ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 8.6

બલભદ્રખણ્ડઃ - ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ
પ્રાડ્‌વિપાકકૃતં દુર્યોધનસમીપે રામકૃષ્ણયોઃ વ્રજલીલાવર્ણનમ્ -
દુર્યોધન ઉવાચ -
મુનીંદ્ર રામોઽનંતોઽનંતલીલઃ શ્રીકૃષ્ણોઽપિ ચ ભૂમ્યાં
ભૂત્વા રરાજ ॥ તસ્ય સંક્ષેપેણ ચરિત્રં વદ ॥ વ્રજે કિં
મથુરાયાં કિં દ્વારકાયાં કિમત્ર કિમન્યત્ર કિં ચકાર

પ્રાડ્‌વિપાક ઉવાચ -
અથ હ વાવ શ્રીકૃષ્ણો જાતમાત્રોઽદ્‌ભુતાં લીલાં
પૂતનામોક્ષશકટાસુરતૃણાવર્તવધયુતાં વિશ્વરૂપદર્શન-
દધિચૌર્ય્યબ્રહ્માંડદર્શનયમલાર્જુનદ્રુમખંડભંગાદિસંયુક્તાં
દુર્વાસસો માયાદર્શનવૈભવાં શ્રીમદ્‌ગર્ગાચાર્યવર્ણિત-
રાધાકૃષ્ણનામૌદાર્ય્યમાહાત્મ્યયુક્તાં સુરજેષ્ઠકારિત-
વૃષભાનુવરનંદિનીવિવાહરાસમંડલકથામંડિતાં ચકાર

તતઃ શ્રીવૃન્દાવનાગમને સતિ વત્સાસુરબકાસુરાદ્યસુરાણાં
વધં કૃત્વા ગોપાલૈઃ સહ ગોચારણે વૃંદાવનાદિવનેષુ વિચચાર

અથ તાલવને ધેનુકાસુરં ખરસ્વનં સ્વપદ્‌ભ્યાં તાડયંતં
ભુજદંડાભ્યાં ગૃહીત્વા મહાબલો બલદેવસ્તાલવૃક્ષે તં
પાતયિત્વા પુનરાપતંતં ભૂપૃષ્ઠે પોથયામાસ ॥ મૂર્ચ્છિતો
ભગ્નમસ્તકઃ સદ્યસ્તન્મુષ્ટિપ્રહારેણ નિધનં જગામ

અથ શ્રીકૃષ્ણઃ કાલિયદમનદાવાગ્નિપાનાદીનિ ચરિત્રાણિ
કૃત્વા શ્રીરાધાપ્રેમપ્રકાશપ્રીતિપરીક્ષણવૃંદાવનવિહાર-
દાનમાનલીલાહાવભાવયુક્તાં શંખચૂડવધાદિ-
શિવાસુર્ય્યુપાખ્યાનકથાં કથનીયાં લીલાં ચકાર

અથૈકદા ગિરિરાજપૂજને કૃતે ભગ્નબલિરિંદ્રઃ
સાંવર્તમેઘમણ્ડલૈર્વ્રજમણ્ડલે વવર્ષ ॥ તદા ભગવાન્
ભયાતુરં વ્રજં વીક્ષ્ય માભૈષ્ટેત્યભયં દત્વા એકકરેણ
ગિરિરાજં સમુત્પાટ્યોચ્છિલીંધ્રં બાલ ઇવ દધાર
હ વાવ સપ્તવર્ષીયઃ સપ્તાહં સુસ્થિરં સ્થિતઃ

અથેન્દ્રઃ સર્વદેવગણૈર્ભયભીતઃ શ્રીકૃષ્ણચંદ્રશ્રીમત્પાદારવિંદદ્વયં
પ્રણમ્ય કિરીટેન નતઃ સ્તુત્વા તદભિષેકં કૃત્વા મહેંદ્રરાટ્
સુરભિસુરમુનિભિઃ સાર્દ્ધં સ્વર્ગં જગામ

તદદ્‌ભુતં ગોવર્ધનોદ્ધારણં દૃષ્ટ્વા ગોપા
વિસિસ્મ્યુસ્તેભ્યો મુક્તારોપણાદિવૈભવં સંદર્શયામાસુઃ

અથ શ્રુતિરૂપર્ષિરૂપા મૈથિલા કૌશલાયોધ્યાપુરવાસિની
યજ્ઞસીતાપુલિન્દકારમાવૈકુણ્ઠશ્વેતદ્વીપોર્ધ્વવૈકુણ્ઠાજિતપદ-
શ્રીલોકાચલવાસિની સખી દિવ્યાદિવ્યાત્રિગુણવૃત્તિભૂમિ-
ગોપીજનદેવશ્રીજાલંધરીબર્હિષ્મતીપુરંધ્ર્યપ્સરઃસુતલવાસિની-
નાગેન્દ્રકન્યાદિભિર્ગોપીયૂથૈઃ પૃથક્ પૃથક્
શ્રીકૃષ્ણો વ્રજમણ્ડલે રાસમંડલં ચકાર

એકદા ગાશ્ચારયન્સબલઃ શ્રીકૃષ્ણો ગોપાલબાલૈર્ભાંડીરે બાલલીલાં
વાહ્યવાહકલક્ષણાં કૃતવાન્ ॥ તત્ર પ્રલમ્બો ગોપરૂપી
દૈત્યો વિહારે વિહારવિજયં રામં સ્વપૃષ્ઠે નિધાયોવાહ

અથ હ વાવ મથુરાં ગંતુમુદ્યતં ગિરીંદ્રસ્ય સદૃશદેહં
તમુદ્વીક્ષ્ય પૃષ્ટગતો બલદેવો મહાબલો રુષા મુષ્ટિના
શિરસિ મહાદ્રિં યથાદ્રિભિત્તતાડ તેન સદ્યો વિશીર્ણમસ્તકો
વજ્રહતો ગિરિરિવ સ દૈત્યો ભૂમ્યાં નિપપાત

એકદા ગ્રીષ્મે મુંજારણ્યગતાસુ ગોષુ ગોપાલેષુ ચ
સત્સુ સદ્યઃ સંભૂતો દાવાગ્નિઃ પ્રલયાગ્નિરિવ વવૃધે ॥
તતઃ કૃષ્ણરામેતિ વદતઃ પાહિ પાહીતિ ગોપાલાન્
શરણં ગતાન્ વીક્ષ્ય લોચનાનિ નિમીલયતાશુ
માભૈષ્ટેત્યુક્ત્વા તમગ્નિમપિબત્

અથ હ વાવ ભાંડીરાદ્યમુનાતીરે ગોપાલગોગણં નીત્વા
પ્રાપ્તોઽભૂત્તત્રાશોકવને યજ્ઞપત્‍ન્યાનીતં ભોજનં કૃતવાન્

અથ ચૈકદા વ્રજે નન્દરાજે વરુણગ્રસ્તે વરુણસ્ય
માનભંગં કૃત્વા નન્દાદિભ્યો ગોપેભ્યોઽપિ
સર્વલોકનમસ્કૃતં વૈકુણ્ઠં દર્શયામાસ

અથાંબિકાવને શ્રીકૃષ્ણઃ સરસ્વતીતીરે નન્દં
ગ્રસંતં સુદર્શનં સર્પં કિલાખિલલોકપાલવન્દિતેન
શ્રીમચ્ચરણારવિંદેન સ્પૃષ્ટ્વા સર્પદેહાત્તં મોચયામાસ

અથ સબલઃ શ્રીકૃષ્ણો નિલાયનક્રીડાયાં ચોરરૂપં
વ્યોમાસુરં કંસસખં ભુજદંડાભ્યાં ગૃહીત્વા
દશદિશાસુ ભ્રામયન્ ભૂપૃષ્ઠે પોથયામાસ

તથારિષ્ટાસુરં કંસપ્રણોદિતં વૃષરૂપં શૃઙ્ગયોઃ
સમુદ્‍ધૃત્ય પાતયામાસ ॥ અથ નારદમુખાચ્છ્રુત-
શ્રીકૃષ્ણકથેન કંસેન પ્રણોદિતં કેશિનં
શ્રીકૃષ્ણસ્તન્મુખે સ્વભુજપ્રવેશેન સંમમર્દેત્થમનેકા
લીલાઃ સહસા વ્રજમંડલે બલેન કારયામાસ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં બલભદ્રખણ્ડે પ્રાડ્‌વિપાકદુર્યોધનસંવાદે
રામકૃષ્ણવ્રજલીલાવર્ણનં નામ ષષ્ઠોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃગર્ગ સંહિતા