ગોરક્ષશતક (અન્ય આવૃત્તિ) · શ્લોક 82-101

અપાન-પ્રાણયોર્ ઐક્યાત્ ક્ષયાન્ મૂત્ર-પુરીષયોઃ
યુવા ભવતિ વૃદ્ધોઽપિ સતતં મૂલ-બન્ધનાત્ ॥

પદ્માસનં સમારુહ્ય સમ-કાય-શિરો-ધરઃ
નાસાગ્ર-દૃષ્ટિર્ એકાન્તે જપેદ્ ઓઙ્કારમ્ અવ્યયમ્ ॥

ભૂર્ ભુવઃ સ્વર્ ઇમે લોકાઃ સોમ-સૂર્યાગ્નિ-દેવતાઃ
યસ્યા માત્રાસુ તિષ્ઠન્તિ તત્ પરં જ્યોતિર્ ઓમ્ ઇતિ ॥

ત્રયઃ કાલાસ્ ત્રયો વેદાસ્ ત્રયો લોકાસ્ ત્રયઃ સ્વેરાઃ
ત્રયો દેવાઃ સ્થિતા યત્ર તત્ પરં જ્યોતિર્ ઓમ્ ઇતિ ॥

ક્રિયા ચેચ્છા તથા જ્ઞાના બ્રાહ્મી રૌદ્રી ચ વૈષ્ણવી
ત્રિધા શક્તિઃ સ્થિતા યત્ર તત્ પરં જ્યોતિર્ ઓમ્ ઇતિ ॥

આકારાશ્ ચ તથો-કારો મ-કારો બિન્દુ-સંજ્ઞકઃ
તિસ્રો માત્રાઃ સ્થિતા યત્ર તત્ પરં જ્યોતિર્ ઓમ્ ઇતિ ॥

વચસા તજ્ જયેદ્ બીજં વપુષા તત્ સમભ્યસેત્
મનસા તત્ સ્મરેન્ નિત્યં તત્ પરં જ્યોતિર્ ઓમ્ ઇતિ ॥

શુચિર્ વાપ્ય્ અશુચિર્ વાપિ યો જપેત્ પ્રણવં સદા
લિપ્યતે ન સ પાપેન પદ્મ-પત્રમ્ ઇવામ્ભસા ॥

ચલે વાતે ચલો બિન્દુર્ નિશ્ચલે નિશ્ચલો ભવેત્
યોગી સ્થાણુત્વમ્ આપ્નોતિ તતો વાયું નિરોધયેત્ ॥

યાવદ્ વાયુઃ સ્થિતો દેહે તાવજ્ જીવનમ્ ઉચ્યતે
મરણં તસ્ય નિષ્ક્રાન્તિસ્ તતો વાયું નિરોધયેત્ ॥

યાવદ્ બદ્ધો મરુદ્ દેહે યાવચ્ ચિત્તં નિરાકુલમ્
યાવદ્ દૃષ્ટિર્ ભ્રુવોર્ મધ્યે તાવત્ કાલ-ભયં કુતઃ ॥

અતઃ કાલ-ભયાદ્ બ્રહ્મા પ્રાણાયામ-પરાયણઃ
યોગિનો મુનયશ્ ચૈવ તતો વાયું નિરોધયેત્ ॥

ષટ્-ત્રિંશદ્-અઙ્ગુલો હંસઃ પ્રયાણં કુરુતે બહિઃ
વામ-દક્ષિણ-માર્ગેણ તતઃ પ્રાણોઽભિધીયતે ॥

શુદ્ધિમ્ એતિ યદા સર્વં નાડી-ચક્રં મલાકુલમ્
તદૈવ જાયતે યોગી પ્રાણ-સંગ્રહણે ક્ષમઃ ॥

બદ્ધ-પદ્માસનો યોગી પ્રાણં ચન્દ્રેણ પૂરયેત્
ધારયિત્વા યથા-શક્તિ ભૂયઃ સૂર્યેણ રેચયેત્ ॥

અમૃતં દધિ-સઙ્કાશં ગો-ક્ષીર-રજતોપમમ્
ધ્યાત્વા ચન્દ્રમસો બિમ્બં પ્રાણાયામી સુખી ભવેત્ ॥

દક્ષિણો શ્વાસમ્ આકૃષ્ય પૂરયેદ્ ઉદરં શનૈઃ
કુમ્ભયિત્વા વિધાનેન પુરશ્ ચન્દ્રેણ રેચયેત્ ॥

પ્રજ્વલજ્-જ્વલન-જ્વાલા પુઞ્જમ્ આદિત્ય-મણ્ડલમ્
ધ્યાત્વા નાભિ-સ્થિતં યોગી પ્રાણાયામે સુખી ભવેત્ ॥

પ્રાણં ચોદિડયા પિબેન્ પરિમિતં ભૂયોઽન્યયા રેચયેત્ પીત્વા પિઙ્ગલયા સમીરણમ્ અથો બદ્ધ્વા ત્યજેદ્ વામયા
સૂર્ય-ચન્દ્રમસોર્ અનેન વિધિના બિમ્બ-દ્વયં ધ્યાયતઃ શુદ્ધા નાડિ-ગણા ભવન્તિ યમિનો માસ-ત્રયાદ્ ઊર્ધ્વતઃ ॥

યથેષ્ઠં ધારણં વાયોર્ અનલસ્ય પ્રદીપનમ્
નાદાભિવ્યક્તિર્ આરોગ્યં જાયતે નાડિ-શોધનાત્ ॥