ગરુડ પુરાણ · અધ્યાય 1.1

શ્રીગણાધિપતયે નમઃ ।
સરસ્વત્યૈનમઃ ।
અથ શ્રીગરુડમહાપુરાણં પ્રારભ્યતે ।
તત્રાદૌ કર્મકાણ્ડાખ્યઃ પૂર્વખણ્ડઃ પ્રારભ્યતે ।
ઓં નારાયણં નમસ્કૃત્ય નરં ચૈવ નરોત્તમમ્ ।
દેવીં સરસ્વતીં ચૈવ તતો જયમુદીરયેત્ ॥ ગર્પ્_મન્ગ્.1 ॥
ઓં અજમજરમનન્તં જ્ઞાનરૂપં મહાન્તં શિવમમલમનાદિં ભૂતદેહાદિહીનમ્ ।
સકલકરણહીનં સર્વભૂતસ્થિતં તં હરિમમલમમાયં સર્વગં વન્દ એકમ્

નમસ્યામિ હરિં રુદ્રં બ્રહ્માણં ચ ગણાધિપમ્ ।
દેવીં સરસ્વતીં ચૈવ મનોવાક્કર્મભિઃ સદા

સૂતં પૌરાણિકં શાન્તં સર્વશાસ્ત્રવિશારદમ્ ।
વિષ્ણુભક્તં મહાત્માનં નૈમિશારણ્યમાગતમ્

તીર્થયાત્રાપ્રસઙ્ગેન ઉપવિષ્ટં શુભાસને ।
ધ્યાયન્તં વિષ્ણુમનઘં તમભ્યર્ચ્યાસ્તુવન્કવિમ્

શૌનકાદ્યા મહાભાગા નૈમિષીયાસ્તપોધનાઃ ।
મુનયો રવિસઙ્કાશાઃ શાન્તા યજ્ઞ પરાયણાઃ

ઋષય ઊચુઃ ।
સૂત ! જાનાસિ સર્વં ત્વં પૃચ્છામસ્ત્વામતો વયમ્ ।
દેવતાનાં હિ કો દેવ ઈશ્વરઃ પૂજ્ય એવ કઃ

કો ધ્યેયઃ કો જગત્સ્રષ્ટા જગત્પાત્તિ ચ હન્તિ કઃ ।
કસ્માત્પ્રવર્તતે ધર્મો દુષ્ટહન્તા ચ કઃ સ્મૃતઃ

તસ્ય દેવસ્ય કિં રૂપં જગત્સર્ગઃ કથં મતઃ ।
કૈર્વ્રતૈઃ સ તુ તુષ્ટઃ સ્યાત્કેન યોગેન વાપ્યતે

અવતારાશ્ચ કે તસ્ય કથં વંશાદિસમ્ભવઃ ।
વર્ણાશ્રમાદિધર્માણાં કઃ પાતા કઃ પ્રવર્તકઃ

એતત્સર્વં તથાન્યચ્ચ બ્રૂહિ સૂત ! મહામતે ! ।
નારાયણકથાઃ સર્વાઃ કથયાસ્માકમુત્તમાઃ

સૂત ઉવાચ ।
પુરાણં ગારુડં વક્ષ્યે સારં વિષ્ણુકથા શ્રયમ્ ।
ગરુડોક્તં કશ્યપાય પુરા વ્યાસાચ્છ્રુતં મયા

એકો નારાયણો દેવો દેવાનામીશ્વરેશ્વરઃ ।
પરમાત્મા પરં બ્રહ્મ જન્માદ્યસ્ય યતો ભવેત્

જગતો રક્ષણાર્થાય વાસુદેવો ઽજરો ઽમરઃ ।
સ કુમારાદિરૂપેણ અવતારાન્કરોત્યજઃ

હરિઃ સ પ્રથમં દેવઃ કૌમારં સર્ગમાસ્થિતઃ ।
ચચાર દુશ્ચરં બ્રહ્મન્ બ્રહ્મચર્યમખણ્ડિતમ્

દ્વિતીયં તુ ભવાયાસ્ય રસાતલગતાં મહીમ્ ।
ઉદ્ધરિષ્યન્નુપાદત્તે યજ્ઞેશઃ સૌકરં વપુઃ

તૃતીયમૃષિસર્ગં તુ દેવર્ષિત્વમુપેત્ય સઃ ।
તન્ત્રં સાત્વતમાચષ્ટે નૈષ્કર્મ્યં કર્મણાં યતઃ

નરનારાયણો ભૂત્વા તુર્યે તેપે તપો હરિઃ ।
ધર્મસં રક્ષણાર્થાય પૂજિતઃ સ સુરાસુરૈઃ

પઞ્ચમઃ કપિલો નામ સિદ્ધેશઃ કાલવિપ્લુતમ્ ।
પ્રોવાચ સૂરયે સાઙ્ખ્યં તત્ત્વગ્રામવિ નિર્ણયમ્

ષષ્ઠમત્રેરપત્યત્વં દત્તઃ પ્રાપ્તો ઽનસૂયયા ।
આન્વીક્ષિકીમલર્કાય પ્રહ્લાદાદિભ્ય ઊચિવાન્

તતઃ સપ્ત આકૂત્યાં રુચેર્યજ્ઞો ઽભ્યજાયત ।
સુત્રામાદ્યૈઃ સુરગણૈર્યષ્ટ્વા સ્વાયમ્ભુવાન્તરે

અષ્ટમે મેરુદેવ્યાં તુ નાભેર્જાત ઉરુક્રમઃ ।
દર્શયન્વર્ત્મ નારીણાં સર્વાશ્રમનમસ્કૃતમ્

ઋષિભિર્યાચિતો ભેજે નવમં પાર્થિવં વપુઃ ।
દુગ્ધૈર્મહૌષધૈર્વિપ્રાસ્તેન સંજીવિતાઃ પ્રજાઃ

રૂપં સ જગૃહે માત્સ્યં ચાક્ષુષાન્તરસંપ્લવે ।
નાવ્યારોપ્ય મહીમય્યામપાદ્વૈવસ્વતં મનુમ્

સુરાસુરાણામુદધિં મથ્નતાં મન્દરાચલમ્ ।
દધ્રે કમઠરૂપેણ પૃષ્ઠ એકાદશે વિભુઃ

ધાન્વન્તરં દ્વાદશમં ત્રયોદશમમેવ ચ ।
આપ્યાયત્સુરાનન્યાન્મોહિન્યા મોહયંસ્ત્રિયા

ચતુર્દશં નારસિંહં ચૈત્ય (વૈર) દૈત્યેન્દ્રમૂર્જિતમ્ ।
દદાર કરજૈરુગ્રૈરેરકાં કટકુદ્યથા

પઞ્ચદશં વામનકો ભૂત્વાગાદધ્વરં બલેઃ ।
પાદ ત્રયં યાચમાનઃ પ્રત્યાદિત્સુસ્ત્રિવિષ્ટપમ્

અવતારે ષોડશમે પશ્યન્બ્રહ્મદ્રુહો નૃપાન્ ।
ત્રિઃ સપ્તકૃત્વઃ કુપિતો નિઃ ક્ષત્ત્રામકરોન્મહીમ્

તતઃ સપ્તદશે જાતઃ સત્યવત્યાં પરાશરાત્ ।
ચક્રે વેદતરોઃ શાખાં દૃષ્ટ્વા પુંસો ઽલ્પમેધસઃ

નરદેવત્વમાપન્નઃ સુરકાર્યચિકીર્ષયા ।
સમુદ્રનિગ્રહાદીનિ ચક્રે કાર્યાણ્યતઃ પરમ્

એકોનવિંશે વિંશતિમે વૃષ્ણિષુ પ્રાપ્ય જન્મની ।
રામકૃષ્ણાવિતિ ભુવો ભગવાનહરદ્ભરમ્

તતઃ કલેસ્તુ સન્ધ્યાન્તે સંમોહાય સુરદ્વિષામ્ ।
બુદ્ધો નામ્રા જિનસુતઃ કીકટેષુ ભવિષ્યતિ

અથ સો ઽષ્ટમસન્ધ્યાયાં નષ્ટપ્રાયેષુ રાઞ્જસુ ।
ભવિતા વિષ્ણુયશસો નામ્ના કલ્કી જગત્પતિઃ

અવતારા હ્યસંખ્યેયા હરેઃ સત્ત્વનિધેર્દ્વિજાઃ ।
મનુવેદવિદો હ્યાદ્યાઃ સર્વે વિષ્ણુકલાઃ સ્મૃતાઃ

તસ્માત્સર્ગાદયો જાતાઃ સંપૂજ્યાશ્ચ વ્રતાદિના ।
પુરાણં ગારુડં વ્યાસઃ પુરાસૌ મે ઽબ્રવીદિદમ્