ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.108

ઇતિ શ્રીગારુડે મહાપુરાણે પૂર્વખણ્ડે પ્રથમાંશાક્યે આચારકાણ્ડે પરાશરોક્તધર્મનિરૂપણં નામ સપ્તોત્તરશતતમો ઽધ્યાયઃ
શ્રીગરુડમહાપુરાણમ્- 108
સૂત ઉવાચ ।
નીતિસારં પ્રવક્ષ્યામિ અર્થશાસ્ત્રાદિસંશ્રિતમ્ ।
રાજાદિભ્યો હિતં પુણ્યમાયુઃ સ્વર્ગાદિદાયકમ્

સદ્ભિઃ સઙ્ગં પ્રકુર્વીત સિદ્ધિકામઃ સદા નરઃ ।
નાસદ્ભિરિહલોકાય પરલોકાય વા હિતમ્

વર્જયેત્ક્ષુદ્રસંવાદમદુષ્ટસ્ય તુ દર્શનમ્ ।
વિરોધં સહ મિત્રેણ સંપ્રીતિં શત્રુસેવિના

મૂર્ખશિષ્યોપદેશેન દુષ્ટસ્ત્રીભરણેન ચ ।
દુષ્ટાનાં સંપ્રયોગેણ પણ્ડિતો ઽપ્યવસીદતિ

બ્રાહ્મણં બાલિશં ક્ષત્ત્રમયોદ્ધારં વિશં જડમ્ ।
શૂદ્રમક્ષરસંયુક્તં દૂરતઃ પરિવર્જયેત્

કાલેન રિપુણાસન્ધિઃ કાલે મિત્રેણ વિગ્રહઃ ।
કાર્યકારણમાશ્રિત્ય કાલં ક્ષિપતિ પણ્ડિતઃ

કાલઃ પચતિ ભૂતાનિ કાલઃ સંહરતે પ્રજાઃ ।
કાલઃ સુપ્તેષુ જાગર્તિ કાલો હિ દુરતિક્રમઃ

કાલેષુ હરતે વીર્યં કાલે ગર્ભે ચ વર્તતે ।
કાલો જનયતે સૃષ્ટિં પુનઃ કાલો ઽપિ સંહરેત્

કાલઃ સૂક્ષ્મગતિર્નિત્યં દ્વિવિધશ્ચેહ ભાવ્યતે ।
સ્થૂલસંગ્રહચારેણ સૂક્ષ્મચારાન્તરેણ ચ

નીતિસારં સુરેન્દ્રાય ઇમમૂચ બૃહસ્પતિઃ ।
સર્વજ્ઞો યેન ચેન્દ્રો ઽભૂદ્દૈત્યાન્હત્વાપ્નુયાદ્દિવમ્

રાજર્ષિબ્રાહ્મણૈઃ કાર્યં દેવવિપ્રાદિપૂજનમ્ ।
અશ્વમેધેન યષ્ટબ્યં મહાપાતકનાશનમ્

ઉત્તમૈઃ સહ સાઙ્ગત્યં પણ્ડિતૈઃ સહ સત્કથામ્ ।
અલુબ્ધૈઃ સહ મિત્રત્વં કુર્વાણો નાવસીદતિ

પરીવાદં પરાર્થં ચ પરિહાસં પરસ્ત્રિયમ્ ।
પરવેશ્મનિ વાસં ચ ન કુર્વીત કદાચન

પરો ઽપિ હિતવાબન્ધુર્બન્ધુરપ્યહિતઃ પરઃ ।
અહિતો દેહજો વ્યાધિર્હિતમારણ્યમૌષધમ્

સ બન્ધુર્યો હિતે યુક્તઃ સ પિતા યસ્તુ પોષકઃ ।
તન્મિત્રં યત્ર વિશ્વાસઃ સ દેશો યત્ર જીવ્યતે

સ ભૃત્યો યો વિધેયસ્તુ તદ્બીજં યત્પ્રરોહતિ ।
સા ભાર્યા યા પ્રિયં બ્રૂતે સ પુત્રો યસ્તુ જીવતિ

સ જીવતિ ગુણા યસ્ય ધર્મો યસ્ય સ જીવતિ ।
ગુણધર્મવિહીનો યો નિષ્ફલ તસ્ય જીવનમ્

સા ભાર્યા યા ગૃહે દક્ષા સા ભાર્યાયા પ્રિયંવદા ।
સા ભાર્યા યા પતિપ્રાણા સા ભાર્યા યા પતિવ્રતા

નિત્ય સ્નાતા સુગન્ધા ચ નિત્યં ચ પ્રિયવાદિની ।
અલ્પભુક્તાલ્પભાષી ચ સતતં મઙ્ગલૈર્યુતા

સતતં ધર્મબહુલા સતતં ચ પતિપ્રિયા ।
સતતં પ્રિયવક્રી ચ સતતં ત્વૃતુકામિની

એતદાદિક્રિયાયુક્તા સર્વસૌ ભાગ્યવર્ધિની ।
યસ્યેદૃશી ભવેદ્ભાય્યા સ દેવેન્દ્રોન માનુષઃ

યસ્ય ભાર્યા વિરૂપાક્ષી કશ્મલા કલહપ્રિયા ।
ઉત્તરોત્તરવાદા સ્યા સા જરા ન જરા જરા

યસ્ય ભાર્યા શ્રિતાન્યઞ્ચ પરવેશ્માભિકાઙ્ક્ષિણી ।
કુક્રિયા ત્યક્તલજ્જા ચ સા જરા ન જરા જરા

યસ્ય ભાર્યા ગુણજ્ઞા ચ ભર્તારમનુગામિની ।
અલ્પાલ્પેન તુ સન્તુષ્ટા સા પ્રિયા ન પ્રિયા પ્રિયા

દુષ્ટા ભાર્યા શઠં મિત્રં ભૃત્યશ્ચોત્તરદાયકઃ ।
સસર્પે ચ ગૃહે વાસોમૃત્યુરેવ ન સંશયઃ

ત્યજ દુર્જનસંસર્ગં ભજ સાધુસમાગમમ્ ।
કુરુ પુણ્યમહોરાત્ર સ્મર નિત્યમનિત્યતામ્

વ્યાલીકણ્ઠપ્રદેશાહ્યપિ ચ ફણભૃદ્ભાષણા યા ચ રૌદ્રી યા કૃષ્ણા વ્યાકુલાગી રુધિરનયનસંવ્યાકુલા વ્યાઘ્રકલ્પા ।
ક્રોધે યૈવોગ્રવક્ત્રા સ્ફુરદનલશિખા કાકજિહ્વા કરાલા સેવ્યા ન સ્ત્રી વિદગ્ધા પરપુરગમના ભ્રાન્તચિત્તા વિરાક્ત

સક્તિઃ સુતોકે સુકૃતં કૃતઘ્ને શતિં ચ વહ્નૌ (સીતાપહૌ હ્યતપયૈવ)?હૈમે ।
ઉત્પદ્યતે દૈવવશાત્કદાચિદ્વેશ્યાસુ રાગો ન ભવેત્કદાચિત્

ભુજઙ્ગમે વેશ્મનિ દૃષ્ટિદૃષ્ટે વ્યાધૌ ચિકિત્સાવિનિવર્તિતે ચ ।
દેહે ચ બાલ્યાદિવયો ઽન્વિતે ચ કાલા વૃતો ઽસૌ લભતે ધૃતિં કઃ