ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 7.11

દન્તવક્ત્ર-કરૂષવિજયમ્
તદા શ્રીકૃષ્ણપુત્રાણામષ્ટાદશ મહારથાઃ॥
સક્ષતં કારયામાસુર્દન્તવક્ત્રં મહાબલમ્

દન્તવક્ત્રોઽતિશુશુભે સ ક્ષતો રક્તધારયા॥
લાક્ષયેવ યથા સૌધં પ્રહારં નાનુચિંતયન્

કૃતવર્મા ચ બાણૌઘૈસ્તં જઘાન રણાંગણે॥
યુયુધાનશ્ચ ખડ્ગેન શક્ત્યાક્રૂરો મહાબલમ્

સારણસ્તં કુઠારેણાહનત્તં રોહિણીસુતઃ॥
દંન્તવક્ત્રોઽપિ ગદયા યુયુધાનં તતાડ હ

કરેણ કૃતવર્માણમક્રૂરં સ્વાઙ્ઘ્રિણાહનત્ ॥
સારણં ભુજવેગેન કારૂષો રણદુર્મદઃ

અક્રૂરઃ કૃતવર્મા ચ યુયુધાનોઽથ સારણઃ ॥
નિપેતુર્મૂર્છિતા ભૂમૌ મરુતા પાદપા ઇવ

તતો ગદાં સમાદાય સામ્બો જાંબવતીસુતઃ॥
ગદોપરિ ગદાં નીત્વા ગદયા તં તતાડ હ

દંતવક્રો ગદાં ત્યક્ત્વા સાંબં જાંબવતીસુતમ્ ॥
ગૃહીત્વા પાતયામાસ ભુજાભ્યાં રણમંડલે

સાંબસ્તદા સમુત્થાય ગૃહીત્વા પાદયોશ્ચ તમ્ ॥
અપોથયદ્‍ભૂમિપૃષ્ઠે તદદ્‌ભુતમિવાભવત્

દંતવક્રઃ સમુત્થાય સાટ્ટહાસં તદાકરોત્ ॥
નનાદ તેન બ્રહ્માંડં સપ્તલોકૈર્બિલૈઃ સહ

પતાકાઢ્યેન દિવ્યેન સહસ્રાદિત્યવર્ચસા ॥
સહસ્રહયયુક્તેન પ્રદ્યુમ્નં ધન્વિનાં વરમ્॥
દંતવક્ત્રોઽપિ તં વીક્ષ્ય પ્રાહેદં પરુષં વચઃ

-દન્તવક્ત્ર ઉવાચ -
યૂયં ચ યાદવાઃ સર્વે વૃષ્ણયો હ્યંધકાદયઃ॥
અલ્પસત્વા જનાસ્તુચ્છા વિદ્રુતાયુદ્ધભીરવઃ

યયાતિશાપસંભ્રષ્ટા ભ્રષ્ટરાજ્યા ગતત્રપાઃ॥
એકોઽહં બહવો યુયં યુષ્માભિશ્ચ કૃતં મૃધમ્

અધર્મવર્તિભિસ્તુચ્છૈર્ધર્મશાસ્ત્રવિલોપિભિઃ ॥
પૂર્વં પિતા તે શ્રીકૃષ્ણો નન્દસ્ય પશુરક્ષકઃ

ગોપાલોચ્છિષ્ટભોજી ચ સોઽદ્ય વૈ યાદવેશ્વરઃ॥
હય્યંગવીનદધ્યાજ્યદુગ્ધતક્રાદિકં રસમ્

ચોરયામાસ ગોપીનાં રસિકો રાસમંડલે॥
જરાસંધભયાત્સોઽપિ સમુદ્રં શરણં ગતઃ

સોઽદ્યૈવ યદુનાથોઽભૂદ્યો ભીરુઃ કાલસંમુખે॥
તેન દત્તં સ્વલ્પરાજ્યમુગ્રસેનઃ સમેત્ય સઃ

કરિષ્યત્યલ્પસારાર્થે રાજસૂયં ક્રતૂત્તમમ્ ॥
દુરત્યયા કાલગતિર્જાતં ચિત્રમહો જગત્॥
અધ્યાસ્તે સિંહશાર્દૂલં શૃગાલો હ્યતિદુર્બલઃ

શ્રીપ્રદ્યુમ્ન ઉવાચ -
પુરા વૈ કુંડિનપુરે યદૂનાં બલમૂર્જિતમ્ ॥
ત્વયા દૃષ્ટં ન કિં ત્વત્ર પશ્યાદ્યૈવ વિનિંદક

યુષ્માન્સંબંધિનો જ્ઞાત્વા નેચ્છે યુદ્ધમ્ કરૂષપ ॥
બલાત્ત્વં યુદ્ધમાકાર્ષીર્ધર્મશાસ્ત્રં ત્વયા કૃતમ્

નંદો દ્રોણો વસુઃસાક્ષાજ્જાતો ગોપકુલેઽપિસઃ ॥
ગોપાલા યે ચ ગોલોકે કૃષ્ણરોમસમુદ્‌ભવાઃ

રાધારોમોદ્‌ભવા ગોપ્યસ્તાશ્ચ સર્વા ઇહાગતાઃ॥
કાશ્ચિત્પુણ્યૈઃ કૃતૈઃ પૂર્વૈઃ પ્રાપ્તાઃ કૃષ્ણં વરૈઃપરૈઃ

પરિપૂર્ણતમઃ સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણો ભગવાન્સ્વયમ્ ॥
અસંખ્યબ્રહ્માંડપતિર્ગોલોકેશઃ પરાત્પરઃ

યસ્મિન્સર્વાણિ તેજાંસિ વિલીયંતે સ્વતેજસિ ॥
તં વદંતિ પરે સાક્ષાત્પરિપૂર્ણતમઃ સ્વયમ્

ઉગ્રસેનોઽથ રાજેંદ્રો મરુતો નામ યઃ પુરા ॥
શ્રીકૃષ્ણસ્ય વરેણાસૌ યાદવેંદ્રો બભૂવ હ

નિરંકુશો મહામૂર્ખો વિનિન્દસિ મહદ્‍ગુણમ્ ॥
સ ન પ્રાર્થયતે કિંચિદ્યથા સિંહઃ શિવારુતમ્ ॥૨૬।
શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવં વચસ્તદા શ્રુત્વા દંતવક્ત્રો મદોત્કટઃ॥
ગદાં ગુર્વીં સમાદાય પ્રાદ્રવત્તદ્‌રથોપરિ

ગદયા પાતયામાસ સહસ્રં ઘોટકાન્નદન્ ॥
ઘોટકા દુદ્રુવુઃ સર્વે દૃષ્ટ્વા રૂપં ભયંકરમ્

પ્રદ્યુમ્નોઽપિ ગદાં નીત્વા તં તતાડ દૃઢં હૃદિ ॥
તત્પ્રહારેણ દૈત્યેદ્રઃ કિંચિદ્વ્યાકુલમાનસઃ

તયોશ્ચ ગદયા યુદ્ધં ઘોરરૂપં બભૂવ હ ॥
ગદાભ્યાં પ્રહરંતૌ દ્વૌ મર્દયંતૌ પરસ્પરમ્

દંતવક્ત્રો ભુજાભ્યાં તં ગૃહીત્વા શ્રીહરેઃ સુતમ્ ॥
ભૂમૌ નિપાતયામાસ સિંહઃ સિંહમિવૌજસા

પ્રદ્યુમ્નોઽપિ સમુત્થાય ગૃહીત્વા ભુજયોર્બલાત્ ॥
ભ્રામયિત્વા ભુજાભ્યાં તં પાતયામાસ ભૂતલે

પ્રદ્યુમ્નસ્ય પ્રહારેણ સોઽપતદ્રુધિરં વમન્॥
ચૂર્ણિતાસ્થિઃ ખિન્નગાત્રો મૂર્છિતો વિહ્વલાકૃતિઃ ॥
ગિરિન્દ્ર ઇવ ભૂપૃષ્ઠે રેજે શક્રાયુધાહતઃ॥
તત્પ્રહારેણ વસુધા ચચાલ સજલાભવત્

વિચેલુર્દિગ્ગજાસ્તારાઃ સમુદ્રાશ્ચ ચકંપિરે ॥
પાતશબ્દેન રાજેન્દ્ર ત્રિલોકી બધિરીકૃતા

તદૈવ કારૂષાપતિર્મહાત્મા
શ્રીવૃદ્ધશર્મા શ્રુતદેવયા ચ ॥
રાજ્ઞ્યા મહારંગપુરાદ્યદૂનાં
સમાયયૌ સુંદરસંધિકારી

દત્વા બલિં મૈથિલ શંબરારયે
સુતં ગૃહીત્વા કૃતસંધિરગ્રતઃ ॥
તથા યદૂનાં પ્રવરૈઃ પ્રપૂજિતઃ
પુનર્મહારંગપુરં સમાયયૌ

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં શ્રીવિશ્વજિત્ખણ્ડે શ્રીનારદબહુલાશ્વસંવાદે
દંતવક્ત્રયુદ્ધે કરુષદેશવિજયો નામૈકાદશોઽધ્યાયઃ