ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 8.2

બલભદ્રખણ્ડઃ - દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ
સઙ્કર્ષણસ્ય અવતારમન્ત્રણા -
પ્રાડ્‌‍વિપાક ઉવાચ -
ઇત્યુક્તઃ સહસ્રવદનો ગંતુમભ્યુદિતઃ સ્વસભાયાં સ્થિતોઽભૂત્ ॥
તદૈવ સિદ્ધચારણગન્ધર્વાઃ સર્વતસ્તં નતકંધરા બભૂવુઃ

અથ સુમતિઃ સારથિર્દિવ્યં રથં તાલાંકં
સાશ્વં સમાનીય સમ્મુખં સ્થિતોઽભૂત્

પરસૈન્યવિદારણં મુસલં દૈત્યદમનં હલં તે તૂર્ણં
પુરસ્તાદુપતસ્થતુઃ બ્રહ્મમયં નામ વર્મ ચોપતસ્થે

અથ તત્ર શ્રીબલભદ્રસભાયાં સર્વેષાં પશ્યતાં રમાવૈકુણ્ઠા-
ત્સમાગતઃ પાણીનિપતંજલ્યાદિભિર્મુનિભિઃ સ્તૂયમાનઃ
સહસ્રફણમૌલિવિરાજમાનઃ સિદ્ધચારણચામરસંસેવ્યમાનઃ
શેષસ્તમનંતં સંકર્ષણં સ્તુત્વા તદ્વિગ્રહે સંલીનોઽભૂત્

અથાજિતવૈકુણ્ઠાત્સમાગતોઽજૈકપાદહિર્બુધ્ન્યબહુરૂપમહદાદિભિઃ
સંવેષ્ટિતો ઘોરૈઃ પ્રેતવિનાયકૈઃ સંવેષ્ટિતઃ શેષઃ સહસ્રવદનઃ
સમાગત્ય સ સભાયામનંતં સ્તુત્વા તસ્મિન્ સંલીનોઽભૂત્

અથ શ્વેતદ્વીપાત્સમાગતઃ કુમુદકુમુદાક્ષાદિભિઃ
પાર્ષદપ્રવરૈઃ સસેવ્યમાનઃ સહસ્રફણમૌલિવિરાજમાનઃ
સિતાચલાભો નીલાંબરો નીલકુંતલાભો ભીમાભઃ
સર્વેષાં પશ્યતામનંતવિગ્રહે સોઽપિ સંલીનોઽભૂત્

અથ તદૈવેલાવૃતખણ્ડાત્સમાગતસ્ત્રીગણાર્બુદસહસ્રૈર્ભવાનીનાથૈઃ
સમાવૃત્તઃ શેષઃ સહસ્રવદનમૌલિમણ્ડલમણ્ડિતઃ
પ્રસ્ફુરત્કિરીટકટકાંગદઃ સભામેત્યાનંતવિગ્રહે સંપ્રલીનોઽભૂત્

અથ પાતાલસ્યાધસ્તાદ્દ્વાત્રિંશદ્યોજનસહસ્રાંતરાત્સમાગતો
ભગવતસ્તામસીકલઃ સાક્ષાત્સહસ્રવદનકિરીટમાર્તંડમણ્ડલ-
મણ્ડિતો વેદવ્યાસપરાશરસનકસનન્દનસનાતનસનત્કુમાર-
નારદસાંખ્યાયનપુલસ્ત્યબૃહસ્પતિમૈત્રેયાદિમહર્ષિભિઃ
સંશોભિતો વાસુકિમહાશંખશ્વેતધનંજયધૃતરાષ્ટ્રકુહક-
કાલિયતક્ષકકંબલાશ્વતરદેવદત્તાદિભિર્નાગેંદ્રૈશ્ચામરપાણિભિઃ
સંસેવ્યમાનો મૃગમદાગરુકુંકુમચંદનપઙ્કાવલિપ્યમાનાભિ-
ર્નાગકન્યાભિઃ સિદ્ધચારણગંધર્વવિદ્યાધરગણૈરુપગીયમાનો
હાટકેશ્વરત્રિપુરબલકાલકેયકલિનિવાતકવચૈરનુયાયિભિઃ
પુરઃસરૈ રુદ્રૈકાદશવ્યૂહૈર્નાભિકામધેનુવરુણૈઃ પશ્ચાત્પ્રયાયિભિ-
ર્વીણાવેણુમૃદઙ્ગતાલદુન્દુભિધ્વનિશબ્દાયમાનઃ ફણીન્દ્રો નાગેંદ્ર
ઇવ તૂર્ણગતિર્વિરાજતે યસ્યૈકફણે ચેદં ક્ષિતિમણ્ડલં સિદ્ધાર્થ
ઇવ લક્ષતે સોઽપ્યાગત્ય મહાનન્તવિગ્રહે સંલીનોઽભૂત્

તચ્ચિત્રં દૃષ્ટ્વા તત્સભાપાર્ષદાઃ સર્વે તં
પરિપૂર્ણતમં જ્ઞાત્વાવનતા વિસ્મિતા બભૂવુઃ

અથાનંતવદનો મહાનંતઃ સંકર્ષણો ભગવાન્ પાર્ષદાન્ સિદ્ધાનુવાચ

અહં ભૂમિભારહરણાર્થં ભુવિ ગમિષ્યામિ તસ્માદ્‌યૂયં યાદવેષુ ભવિષ્યથ

ભોઃ પ્રબલોદ્‌ભટસુમતે સારથે ભવતાત્રૈવ સ્થીયતાં શોકં
મા કુરુતાત્ યદા યુદ્ધાર્થી ત્વત્સ્મરણં કરિષ્યામિ તદા તં
દિવ્યં તાલાંકં રથં નીત્વા મત્સમીપમાગમિષ્યસિ

હે હલમુસલે યદા યદા યુવયોઃ સ્મરણં કરિષ્યામિ
તદા તદા મત્પુર આવિર્ભૂતે ભવતમ્

ભો વર્મ ત્વમપિ ચાવિર્ભવ । હે મુનયઃ પાણિન્યાદયો હે
કોટિશો રુદ્રા હે ભવાનીનાથ હે એકાદશ રુદ્રા હે ગન્ધર્વા ॥
હે વાસુક્યાદિનાગેન્દ્રા હે નિવાતકવચા હે વરુણ
હે કામધેનો ભૂમ્યાં ભરતખંડે યદુકુલેઽવતરંતં માં
યૂયં સર્વે સર્વદા એત્ય મમ દર્શનં કુરુત

પ્રાડ્‌વિપાક ઉવાચ -
ઇત્યાજ્ઞપ્તાઃ સર્વે સ્વં સ્વં ધામ સમાજગ્મુસ્તેષુ
ગતેષુ નાગકન્યાયૂથાન્ ભગવાનનન્તઃ પ્રાહ -
યુષ્માકમભિપ્રાયો મયા જ્ઞાતસ્તપસા ગોપાલાનાં
ગૃહેષુ જન્માનિ પ્રાપ્ય મદ્દર્શનં કુરુત

કદાચિત્કલિંદનંદિનીકૂલે વિહારમાધુર્ય્યમૂલે
યુષ્માભિઃ સહ રાસમણ્ડલં કરિષ્યામિ યુષ્માકં
મનોરથઃ સફલો ભવિષ્યતિ

અથ નિવાતકવચાનાં રાજા કલિઃ સ્વામિપાદકૃત-
મસ્તકાંજલિઃ પ્રદત્તપુષ્પાવલિઃ શ્રીભગવન્તં પ્રત્યુવાચ

અહં હિ કરિષ્યામિ મય્યાજ્ઞાં કુરુ ॥ ભગવન્
યત્ર ત્વં ગમિષ્યામિ તત્રાપ્યહં ગમિષ્યામિ હ
વાવ ત્વદ્વિયોગેન મહાન્ ખેદો ભવિષ્યતિ સહૈવ
માં નય ત્વં ભક્તવત્સલોઽસિ

એવં સંપ્રાર્થિતો ભગવાનનન્તઃ કલિં રાજાનં
સ્વભક્તં પ્રસન્નઃ પ્રત્યુવાચ - સુખેન ત્વં
મત્સહેહાગચ્છ ભરતખણ્ડે કૌરવેન્દ્રાણાં કુલે
ધૃતરાષ્ટ્રસ્ય પુત્રો ભૂત્વા દુર્યોધનો નામ
ચક્રવર્તી ભવિષ્યસિ ત્વત્સહાયમહં
કરિષ્યામિ ગદાશિક્ષાં ચ દાસ્યામિ

ઇત્યુક્તઃ કલિસ્તં નમસ્કૃત્ય સ્વધામ ગતવાન્ સૈષ
કલિસ્ત્વં જાતોઽસિ વિષ્ણુમાયયા સ્વાત્માનં ન સ્મરસિ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં બલભદ્રખણ્ડે પ્રાડ્‌વિપાકદુર્યોધનસંવાદે
સંકર્ષણગમનમંત્રો નામ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃગર્ગ સંહિતા