ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 6.19

શ્રીનારદ ઉવાચ ॥
દ્વારાવતીમણ્ડલં તુ શતયોજનવિસ્તૃતમ્ ॥
તસ્ય પ્રદક્ષિણા સર્વા યોજનાનાં ચતુઃશતમ્

તન્મધ્યેકૃષ્ણરચિતં દુર્ગં દ્વાદશયોજનમ્ ॥
દ્વિતીયં ચ બહિર્દુર્ગં નવતિં ચ દુરુત્તરમ્ ॥
ક્રોશૈઃ સંઘટ્ટિતં રાજઞ્છ્રીકૃષ્ણેન મહાત્મના

તૃતીયં ચ તથા દુર્ગં દ્યૂનૈશ્ચ દ્વિશતૈર્નૃપ ॥
ક્રોશૈઃ સંઘટ્ટિતં રાજન્રત્નપ્રાસાદસંયુતમ્

તેષામંતરદુર્ગેપિ શ્રીકૃષ્ણસ્ય મહાત્મનઃ ॥
મંદિરાણિ વિચિત્રાણિ નવલક્ષાણિ સંતિ હિ

તત્ર રાધામંદિરસ્ય દ્વારે લીલાસરોવરમ્ ॥
સર્વતીર્થોત્તમં રાજન્ગોલોકાચ્ચ સમાગતમ્

યસ્મિન્સ્નાત્વા નરઃ પાપી વ્રતી ભૂત્વા સમાહિતઃ ॥
અષ્ટમ્યાં હેમદાનં ચ દત્ત્વા નત્વા વિધાનતઃ

કોટિજન્મકૃતૈઃ પાપૈર્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ ॥
પ્રાણાંતે તન્નરં નેતું ગોલોકાચ્ચ મહારથઃ

સહસ્રાદિત્યસંકાશ આગચ્છતિ ન સંશયઃ ॥
દશકંદર્પલાવણ્યો રત્નકુણ્ડલમંડિતઃ

સ્રગ્વી પીતાંબરઃ શ્યામઃ સહસ્રાર્કસ્ફુરદ્દ્યુતિઃ ॥
સહસ્રપાર્ષદૈર્યુક્તશ્ચામરાંદોલરાજિતઃ

જયધ્વનિસમાયુક્તો વેણુદુંદુભિનાદિતઃ ॥
ભૂત્વૈવં રથમાસ્થાય ગોલોકં યાત્ય- સંશયમ્

અથ તીર્થાનિ ચાન્યાનિ શૃણુ રાજન્મહામતે ॥
શતોત્તરાણિ તત્રૈવ સહસ્રાણિ ચ ષોડશ

અષ્ટભિઃ સહિતાન્યેવ પત્નીનાં ભવ- નાનિ ચ ॥
તાનિ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય નત્વા નત્વા પૃથક્પૃથક્

જ્ઞાનતીર્થં સમાપ્લુત્ય સ્પૃશેદ્યઃ પારિજાતકમ્ ॥
તસ્ય જ્ઞાનં ચ વૈરાગ્યં ભક્તિર્ભવતિ તત્ક્ષણાત્

શ્રીકૃષ્ણો હૃદયે તસ્ય વસેદ્ધૃષ્ટમનાઃ સદા ॥
સમૃદ્ધિસિદ્ધયઃ સર્વાસ્તં ભજંતિ નિસર્ગતઃ

સ મુક્તઃ સ કૃતાર્થઃ સ્યાદ્યઃ પશ્યેદ્ધરિમંદિરમ્ ॥
તત્સમો વૈષ્ણવો નાસ્તિ તીર્થં ચ તત્સમં નહિ

પંચયોજનવિસ્તીર્ણાદ્ભગવન્મંદિરાત્તતઃ ॥
ધનુઃશતે કૃષ્ણકુણ્ડઃ કૃષ્ણતેજઃ સમુદ્ભવઃ

યં સ્નાત્વા કુષ્ઠતો મુક્તઃ સાંબો જાંબવતીસુતઃ॥
તસ્ય દર્શન માત્રેણ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

તસ્માદષ્ટાદશપદે પૂર્વસ્યાં દિશિ મૈથિલ ॥
સર્વતીર્થોત્તમં પુણ્યં બલભદ્રસરો મહત્

પૃથ્વીપ્રદક્ષિણાં કૃત્વા બલદેવો મહાબલ.॥
યજ્ઞં યત્ર વિનિર્માય રેવત્યા વિરરાજ હ ॥૧૯।
તત્ર સ્નાત્વા નરઃ સદ્યો મુચ્યતે સર્વપાતકાત્ ॥
પૃથ્વીપ્રદક્ષિણાયાશ્ચ ફલં તસ્ય ન દુર્લભમ્

ભગવન્મંદિરાદ્રાજન્સહસ્રધનુરગ્રતઃ ॥
દક્ષિણસ્યાં મહાતીર્થં ગણનાથસ્ય વર્તતે

અનિર્દશે ગતે રાજન્પ્રદ્યુમ્ન સ્વસુતે તદા ॥
ગણેશપૂજનં યત્ર પૂજયામાસ રુક્મિણી

તત્ર સ્નાત્વા હેમદાનં યો દદાતિ નૃપેશ્વર ॥
પુત્રપ્રાપ્તિર્ભવેત્તસ્ય વંશસ્તસ્ય વિવર્દ્ધતે

ભગવન્મંદિરાદ્રાજન્દિગ્વિભાગે ચ પશ્ચિમે ॥
ધનુષિ દ્વિશતે ચાસ્તે દાનતીર્થં પરં શુભમ્

યત્ર શ્રીકૃષ્ણચન્દ્રસ્ય નિત્યં દાનં કરોતિ યઃ ॥
તત્ર સ્નાત્વા નરો રાજન્દ્વિપલં કાંચનં તથા

ચતુર્ગુણં તુ રજતં પટ્ટાંબરશતં તથા ॥
તથા સહસ્રમૌલ્યાનિ નવરત્નાનિ યાનિ ચ

યો દદાતિ નરશ્રેષ્ઠસ્તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ॥
અશ્વમેધસહસ્રાણિ રાજસૂયશતાનિ ચ

દાનતીર્થસ્ય પુણ્યસ્ય કલાં નાર્હંતિ ષોડશીમ્ ॥
બદ્રિકાશ્રમયાત્રાયાં યત્ફલં લભતે નરઃ

સૈંધવારણ્યયાત્રાયાં મેષસ્થે ચ દિવાકરે

ઉત્પલાવર્તયાત્રાયાં વૃષસ્થે ભાસ્કરે સતિ ॥
સ્નાનં દાનં લક્ષગુણં ભવતીહ ન સંશયઃ

તસ્માત્કોટિગુણં પુણ્યં દાનતીર્થે વિદેહરાટ્ ॥
માસમેકં ચ યત્સ્નાનં દાનતીર્થે કરોતિ હ

તસ્ય જાતં ચ યત્પુણ્યં ચિત્રગુપ્તો ન વેત્તિ તત્ ॥
તસ્ય તીર્થસ્ય માહાત્મ્યં વક્તું નાલં ચતુર્મુખઃ

સર્વેષાં ચૈવ દાનાનામશ્વદાનં પરં સ્મૃતમ્॥
અશ્વદાનાદ્ગજસ્યાપિ ગજદાનાદ્રથસ્ય ચ

રથદાનાત્પરં રાજન્ભૂમિદાનં વિશિષ્યતે ॥
ભૂમિદાનાદન્નદાનં મહાદાનં પ્રકથ્યતે

અન્નદાનસમં દાનં ન ભૂતં ન ભવિષ્યતિ ॥
દેવર્ષિપિતૃભૂતાનાં તૃપ્તિરન્નેન જાયતે

દાનતીર્થે હ્યન્નદાનં યઃ કરોતિ મહામના ॥
ઋણત્રયવિમુચ્યાથ યાતિ વિષ્ણોઃ પરં પદમ્

દશૈવ માતૃકે પક્ષે રાજેંદ્ર દશ પૈતૃકે ॥
પ્રિયાયા દશ પક્ષે તુ પુરુષાનુદ્ધરેન્નરઃ

ચતુર્ભુજા દિવ્યરૂપા નાગારિકૃતકેતનાઃ ॥
સ્રગ્વિણઃ પીતવસ્ત્રાસ્તે પ્રયાંતિ હરિમંદિરમ્

ભગવન્મંદિરાદ્રાજન્નુત્તરસ્યાં દિશિ શ્રુતમ્ ॥
ક્રોશાર્દ્ધે નૃપશાર્દૂલ માયાતીર્થં મનોહરમ્

વિરાજતે યત્ર નિત્યં દુર્ગા દુર્ગતિનાશિની ॥
સિંહારૂઢા ભદ્રકાલી ચંડમુણ્ડવિનાશિની

સ્યમંતકં સમાહર્તુમૃક્ષરાજબિલંગતે ॥
પુત્રે ચ દેવકી દેવીં પૂજયામાસ સત્ફલેઃ

તદા જગામ પ્રિયયા સમણિર્ભગવાન્હરિઃ ॥
તદ્બિલાત્તત્પ્રસિદ્ધં સ્યાન્માયાતીર્થં ફલપ્રદમ્

માયાતીર્થે ચ યઃ સ્નાત્વા માયાં સંપૂજ્ય માનવઃ।
સર્વાં મનોરથપ્રાપ્તિં પ્રાપ્નુયાન્નાત્ર સંશયઃ

ઇતિ શ્રીમદ્ગર્ગસંહિતાયાં શ્રીદ્વારકાખણ્ડે નારદબહુલાશ્વ સંવાદે પ્રથમદુર્ગે લીલાસરોવર હરિમંદિર જ્ઞાનતીર્થ કૃષ્ણકુણ્ડ બલભદ્રસરો ગણેશતીર્થ માહાત્મ્યં નામૈકોનવિંશોઽધ્યાયઃ