ગોરક્ષશતક · શ્લોક 82-101

વિદ્યુત્-પ્રભાવં હૃત્-પદ્મે પ્રાણાયામ-વિભેદનૈઃ
નાસાગ્રે દૃષ્ટિમ્ આદાય ધ્યાત્વા બ્રહ્મ-મયો ભવેત્ ॥

સન્તતં ઘણ્ટિકા-મધ્યે વિશુદ્ધં ચામૃતોદ્ભવમ્
નાસાગ્રે દૃષ્ટિમ્ આદાય ધ્યાત્વા બ્રહ્મ-મયો ભવેત્ ॥

ભ્રુવોર્ મધ્યે સ્થિતં દેવં સ્નિગ્ધ-મૌક્તિક-સન્નિભમ્
નાસાગ્રે દૃષ્ટિમ્ આદાય ધ્યાત્વાઽનન્દમયો ભવેત્ ॥

નિર્ગુણં ચ શિવં શાન્તં ગગને વિશ્વતોમુખમ્
નાસાગ્રે દૃષ્ટિમ્ આદાય ધ્યાત્વા દુઃખાદ્ વિમુચ્યતે ॥

ગુદં મેઢ્રં ચ નાભિં ચ હૃત્-પદ્મે ચ તદ્-ઊર્ધ્વતઃ
ઘણ્ટિકાં લમ્પિકા-સ્થાનં ભ્રૂ-મધ્યે પરમેશ્વરમ્ ॥

નિર્મલં ગગનાકારં મરીચિ-જલ-સન્નિભમ્
આત્માનં સર્વગં ધ્યાત્વા યોગી યોગમ્ અવાપ્નુયાત્ ॥

કથિતાનિ યથૈતાનિ ધ્યાન-સ્થાનાનિ યોગિનામ્
ઉપાધિ-તત્ત્વ-યુક્તાનિ કુર્વન્ત્ય્ અષ્ટ-ગુણોદયમ્ ॥

ઉપાધિશ્ ચ તથા તત્ત્વં દ્વયમ્ એવમ્ ઉદાહૃતમ્
ઉપાધિઃ પ્રોચ્યતે વર્ણસ્ તત્ત્વમ્ આત્માભિધીયતે ॥

ઉપાધિર્ અન્યથા-જ્ઞાનં તત્ત્વં સંસ્થિતમ્ અન્યથા
સમસ્તોપાધિ-વિધ્વંસિ સદાભ્યાસેન યોગિનામ્ ॥

આત્મ-વર્ણેન ભેદેન દૃશ્યતે સ્ફાટિકો મણિઃ
મુક્તો યઃ શક્તિ-ભેદેન સોઽયમ્ આત્મા પ્રશસ્યતે ॥

નિરાતઙ્કં નિરાલમ્બં નિષ્પ્રપઞ્ચં નિરાશ્રયમ્
નિરામયં નિરાકારં તત્ત્વં તત્ત્વવિદો વિદુઃ ॥

શબ્દાદ્યાઃ પઞ્ચ યા માત્રા યાવત્ કર્ણાદિષુ સ્મૃતાઃ
તાવદ્ એવ સ્મૃતં ધ્યાનં તત્-સમાધિર્ અતઃ પરમ્ ॥

યદા સંક્ષીયતે પ્રાણો માનસં ચ વિલીયતે
તદા સમ-રસૈકત્વં સમાધિર્ અભિધીયતે ॥

ધારણાઃ પઞ્ચ-નાડ્યસ્ તુ ધ્યાનં ચ ષષ્ઠિ-નાડિકાઃ
દિન-દ્વાદશકેનૈવ સમાધિઃ પ્રાણ-સંયમઃ ॥

ન ગન્ધં ન રસં રૂપં ન સ્પર્શં ન ચ નિઃસ્વનમ્
આત્માનં ન પરં વેત્તિ યોગી યુક્તઃ સમાધિના ॥

ખાદ્યતે ન ચ કાલેન બાધ્યતે ન ચ કર્મણા
સાધ્યતે ન ચ કેનાપિ યોગી યુક્તઃ સમાધિના ॥

નિર્મલં નિશ્ચલં નિત્યં નિષ્ક્રિયં નિર્ગુણં મહત્
વ્યોમ-વિજ્ઞાનમ્ આનન્દં બ્રહ્મ બ્રહ્મ-વિદો વિદુઃ ॥

દુગ્ધે ક્ષીરં ધૃતે સર્પિર્ અગ્નૌ વહ્નિર્ ઇવાર્પિતઃ
અદ્વયત્વં વ્રજેન્ નિત્યં યોગવિત્ પરમે પદે ॥

ભવ-ભય-વને વહ્નિર્ મુક્તિ-સોપાન-માર્ગતઃ
અદ્વયત્વં વ્રજેન્ નિત્યં યોગવિત્ પરમે પદે ॥