ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 7.50

ઉગ્રસેનસ્ય રાજસૂયમહોત્સવમ્
શ્રીનારદ ઉવાચ -
અર્થસિદ્ધેરિવ દ્વારે રૈવતાદ્રિસમુદ્રયોઃ ॥
મધ્યે પિંડારકે ક્ષેત્રે યજ્ઞારંભો બભૂવ હ

પઞ્ચયોજનવિસ્તીર્ણઃ કુણ્ડોઽભૂદ્યસ્ય ચાધ્વરે ॥
યોજનં બ્રહ્મકુણ્ડસ્તુ ગવ્યૂતિઃ પઞ્ચ કુણ્ડકાઃ

મેખલાગર્ત્તવિસ્તારવેદીભિનિર્મિતાઃ શુભાઃ ॥
સહસ્રહસ્તમુચ્ચાંગો યજ્ઞસ્તંભો બભૌ મહાન્

પઞ્ચયોજનવિસ્તીર્ણઃ સૌવર્ણો યજ્ઞમંડપઃ ॥
વિતાનતોરણે રેજે કદલીખંડમણ્ડિતઃ

ભોજવૃષ્ણ્યંધકમધુશૂરસેનદશાર્હકૈઃ ॥
દેવૈશ્ચ સહિતો રાજા બભૌ શક્ર ઇવાધ્વરે

યજ્ઞાવતારઃ શ્રીકૃષ્ણઃ પરિપૂર્ણતમોઽધ્વરે ॥
બભૌ પુત્રૈશ્ચ પૌત્રૈશ્ચ પરમાત્મેવ ભૂતિભિઃ

મહાસંભૃતસંભારે રાજસૂયેઽધ્વરે વરે ॥
ગર્ગાચાર્યં ગુરું કૃત્વા યદુરાજો હિ દીક્ષિતઃ

હોતારો દશ લક્ષાણિ દશ લક્ષાણિ દીક્ષિતાઃ॥
અધ્વર્ય્યવઃ પઞ્ચલક્ષ-મુદ્‌ગાતારસ્તથાપરે

હસ્તિશુણ્ડાસમા ધારા ભુક્ત્વાઽઽજ્યસ્ય હુતાશનઃ ॥
અજીર્ણં પ્રાપ્ય તદ્યજ્ઞે ચિત્રં વિબુધ મૈથિલ

કેઽપિ જીવાસ્ત્રિલોક્યાં તુ ન બભૂવુર્બુભુક્ષિતાઃ ॥
સર્વે દેવાસ્તુ સોમેન હ્યજીર્ણત્વમુપાગતાઃ

રુચિમત્યા ધર્મપત્‍ન્યોગ્રસેનો યદુરાડ્ બલી ॥
અધ્વરાવભૃથસ્નાનં તીર્થે પિંડારકેઽકરોત્

વ્યાસાદ્યૈર્મુનિભિઃ સ્નાતો વિધિવદ્‌વેદસૂક્તિભિઃ ॥
યથા દક્ષિણયા યજ્ઞો રુચિમત્યા બભૌ નૃપ

દેવદુન્દુભયો નેદુર્નરદુન્દુભયસ્તથા ॥
ઉગ્રસેનોપરિ સુરાઃ પુષ્પવર્ષં પ્રચક્રિરે

ગજાનાં હેમભારાણાં નિયુતાનિ ચતુર્દશ ॥
શતાર્બુદં હયાનાં તુ યજ્ઞાંતે દક્ષિણાં પરામ્

કોટિશો નવરત્‍નાનાં મહાહારાંબરૈઃ સહ ॥
ગર્ગાચાર્યાય મુનયે ગૃહોપસ્કરસંયુતામ્

ઉગ્રસેનો દદૌ રાજા યાદવેંદ્રો મહામનાઃ ॥
ગજાનાં તત્ર સાહસ્રં હયાનામયુતં તથા

વિંશદ્‌ભારં સુવર્ણાનાં બ્રાહ્મણે બ્રાહ્મણે દદૌ ॥
મરુત્તસ્ય મહાયજ્ઞે ત્યક્તપાત્રા યથા દ્વિજાઃ

તથોગ્રસેનસ્ય ક્રતૌ સંતુષ્ટા હર્ષિતા ગતાઃ ॥
સંતુષ્ટા દેવતાઃ સર્વાઃ પ્રાપ્તભાગા દિવં ગતાઃ

ભૂરિદ્રવ્યા વન્દિનશ્ચ જયરાવા ગૃહં ગતાઃ ॥
રક્ષોદૈત્યા વાનરાશ્ચ દંષ્ટ્રિણઃ પક્ષિણસ્તથા

નાગાઃ સંતુષ્ટમનસઃ સર્વે સ્વં સ્વં ગૃહં યયુઃ ॥
ગાવાઃ શૈલા વૃક્ષસંઘા નદ્યસ્તીર્થાશ્ચ સિંધવઃ

સંતુષ્ટાઃ પ્રાપ્તભાગા યે તે સર્વે સ્વં ગૃહં યયુઃ ॥
રાજાનો યે સમાહૂતાઃ પારિબર્હેણ ભૂયસા

પૂજિતા દાનમાનાભ્યાં તેઽપિ સ્વં સ્વં ગૃહં ગતાઃ ॥
નંદાદ્યા ગોપમુખ્યા યે શ્રીકૃષ્ણેન પ્રપૂજિતાઃ

હર્ષિતાઃ પ્રેમદાનાભ્યાં તેઽપિ સર્વે વ્રજં યયુઃ ॥
એતત્તે કથિતં રાજન્મહાયજ્ઞસ્ય મણ્ડલમ્

યત્ર શ્રીકૃષ્ણચંદ્રોઽસ્તિ તત્ર કિં સફલં ન હિ ॥
યે શૃણ્વન્તિ કથામેતાં પઠંતિ સતતં નરાઃ

ધર્મશ્ચાર્થશ્ચ કામશ્ચ મોક્ષસ્તેષાં પ્રજાયતે

પૂર્ણઃ પરેશઃ પરમેશ્વરઃ પ્રભુઃ
પુનાતુ વો યઃ પુરુષઃ પુરાણઃ ॥
શ્રૃણ્વન્તિ યે તસ્ય કથાં વિચિત્રાં
કુર્વંતિ તીર્થં સ્વકુલં નરાસ્તે

છલેન યજ્ઞસ્ય હરિઃ પરેશ્વરો
ભારં વિદેહેશ ભુવોઽવતારયત્ ॥
યોઽભૂચ્ચતુર્વ્યૂહધરો યદોઃ કુલે
તસ્મૈ નમોઽનન્તગુણાય ભૂભૃતે

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં શ્રીવિશ્વજિત્ખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
રાજસૂય-યજ્ઞોત્સવવર્ણનં નામ પંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ