ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 6.18

દ્વારકાખણ્ડઃ - અષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ
રાસોત્સવમ્ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
શ્રીરાધાયાઃ પરાં પ્રીતિં જ્ઞાત્વા ગોપીગણસ્ય ચ ।
ઊચુર્હરિં રાજપુત્ર્યસ્ત‌રાસપ્રેક્ષણોત્સુકાઃ

ધન્યા ગોપ્યસ્તુ તે ભક્તાઃ પ્રેમલક્ષણસંયુતાઃ ।
યાઃ પ્રાપ્તા રાસરંગે વૈ તાસાં કિં વર્ણ્યતે તપઃ

વૃન્દાવને કૃતો રાસો વિધિના યેન માધવ ।
તં વિધિં દ્રષ્ટુમિચ્છામો યદિ ત્વં મન્યસે પ્રભો

ત્વં ચાત્રૈવ તથા રાધા ગોપ્યઃ સર્વા વ્રજાંગનાઃ ।
વયં ચાત્રૈવ દેવેશ રાસો યોગ્યો ભવેદિહ

પૂર્ણં કુરુ જનન્નાથ અસ્માકં તુ મનોરથમ્ ।
કૃતો મનોરથોઽન્યો ન રાસક્રીડાં વિના હરે

ઇતિ તાસાં વચઃ શ્રુત્વા ભગવાન્પ્રહસન્નિવ ।
પ્રાહ તાઃ પ્રેમસંયુક્તો ગીર્ભિઃ સંમોહયન્નિવ

શ્રીભગવાનુવાચ -
રાસેશ્વર્યાસ્તુ રાધાયા મનશ્ચેદ્રન્તુમંગનાઃ ।
તદા રાસો ભવેદત્ર ભવતીભિસ્તુ પૃચ્છ્યતામ્

ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય રુક્મિણ્યાદ્યા નૃપાત્મજાઃ ।
રાધામેત્ય પરં પ્રેમ્ણા પ્રાહુઃ પ્રહસિતાનનાઃ

રાજ્ઞ્ય ઊચુઃ -
રમ્ભોરુ ચન્દ્રવદને વ્રજસુન્દરીશે
રાસેશ્વરિ પ્રિયતમે સખિ શીલરૂપે ।
રાધે સુકીર્તિકુલકીર્તિકરે શુભાંગે
ત્વાં પ્રષ્ટુમાગતવતીઃ સકલા વયં સ્મ

રાસેશ્વરોઽપિ કિલ ચાત્ર રસપ્રદાયી
રાસેશ્વરી ત્વમપિ ગોપવરાંગનાશ્ચ ।
એવં વયં સ્મ ઇતિ સર્વવિધૌ રસાર્થે
રાસં કુરુ પ્રિયતમે ચ તથા પ્રિયં નઃ

શ્રીરાધોવાચ -
રાસેશ્વરસ્ય પરમસ્ય સતાં કૃપાલો
રન્તું મનો યદિ ભવેત્તુ તદાઽત્ર રાસઃ ।
શુશ્રૂષયા પરમયા પરયા ચ ભક્ત્યા
સંપૂજ્ય તં કિલ વશીકુરુત પ્રિયેષ્ટાઃ

શ્રીનારદ ઉવાચ -
રાધાયા વચનં શ્રુત્વા શ્રીકૃષ્ણોક્તં તથાઽવદન્ ।
તથાસ્તુ ચોક્ત્વા સા રાધા પ્રસન્નઽભૂન્મહામનાઃ

માધવે પૂર્ણિમાયાં તુ પુણ્યે સિદ્ધાશ્રમે શુભે ।
પ્રદોષકાલે ચન્દ્રાભે રાસારમ્ભો બભૂવ હ

રાસેશ્વરસ્ય રાસાર્થે રાસેશ્વર્યા સમન્વિતઃ ।
રરાજ રાસે રસિકો યથા રત્યા રતીશ્વરઃ

યાવતીર્ગોપિકાઃ સર્વા યાવતી રાજકન્યકાઃ ।
તાવદ્‌રૂપધરો રેજે એકઃ કૃષ્ણો દ્વયોર્દ્વયોઃ

તાલવેણુમૃદંગાનાં કલકણ્ઠૈઃ સખીજનૈઃ ।
વલ્ગુનૂ પુરકાઞ્ચીનાં મિશ્રશબ્દો મહાનભૂત્

કોટિકન્દર્પલાવણ્યઃ સ્રગ્વી કુણ્ડલમણ્ડિતઃ ।
પીતાંબરધરો રાજન્ કિરીટકટકાંગદઃ

રાસેશ્વર્યા સમં ગાયન્ રાસે રાસેશ્વરઃ સ્વયમ્ ।
સ્ત્રીગણૈઃ સહિતો રાજંશ્ચન્દ્રસ્તારાગણૈર્યથા

એવં સર્વા નિશા રાજન્ ક્ષણવદ્‌રાસમણ્ડલે ।
વ્યતીતાઽભૂન્મહારાજ મહાનન્દમયી શુભા

શ્રીરાસમંડલં દૃષ્ટ્વા રુક્મિણ્યાદ્યાઃ સ્ત્રિયો વરાઃ ।
જગ્મુસ્તાઃ પરમાનંદં સર્વા પૂર્ણમનોરથાઃ

પરિપૂર્ણતમં સાક્ષાચ્છ્રીકૃષ્ણં પુરુષોત્તમમ્ ।
રાસાંતે રુક્મિણીમુખ્યાઃ પ્રાહુઃ પ્રેમપરાયણાઃ

રાજ્ઞ્ય ઊચુઃ -
દૃષ્ટ્વા ત્વદ્ રૂપમાધુર્યં રાસરંગે મનોહરે ।
ગતં મનો નઃ સ્વાનંદં બ્રહ્માનંદં યથા મુનિઃ

એતાદૃશોઽપિ રાસોઽન્યો ન ભૂતો ન ભવિષ્યતિ ।
શતયૂથસ્તુ ગોપીનામત્ર માધવ વર્તતે

પત્‍ન્યઃ ષોડશસાહસ્રં સખીભિઃ સહિતા વયમ્ ।
સખીકોટિયુતાશ્ચાત્ર અષ્ટપટ્ટમહાસ્ત્રિયઃ ।
વૃન્દાવનેઽપિ નૈતાદૃગ્ભૂતો વા માધવેશ્વર

શ્રીનારદ ઉવાચ -
એવં કૃતાભિમાનાનાં રાજ્ઞીનાં પ્રહસન્હરિઃ ।
પ્રાહેદં પૃચ્છતાં રાધાં ભવતીભિઃ પરસ્પરમ્

સત્યભામાદિકાઃ સર્વાઃ પૃચ્છંતિ તાં મનોહરામ્ ।
કિંચિદ્ હસંતી મનસી પ્રાહ રાધા પરં વચઃ

શ્રીરાધોવાચ -
નનુ રાસઃ પરં ચાત્ર બહુસ્ત્રીગણસંકુલઃ ।
પૂર્વરાસસમો ન સ્યાદ્ યસ્તુ વૃંદાવનેઽભવત્

ક્વ ચાત્ર વૃન્દારણ્યં હિ દિવ્યદ્રુમલતાકુલમ્ ।
પ્રેમભારાનતલતં મધુમત્તમધુવ્રતમ્

પુષ્પવ્યૂહાન્વહન્તી યા યથોષ્ણિઙ્‍મુદ્રિતા શુભા ।
હંસપદ્મસમાકીર્ણા ક્વ ચાત્ર યમુના નદી

માધવ્યસ્તુ લતાઃ ક્વાત્ર પુષ્પભારનતાઃ પરાઃ ।
ક્વ પક્ષિણઃ પ્રેમપરા ગાયન્તિ મધુરસ્વનમ્

લોલાલિપુઞ્જાઃ કુઞ્જાઃ ક્વ નિકુઞ્જા દિવ્યમંદિરાઃ ।
ક્વ વાયુઃ શીતલો મંદો વાતિ પદ્મરજો હરન્

શ્રૃંગૈર્મનોહરૈરુચ્ચૈર્ગિરિર્ગોવર્ધનોઽચલઃ ।
સર્વત્ર ફલપુષ્પાઢ્યો દરીભિઃ ક્વ કરીવ સઃ

કાલિન્દીપુલિને રમ્યે વાયુનાઽન્વિતસૈકતે ।
વંશીવેત્રધરો મલ્લપરિબર્હવિરાજિતઃ

ક્વ ચાત્ર કૃષ્ણશ્રૃંગારો વનમાલાવિભૂષિતઃ ।
શ્યામાનામલકાનાં ચ વક્રાણાં ગંધધારિણામ્

ચલિતં હલિતં ક્વાત્ર કુણ્ડલાભ્યાં પરસ્પરમ્ ।
શ્રીમુખે કૃષ્ણચંદ્રસ્ય ગંડસ્થલમનોહરે

પત્રાવલીગંધલોભાદ્‌ભ્રમદ્‌ભૃંગાવલીયુતે ।
ક્વ પ્રેમ્ણા દર્શનં ચૈવ સ્પર્શનં હર્ષણં તથા

કામેષુતિગ્મકોણૈશ્ચ નેત્રેઃ ક્વાપાંગજો રસઃ ।
આકર્ષણં ક્વ હસ્તાભ્યાં હસ્તાદ્ધસ્તવિસર્જનમ્

વિલીનત્વં નિકુંજેષુ સંમુખેન તુ દર્શનમ્ ।
ગ્રહણં ક્વાત્ર ચીરાણાં હરણં વેણુવેત્રયોઃ

ક્વ પ્રેમ્ણા ચાત્ર બાહુભ્યાં કર્ષણં ચ પરસ્પરમ્ ।
પુનઃ પુનસ્તદ્‌ગ્રહણં ભુજે ચંદનચર્ચિતમ્

યત્ર યત્ર ચ યા લીલા તત્ર તત્રૈવ શોભતે ।
યત્ર વૃદાવનં નાસ્તિ તત્ર મે ન મનઃસુખમ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
રાધાવાક્યં તતઃ શ્રુત્વા સર્વાઃ પટ્ટમહાસ્ત્રિયઃ ।
જહુર્માનં સ્વરાસસ્ય વિસ્મિતા હર્ષિતાશ્ચ તાઃ

એવં સિદ્ધાશ્રમે રાસં કૃત્વા શ્રીરાધિકેશ્વરઃ ।
નીત્વા ગોપીગણાન્સર્વાન્ રાધયા સહિતો હરિઃ

સભાર્યો ભગવાન્ સાક્ષાદ્‌દ્વારકાં પ્રવિવેશ હ ।
કારયામાસ રાધાયૈ મંદિરાણી પરાણિ ચ

નિવાસયિત્વા સુસુખં સર્વાસ્તાશ્ચ વ્રજૌકસઃ ।
ઇત્થં સિદ્ધાશ્રમકથા મયા તે કથિતા નૃપ

સર્વપાપહરા પુણ્યા સર્વેષાં ચૈવ મોક્ષદા

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં દ્વારકાખંડે શ્રીનારદ બહુલાશ્વ સંવાદે
સિદ્ધાશ્રમમાહાત્મ્યે રાસોત્સવો નામાષ્ટાદશોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃ :ગર્ગ સંહિતા