ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 6.16

દ્વારકાખણ્ડઃ - ષોડશોઽધ્યાયઃ
સિદ્ધાશ્રમપ્રભાવે ગોપીગણાનાં રાધારૂપદર્શનમ્ -
શ્રીનારદ ઉવાચ -
સિદ્ધાશ્રમસ્ય માહાત્મ્યં શ્રુણુ રાજન્ મહામતે ।
યસ્ય સ્મરણમાત્રેણ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

યત્સ્પર્શનાદ્ધરેઃ સાક્ષાત્ ન વિયોગો ભવેત્ક્વચિત્ ।
તં ચ સિદ્ધાશ્રમં નામ વદન્તીહ પુરાવિદઃ

દર્શનાદ્યસ્ય સાલોક્યં સામીપ્યં સ્પર્શનાત્તથા ।
સારૂપ્યં સ્નાનતો યાતિ સાયુજ્યં તન્નિવાસતઃ

તત્તીર્થસ્યાપિ માહાત્મ્યં શ્રુત્વા ચંદ્રાનનામુખાત્ ।
રાધા સ્નાતુ મનશ્ચક્રે કૃષ્ણવિક્ષેપવિહ્વલા

શ્રીસિદ્ધાશ્રમયાત્રાયાં સૂર્યપર્વણિ માધવે ।
રાધા સ્નાતું મનશ્ચક્રે ઉત્થાય કદલીવનાત્

ગોપીનાં શતયૂથેન સર્વગોપગણૈઃ સહ ।
શતવર્ષે વ્યતીતે તુ શ્રીદામ્નઃ શાપકારણાત્

શ્રીરાધા શિબિકારૂઢા છત્રચામરવીજિતા ।
આનર્તેષુ મહાતીર્થં યયૌ સિદ્ધાશ્રમં સતી

તત્રૈવ ભગવાન્ સાક્ષાદ્‌યાદવૈઃ પરિમંડિતઃ ।
સ્ત્રીણાં ષોડશસાહસ્રૈર્યાત્રાર્થં ચાયયૌ નૃપ

બલિષ્ઠા યે ચ ગોપાલાઃ કોટિશઃ શસ્ત્રપાણયઃ ।
સિદ્ધાશ્રમં તે જુગુપુઃ સર્વતો રાધિકાજ્ઞયા

શતયૂથાસ્તથા ગોપ્યો વેત્રહસ્તા મહાબલાઃ ।
સિદ્ધાશ્રમે ચ વિધિવત્સ્નાન્તીં રાધાં સિષેવિરે

દ્વારકાવાસિનાં તેષાં સ્થિતાનાં સ્નાનમિચ્છતામ્ ।
શસ્ત્રવેત્રૈસ્તાડિતાનાં વિવિશુર્ભગવત્સ્ત્રિયઃ

કેયં સ્નાતીતિ પપ્રચ્છુર્યસ્યા વૈભવમદ્ધુતમ્ ।
યદ્‌ગૌરવાત્ત્રસન્તીહ સર્વે યાદવપુંગવા

અહો કસ્ય પ્રિયા ચેયં કા નામ કુત્ર વાસિની ।
ત્વમ્ સર્વજ્ઞો હિ ભગવાન્ વદ નો દેવકીસુત

શ્રીભગવાનુવાચ -
બૃષભાનુસુતા સાક્ષાદ્‌રાધેયં કીર્તિનન્દિની ।
વ્રજેશ્વરી મદ્દયિતા ગોપિકાધીશ્વરી વરા

સ્નાતું સિદ્ધાશ્રમં પ્રાપ્તા વ્રજાદ્‌ગોપીગણૈઃ સહ ।
યદ્‌ગૌરવાત્ત્રસન્ત્યેતે તસ્યા વૈભવમદ્‌ભુતમ્

શ્રીકૃષ્ણસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સત્યભામાઽથ ભામિની ।
શનૈઃ પ્રાહ સપત્‍નીનાં રૂપયૌવનગર્વિતા

કિં નુ રાધા રૂપવતી નાહં રૂપવતી કિમુ ।
બહુભિર્યાચિતા પૂર્વં રૂપૌદાર્યગુણાર્ચિતા

મદ્‌રૂપકારણાત્સખ્યઃ શતધન્વા મૃતોઽભવત્ ।
અક્રૂરઃ કૃતવર્મા ચ પુરા તૌ દ્વૌ પલાયિતૌ

દિને દિને સ્વર્ણભારાનષ્ટૌ સ સૃજતિ સ્વતઃ ।
દુર્ભિક્ષમાર્યરિષ્ટાનિ સર્વાધિવ્યાધયોઽશુભાઃ

ન સંતિ માયિનસ્તત્ર યત્રાસ્તેઽભ્યર્ચિતો મણિઃ ।
મત્પિત્રા પારિબર્હેઽપિ દત્તઃ સાક્ષાત્સ્યમંતકઃ

તેન જાતં મદ્‌ગૃહેઽપિ સર્વં વૈભવમદ્‌ભુતમ્ ।
પ્રેમ્ણા પરેણ શ્રીકૃષ્ણ-ગરુડોપરિગામિની

ભૌમાસુરમહાયુદ્ધં દૃષ્ટં પ્રાગ્જ્યોતિષં પુરમ્ ।
મમાપિ કૃપયા યૂયં તત્પુરાચ્ચ સમાગતાઃ

પ્રાપ્તાઃ શ્રીકૃષ્ણપત્‍નીત્વં સર્વા એવ ન સંશયઃ ।
મદ્‌ગૌરવાચ્ચ શક્રાય છત્રં દત્તમનેન વૈ

કુંડલે દેવમાત્રે ચ દત્તે વૈ મત્પ્રિયેચ્છયા ।
ઐરાવતભવા નાગા ભૌમાસુરસમૃદ્ધયઃ

મદિચ્છયા સમાનીતાઃ શ્રીકૃષ્ણેન મહાત્મના ।
મત્કારણાન્મહાવૈરં શક્રેઽપિ કૃતવાન્ હરિઃ

મદ્દ્વારે વર્તતે નિત્યં વૃક્ષેંદ્રઃ પારિજાતકઃ ।
પાતિવ્રત્યેનૈવ મયા શ્રીકૃષ્ણોઽયં વશીકૃતઃ

સર્વોપસ્કરસંયુક્તો નારદાય સમર્પિતઃ ।
મત્સમાનં ન કસ્યાસ્તુ ગૌરવં વૈભવં તથા

રૂપૌદાર્યં ન કસ્યાસ્તુ રાધયાઃ કિમુ વર્ણનમ્ ।
યદ્‌રૂપોપરિ ચૈદ્યાદ્યા અનેન યુયુધુર્યુધિ

હે સુભ્રુ રુક્મિણી સા ત્વં કથં રૂપવતી ન હિ ।
સા ગોપકન્યકા સખ્યો યૂયં વૈ રાજકન્યકાઃ ।
ધન્યા માન્યાશ્ચ સર્વા વૈ યૂયં માનવતીવરાઃ

એવં તુ સત્યભામાયાં વદંત્યાં મૈથિલેશ્વર ।
ભૂત્વા માનવતી સર્વા રુક્મિણ્યાદ્યાઃ સ્ત્રિયો વરાઃ

કુલકૌશલશીલાર્થ-રૂપયૌવનગર્વિતાઃ ।
શ્રીકૃષ્ણં માનદં પ્રાહુરષ્ટ પટ્ટમહાસ્ત્રિયઃ

રાજ્ઞ્ય ઊચુઃ -
શ્રુતં તવ મુખાત્પૂર્વં રાધારૂપં પરં સ્મૃતમ્ ।
યસ્યાં રક્તઃ સદા ત્વં વૈ ત્વયિ રક્તા ચ યા સદા

તાં રાધાં દ્ર્ષ્ટુમિચ્છામસ્ત્વત્પ્રિયાં વ્રજવાસિનીમ્ ।
ત્વદ્વિયોગેન સંખિન્નાં સ્નાતું ચાત્ર સમાગતામ્

શ્રીનારદ ઉવાચ -
તથાઽસ્તુ ચોક્ત્વા શ્રીકૃષ્ણઃ પટ્ટસ્ત્રીપરિવેષ્ટિતઃ ।
ષોડશસ્ત્રીસહસ્રાઢ્યો દ્રષ્ટું રાધાં જગામ હ

શ્રીહેમશિબિરે રમ્યે પતાકાધ્વજમંડિતે ।
ચંદ્રમંડલશોભાઢ્યે વિતાનતનિતે શુભે

મુક્તાજવનિકા યત્ર વસ્ત્રૈરાસ્તરણં શુભમ્ ।
માલતીમકરંદાઢ્યં સર્વતો ગંધસંકુલમ્

તેન શ્રૃંગાવલી ચક્રે કલં કોલાહલં પરમ્ ।
તત્ર રાધા પટ્ટરાજ્ઞી શ્રીકૃષ્ણહૃતમાનસા

હંસાભૈર્વ્યજનૈર્દિવ્યૈર્વીજ્યમાના સખીજનૈઃ ।
છત્રદોલાધરૈસ્તત્ર વ્રજદ્‌ભિસ્તામિતસ્તતઃ

બાલાર્કકુણ્ડલધરા વિદ્યુદ્દામમનોહરા ।
કોટિચન્દ્રપ્રતીકાશા તન્વી કોમલવિગ્રહા

અંગુલ્યગ્રૈઃ શોભનૈઃ સ્વૈઃ પુષ્પભૂમિં મનોહરમ્ ।
શનૈઃ શનૈઃ પાદપદ્મં ધારયન્ત્યતિકોમલમ્

દૂરાત્ તાં રાધિકાં પ્રેક્ષ્ય કૃષ્ણપત્‍ન્યઃ સહસ્રશઃ ।
જગ્મુર્મૂર્છાં મહારાજ તદ્‌રૂપેણાતિમોહિતાઃ

તત્તેજસા હતરુચઃ સૂર્યાત્તારાગણા યથા ।
ગતરૂપાભિમાનાસ્તા ઊચુઃ સર્વાઃ પરસ્પરમ્

અહો એતાદૃશં રૂપં ત્રિલોક્યાં ન હિ ચાદ્‌ભુતમ્ ।
શ્રુતં યથા તથા દૃષ્ટમદ્વિતીયં મનોહરમ્

એવં વદત્યસ્તાં પ્રાપ્તાઃ શ્રીકૃષ્ણસ્ય પુરઃસરાઃ ।
ગોપીનાં રાજપુત્રીણાં નેત્રાણિ પરિરેભિરે

ઇતિ શ્રીગર્ગસંહિતાયાં દ્વારકાખંડે શ્રીનારદ બહુલાશ્વ સંવાદે
રાધારૂપદર્શનં નામ ષોડશોઽધ્યાયઃ

હરિઃ ૐ તત્સત્ શ્રીકૃષ્ણાર્પણમસ્તુ ॥
વર્ગઃ :ગર્ગ સંહિતા