ગર્ગસંહિતા · અધ્યાય 6.10

શ્રીનારદ ઉવાચ ॥
ઇત્થં મયા તે કથિતં દ્વારકાગમનકારણમ્ ॥
સર્વપાપહરં પુણ્યં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ

બહુલાશ્વ ઉવાચ ॥
સર્વ તીર્થમયી ભૂમિર્દ્વારકા નગરી શુભા ॥
તત્ર મુખ્યાનિ તીર્થાનિ વદ માં મુનિસત્તમ

શ્રીનારદ ઉવાચ ॥
આપ્રભાસાત્તીર્થમયી મર્યાદીકૃત્યયજ્ઞિયામ્ ॥
ભૂમિર્મોક્ષપ્રદા રાજન્દ્વારકા યોજનૈઃ શતમ્

દ્વારકાં નગરીં દૃષ્ટ્વા નરો નારાયણો ભવેત્ ॥
દ્વારકાયાં મૃતઃ કોપિ ગર્દભોપિ ચતુર્ભુજઃ

પશ્યઞ્છૃણ્વન્કથાં તસ્યા દ્વારકેતિ વદન્ક્વચિત્॥
દ્રષ્ટાદદ્યાત્તૃણં મૃત્યું ગતો યાતિ પરાં ગતિમ્

એકદા રૈવતં ભક્તં પ્રેમાનન્દસમાકુલમ્ ॥
પ્રેક્ષ્ય સ્વં દર્શનં દત્ત્વા હરિરશ્રુમુખોભવત્

તન્નેત્રબિંદુસંભૂતા ગોમતી સા મહાનદી ॥
યસ્યા દર્શનમાત્રેણ બ્રહ્મહત્યા પ્રમુચ્યતે

ગોમતીતીરજં પુણ્યં રજો યો ધારયેન્નરઃ ॥
શતજન્મકૃતાત્પાપાન્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ

સ્નાનકાલે ગોમતીતિ વદત્યપિ નરઃ ક્વચિત્ ॥
ગોમત્યાં સ્નાનજં પુણ્યં લભતે વૈ ન સંશયઃ

મકરસ્થે રવૌ માઘે પ્રયાગે સ્નાનમાચરેત્ ॥
શતાશ્વમેધજં પુણ્યં સંપ્રાપ્નોતિ વિદેહરાટ્

તત્સહસ્રગુણં પુણ્યં ગોમત્યાં મકરે રવૌ ॥
ગોમત્યાશ્ચૈવ માહાત્મ્યં વક્તું નાલં ચતુર્મુખઃ

ગોમત્યાં ચક્રતીર્થેષુ પાષાણનિ ચ યાશ્ચ યે ॥
તે સર્વે ચક્રતાં યાંતિ પૂજનીયાઃ પ્રયત્નતઃ

ચક્રચિહ્ને ચક્રતીર્થે દ્વાદશ્યાં સ્નાનમાચરેત્ ॥
ચક્રપાણિપદં યાતિ પાપાનાં ભાજનોપિ હિ

કોટિજન્મકૃતૈઃ પાપૈઃ પતિતો યોપિ પાતકી ॥
ચક્રતીર્થસ્ય સોપાનમેત્ય મુક્તિં સમારુહેત

બહુલાશ્વ ઉવાચ ॥
ગોમત્યાં હિ મહાનદ્યાં ચક્રતીર્થં શુભાર્થદમ્ ॥
કથં જાતં બહુમતં તન્મે બ્રૂહિ મહામતે

શ્રીનારદ ઉવાચ ॥
અત્રૈવોદાહરંતીમમિતિહાસં પુરાતનમ્ ॥
યસ્ય શ્રવણમાત્રેણ પાપહાનિઃ પરં ભવેત્

અલકેશો રાજરાજો નિધીશો ધર્મભૃત્પ્રભુઃ ॥
વૈષ્ણવં યજ્ઞમારેભે કૈલાસોત્તરભૂમિષુ

તસ્ય યજ્ઞે સ્વયં વિષ્ણુરાગતો વૈ સ્વધામતઃ ॥
બ્રહ્મા શિવો જંભભેદી વરુણો યાદસાંપતિઃ

વાયુર્યમો રવિઃ સોમઃ ક્ષિતિઃ સર્વજનેશ્વરી॥
ગન્ધર્વાપ્સરસઃ સિદ્ધાઃ સર્વે તત્ર સમાયયુઃ

દેવર્ષયઃ સમાજગ્મુસ્તથા બ્રહ્મર્ષયો નૃપ ॥
ધનાધ્યક્ષોભવત્તસ્ય પુત્રસ્તુ નલકૂબરઃ ॥.૨૦॥
રક્ષાયાં વીરભદ્રોભૂત્સત્સેવાયાં ગજાનનઃ ॥
યથા મરુદ્ગણાઃ સર્વે પરિવેષણકારિણઃ

બાહુલેયઃ સભાપૂજામકરોદ્ધર્મતત્પરઃ ॥
ઘણ્ટાનાદઃ પાર્શ્વમૌલિઃ કુબેરસ્ય તુ મંત્રિણૌ

સર્વશાસ્ત્રવિદાં શ્રેષ્ઠૌ દાનાધ્યક્ષૌ બભૂવતુઃ ॥
એવં હિ વિધિવદ્યજ્ઞો બભૂવ પરમોત્સવઃ

અધ્વરાવભૃથસ્નાતો રાજરાજો મહામનાઃ॥
પરં ભાગં ચ દેવેભ્યો વિપ્રેભ્યો દક્ષિણામદાત્

એવં પૂર્ણેધ્વરે મુખ્યે તુષ્ટે દેવર્ષિસત્તમે ॥
આજગામાથ દુર્વાસા દણ્ડી છત્રી જટાધરઃ

ક્રોધી કૃશઃ પાદુકાંઘ્રિર્દીર્ઘશ્મશ્રુઃ કૃશોદરઃ॥
દર્ભાસનસમિત્પાત્રમૃગચર્મધરઃ પરઃ

તમાગતં સમાગમ્ય પૂજયિત્વા વિધાનતઃ ॥
ભયભીતઃ પરિક્રમ્ય કુબેરઃ પ્રણનામ હ

અદ્ય મે સફલં જન્મ સફલં મદિરં ચ મે ॥
અદ્ય મે સફલો યજ્ઞો બ્રહ્મંસ્ત્વય્યાગતે સતિ

ઇત્થં સંતોષિતસ્તેન દુર્વાસા ભગવાન્મુનિઃ ॥
દેવમનુષ્યધર્માણં પ્રાહ પ્રહસિતાનનઃ

ત્વં રાજરાજો ધર્માત્મા દાની વિપ્રપરાયણઃ ॥
કૃતસ્તે વૈષ્ણવો યજ્ઞો વિષ્ણુસંતોષકારણઃ॥

ન યાચિતો મયા ત્વં વૈ ક્વાપિ વૈશ્રવણ પ્રભો ॥
અદ્યૈવ યાચનાં કુર્વે જ્ઞાત્વા ત્વાં દાનિસત્તમમ્

મદ્યાઞ્ચાં સફલીકુર્યાસ્તુભ્યં દાસ્યામિ સદ્વરમ્ ॥
નોચેત્ત્વાં ભસ્મસાત્કુર્વે શાપેનાતિભયેન વૈ

વર્તંતે ત્વદ્ગૃહે સર્વે ત્રૈલોક્યનિધયો નવ ॥
તાન્મે પ્રયચ્છ ભદ્રં તે તદર્થં ગતવાનહમ્

નારદ ઉવાચ ॥
એતચ્છ્રુત્વા રાજરાજો દાનશીલ ઉદારધીઃ ॥
ઓમિતિ પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ પ્રાહ તં ગુહ્યકેશ્વરઃ

એવં નિધીન્પ્રદાસ્યંતં દાનાધ્યક્ષો નિધીશ્વરમ્ ॥
ઘણ્ટાનાદઃ પાર્શ્વમૌલિરૂચતુર્લોભમોહિતૌ

દ્વાવૂચતુઃ ॥
એકોયં બ્રાહ્મણો લોભી નિધિભિઃ કિં કરિષ્યતિ ॥
લક્ષં દિવ્યં દેહિ ચાસ્મૈ વૃત્તિં રક્ષ તથોત્તરામ્

નારદ ઉવાચ ॥
તદ્વચઃ પરુષં શ્રુત્વા દુર્વાસાઃ ક્રોધવિગ્રહઃ ॥
ભ્રૂભંગકુટિલીભૂતે રક્તનેત્રે ચકાર હ

સ્થાલીવ સર્વબ્રહ્માંડં ચચાલ નિમિષદ્વયમ્ ॥
પ્રણતં ધનદં વીક્ષ્ય તાભ્યાં શાપં દદૌ મુનિઃ

મુનિરુવાચ ॥
ઘણ્ટાનાદ મહાદુષ્ટ પાપબુદ્ધેતિ લુબ્ધક ॥
ગ્રાહવત્ત્વં ધનગ્રાહી ગ્રાહો ભવ મહાખલ

પાર્શ્વમૌલે પાપબુદ્ધે ધનલોભમદાન્વિતઃ ॥
ગજવત્પ્રેરણાં કુર્વંસ્ત્વં ગજો ભવ દુર્મતે

શ્રીનારદ ઉવાચ ॥
તાભ્યાં શાપં મુનિર્દત્ત્વા નિધિં નીત્વા કુબેરતઃ ॥
વરં દદૌ પુનસ્તસ્મૈ દુવાસા દુર્લભં પરમ્

અસ્માદ્દાનાચ્ચ દ્વિગુણા ભવંતુ નિધયો નવ ॥
ઇત્યુક્ત્વા સ નિધિઃ પ્રાગાદહો તેજીયસાં બલમ્

ઇતિ શ્રીમદ્ગર્ગસંહિતાયાં શ્રીદ્વારકા ખણ્ડે નારદબહુલાશ્વસંવાદે ગોમત્યુપાખ્યાને ચક્રતીર્થમાહાત્મ્યંનામ દશમોઽધ્યાયઃ