્ ઉદિતં વદિ[=]
5 તમ્ ઇત્ય્ અર્થ॥ ॥ કિંવિશિષ્ટાયા॥ વિરહેતિ. વિરહાદ્ ઉત્પન્નો યો
6 [ઽ]નલ॥ પાવક॥, કૃશા<ણ્>[ન્]ઉ॥ પાવકો [ઽ]નલ ઇત્ય્ અમર॥ [1.1.55], તેન પીડિ[=]
7 તાયા॥ દુ॥ખિતાયા॥. યદ્ વા - વિરહ એવ્<ઽ>આનલસ્, તેન પીડિતાયા॥.
8 પુન॥ કીદૃશ્યા॥ - ઈડિતાયા॥. ઈડ્યતે સ્તૂયતે ભર્તા અનેનેતિ, તસ્યા॥.
9 ક્તપ્રત્યય્<એ>[અ ઇ]ટ્<અ> ચ [વ્ગ્લ્. સ્વ્ 286,19-20]. એકોનવિંશતિપદો [ઽ]યમ્ । એતન્ નિશમ્યેત્યાદિત્રિષુ
10 વસન્તતિલકા ચ્છન્દ॥

તાસામ્ ઋતુ॥ સફલ એવ
11 હિ યા દિનેષુ સેન્દ્રાયુધામ્બુધરગર્જિતદુર્દિનેષુ [।] રત્યુત્સવં પ્રિ[=]
12 યતમૈ॥ સહ માનયન્તિ મેઘાગમે પ્રિયસખીશ્ ચ સમાનયન્તિ

13 હિ નિશ્ચયેન. યા॥ સ્ત્રિય॥, સેન્દ્રાયુધામ્બુધરગર્જિતદુર્દિનેષુ
14 ઇન્દ્રાયુધેન સહ વર્તતે સેન્દ્રાયુધ, એતાદૃશો ઽમ્બુધરસ્, તસ્ય ગર્જિતેન
15 દુર્દિનેષુ. પ્રિયતમૈ॥ સહ રત્યુત્સવં માનયન્તિ કુર્વન્તિ. તાસાં સ્ત્રીણાં,
16 ઋતુ॥ વર્ષાકાલ॥ સફલ એવ ઇતિ. [[ચકારાત્ મેઘાગમે યે પુંસ॥ પ્રિયસખી॥ સમાનયંતિ અનુભવંતિ, તેષામ્ અપિ ઋતુ॥ સફલ એવ ઇતિ શેષ॥]]. ષોડશપદો [ઽ]યમ્

17 આલભ્ય ચામ્બુ તૃષિત॥ કરકોશપેયં ભાવાનુરક્તવનિતાસુ[=]
18 રતૈ॥ શપેયમ્ [।] જીયેય યેન કવિના યમકૈ॥ પરેણ
19 તસ્મૈ વહેયમ્ ઉદકં ઘટખર્પરેણ

અથ કવિ॥
20 કાવ્યકાઠિન્યાદ્ આત્મગર્વં પ્રકટયન્ શપથયતિ - યેન પરેણા[=]
21 ન્યેન કવિના,22.
1 મદધિકેનેત્ય્ અર્થ॥ । અહં યમકૈ॥ શ્લોકૈ॥ કૃત્વા, જીયેય શ્લોકા[=]
2 ર્થવ્યાખ્યાનેનૈવ જિત॥. જિ જયે [સ્વ્ 240,21] લિઙિ ઉત્તમપુરુષૈક[=]
3 વચન ઈયવિભક્તિશ્ ચાગ્રે, કર્મણિ યક્ દીર્ઘશ્ ચ, ક્ [અ]ત્વાદ્ ગુ[=]
4 ણપ્રતિષેધ॥ [સ્વ્ 388,2-3], અકાર્<ઐ>[[એ]]કારયોર્ <ઐ>[[એ]]ત્વં, જીયેયેતિ સિદ્ધમ્. અહં
5 ન કેવલં જિત, અપિ તુ અહં તસ્મૈ કવયે, ઉદકં જલં, વ[=]
6 હેયં ઉપઢૌકયામીત્ય્ અર્થ॥ ॥ વહ પ્રાપણે [સ્વ્ 228,31] । યામ્ ઇયં [સ્વ્ 211,21] એત્વં ચ.
7 કેન - ઘટખર્પરેણ કુમ્ભાર્ધભાગેન । કિં કૃત્વા । તૃષિતસ્ સન્ ॥
8 અમ્બુ <ઽઆ>[[અ]]મ્ભ॥ [[આલભ્ય]] પ્રાપ્યેત્ય્ અર્થ॥ ॥ તૃષિતો [ઽ]પિ, ઘટખર્પરેણ તસ્મૈ <॥>
9 જલમ્ <ઽ>આદાય, પશ્ચાત્ સ્વયં પિબામીતિ કાઠિન્યં । અલ્પમાત્રં <।>
10 જલં દ્રવણાવશેષં આનયિષ્યસીતિ ચેત્, તત્રાહ ॥ કિંભૂતં <।>
11 અમ્બુ - કરકોશપેયં. કરકોશેન હસ્તપાત્રેણ. કોશસ્ તુ કુ<ટ્>[ડ્]મ[=]
12 લે પાત્રે (!) ઇતિ યાદવ॥ । પેયં પીયતે ઇતિ [પેયમ્], ઈ[ચ્] ચાત[॥] [સ્વ્ 451,32], અનેન ય[=]
13 પ્રત્યય[સ્] સ્યાદ્, આકારસ્ય ચ્<ઓ>[[એ]]કાર॥ [સ્વ્ 451,32]. અઞ્જલિં પૂર્ય જલં પિબેત્ ॥
14 ઈદૃશમ્ <ઽ>આનયેયં, ન ત્વ્ અલ્પમ્ ઇતિ ભાવ॥ ॥ યદિ નો<ઽ>પઢૌકયા[=]
15 મિ <॥> તદાહં, ભાવેનાનુરક્તા યા વનિતા યોષિત્, તસ્યા॥ સુર[=]
16 તાનિ સમ્ભોગાનિ - તૈ॥, શપેયં શપથં કુર્યાં ॥ શપનં શપથ॥
17 પુમાન્ ઇત્ય્ અમર॥ [1.5.9] ॥ ઇષ્ટસ્ય હિ શપથ॥ ક્રિયતે. અત॥ શ્રી[=]
18 કાલિદાસસ્ય ભાવાનુરક્તવનિતાસુરતમ્ એવેષ્ટમ્ ઇતિ જ્ઞાયતે

19 આત્મબુદ્ધ્યનુસારેણ ટીકેયં કલ્પિતા મયા ॥ કવિશ્રીકા[=]
20 લ્<અ>[[ઇ]]દાસસ્યાશય્<અં>[ઓ] નૈવ પ્રકાશ્યતે ॥ પાઠં વિના. મયા ટીકા પદ્યાનાં23.
1 દ્વિશતાનિ ચ ॥ નિર્મિતા ભૂમિદેવાનાં વૃન્દં નત્વા ગુરૂન્ અપિ ॥
2 ક્ષેમઙ્કરપ્રપૌત્રેણ પઙ્ક્તોવંશોદ્ભવેન ચ । બાલકૃષ્ણસ્ય પુત્રેણ ।
3 કુશલાખ્યેન ધીમતા

યુગ્મં ॥ શ્રીપતિર્ જ્યોતિષાં મધ્યે યો
4 [ઽ]ભૂચ્ છ્રેષ્ઠો હિ શર્મભાક્ ॥ તસ્ય પૌત્રેણ ટિકેયં કૃતા શ્રેષ્ઠાતિ[=]
5 ભાવદા ॥ 4 અતિભાવદા<ઽ>તિજ્ઞાનદા ॥ ભાદ્રકે વા સિતાષ્ટમ્યા[=]
6 મ્ ઇન્દુર્ક્ષે ચાદ્યયોગકે ॥ નાગવેદાચલાબ્જે [1748] તુ ચાબ્દે [ઽ]ભૂદ્ ગૂઢદીપિકા