ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 7.41

શકુનિદૈત્યવધમ્
શ્રીનારદ ઉવાચ -
દૈત્યાન શેષાન્ સમાનીય નાનાયુદ્ધધરો બલી ॥
ઉચ્ચૈઃશ્રવસમૂહાય હયં દિવ્ય મનોહરમ્

ધનુષ્ટંકારયન્વીરઃ શકુનિઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ ॥
આયયૌ સંમુખે યોદ્ધું શ્રીકૃષ્ણસ્યાપિ સંમુખે

પુનઃ પ્રાપ્તં દૈત્યસૈન્યં શકુનિં યુદ્ધદુર્મદમ્ ॥
તં વીક્ષ્ય વૃષ્ણયઃ સર્વે જગૃહુઃ સ્વાયુધાનિ ચ

દૈત્યાનાં યદુભિઃ સાર્દ્ધં ઘોરં યુદ્ધં બભૂવ હ ॥
વીરૈઃ સંયુયુધુર્વીરાઃ સિંહાઃ સિંહૈરિવાહવે

સર્વેષામગ્રતઃ પ્રાપ્તઃ કોદંડં નાદયન્મુહુઃ ॥
શકુનિર્મેઘવદ્‌રાજન્ ચક્રે નારાચદુર્દિનમ્

બાણાંધકારે સંજાતે ભગવાન્ ગરુડધ્વજઃ ॥
શાર્ઙ્‌ગી શાર્ઙ્‌ગેણ ધનુષા યથેંદ્રેણ ઘનો બભૌ

શ્રીકૃષ્ણો ભગવાન્સાક્ષાચ્છકુનેરસુરસ્ય ચ ॥
ચિચ્છેદ બાણપટલં બાણેનૈકેન લીલયા

આકૃષ્ય કર્ણપર્યંતં કોદંડં શકુનિર્મૃધે ॥
તતાડ દશભિર્બાણૈઃ શ્રીકૃષ્ણહૃદિ મૈથિલ

પ્રલયાબ્ધિમહાવર્ત-ભીમસંઘર્ષનાદિનીમ્ ॥
ધનુર્જ્યાં શકુનૈઃ શૌરિશ્ચિચ્છેદ દશભિઃ શરૈઃ

માયાવી શકુનિર્દૈત્યઃ શતરુપી બભૂવ હ ॥
યુયોધ હરિણા યુદ્ધે સર્વેષાં પશ્યતાં નૃપ

સહસ્રાણિ સ્વરૂપાણિ ધૃત્વા સાક્ષાદ્ધરિઃ સ્વયમ્ ॥
યુયુધે તેન દૈત્યેન તદદ્‍ભુતનિવાભવત્

મયદૈત્યેન રચિતં ત્રિશૂલં જ્વલનપ્રભમ્ ॥
ભ્રામયિત્વાથ હરયે પ્રાહિણોદ્દૈત્યરાડ્ બલી

તતઃ ક્રુદ્ધો મહાબાહુઃ પરિપૂર્ણતમો હરિઃ ॥
ચિચ્છેદ તં તીક્ષ્ણતુંડં પન્નગં ગરુડો યથા

તતઃ ક્રુદ્ધો મહાબાહુર્ગદાં ચિક્ષેપ મૂર્દ્ધનિ ॥
હયાત્તં પાતયામાસ ગદયા વજ્રકલ્પયા

ગદાપ્રહારવ્યથિતઃ ક્ષણં મૂર્ચ્છાં ગતોઽસુરઃ ॥
ગૃહીત્વા સ્વાં ગદાં યુદ્ધે યુયુધે માધવેન વૈ

તયોર્યુદ્ધમભૂદ્‌ઘોરં ગદાભ્યાં રણમંડલે ॥
અભુચ્ચટચટારાવો વજ્રનિષ્પેષવત્કિલ

શ્રીકૃષ્ણગદયા તસ્ય ચૂર્ણીભૂતા ગદા ભુવિ ॥
વિરેજેઽઙ્‌ગારવત્તત્ર સર્વેષાં પશ્યતાં મૃધે

ગિરિદર્યાં યથા સિંહૌ વને મત્તૌ ગજાવુભૌ ॥
રણમધ્યે તથા તૌ દ્વૌ યુયુધાતે પરસ્પરમ્

શ્રીકૃષ્ણં નોદયામાસ શકુનિઃ શતયોજનમ્ ॥
હરિસ્તં પ્રેષયામાસ સહસ્રયોજનં ભુવિ

ગૃહીત્વા ભુજયોસ્તં વૈ જંઘાભ્યાં ભુવનેશ્વરઃ ॥
પાતયામાસ ભૂપૃષ્ઠે કમંડલુમિવાર્ભકઃ

કિંચિદ્વ્યથાં ગતો દૈત્યો ગૃહીત્વા જારુધિંગિરિમ્ ॥
પ્રાહિણોચ્ચ દુરાચારઃ શકુનિર્યુદ્ધદુર્મદઃ

સમાગતં ગિરિં વીક્ષ્ય ભગવાન્કમલેક્ષણઃ ॥
જયશબ્દં પ્રકુર્વંતાવન્યોન્યં તાડયન્ ગિરિમ્

ચૂર્ણયામાસતૂ રાજંસ્તથા ચંદ્રાવતીં પુરીમ્ ॥
તદા દૈત્યોઽતિસંક્રુદ્ધો ગૃહીત્વા ખડ્ગચર્મણી

આયયૌ સંમુખે રાજઞ્છ્રીકૃષ્ણસ્ય મહાત્મનઃ ॥
શાર્ઙ્‌ગી શાંર્ઙ્‌ગં સંગૃહીત્વાથાર્દ્ધચંદ્રમુખં શરમ્

સંદધે સહસા યુદ્ધે ગ્રીષ્મમાર્તંડસન્નિભમ્ ॥
શાર્ઙ્‌ગમુક્તો દિવ્યબાણો દ્યોતયન્મંડલં દિશામ્

શકુનેર્મસ્તકં છિત્ત્વા ભૂમિં ભિત્વા તલં ગતઃ ॥
વ્યસુર્ભૂત્વા તદા દૈત્યઃ પતિતો રણમણ્ડલે

ભૂમિસ્પર્શાત્સજીવોઽભૂત્ક્ષણમાત્રેણ મૈથિલ ॥
કરેણાદાય મુંડં સ્વં સ્વકબંધે નિધાય સઃ

યુદ્ધં કર્તું સમુત્તસ્થૌ તદદ્‌ભુતમિવાભવત્ ॥
ઇત્થં કૃષ્ણેન નિહતઃ સપ્તવારં મહાસુરઃ

ભૂમિસ્પર્શાત્સજીવોઽભૂદ્‌રાહુવત્પુનરુત્થિતઃ ॥
એકાકી યાદવકુલં સંહારં કર્તુમુદ્યતઃ

વિવેશાશુ મહાદૈત્યો વને વહ્નિરિવ પ્રભુઃ ॥
સતુરંગાન્મહાવીરા-ન્સશસ્ત્રાનુત્કટાન્ ગજાન્

સંગૃહીત્વા ભુજાભ્યાં ખં પ્રાક્ષિપલ્લક્ષયોજનમ્ ॥
કાંશ્ચિદ્‌ગજાન્મુખે ધૃત્વા સ્કન્ધયોરુભયોરપિ

કક્ષયોરુભયોર્દૈત્યો બભૌ કાલાગ્નિરુદ્રવત્ ॥
પદ્‌ભ્યાં કરાભ્યાં દૈત્યસ્ય ત્રાસં યાતે મહામૃધે

હાહાકારો મહાનાસીચ્છ્રીકૃષ્ણ્સ્ય મહાત્મનઃ ॥
તદૈવ ભગવાન્સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણો વિશ્વરક્ષકઃ ॥
સુદર્શનાસ્ત્રં પ્રાયુંક્ત સાધૂનાં રક્ષણાય વૈ

તદ્ધસ્તમુક્તં નિશિતં સુદર્શનં
લયાર્કકોટિદ્યુતિમજ્જ્વલત્પ્રભમ્ ॥
જહાર સદ્યઃ શકુનેર્દૃઢં શિરો
યથા ચ વૃત્રસ્ય પવિર્મહામૃધે

તાવદ્‍ગૃહીત્વા શકુનિં મહામૃધે
ચિક્ષેપ સદ્યો મૃતમંબરે બલાત્ ॥
ઉત્ક્ષેપણં ભોઃ કુરુતેષુભિર્દિવિ
યદૂન્ ગિરા શ્રીપતિરિત્યુવાચ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
ઇત્થં હરેર્વચઃ શ્રુત્વા સર્વે યાદવપુંગવાઃ ॥
અંબરાત્પ્રપતંતં તે તેડુર્બાણૈઃ સ્ફુરત્પ્રભૈઃ

દૈત્યો દીપ્તિમતો બાણૈરંબરે શતયોજનમ્ ॥
ગતઃ કંદુકવદ્‌રાજન્નૂર્ધ્વં લોકસ્ય પશ્યતઃ

સાંબસ્યાપિ સ બાણેન સહસ્રં યોજને ગતઃ ॥
પુનસ્તમાપતંતં ખાઞ્જઘાન ત્વિષુણાર્જુનઃ

તેન બાણેન દૈત્યેંદ્રો યોજનં ચાયુતં ગતઃ ॥
અનિરુદ્ધસ્ય બાણેન લક્ષયોજનમાસ્થિતઃ

પ્રદ્યુમ્નસ્યાપિ બાણેન નિયુતં યોજનં ગતઃ ॥
પુનસ્તમાપતંતં ખાદ્વિક્ષ્ય યોગેશ્વરેશ્વરઃ

બાણં સમાદધે તેન ગતઃ ખે કોટિયોજનમ્ ॥
એવં ખે સંસ્થિતે દૈત્યે વ્યતીતે પ્રહરદ્વયે

દ્વિતીયેનાપિ બાણેન તં જઘાન હરિઃ સ્વયમ્ ॥
સબાણસ્તં ભ્રામયિત્વા દિક્ષુ વૈ કોટિયોજનમ્

સમુદ્રે પાતયામાસ વાતઃ પદ્મમિવ પ્રભુઃ ॥
એવં મૃતે તદા દૈત્યે તજ્જ્યોતિર્નિર્ગતં સ્ફુરત્

સર્વતોઽપિ ભ્રમદ્‌રાજન્ શ્રીકૃષ્ણે લીનતાં ગતમ્ ॥
તદા જયજયારાવો દિવિ ભૂમાવવર્તત

વિદ્યાધર્યશ્ચ ગધર્વ્યો નનૃતુઃ ખે સુખાન્વિતાઃ ॥
જગુઃ કિન્નરગંધર્વાસ્તુષ્ટુવુઃ સિદ્ધચારણાઃ

ઋષયો મુનયઃ સર્વે પ્રશશંસુર્હરિં પરમ્ ॥
બ્રહ્મરુદ્રેંદ્રસૂર્યાદ્યાઃ સર્વે તત્ર સમાગતાઃ

શ્રીકૃષ્ણસ્યોપરિ સુરાઃ પુષ્પવર્ષં પ્રચક્રિરે

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં શ્રીવિશ્વજિત્ખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
શકુનિદૈત્યવધો નામૈકચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ